←
NEET జీవశాస్త్రం: జీవ ప్రపంచంలో వైవిధ్యం · Chapter 4

జంతు రాజ్యం (Animal Kingdom)

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

  • జంతువులను వాటి సంఘటన స్థాయి (level of organisation), సౌష్ఠవం (symmetry), పిండ స్తరాలు (ద్విస్తరిత లేదా త్రిస్తరిత), దేహకుహరం (coelom) (అకుహరయుత, మిథ్యాకుహరయుత, నిజకుహరయుత), ఖండీభవనం (segmentation), మరియు నోటోకార్డ్ ఆధారంగా వర్గీకరిస్తారు.
  • అకశేరుక (నాన్-కార్డేట్) వర్గాలు దేహ నిర్మాణ క్రమంలో: పొరిఫెరా (కణ స్థాయి), కీలెంటరేటా మరియు టీనోఫోరా (కణజాల స్థాయి, ద్విస్తరితాలు), ప్లాటీహెల్మింథిస్ (అవయవ స్థాయి, అకుహరయుతాలు), ఆస్కెల్మింథిస్ (మిథ్యాకుహరయుతాలు), తరువాత అనెలిడా, ఆర్థ్రోపోడా, మొలస్కా, ఎకైనోడర్మేటా మరియు హెమికార్డేటా (అవయవ వ్యవస్థ స్థాయి, నిజకుహరయుతాలు).
  • కార్డేట్‌లలో నోటోకార్డ్, పృష్ఠ భాగంలో బోలు నాడీ రజ్జువు, జతలుగా ఉండే గ్రసని మొప్ప చీలికలు ఉంటాయి. ఉపవర్గాలు: యూరోకార్డేటా, సెఫలోకార్డేటా, వెర్టిబ్రేటా. సకశేరుకాలలో నోటోకార్డ్ స్థానంలో వెన్నుపూస ఉంటుంది.
  • హృదయ గదులు: చేపలు 2, ఉభయచరాలు 3, చాలా సరీసృపాలు 3 (మొసళ్లు 4), పక్షులు 4, క్షీరదాలు 4. పక్షులు, క్షీరదాలు ఉష్ణ రక్త జీవులు (warm-blooded). చేపలు, ఉభయచరాలు, సరీసృపాలు శీత రక్త జీవులు (cold-blooded).

వర్గీకరణకు ఆధారం

ఆధారంరకాలు, ఉదాహరణలు
సంఘటన స్థాయికణ స్థాయి (స్పంజికలు); కణజాల స్థాయి (కీలెంటరేట్‌లు, టీనోఫోర్‌లు); అవయవ స్థాయి (బల్లపరుపు పురుగులు); అవయవ వ్యవస్థ స్థాయి (అనెలిడ్‌లు మరియు ఉన్నత వర్గాలు)
సౌష్ఠవం (Symmetry)అసౌష్ఠవం (చాలా స్పంజికలు); అరీయ సౌష్ఠవం (radial) (కీలెంటరేట్‌లు, టీనోఫోర్‌లు, వయోజన ఎకైనోడర్మ్‌లు); ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం (bilateral) (అనెలిడ్‌లు, ఆర్థ్రోపోడ్‌లు మరియు ఇతరాలు)
పిండ స్తరాలుద్విస్తరితాలు: బాహ్యచర్మం (ectoderm), అంతశ్చర్మం (endoderm), వాటి మధ్య విభేదనం చెందని మీసోగ్లియా (కీలెంటరేట్‌లు, టీనోఫోర్‌లు). త్రిస్తరితాలు: బాహ్యచర్మం, మధ్యచర్మం (mesoderm), అంతశ్చర్మం (బల్లపరుపు పురుగుల నుండి కార్డేట్‌ల వరకు)
దేహకుహరం (Coelom)అకుహరయుతం (acoelomate): దేహ కుహరం ఉండదు (బల్లపరుపు పురుగులు). మిథ్యాకుహరయుతం (pseudocoelomate): కుహరానికి మధ్యచర్మ పొర పూర్తిగా ఉండదు, మధ్యచర్మం చెదురుమదురు సంచులుగా ఉంటుంది (గుండ్రని పురుగులు). నిజకుహరయుతం (coelomate): కుహరానికి మధ్యచర్మ పొర ఉంటుంది (అనెలిడ్‌లు, ఆర్థ్రోపోడ్‌లు, మొలస్క్‌లు, ఎకైనోడర్మ్‌లు, హెమికార్డేట్‌లు, కార్డేట్‌లు)
ఖండీభవనం (Segmentation)దేహం పునరావృతమయ్యే ఖండాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది, దీనిని మెటామెరిజం (metamerism) అంటారు (అనెలిడ్‌లు, ఆర్థ్రోపోడ్‌లు, కార్డేట్‌లు)
నోటోకార్డ్ (Notochord)పృష్ఠ భాగంలో మధ్యచర్మం నుండి ఏర్పడిన కడ్డీ. కార్డేట్‌లలో ఉంటుంది; నాన్-కార్డేట్‌లలో ఉండదు

అకశేరుకాలు (నాన్-కార్డేట్‌లు): పొరిఫెరా, కీలెంటరేటా, టీనోఫోరా

పొరిఫెరా (Porifera, స్పంజికలు)

  • ఎక్కువగా సముద్రవాసులు, అసౌష్ఠవం కలవి, కణ స్థాయి సంఘటన.
  • నీరు అనేక రంధ్రాల (ostia) ద్వారా కేంద్ర కుహరం (spongocoel) లోకి ప్రవేశించి ఆస్కులమ్ (osculum) ద్వారా బయటకు వెళుతుంది. ఇదే కాలువ వ్యవస్థ (canal system). స్పాంజోసీల్, కాలువల లోపలి గోడలపై కాలరెట్ కణాలు (choanocytes) ఉంటాయి.
  • జీర్ణక్రియ కణాంతర్గతం. అస్థిపంజరం స్పిక్యూల్‌లు (spicules) లేదా స్పాంజిన్ తంతువులతో ఏర్పడింది.
  • స్పంజికలు ఉభయలింగజీవులు (హెర్మాఫ్రొడైట్). అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ఖండన (fragmentation) ద్వారా జరుగుతుంది. ఫలదీకరణం అంతర్గతం. పరిణతి పరోక్షం; వయోజన జీవికి భిన్నంగా ఉండే డింభకం ఉంటుంది.
  • ఉదాహరణలు: Sycon, Spongilla (మంచినీటి స్పంజిక), Euspongia (స్నాన స్పంజిక).

కీలెంటరేటా (Coelenterata, నిడేరియా)

  • జలవాసులు, ఎక్కువగా సముద్రవాసులు, స్థానబద్ధం లేదా స్వేచ్ఛగా ఈదేవి, అరీయ సౌష్ఠవం కలవి, ద్విస్తరితాలు, కణజాల స్థాయి.
  • నిడోబ్లాస్ట్‌లు (cnidoblasts/cnidocytes) నెమాటోసిస్ట్‌లు (nematocysts) అనే కుట్టే సంపుటులను కలిగి ఉంటాయి. వీటిని ఆధారానికి అతుక్కోవడానికి, రక్షణకు, ఎరను పట్టుకోవడానికి ఉపయోగిస్తాయి.
  • కేంద్ర జఠర-నాళికా కుహరం (gastro-vascular cavity) హైపోస్టోమ్ (hypostome) అనే ఒకే రంధ్రం ద్వారా తెరుచుకుంటుంది.
  • రెండు దేహ రూపాలు: పాలిప్ (polyp) (స్థానబద్ధం, స్థూపాకారం; Hydra, Adamsia) మరియు మెడ్యూసా (medusa) (గొడుగు ఆకారం, స్వేచ్ఛగా ఈదుతుంది; Aurelia). Obelia లో రెండూ ఉంటాయి; పాలిప్‌లు అలైంగికంగా మెడ్యూసాలను, మెడ్యూసాలు లైంగికంగా పాలిప్‌లను ఏర్పరుస్తాయి.
  • పగడాలకు (corals) కాల్షియం కార్బొనేట్ అస్థిపంజరం ఉంటుంది.
  • ఉదాహరణలు: Physalia (పోర్చుగీస్ మ్యాన్-ఆఫ్-వార్), Adamsia (సీ అనిమోన్), Pennatula (సీ పెన్), Gorgonia (సీ ఫ్యాన్), Meandrina (బ్రెయిన్ కోరల్).

