NEET రసాయన శాస్త్రం: ప్రాథమిక భావనలు, పరమాణు నిర్మాణం మరియు రసాయన బంధం · Chapter 3

రసాయన బంధం మరియు అణు నిర్మాణం

గుర్తుంచుకోవలసినవి

పరమాణువులు స్థిరమైన, జడవాయు వంటి అష్టకాన్ని (octet) పొందడానికి బంధాలు ఏర్పరుస్తాయి; అయానిక బంధాలు ఎలక్ట్రాన్ బదిలీ ద్వారా, సమయోజనీయ బంధాలు ఎలక్ట్రాన్ పంచుకోవడం ద్వారా ఏర్పడతాయి.
VSEPR సిద్ధాంతం కేంద్ర పరమాణువు చుట్టూ ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ జంటల సంఖ్య నుండి ఆకారాన్ని అంచనా వేస్తుంది; ఏకాంక జంటలు బంధ జంటల కంటే ఎక్కువ వికర్షిస్తాయి, కాబట్టి lp–lp > lp–bp > bp–bp.
సంకరీకరణ: sp (రేఖీయం, 180°), sp² (త్రిభుజాకార సమతల, 120°), sp³ (చతుర్ముఖీయ, 109.5°), sp³d (త్రికోణ ద్విపిరమిడ్), sp³d² (అష్టముఖీయ).
అణు ఆర్బిటాల్ సిద్ధాంతం ప్రకారం బంధ క్రమాంకం = (Nb − Na)/2; జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉంటే జాతి పరాయస్కాంతం (paramagnetic) అవుతుంది, O₂ పరాయస్కాంతం.

కోసెల్-లూయిస్ విధానం, అష్టక నియమం మరియు లూయిస్ నిర్మాణాలు

జడవాయువుల పరమాణువులు సంయోజకత కర్పరంలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రాన్‌లు (హీలియంకు రెండు) కలిగి ఉండటం వల్ల స్థిరంగా ఉంటాయి. ఇతర పరమాణువులు ఈ అమరికను పొందడానికి ఎలక్ట్రాన్‌లను పొందడం, కోల్పోవడం లేదా పంచుకోవడం చేస్తాయని కోసెల్ మరియు లూయిస్ ప్రతిపాదించారు. ఇదే అష్టక నియమం (octet rule).

లూయిస్ నిర్మాణం (Lewis structure) సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లను చుక్కలుగా చూపుతుంది. పంచుకున్న జంటలు బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి, పంచుకోని జంటలు ఏకాంక జంటలు (lone pairs).

లూయిస్ నిర్మాణం రాయడానికి దశలు:

1. మొత్తం సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లను లెక్కించండి (ప్రతి రుణావేశానికి ఒకటి కలపండి, ప్రతి ధనావేశానికి ఒకటి తీసివేయండి).
2. అతి తక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత గల పరమాణువును మధ్యలో ఉంచండి (హైడ్రోజన్ ఎల్లప్పుడూ చివర ఉంటుంది).
3. పరమాణువులను ఏకబంధాలతో కలిపి, అష్టకాలు వచ్చేలా మిగిలిన ఎలక్ట్రాన్‌లను పంచండి.
4. అష్టకాలు అసంపూర్ణంగా ఉంటే, బహుబంధాలు ఏర్పరచండి.

ఒక పరమాణువుపై ఫార్మల్ ఆవేశం = (స్వేచ్ఛా పరమాణువులో సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లు) − (బంధంలో లేని ఎలక్ట్రాన్‌లు) − ½ (బంధ ఎలక్ట్రాన్‌లు). ఫార్మల్ ఆవేశాల మొత్తం ఆ జాతిపై ఉన్న ఆవేశానికి సమానం. అతి తక్కువ ఫార్మల్ ఆవేశాలు గల నిర్మాణం అత్యంత స్థిరమైనది.

ఉదాహరణ: NH₄⁺ లో N కి 5 − 0 − ½(8) = +1. ఒక ద్విబంధం, ఒక ఏకబంధంతో గీసిన ఓజోన్ O₃ లో, మధ్య O కి 6 − 2 − ½(6) = +1; ద్విబంధం గల O కి 0; ఏకబంధం గల O కి 6 − 6 − ½(2) = −1.

అష్టక నియమ పరిమితులు:

అసంపూర్ణ అష్టకం: BeH₂ (4), BF₃ (6) మరియు AlCl₃ (6) లలో వలె కేంద్ర పరమాణువుకు ఎనిమిది కంటే తక్కువ ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉంటాయి.
NO (11 ఎలక్ట్రాన్‌లు) మరియు NO₂ (17 ఎలక్ట్రాన్‌లు) వంటి బేసి ఎలక్ట్రాన్ అణువులు.
విస్తరించిన అష్టకం: PCl₅ (10) మరియు SF₆ (12) లలో వలె కేంద్ర పరమాణువుకు ఎనిమిది కంటే ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉంటాయి.
ఇది అణువుల ఆకారాలను, లేదా O₂ యొక్క పరాయస్కాంతత్వాన్ని వివరించదు.