టీనోఫోరా (Ctenophora)

  • సీ వాల్‌నట్‌లు లేదా దువ్వెన జెల్లీలు. పూర్తిగా సముద్రవాసులు, అరీయ సౌష్ఠవం కలవి, ద్విస్తరితాలు, కణజాల స్థాయి.
  • రోమికాయుత దువ్వెన పలకల ఎనిమిది బాహ్య వరుసలు చలనానికి తోడ్పడతాయి.
  • జీర్ణక్రియ కణబాహ్యం, కణాంతర్గతం రెండూ. జీవదీప్తి (bioluminescence) స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
  • లింగాలు వేరుగా ఉండవు. లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి మాత్రమే జరుగుతుంది. ఫలదీకరణం బాహ్యం. పరిణతి పరోక్షం.
  • ఉదాహరణలు: Pleurobrachia, Ctenoplana.

అకశేరుకాలు (నాన్-కార్డేట్‌లు): ప్లాటీహెల్మింథిస్ నుండి హెమికార్డేటా వరకు

వర్గంప్రధాన లక్షణాలుఉదాహరణలు
ప్లాటీహెల్మింథిస్ (Platyhelminthes, బల్లపరుపు పురుగులు)పృష్ఠ-ఉదర దిశలో బల్లపరుపుగా ఉంటాయి; ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, అకుహరయుతాలు, అవయవ స్థాయి; ఎక్కువగా కొక్కేలు, పీల్చే చూషకాలు ఉన్న అంతఃపరాన్నజీవులు; ద్రవాభిసరణ నియంత్రణ, విసర్జనకు జ్వాలా కణాలు (flame cells); లింగాలు వేరుగా ఉండవు; అంతర్గత ఫలదీకరణం; అధిక పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం (Planaria)Taenia (బద్దె పురుగు), Fasciola (కాలేయ ఫ్లూక్)
ఆస్కెల్మింథిస్ (Aschelminthes, గుండ్రని పురుగులు)అడ్డుకోతలో దేహం గుండ్రంగా ఉంటుంది; ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, మిథ్యాకుహరయుతాలు, అవయవ వ్యవస్థ స్థాయి; కండరయుత గ్రసనితో కూడిన సంపూర్ణ ఆహార నాళం; లింగాలు వేరుగా ఉంటాయి, ఆడవి తరచు మగవాటి కంటే పొడవుగా ఉంటాయి; పరిణతి ప్రత్యక్షం లేదా పరోక్షంAscaris, Wuchereria (బోద పురుగు), Ancylostoma (కొంకి పురుగు)
అనెలిడా (Annelida)ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, నిజకుహరయుతాలు, మెటామెరిక్ ఖండీభవనం; ఖండాలు అడ్డు గాడులతో గుర్తించబడతాయి; అనుదైర్ఘ్య, వలయాకార కండరాలు; విసర్జన, ద్రవాభిసరణ నియంత్రణకు నెఫ్రీడియాలు (nephridia); ద్వంద్వ ఉదర నాడీ రజ్జువు; Nereis ఈదడానికి పారాపోడియా (parapodia) కలిగి ఉంటుందిNereis (ఏకలింగజీవి/dioecious), Pheretima (వానపాము), Hirudinaria (జలగ); వానపాములు, జలగలు ఉభయలింగజీవులు (monoecious)
ఆర్థ్రోపోడా (Arthropoda)అతిపెద్ద వర్గం; ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, ఖండీభవనం, నిజకుహరయుతాలు; కైటిన్‌తో కూడిన బాహ్య అస్థిపంజరం; దేహం తల, వక్షం, ఉదరం గా ఉంటుంది; కీళ్లుగల అనుబంధాలు; శ్వాసక్రియకు మొప్పలు, బుక్ గిల్స్, బుక్ లంగ్స్ లేదా ట్రాకియా; తెరిచిన రక్త ప్రసరణ; మాల్పీజియన్ నాళికలు విసర్జిస్తాయి; ఎక్కువగా ఏకలింగజీవులు, అండోత్పాదకాలుApis (తేనెటీగ), Bombyx (పట్టు పురుగు), Laccifer (లక్క పురుగు), Anopheles, Culex, Aedes (వాహకాలు), Locusta (మిడత), Limulus (కింగ్ క్రాబ్, సజీవ శిలాజం)
మొలస్కా (Mollusca)రెండవ అతిపెద్ద వర్గం; ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, నిజకుహరయుతాలు; మృదువైన దేహంలో తల, కండరయుత పాదం, ఆంత్ర మూపురం (visceral hump); సున్నపు చిప్ప; మూపురాన్ని మాంటిల్ (mantle) కప్పి ఉంటుంది, మాంటిల్ కుహరంలో ఈక వంటి మొప్పలు ఉంటాయి; నోటిలో రాడ్యులా (radula) (రంపం లాంటి గోకే అవయవం); సాధారణంగా ఏకలింగజీవులు, అండోత్పాదకాలు, పరోక్ష పరిణతిPila (ఆపిల్ నత్త), Pinctada (ముత్యపు చిప్ప), Sepia (కటిల్ ఫిష్), Loligo (స్క్విడ్), Octopus (డెవిల్ ఫిష్), Aplysia, Dentalium, Chaetopleura
ఎకైనోడర్మేటా (Echinodermata, కంటకచర్మాలు)సున్నపు ఎముకల (ossicles) నుండి ఏర్పడిన ముళ్ల చర్మం; అన్నీ సముద్రవాసులు; వయోజనాలు అరీయ సౌష్ఠవం కలవి కానీ డింభకాలు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి; త్రిస్తరితాలు, నిజకుహరయుతాలు; చలనం, ఆహార సేకరణ, శ్వాసక్రియకు జల నాళికా వ్యవస్థ (water vascular system); విసర్జన వ్యవస్థ ఉండదు; లింగాలు వేరుగా ఉంటాయి; బాహ్య ఫలదీకరణం; పరోక్ష పరిణతిAsterias (నక్షత్ర చేప), Echinus (సీ అర్చిన్), Antedon (సీ లిల్లీ), Cucumaria (సీ కుకుంబర్), Ophiura (బ్రిటిల్ స్టార్)
హెమికార్డేటా (Hemichordata)పురుగు వంటి సముద్ర జంతువులు; దేహంలో తొండం (proboscis), కాలర్ (collar), పొడవైన మొండెం (trunk) ఉంటాయి; ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, త్రిస్తరితాలు, నిజకుహరయుతాలు; తెరిచిన రక్త ప్రసరణ; మొప్పల ద్వారా శ్వాసక్రియ; తొండపు గ్రంథి విసర్జిస్తుంది; లింగాలు వేరుగా ఉంటాయి; బాహ్య ఫలదీకరణం; పరోక్ష పరిణతిBalanoglossus, Saccoglossus

హెమికార్డేట్‌లను ఇంతకు ముందు కార్డేటాలో చేర్చేవారు. ఇప్పుడు వాటిని ప్రత్యేక నాన్-కార్డేట్ వర్గంగా పరిగణిస్తున్నారు.

కార్డేటా (Chordata)

అన్ని కార్డేట్‌లకు జీవితంలో ఏదో ఒక దశలో ఈ మూడు లక్షణాలు ఉంటాయి:

  • నోటోకార్డ్.
  • పృష్ఠ భాగంలో బోలుగా ఉండే ఒకే నాడీ రజ్జువు.
  • జతలుగా ఉండే గ్రసని మొప్ప చీలికలు.

కార్డేట్‌లు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి, త్రిస్తరితాలు, నిజకుహరయుతాలు, అవయవ వ్యవస్థ స్థాయి కలవి. వీటికి మలద్వారం తర్వాత తోక (post-anal tail), మూసిన రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ కూడా ఉంటాయి.

లక్షణంనాన్-కార్డేట్‌లుకార్డేట్‌లు
నోటోకార్డ్ఉండదుఉంటుంది
కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థఉదర భాగంలో, ఘనంగా, ద్వంద్వంగాపృష్ఠ భాగంలో, బోలుగా, ఒకటిగా
గ్రసనిమొప్ప చీలికలు ఉండవుజతల మొప్ప చీలికలు ఉంటాయి (కనీసం పిండంలో)
హృదయంఉంటే పృష్ఠ భాగంలోఉదర భాగంలో
మలద్వారం తర్వాత తోకఉండదుఉంటుంది

ఉపవర్గాలు:

  • యూరోకార్డేటా (Urochordata, ట్యూనికేట్‌లు): నోటోకార్డ్ డింభక తోకలో మాత్రమే ఉంటుంది. ఉదాహరణలు: Ascidia, Salpa, Doliolum.
  • సెఫలోకార్డేటా (Cephalochordata): నోటోకార్డ్ తల నుండి తోక వరకు విస్తరించి జీవితాంతం ఉంటుంది. ఉదాహరణ: Branchiostoma (Amphioxus, లాన్స్‌లెట్).
  • వెర్టిబ్రేటా (Vertebrata, సకశేరుకాలు): నోటోకార్డ్ పిండంలో ఉంటుంది, వయోజనంలో మృదులాస్థితో లేదా ఎముకతో ఏర్పడిన వెన్నుపూస దాని స్థానాన్ని తీసుకుంటుంది. హృదయం ఉదర భాగంలో ఉండి కండరయుతంగా 2, 3 లేదా 4 గదులతో ఉంటుంది. మూత్రపిండాలు విసర్జన, ద్రవాభిసరణ నియంత్రణ చేస్తాయి. జతల అనుబంధాలు (రెక్కలు లేదా కాళ్లు) ఉంటాయి.

సకశేరుకాల తరగతులు

సైక్లోస్టోమేటా (Cyclostomata): అన్నీ చేపలపై బాహ్య పరాన్నజీవులు. దేహం పొడవుగా ఉండి 6–15 జతల మొప్ప చీలికలు ఉంటాయి. నోరు వృత్తాకారంగా, పీల్చేదిగా ఉండి దవడలు ఉండవు. కపాలం, వెన్నుపూస మృదులాస్థితో ఏర్పడ్డాయి. కాళ్లు, పొలుసులు ఉండవు. అవి సముద్రంలో నివసిస్తాయి కానీ గుడ్లు పెట్టడానికి మంచినీటికి వలస వెళతాయి. రూపాంతరణం తర్వాత డింభకాలు సముద్రానికి తిరిగి వస్తాయి. ఉదాహరణలు: Petromyzon (లాంప్రే), Myxine (హాగ్‌ఫిష్).

కాండ్రిక్తీస్ (Chondrichthyes): సముద్రవాసులు, ప్రవాహరేఖా ఆకృతి కలవి, మృదులాస్థితో ఏర్పడిన అంతరాస్థిపంజరం ఉంటుంది. నోరు ఉదర భాగంలో ఉంటుంది. నోటోకార్డ్ జీవితాంతం ఉంటుంది. మొప్ప చీలికలు విడివిడిగా ఉండి మొప్ప మూత (operculum) ఉండదు. చర్మంపై ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు (placoid scales) ఉంటాయి. దంతాలు మార్పు చెందిన ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు. గాలి తిత్తి (air bladder) ఉండదు, కాబట్టి మునిగిపోకుండా ఉండడానికి చేప ఈదుతూనే ఉండాలి. హృదయం రెండు గదులది. అవి శీత రక్త జీవులు. మగవాటికి కటి రెక్కలపై క్లాస్పర్‌లు (claspers) ఉంటాయి. ఫలదీకరణం అంతర్గతం, చాలావి సజీవ ప్రసవులు (viviparous). ఉదాహరణలు: Scoliodon (డాగ్ ఫిష్), Pristis (రంపపు చేప), Carcharodon (గ్రేట్ వైట్ షార్క్), Trygon (స్టింగ్ రే), Torpedo (ఎలక్ట్రిక్ రే).

ఆస్టిక్తీస్ (Osteichthyes): సముద్రంలో, మంచినీటిలో నివసిస్తాయి, ఎముకతో ఏర్పడిన అంతరాస్థిపంజరం ఉంటుంది. నోరు ఎక్కువగా చివర (terminal) ఉంటుంది. నాలుగు జతల మొప్పలను మొప్ప మూత కప్పి ఉంటుంది. చర్మంపై సైక్లాయిడ్ లేదా టీనాయిడ్ పొలుసులు ఉంటాయి. గాలి తిత్తి తేలే శక్తిని నియంత్రిస్తుంది. హృదయం రెండు గదులది. అవి శీత రక్త జీవులు. ఫలదీకరణం సాధారణంగా బాహ్యం. చాలావి అండోత్పాదకాలు, ప్రత్యక్ష పరిణతి కలవి. ఉదాహరణలు: Exocoetus (ఎగిరే చేప), Hippocampus (సీ హార్స్), Labeo (రోహు), Catla, Clarias (మాగూర్), Betta (ఫైటింగ్ ఫిష్), Pterophyllum (ఏంజెల్ ఫిష్).

ఆంఫీబియా (Amphibia, ఉభయచరాలు): నీటిలో, నేలపై నివసిస్తాయి. రెండు జతల కాళ్లు ఉంటాయి. చర్మం తేమగా, పొలుసులు లేకుండా ఉంటుంది. కళ్లకు కనురెప్పలు ఉంటాయి. టింపానమ్ (tympanum) చెవిని సూచిస్తుంది. ఆహార నాళం, మూత్ర, ప్రత్యుత్పత్తి నాళాలు ఉమ్మడి క్లోయాకా (cloaca) లోకి తెరుచుకుంటాయి. శ్వాసక్రియ మొప్పలు, ఊపిరితిత్తులు, చర్మం ద్వారా జరుగుతుంది. హృదయం మూడు గదులది. అవి శీత రక్త జీవులు. ఫలదీకరణం బాహ్యం. అవి అండోత్పాదకాలు, ప్రత్యక్ష లేదా పరోక్ష పరిణతి కలవి. ఉదాహరణలు: Bufo (గోదురు కప్ప/toad), Rana (కప్ప), Hyla (చెట్టు కప్ప), Salamandra, Ichthyophis (కాళ్లు లేనిది).

రెప్టీలియా (Reptilia, సరీసృపాలు): పాకే లేదా ప్రాకే జంతువులు. చర్మం పొడిగా, కొమ్ములాగా గట్టిపడి, బాహ్యచర్మపు పొలుసులు లేదా స్కూట్‌లతో ఉంటుంది. టింపానమ్ చెవిని సూచిస్తుంది. హృదయం సాధారణంగా మూడు గదులది కానీ మొసళ్లలో నాలుగు గదులది. అవి శీత రక్త జీవులు. పాములు, బల్లులు తమ పొలుసులను కుబుసంగా విడుస్తాయి. ఫలదీకరణం అంతర్గతం. అవి అండోత్పాదకాలు, ప్రత్యక్ష పరిణతి కలవి. ఉదాహరణలు: Chelone (సముద్ర తాబేలు), Testudo (భూమి తాబేలు), Calotes (తోట ఊసరవెల్లి/గార్డెన్ లిజార్డ్), Hemidactylus (గోడ బల్లి), Crocodilus, Alligator, Naja (నాగుపాము), Bangarus (కట్ల పాము), Vipera (రక్త పింజర).