అయానిక బంధం, సమయోజనీయ బంధం మరియు బంధ పరామితులు

లోహం నుండి అలోహానికి ఎలక్ట్రాన్‌లు పూర్తిగా బదిలీ అవడం ద్వారా అయానిక బంధం (ionic bond) ఏర్పడుతుంది. లోహానికి తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, అలోహానికి అధిక రుణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ మరియు అధిక జాలక ఎంథాల్పీ దీనికి అనుకూలం.

జాలక ఎంథాల్పీ (lattice enthalpy) అంటే ఒక మోల్ ఘన అయానిక సమ్మేళనాన్ని వాయు స్థితి అయాన్‌లుగా వేరు చేయడానికి అవసరమైన శక్తి. అయాన్‌లు చిన్నవిగా, అధిక ఆవేశం గలవిగా ఉన్నప్పుడు ఇది ఎక్కువ. ఉదాహరణకు, NaCl సుమారు 788 kJ mol⁻¹. అయానిక సమ్మేళనాలకు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు ఉంటాయి, నీటిలో కరుగుతాయి మరియు ద్రవ స్థితిలో లేదా ద్రావణంలో విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తాయి.

ఎలక్ట్రాన్‌లను పరస్పరం పంచుకోవడం ద్వారా సమయోజనీయ బంధం (covalent bond) ఏర్పడుతుంది. ఏక, ద్వి, త్రి బంధాలలో వరుసగా ఒకటి, రెండు, మూడు పంచుకున్న జంటలు ఉంటాయి.

బంధ పరామితి	అర్థం	ధోరణి
బంధ పొడవు (bond length)	బంధంలోని రెండు పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య దూరం	ఒకే పరమాణువుల మధ్య త్రి < ద్వి < ఏక
బంధ కోణం (bond angle)	కేంద్ర పరమాణువు వద్ద రెండు బంధాల మధ్య కోణం	CH₄ 109.5°, NH₃ సుమారు 107°, H₂O సుమారు 104.5°
బంధ ఎంథాల్పీ (bond enthalpy)	వాయు స్థితిలో ఒక మోల్ బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి శక్తి	త్రి > ద్వి > ఏక
బంధ క్రమాంకం (bond order)	రెండు పరమాణువుల మధ్య బంధాల సంఖ్య	ఎక్కువ బంధ క్రమాంకం, తక్కువ పొడవు, ఎక్కువ బలం

అనునాదం (resonance): ఒకే లూయిస్ నిర్మాణం అణువును వివరించలేనప్పుడు, ఎలక్ట్రాన్‌ల స్థానంలో మాత్రమే తేడా ఉండే రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నిర్మాణాలు రాస్తారు. వాస్తవ అణువు అనునాద సంకరం (resonance hybrid), ఇది దానికి దోహదపడే ఏ ఒక్క నిర్మాణం కంటే స్థిరమైనది. ఉదాహరణలు: ఓజోన్ (రెండు O–O బంధాలు సమానం, బంధ క్రమాంకం 1.5) మరియు కార్బొనేట్ అయాన్ (మూడు సమాన C–O బంధాలు).

ధ్రువణత, ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం మరియు ఫాజాన్స్ నియమం

వేర్వేరు ఋణవిద్యుదాత్మకత గల పరమాణువుల మధ్య బంధం ధ్రువ బంధం. ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం μ = ఆవేశం (q) × దూరం (d). ఇది సదిశ రాశి, ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత గల పరమాణువు వైపు సూచిస్తుంది. ప్రమాణం డెబై: 1 D = 3.336 × 10⁻³⁰ C m.

అణువు మొత్తం ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం బంధ ద్విధ్రువాల సదిశ మొత్తం.

అణువు	ఆకారం	నికర ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం
CO₂	రేఖీయం	సున్నా (ద్విధ్రువాలు రద్దవుతాయి)
BF₃	త్రిభుజాకార సమతలం	సున్నా
CH₄	చతుర్ముఖీయం	సున్నా
H₂O	వంగిన	సున్నా కాదు (సుమారు 1.85 D)
NH₃	పిరమిడ్	సున్నా కాదు (సుమారు 1.47 D)
NF₃	పిరమిడ్	చిన్నది (సుమారు 0.24 D)

NF₃ కంటే NH₃ కి ఎక్కువ ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం ఉంటుంది. NH₃ లో N–H బంధ ద్విధ్రువాలు, ఏకాంక జంట ద్విధ్రువం ఒకే దిశలో ఉంటాయి. NF₃ లో N–F బంధ ద్విధ్రువాలు ఏకాంక జంట ద్విధ్రువానికి వ్యతిరేక దిశలో ఉండి దాన్ని పాక్షికంగా రద్దు చేస్తాయి.

శాతం అయానిక లక్షణం = (గమనించిన ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం / 100% అయానిక అయితే ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం) × 100.