ఏవిస్ (Aves, పక్షులు): దేహంపై ఈకలు ఉంటాయి. ముందు కాళ్లు రెక్కలుగా మార్పు చెందాయి. చాలావి ఎగురుతాయి, కానీ ఆస్ట్రిచ్ వంటి కొన్ని ఎగరలేవు. వెనుక కాళ్లపై పొలుసులు ఉంటాయి. చర్మం పొడిగా ఉండి, తోక అడుగున నూనె గ్రంథి మాత్రమే ఉంటుంది. పొడవైన ఎముకలు గాలి కుహరాలతో బోలుగా ఉంటాయి (వాయుయుత ఎముకలు/pneumatic bones). జీర్ణ నాళంలో గ్రాసనాళిక (crop), పేగుతిత్తి (gizzard) ఉంటాయి. హృదయం నాలుగు గదులది. అవి ఉష్ణ రక్త జీవులు. శ్వాసక్రియ ఊపిరితిత్తుల ద్వారా, వాయు తిత్తుల సహాయంతో జరుగుతుంది. ఫలదీకరణం అంతర్గతం. అవి అండోత్పాదకాలు, ప్రత్యక్ష పరిణతి కలవి. ఉదాహరణలు: Corvus (కాకి), Columba (పావురం), Psittacula (చిలుక), Struthio (ఆస్ట్రిచ్), Pavo (నెమలి), Aptenodytes (పెంగ్విన్), Neophron (రాబందు).

మామేలియా (Mammalia, క్షీరదాలు): అన్ని రకాల ఆవాసాల్లో కనిపిస్తాయి, కొన్ని ఎగురుతాయి లేదా నీటిలో నివసిస్తాయి. పిల్లలకు పాలిచ్చే క్షీర గ్రంథులు వీటి నిర్వచన లక్షణం. చర్మంపై రోమాలు ఉంటాయి. బాహ్య చెవులు (పిన్నే/pinnae) ఉంటాయి. దంతాలు వివిధ రకాలవి (విషమదంతాలు/heterodont) మరియు కీలు గుంటలలో అమరి ఉంటాయి. హృదయం నాలుగు గదులది. అవి ఉష్ణ రక్త జీవులు. ఫలదీకరణం అంతర్గతం. చాలావి సజీవ ప్రసవులు, ప్రత్యక్ష పరిణతి కలవి. ఉదాహరణలు: Ornithorhynchus (ప్లాటిపస్, అండోత్పాదకం), Macropus (కంగారూ), Pteropus (ఎగిరే నక్క/గబ్బిలం), Camelus (ఒంటె), Macaca (కోతి), Rattus (ఎలుక), Canis (కుక్క), Felis (పిల్లి), Elephas (ఏనుగు), Equus (గుర్రం), Delphinus (డాల్ఫిన్), Balaenoptera (నీలి తిమింగలం), Panthera tigris (పులి), Panthera leo (సింహం).

తరగతిచర్మం లేదా కప్పుహృదయ గదులుశరీర ఉష్ణోగ్రతఫలదీకరణం
సైక్లోస్టోమేటానున్నగా, పొలుసులు లేవు2శీత రక్తంబాహ్యం
కాండ్రిక్తీస్ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు2శీత రక్తంఅంతర్గతం
ఆస్టిక్తీస్సైక్లాయిడ్ లేదా టీనాయిడ్ పొలుసులు2శీత రక్తంసాధారణంగా బాహ్యం
ఆంఫీబియాతేమగా, పొలుసులు లేవు3శీత రక్తంబాహ్యం
రెప్టీలియాపొడిగా, పొలుసులు లేదా స్కూట్‌లు3 (మొసళ్లలో 4)శీత రక్తంఅంతర్గతం
ఏవిస్ఈకలు4ఉష్ణ రక్తంఅంతర్గతం
మామేలియారోమాలు4ఉష్ణ రక్తంఅంతర్గతం

వర్గాల శీఘ్ర పోలిక

వర్గంసౌష్ఠవంపిండ స్తరాలుదేహ కుహరంప్రత్యేక నిర్మాణం
పొరిఫెరాఅసౌష్ఠవం (ఎక్కువగా)నిజ స్తరాలు లేవువర్తించదుకాలరెట్ కణాలు, స్పిక్యూల్‌లు
కీలెంటరేటాఅరీయద్విస్తరితంజఠర-నాళికా కుహరంనెమాటోసిస్ట్‌లు
టీనోఫోరాఅరీయద్విస్తరితంజఠర-నాళికా వ్యవస్థగా ఉంటుందిదువ్వెన పలకలు
ప్లాటీహెల్మింథిస్ద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంఅకుహరయుతంజ్వాలా కణాలు
ఆస్కెల్మింథిస్ద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంమిథ్యాకుహరయుతంకండరయుత గ్రసని
అనెలిడాద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంనిజకుహరయుతంమెటామెరిక్ ఖండాలు, నెఫ్రీడియాలు
ఆర్థ్రోపోడాద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంనిజకుహరయుతంకీళ్లుగల అనుబంధాలు
మొలస్కాద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంనిజకుహరయుతంరాడ్యులా, మాంటిల్
ఎకైనోడర్మేటావయోజనాలలో అరీయత్రిస్తరితంనిజకుహరయుతంజల నాళికా వ్యవస్థ
హెమికార్డేటాద్విపార్శ్వత్రిస్తరితంనిజకుహరయుతంతొండం, కాలర్, మొండెం

సకశేరుకాలలో హృదయ పరిణామ క్రమాన్ని గుర్తుంచుకోండి. చేపలకు ఒక కర్ణిక, ఒక జఠరికతో రెండు గదుల హృదయం ఉంటుంది. ఉభయచరాలకు రెండు కర్ణికలు, ఒక జఠరిక ఉంటాయి. పక్షులు, క్షీరదాలకు రెండు కర్ణికలు, రెండు జఠరికలు ఉంటాయి, కాబట్టి ఆక్సిజన్ ఉన్న, లేని రక్తాలు కలవవు.

NEET లో జాగ్రత్తగా గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

  • 1. కీలెంటరేట్‌లు, టీనోఫోర్‌లు ద్విస్తరితాలు. బల్లపరుపు పురుగులు, వాటి కంటే పైవి త్రిస్తరితాలు.
  • 2. బల్లపరుపు పురుగులు అకుహరయుతాలు. గుండ్రని పురుగులు మిథ్యాకుహరయుతాలు. అనెలిడ్‌లు నిజకుహరయుతాలు.
  • 3. బల్లపరుపు పురుగులు జ్వాలా కణాలను ఉపయోగిస్తాయి. అనెలిడ్‌లు నెఫ్రీడియాలను ఉపయోగిస్తాయి. ఆర్థ్రోపోడ్‌లు మాల్పీజియన్ నాళికలను ఉపయోగిస్తాయి.
  • 4. ఆర్థ్రోపోడ్‌లు అతిపెద్ద వర్గం. మొలస్క్‌లు రెండవ అతిపెద్ద వర్గం.
  • 5. వయోజన ఎకైనోడర్మ్‌లు అరీయ సౌష్ఠవం కలవి కానీ వాటి డింభకాలు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి.
  • 6. హెమికార్డేట్‌లు కార్డేట్‌లు కావు. వాటికి నిజమైన నోటోకార్డ్ ఉండదు, అవి నాన్-కార్డేట్‌లలో చేర్చబడ్డాయి.
  • 7. యూరోకార్డేటాలో నోటోకార్డ్ డింభక తోకలో మాత్రమే ఉంటుంది. సెఫలోకార్డేటాలో అది తల నుండి తోక వరకు జీవితాంతం ఉంటుంది.
  • 8. కాండ్రిక్తీస్‌కు గాలి తిత్తి, మొప్ప మూత ఉండవు. ఆస్టిక్తీస్‌కు రెండూ ఉంటాయి.
  • 9. కాండ్రిక్తీస్‌లో ఫలదీకరణం అంతర్గతం, కానీ ఆస్టిక్తీస్‌లో సాధారణంగా బాహ్యం.
  • 10. మొసళ్లు నాలుగు గదుల హృదయం ఉన్న సరీసృపాలు. ఇతర సరీసృపాలకు సాధారణంగా మూడు గదులు ఉంటాయి.

ఒక్క వాక్య సూత్రాలు

  • 1. పొరిఫెరాలో కణ స్థాయి సంఘటన, కాలరెట్ కణాలు, ఆస్కులమ్ ఉంటాయి.
  • 2. నెమాటోసిస్ట్‌లు నిడేరియన్‌ల కుట్టే సంపుటులు.
  • 3. టీనోఫోర్‌లు రోమికాయుత దువ్వెన పలకల ఎనిమిది వరుసల ద్వారా కదులుతాయి.
  • 4. జ్వాలా కణాలు బల్లపరుపు పురుగులలో ఉంటాయి.
  • 5. గుండ్రని పురుగులకు వేర్వేరు లింగాలు, సంపూర్ణ ఆహార నాళం ఉంటాయి.
  • 6. Nereis యొక్క పారాపోడియా ఈదడానికి సహాయపడతాయి.
  • 7. ఆర్థ్రోపోడ్‌లకు కైటిన్‌తో కూడిన బాహ్య అస్థిపంజరం, కీళ్లుగల అనుబంధాలు ఉంటాయి.
  • 8. మొలస్క్‌లకు రాడ్యులా, మాంటిల్, సున్నపు చిప్ప ఉంటాయి.
  • 9. ఎకైనోడర్మ్‌లకు జల నాళికా వ్యవస్థ ఉంటుంది.
  • 10. Balanoglossus కు తొండం, కాలర్, మొండెం ఉంటాయి.
  • 11. కార్డేట్‌లకు నోటోకార్డ్, పృష్ఠ బోలు నాడీ రజ్జువు, గ్రసని మొప్ప చీలికలు ఉంటాయి.
  • 12. Branchiostoma ఒక సెఫలోకార్డేట్.
  • 13. సైక్లోస్టోమ్‌లకు దవడలు, జత రెక్కలు ఉండవు.
  • 14. మగ సొరచేపలకు క్లాస్పర్‌లు ఉంటాయి.
  • 15. పక్షులకు వాయుయుత ఎముకలు, గ్రాసనాళిక, పేగుతిత్తి ఉంటాయి.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. ఏ వర్గం కణ స్థాయి సంఘటనను మాత్రమే చూపిస్తుంది?

    1. అనెలిడా
    2. ప్లాటీహెల్మింథిస్
    3. కీలెంటరేటా
    4. పొరిఫెరా
    సమాధానం

    D. పొరిఫెరా

    స్పంజికలలో నిజమైన కణజాలాలు లేకుండా కణాలు వదులుగా అమరి ఉంటాయి.

    Which phylum shows only the cellular level of organisation?

    1. Annelida
    2. Platyhelminthes
    3. Coelenterata
    4. Porifera

  2. ఏ వర్గం అకుహరయుతం (acoelomate)?

    1. అనెలిడా
    2. ప్లాటీహెల్మింథిస్
    3. ఆస్కెల్మింథిస్
    4. మొలస్కా
    సమాధానం

    B. ప్లాటీహెల్మింథిస్

    బల్లపరుపు పురుగులకు దేహ కుహరం ఉండదు; గుండ్రని పురుగులు మిథ్యాకుహరయుతాలు.

    Which phylum is acoelomate?

    1. Annelida
    2. Platyhelminthes
    3. Aschelminthes
    4. Mollusca

  3. నెమాటోసిస్ట్‌లు గల నిడోబ్లాస్ట్‌లు (cnidoblasts) వేటి లక్షణం?

    1. టీనోఫోరా
    2. ఎకైనోడర్మేటా
    3. కీలెంటరేటా
    4. పొరిఫెరా
    సమాధానం

    C. కీలెంటరేటా

    నిడోబ్లాస్ట్‌లు రక్షణకు, ఎరను పట్టుకోవడానికి ఉపయోగించే కుట్టే కణాలు.

    Cnidoblasts bearing nematocysts are characteristic of

    1. Ctenophora
    2. Echinodermata
    3. Coelenterata
    4. Porifera

  4. రోమికాయుత దువ్వెన పలకల ఎనిమిది వరుసలు ఏ వర్గంలో ఉంటాయి?

    1. టీనోఫోరా
    2. కీలెంటరేటా
    3. హెమికార్డేటా
    4. పొరిఫెరా
    సమాధానం

    A. టీనోఫోరా

    దువ్వెన జెల్లీలు దువ్వెన పలకల సహాయంతో కదులుతాయి.

    Eight rows of ciliated comb plates are found in

    1. Ctenophora
    2. Coelenterata
    3. Hemichordata
    4. Porifera

  5. మాల్పీజియన్ నాళికలు ఏ వర్గపు విసర్జక అవయవాలు?

    1. ఆర్థ్రోపోడా
    2. ప్లాటీహెల్మింథిస్
    3. అనెలిడా
    4. మొలస్కా
    సమాధానం

    A. ఆర్థ్రోపోడా

    ఆర్థ్రోపోడ్‌లు మాల్పీజియన్ నాళికల ద్వారా విసర్జిస్తాయి.

    Malpighian tubules are the excretory organs of

    1. Arthropoda
    2. Platyhelminthes
    3. Annelida
    4. Mollusca

  6. నత్త నోటిలో ఉండే రంపం లాంటి గోకే అవయవం

    1. స్పాంజిన్
    2. మొప్ప మూత (operculum)
    3. రాడ్యులా
    4. తొండం (proboscis)
    సమాధానం

    C. రాడ్యులా

    మొలస్క్‌లు రాడ్యులా తో ఆహారం తీసుకుంటాయి.

    The file-like rasping organ in the mouth of a snail is the

    1. spongin
    2. operculum
    3. radula
    4. proboscis

  7. చలనం, ఆహార సేకరణ, శ్వాసక్రియలకు జల నాళికా వ్యవస్థ (water vascular system) ఏ వర్గంలో తోడ్పడుతుంది?

    1. ఆర్థ్రోపోడా
    2. అనెలిడా
    3. మొలస్కా
    4. ఎకైనోడర్మేటా
    సమాధానం

    D. ఎకైనోడర్మేటా

    ఈ వ్యవస్థ Asterias వంటి ఎకైనోడర్మ్‌ల లక్షణం.

    The water vascular system helps in locomotion, food capture and respiration in

    1. Arthropoda
    2. Annelida
    3. Mollusca
    4. Echinodermata

  8. ఏ జంతువు దేహం తొండం (proboscis), కాలర్, మొండెంతో ఏర్పడి ఉంటుంది?

    1. Asterias
    2. Balanoglossus
    3. Ascidia
    4. Branchiostoma
    సమాధానం

    B. Balanoglossus

    Balanoglossus ఒక హెమికార్డేట్.

    Which animal has a body made of proboscis, collar and trunk?

    1. Asterias
    2. Balanoglossus
    3. Ascidia
    4. Branchiostoma

  9. ఏ సమూహంలో నోటోకార్డ్ డింభక తోకలో మాత్రమే ఉంటుంది?

    1. సెఫలోకార్డేటా
    2. వెర్టిబ్రేటా
    3. యూరోకార్డేటా
    4. సైక్లోస్టోమేటా
    సమాధానం

    C. యూరోకార్డేటా

    ట్యూనికేట్‌లు వయోజన దశలో నోటోకార్డ్‌ను కోల్పోతాయి.

    In which group is the notochord present only in the larval tail?

    1. Cephalochordata
    2. Vertebrata
    3. Urochordata
    4. Cyclostomata

  10. Branchiostoma ఏ ఉపవర్గంలో ఉంచబడింది?

    1. సెఫలోకార్డేటా
    2. యూరోకార్డేటా
    3. వెర్టిబ్రేటా
    4. హెమికార్డేటా
    సమాధానం

    A. సెఫలోకార్డేటా

    దీని నోటోకార్డ్ తల నుండి తోక వరకు విస్తరించి శాశ్వతంగా ఉంటుంది.

    Branchiostoma is placed in the subphylum

    1. Cephalochordata
    2. Urochordata
    3. Vertebrata
    4. Hemichordata

  11. కింది వాటిలో ఏది సైక్లోస్టోమ్?

    1. Pristis
    2. Petromyzon
    3. Labeo
    4. Torpedo
    సమాధానం

    B. Petromyzon

    Petromyzon (లాంప్రే) కు వృత్తాకార, దవడలు లేని పీల్చే నోరు ఉంటుంది.

    Which of the following is a cyclostome?

    1. Pristis
    2. Petromyzon
    3. Labeo
    4. Torpedo

  12. కాండ్రిక్తీస్ (Chondrichthyes) కు సంబంధించి ఏ లక్షణం సరైనది?

    1. మూడు గదుల హృదయం
    2. మొప్పలను కప్పే మొప్ప మూత
    3. ఎముకతో ఏర్పడిన అంతరాస్థిపంజరం
    4. గాలి తిత్తి ఉండదు
    సమాధానం

    D. గాలి తిత్తి ఉండదు

    మృదులాస్థి చేపలకు గాలి తిత్తి, మొప్ప మూత ఉండవు.

    Which feature is true of Chondrichthyes?

    1. Three-chambered heart
    2. Operculum covering the gills
    3. Bony endoskeleton
    4. No air bladder

  13. కింది వాటిలో ఏది ఎముక చేప (bony fish)?

    1. Hippocampus
    2. Pristis
    3. Trygon
    4. Scoliodon
    సమాధానం

    A. Hippocampus

    Hippocampus (సీ హార్స్) ఆస్టిక్తీస్ కు చెందినది.

    Which of the following is a bony fish?

    1. Hippocampus
    2. Pristis
    3. Trygon
    4. Scoliodon

  14. ఉభయచరాల హృదయంలో ఉండేవి

    1. ఒక కర్ణిక, రెండు జఠరికలు
    2. రెండు కర్ణికలు, ఒక జఠరిక
    3. రెండు కర్ణికలు, రెండు జఠరికలు
    4. ఒక కర్ణిక, ఒక జఠరిక
    సమాధానం

    B. రెండు కర్ణికలు, ఒక జఠరిక

    ఉభయచరాలకు మూడు గదుల హృదయం ఉంటుంది.

    The amphibian heart has

    1. one auricle and two ventricles
    2. two auricles and one ventricle
    3. two auricles and two ventricles
    4. one auricle and one ventricle

  15. కింది వాటిలో ఏది ఎగరలేని పక్షి?

    1. Columba
    2. Corvus
    3. Struthio
    4. Psittacula
    సమాధానం

    C. Struthio

    Struthio అంటే ఆస్ట్రిచ్.

    Which of the following is a flightless bird?

    1. Columba
    2. Corvus
    3. Struthio
    4. Psittacula

  16. కింది వాటిలో గుడ్లు పెట్టే క్షీరదం ఏది?

    1. Delphinus
    2. Pteropus
    3. Macropus
    4. Ornithorhynchus
    సమాధానం

    D. Ornithorhynchus

    ప్లాటిపస్ అండోత్పాదకం; మిగిలినవి సజీవ ప్రసవులు.

    Which of the following is an egg-laying mammal?

    1. Delphinus
    2. Pteropus
    3. Macropus
    4. Ornithorhynchus

  17. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: కీలెంటరేట్‌లు ద్విస్తరితాలు. ప్రవచనం II: బల్లపరుపు పురుగులు మిథ్యాకుహరయుతాలు.

    1. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    3. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    బల్లపరుపు పురుగులు అకుహరయుతాలు.

    Given below are two statements: Statement I: Coelenterates are diploblastic. Statement II: Flatworms are pseudocoelomate.

    1. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    2. Both Statement I and Statement II are correct
    3. Both Statement I and Statement II are incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

  18. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అనెలిడ్‌లలో మెటామెరిక్ ఖండీభవనం ఉంటుంది. ప్రవచనం II: ఆస్కెల్మింథిస్‌లో లింగాలు వేరుగా ఉంటాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    2. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    3. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    4. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    సమాధానం

    D. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    రెండూ సరైనవి.

    Given below are two statements: Statement I: Annelids are metamerically segmented. Statement II: Aschelminthes have separate sexes.

    1. Both Statement I and Statement II are incorrect
    2. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    3. Statement I is incorrect but Statement II is correct
    4. Both Statement I and Statement II are correct

  19. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: జంతువులలో అతిపెద్ద వర్గం మొలస్కా. ప్రవచనం II: ఆర్థ్రోపోడ్‌లకు తెరిచిన రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ ఉంటుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    4. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    ఆర్థ్రోపోడా అతిపెద్ద వర్గం; మొలస్క్‌లు రెండవది.

    Given below are two statements: Statement I: Molluscs form the largest phylum of animals. Statement II: Arthropods have an open circulatory system.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is incorrect but Statement II is correct
    4. Statement I is correct but Statement II is incorrect

  20. కింది వాటిలో సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. వయోజన ఎకైనోడర్మ్‌లు అరీయ సౌష్ఠవం కలవి. 2. ఎకైనోడర్మ్ డింభకాలు అరీయ సౌష్ఠవం కలవి. 3. ఎకైనోడర్మ్‌లకు విసర్జన వ్యవస్థ ఉండదు.

    1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    2. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1, 2 మరియు 3
    సమాధానం

    B. 1 మరియు 3 మాత్రమే

    ఎకైనోడర్మ్ డింభకాలు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి.

    Which of the following statements are correct? 1. Adult echinoderms are radially symmetrical. 2. Echinoderm larvae are radially symmetrical. 3. Echinoderms have no excretory system.

    1. 1 and 2 only
    2. 1 and 3 only
    3. 2 and 3 only
    4. 1, 2 and 3

  21. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: హెమికార్డేటా కార్డేటా యొక్క ఉపవర్గం. ప్రవచనం II: హెమికార్డేట్ దేహంలో తొండం, కాలర్, మొండెం ఉంటాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    3. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    4. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    హెమికార్డేట్‌లు ప్రత్యేక నాన్-కార్డేట్ వర్గం.

    Given below are two statements: Statement I: Hemichordata is a subphylum of Chordata. Statement II: The body of a hemichordate has a proboscis, collar and trunk.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Statement I is incorrect but Statement II is correct
    3. Both Statement I and Statement II are incorrect
    4. Statement I is correct but Statement II is incorrect

  22. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: కాండ్రిక్తీస్‌కు రెండు గదుల హృదయం ఉంటుంది. ప్రవచనం II: ఆస్టిక్తీస్‌కు మొప్ప మూత ఉండదు.

    1. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    3. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    ఎముక చేపలకు మొప్పలను కప్పే మొప్ప మూత ఉంటుంది.

    Given below are two statements: Statement I: Chondrichthyes have a two-chambered heart. Statement II: Osteichthyes lack an operculum.

    1. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    2. Both Statement I and Statement II are correct
    3. Both Statement I and Statement II are incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

  23. కింది వాటిలో సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. సరీసృపాలకు మూడు గదుల హృదయం ఉంటుంది, మొసళ్లు మినహా. 2. సరీసృపాలకు పొలుసులు లేని తేమ చర్మం ఉంటుంది. 3. సరీసృపాలలో ఫలదీకరణం అంతర్గతం.

    1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    3. 1, 2 మరియు 3
    4. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    సమాధానం

    D. 1 మరియు 3 మాత్రమే

    సరీసృపాల చర్మం పొడిగా, కొమ్ములాగా గట్టిపడి ఉంటుంది.

    Which of the following statements are correct? 1. Reptiles have a three-chambered heart, except crocodiles. 2. Reptiles have moist skin without scales. 3. Fertilisation in reptiles is internal.

    1. 1 and 2 only
    2. 2 and 3 only
    3. 1, 2 and 3
    4. 1 and 3 only

  24. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: పక్షులు ఉష్ణ రక్త జీవులు. ప్రవచనం II: ఉభయచరాలలో జీర్ణ, మూత్ర, ప్రత్యుత్పత్తి నాళాలకు ఉమ్మడి క్లోయాకా ఉంటుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    2. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    3. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    రెండూ సరైనవి.

    Given below are two statements: Statement I: Birds are warm-blooded. Statement II: Amphibians have a common cloaca for the digestive, urinary and reproductive tracts.

    1. Both Statement I and Statement II are incorrect
    2. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    3. Both Statement I and Statement II are correct
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

  25. కింది వాటిలో సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. సైక్లోస్టోమ్‌లు చేపలపై బాహ్య పరాన్నజీవులు. 2. సైక్లోస్టోమ్‌లకు దవడలతో కూడిన వృత్తాకార పీల్చే నోరు ఉంటుంది. 3. సైక్లోస్టోమ్‌లకు 6 నుండి 15 జతల మొప్ప చీలికలు ఉంటాయి.

    1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1, 2 మరియు 3
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 3 మాత్రమే

    సైక్లోస్టోమ్‌లకు దవడలు ఉండవు.

    Which of the following statements are correct? 1. Cyclostomes are ectoparasites on fishes. 2. Cyclostomes have a sucking, circular mouth with jaws. 3. Cyclostomes have 6 to 15 pairs of gill slits.

    1. 1 and 2 only
    2. 2 and 3 only
    3. 1 and 3 only
    4. 1, 2 and 3

  26. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సెఫలోకార్డేటాలో నోటోకార్డ్ తల నుండి తోక వరకు విస్తరించి జీవితాంతం ఉంటుంది. ప్రవచనం II: యూరోకార్డేటాలో నోటోకార్డ్ వయోజన దేహమంతా ఉంటుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    3. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    యూరోకార్డేటాలో నోటోకార్డ్ డింభక తోకకు మాత్రమే పరిమితం.

    Given below are two statements: Statement I: In Cephalochordata the notochord extends from head to tail and persists through life. Statement II: In Urochordata the notochord is present throughout the adult body.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    3. Both Statement I and Statement II are incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

  27. నిశ్చితవాక్యం (A): సొరచేపలు మునిగిపోకుండా ఉండడానికి నిరంతరం ఈదాలి. కారణం (R): కాండ్రిక్తీస్‌కు గాలి తిత్తి ఉండదు.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    గాలి తిత్తి లేకపోవడం వల్ల తేలే శక్తిని నియంత్రించలేవు.

    Assertion (A): Sharks must swim constantly to avoid sinking. Reason (R): Chondrichthyes lack an air bladder.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

  28. నిశ్చితవాక్యం (A): కీలెంటరేట్‌లు రక్షణకు, ఎరను పట్టుకోవడానికి నిడోబ్లాస్ట్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. కారణం (R): నిడోబ్లాస్ట్‌లలో నెమాటోసిస్ట్‌లు అనే కుట్టే సంపుటులు ఉంటాయి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    2. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    3. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    4. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    సమాధానం

    D. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    నెమాటోసిస్ట్‌లు కుట్టును ఇస్తాయి.

    Assertion (A): Coelenterates use cnidoblasts for defence and prey capture. Reason (R): Cnidoblasts contain stinging capsules called nematocysts.

    1. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    2. A is true but R is false
    3. A is false but R is true
    4. Both A and R are true and R is the correct explanation of A

  29. నిశ్చితవాక్యం (A): ఉభయచరాలు శీత రక్త జంతువులు. కారణం (R): సరీసృపాలకు పొడి, కొమ్ములాగా గట్టిపడిన చర్మం ఉంటుంది.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    3. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    4. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    సమాధానం

    D. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

    రెండూ సత్యమే కానీ చర్మ రకం శరీర ఉష్ణోగ్రతను వివరించదు.

    Assertion (A): Amphibians are cold-blooded animals. Reason (R): Reptiles have a dry, cornified skin.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. A is true but R is false
    3. A is false but R is true
    4. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A

  30. నిశ్చితవాక్యం (A): టీనోఫోర్‌లు జీవదీప్తిని (bioluminescence) చూపుతాయి. కారణం (R): టీనోఫోర్‌లు మంచినీటి జంతువులు.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    C. A సత్యం కానీ R అసత్యం

    టీనోఫోర్‌లు పూర్తిగా సముద్రవాసులు.

    Assertion (A): Ctenophores show bioluminescence. Reason (R): Ctenophores are freshwater animals.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

  31. నిశ్చితవాక్యం (A): వయోజన ఎకైనోడర్మ్‌లు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి. కారణం (R): ఎకైనోడర్మ్ డింభకాలు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    3. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    4. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    సమాధానం

    B. A అసత్యం కానీ R సత్యం

    వయోజనాలు అరీయ సౌష్ఠవం కలవి; డింభకాలు ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం కలవి.

    Assertion (A): Adult echinoderms are bilaterally symmetrical. Reason (R): Echinoderm larvae are bilaterally symmetrical.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. A is false but R is true
    3. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    4. A is true but R is false

  32. నిశ్చితవాక్యం (A): పరాన్నజీవి బల్లపరుపు పురుగులకు కొక్కేలు, చూషకాలు ఉంటాయి. కారణం (R): కొక్కేలు, చూషకాలు అతిథేయికి అతుక్కోవడానికి తోడ్పడతాయి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    ఈ నిర్మాణాలు అతుక్కునే సౌకర్యాన్ని ఇస్తాయి.

    Assertion (A): Parasitic flatworms have hooks and suckers. Reason (R): Hooks and suckers help them attach to the host.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

  33. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. పొరిఫెరా b. కీలెంటరేటా c. ఎకైనోడర్మేటా d. హెమికార్డేటా జాబితా II: i. Balanoglossus ii. Spongilla iii. Pennatula iv. Asterias

    1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
    3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
    4. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    సమాధానం

    C. a-ii, b-iii, c-iv, d-i

    వరుసగా Spongilla, Pennatula, Asterias, Balanoglossus.

    Match List I with List II. List I: a. Porifera b. Coelenterata c. Echinodermata d. Hemichordata List II: i. Balanoglossus ii. Spongilla iii. Pennatula iv. Asterias

    1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
    3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
    4. a-ii, b-iv, c-iii, d-i

  34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. అనెలిడా b. ఆర్థ్రోపోడా c. మొలస్కా d. ప్లాటీహెల్మింథిస్ జాబితా II: i. రాడ్యులా ii. జ్వాలా కణాలు iii. నెఫ్రీడియాలు iv. మాల్పీజియన్ నాళికలు

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    3. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    సమాధానం

    D. a-iii, b-iv, c-i, d-ii

    వరుసగా నెఫ్రీడియాలు, మాల్పీజియన్ నాళికలు, రాడ్యులా, జ్వాలా కణాలు.

    Match List I with List II. List I: a. Annelida b. Arthropoda c. Mollusca d. Platyhelminthes List II: i. Radula ii. Flame cells iii. Nephridia iv. Malpighian tubules

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    3. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii

  35. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. సైక్లోస్టోమేటా b. కాండ్రిక్తీస్ c. ఆస్టిక్తీస్ d. ఆంఫీబియా జాబితా II: i. Rana ii. Labeo iii. Petromyzon iv. Trygon

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    సమాధానం

    A. a-iii, b-iv, c-ii, d-i

    వరుసగా Petromyzon, Trygon, Labeo, Rana.

    Match List I with List II. List I: a. Cyclostomata b. Chondrichthyes c. Osteichthyes d. Amphibia List II: i. Rana ii. Labeo iii. Petromyzon iv. Trygon

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii

  36. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Struthio b. Naja c. Hyla d. Pteropus జాబితా II: i. రెప్టీలియా ii. మామేలియా iii. ఏవిస్ iv. ఆంఫీబియా

    1. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
    2. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
    సమాధానం

    B. a-iii, b-i, c-iv, d-ii

    Struthio పక్షి, Naja సరీసృపం, Hyla ఉభయచరం, Pteropus క్షీరదం.

    Match List I with List II. List I: a. Struthio b. Naja c. Hyla d. Pteropus List II: i. Reptilia ii. Mammalia iii. Aves iv. Amphibia

    1. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
    2. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv

  37. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Limulus b. Laccifer c. Loligo d. Hippocampus జాబితా II: i. సీ హార్స్ ii. స్క్విడ్ iii. కింగ్ క్రాబ్ iv. లక్క పురుగు

    1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
    సమాధానం

    B. a-iii, b-iv, c-ii, d-i

    వరుసగా కింగ్ క్రాబ్, లక్క పురుగు, స్క్విడ్, సీ హార్స్.

    Match List I with List II. List I: a. Limulus b. Laccifer c. Loligo d. Hippocampus List II: i. Sea horse ii. Squid iii. King crab iv. Lac insect

    1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i

  38. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఆస్టిక్తీస్ b. ఆంఫీబియా c. ఏవిస్ d. రెప్టీలియా జాబితా II: i. రెండు కర్ణికలు, ఒక జఠరిక ii. రెండు గదులు iii. నాలుగు గదులు iv. సాధారణంగా మూడు గదులు, మొసళ్లలో నాలుగు

    1. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
    3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    4. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    సమాధానం

    A. a-ii, b-i, c-iii, d-iv

    చేపలకు రెండు గదులు, ఉభయచరాలకు మూడు, పక్షులకు నాలుగు, సరీసృపాలకు సాధారణంగా మూడు.

    Match List I with List II. List I: a. Osteichthyes b. Amphibia c. Aves d. Reptilia List II: i. Two auricles and one ventricle ii. Two chambers iii. Four chambers iv. Usually three chambers, four in crocodiles

    1. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
    3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    4. a-ii, b-i, c-iv, d-iii

  39. పంది పేగు నుండి వచ్చిన ఒక పురుగు అడ్డుకోతలో గుండ్రంగా ఉంటుంది, వేర్వేరు లింగాలు, సంపూర్ణ ఆహార నాళం, మిథ్యాకుహరం కలిగి ఉంది. ఇది ఏ వర్గానికి చెందినది?

    1. మొలస్కా
    2. అనెలిడా
    3. ఆస్కెల్మింథిస్
    4. ప్లాటీహెల్మింథిస్
    సమాధానం

    C. ఆస్కెల్మింథిస్

    ఇవి గుండ్రని పురుగుల లక్షణాలు.

    A worm from a pig's intestine is round in cross-section, has separate sexes, a complete alimentary canal and a pseudocoelom. It belongs to

    1. Mollusca
    2. Annelida
    3. Aschelminthes
    4. Platyhelminthes

  40. ఒక జలచర జంతువుకు ఖండీభవనం లేని మృదువైన దేహం, కండరయుత పాదం, మొప్పలతో కూడిన మాంటిల్ కుహరం, రాడ్యులా, సున్నపు చిప్ప ఉన్నాయి. ఇది ఏ వర్గానికి చెందినది?

    1. అనెలిడా
    2. ఎకైనోడర్మేటా
    3. ఆర్థ్రోపోడా
    4. మొలస్కా
    సమాధానం

    D. మొలస్కా

    పాదం, మాంటిల్, రాడ్యులా, చిప్ప మొలస్క్‌ల లక్షణాలు.

    An aquatic animal has a soft unsegmented body, a muscular foot, a mantle cavity with gills, a radula and a calcareous shell. It belongs to

    1. Annelida
    2. Echinodermata
    3. Arthropoda
    4. Mollusca

  41. స్వేచ్ఛగా ఈదే ఒక డింభకం తోకలో నోటోకార్డ్ ఉంది, కానీ వయోజన జీవి సంచి వంటిది, అది నోటోకార్డ్‌ను కోల్పోయింది. ఆ జంతువు చెందేది

    1. సెఫలోకార్డేటా
    2. వెర్టిబ్రేటా
    3. హెమికార్డేటా
    4. యూరోకార్డేటా
    సమాధానం

    D. యూరోకార్డేటా

    డింభక తోకకు మాత్రమే పరిమితమైన నోటోకార్డ్ యూరోకార్డేట్ లక్షణం.

    A free-swimming larva has a notochord in its tail, but the adult is sac-like and has lost it. The animal belongs to

    1. Cephalochordata
    2. Vertebrata
    3. Hemichordata
    4. Urochordata

  42. ఒక సముద్ర చేపకు ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు, మొప్ప మూత లేకపోవడం, మగ చేపకు కటి రెక్కలపై క్లాస్పర్‌లు ఉన్నాయి. ఇది ఏ వర్గపు సభ్యుడు?

    1. ఆస్టిక్తీస్
    2. కాండ్రిక్తీస్
    3. ఆంఫీబియా
    4. సైక్లోస్టోమేటా
    సమాధానం

    B. కాండ్రిక్తీస్

    ప్లాకాయిడ్ పొలుసులు, మొప్ప మూత లేకపోవడం, క్లాస్పర్‌లు కాండ్రిక్తీస్ లక్షణాలు.

    A marine fish has placoid scales, no operculum and claspers on the pelvic fins of the male. It is a member of

    1. Osteichthyes
    2. Chondrichthyes
    3. Amphibia
    4. Cyclostomata

  43. ఒక సకశేరుకానికి తేమగా ఉండే పొలుసులు లేని చర్మం, మూడు గదుల హృదయం, క్లోయాకా, బాహ్య ఫలదీకరణం ఉన్నాయి. ఇది ఒక

    1. కప్ప (Rana)
    2. సొర చేప (Scoliodon)
    3. తోట ఊసరవెల్లి (Calotes)
    4. పావురం (Columba)
    సమాధానం

    A. కప్ప (Rana)

    ఇవి ఉభయచరాల లక్షణాలు.

    A vertebrate has moist scaleless skin, a three-chambered heart, a cloaca and external fertilisation. It is a

    1. frog (Rana)
    2. shark (Scoliodon)
    3. lizard (Calotes)
    4. pigeon (Columba)

  44. ఒక కార్డేట్ తన నోటోకార్డ్‌ను తల నుండి తోక వరకు జీవితాంతం ఉంచుకుంటుంది, దానికి వెన్నుపూస లేదు. ఇది చెందేది

    1. సైక్లోస్టోమేటా
    2. యూరోకార్డేటా
    3. సెఫలోకార్డేటా
    4. వెర్టిబ్రేటా
    సమాధానం

    C. సెఫలోకార్డేటా

    తల నుండి తోక వరకు శాశ్వత నోటోకార్డ్ Branchiostoma కు విలక్షణం.

    A chordate keeps its notochord from head to tail throughout life and has no vertebral column. It belongs to

    1. Cyclostomata
    2. Urochordata
    3. Cephalochordata
    4. Vertebrata

  45. ఒక ఈతగాడిని పోర్చుగీస్ మ్యాన్-ఆఫ్-వార్ కుట్టింది. ఇందులో పాల్గొన్న కుట్టే నిర్మాణాలు

    1. దువ్వెన పలకలు
    2. జ్వాలా కణాలు
    3. రాడ్యులాలు
    4. నిడోబ్లాస్ట్‌ల నెమాటోసిస్ట్‌లు
    సమాధానం

    D. నిడోబ్లాస్ట్‌ల నెమాటోసిస్ట్‌లు

    నిడేరియన్‌లు నెమాటోసిస్ట్‌లతో కుడతాయి.

    A swimmer is stung by a Portuguese man-of-war. The stinging structures involved are

    1. comb plates
    2. flame cells
    3. radulae
    4. nematocysts of cnidoblasts
Page 1 of 1
‹
›