సాధించిన ఉదాహరణ 1. ఒక ద్వి పరమాణు అణువు బంధ పొడవు 100 pm. పూర్తి ఆవేశ విభజనకు, μ = e × d = 1.602 × 10⁻¹⁹ C × 1 × 10⁻¹⁰ m = 1.602 × 10⁻²⁹ C m = 4.80 D. గమనించిన μ 2.40 D అయితే, అయానిక లక్షణం = 2.40/4.80 × 100 = 50%.

ఫాజాన్స్ నియమం (Fajans' rule): అయానిక బంధంలో సమయోజనీయ లక్షణం (a) చిన్న కాటయాన్, (b) పెద్ద అనయాన్ మరియు (c) ఏ అయాన్‌పైనైనా అధిక ఆవేశంతో పెరుగుతుంది. సోడియం హాలైడ్‌లకు, అనయాన్ పెద్దదవుతుంది కాబట్టి సమయోజనీయ లక్షణం NaF < NaCl < NaBr < NaI క్రమంలో పెరుగుతుంది.

VSEPR సిద్ధాంతం మరియు అణువుల ఆకారాలు

సంయోజకత కర్పర ఎలక్ట్రాన్ జంట వికర్షణ (VSEPR) సిద్ధాంతం: కేంద్ర పరమాణువు చుట్టూ ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ జంటలు వీలైనంత దూరంగా అమరుతాయి. ఏకాంక జంటలు బంధ జంటల కంటే ఎక్కువ స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తాయి. వికర్షణ క్రమం ఏకాంక జంట–ఏకాంక జంట > ఏకాంక జంట–బంధ జంట > బంధ జంట–బంధ జంట. అందుకే H₂O (104.5°) కోణం NH₃ (107°) కంటే చిన్నది, అది CH₄ (109.5°) కంటే చిన్నది.

బంధ జంటలు	ఏకాంక జంటలు	ఆకారం	ఉదాహరణ
2	0	రేఖీయం	BeCl₂, CO₂
3	0	త్రిభుజాకార సమతలం	BF₃
2	1	వంగిన	SO₂
4	0	చతుర్ముఖీయం	CH₄
3	1	త్రిభుజాకార పిరమిడ్	NH₃
2	2	వంగిన	H₂O
5	0	త్రికోణ ద్విపిరమిడ్	PCl₅
4	1	సీ-సా ఆకారం	SF₄
3	2	T-ఆకారం	ClF₃
6	0	అష్టముఖీయం	SF₆
5	1	చతురస్ర పిరమిడ్	BrF₅
4	2	చతురస్ర సమతలం	XeF₄

సంయోజకత బంధ సిద్ధాంతం మరియు సంకరీకరణ

సంయోజకత బంధ సిద్ధాంతం (valence bond theory): అర్ధ పూర్ణ పరమాణు ఆర్బిటాల్‌లు అతిపాతం చెందడం ద్వారా సమయోజనీయ బంధం ఏర్పడుతుంది. అతిపాతం ఎంత ఎక్కువైతే బంధం అంత బలంగా ఉంటుంది.

సిగ్మా (σ) బంధం కేంద్రకాలను కలిపే అక్షం వెంట ముఖాముఖి (అక్షీయ) అతిపాతం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. ఇది బలమైనది.
పై (π) బంధం p ఆర్బిటాల్‌ల పార్శ్వ అతిపాతం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. ఇది బలహీనమైనది, అక్షానికి పైన మరియు కింద ఉంటుంది.
ఏకబంధం ఒక σ; ద్విబంధం ఒక σ + ఒక π; త్రిబంధం ఒక σ + రెండు π.

ఉదాహరణకు, C₂H₄ లో 5 σ మరియు 1 π బంధాలు ఉంటాయి; C₂H₂ లో 3 σ మరియు 2 π బంధాలు ఉంటాయి.

సంకరీకరణ (hybridisation) అంటే ఒకే పరమాణువుపై సమాన శక్తి గల పరమాణు ఆర్బిటాల్‌లు కలిసి అంతే సంఖ్యలో సమాన సంకర ఆర్బిటాల్‌లను ఏర్పరచడం.

సంకరీకరణ	కలిసే ఆర్బిటాల్‌లు	జ్యామితి	కోణం	ఉదాహరణ
sp	ఒక s + ఒక p	రేఖీయం	180°	BeCl₂, C₂H₂
sp²	ఒక s + రెండు p	త్రిభుజాకార సమతలం	120°	BF₃, C₂H₄
sp³	ఒక s + మూడు p	చతుర్ముఖీయం	109.5°	CH₄, NH₃, H₂O
sp³d	ఒక s + మూడు p + ఒక d	త్రికోణ ద్విపిరమిడ్	90° మరియు 120°	PCl₅
sp³d²	ఒక s + మూడు p + రెండు d	అష్టముఖీయం	90°	SF₆

NH₃ మరియు H₂O లలో కేంద్ర పరమాణువు sp³ సంకరీకరణం చెందుతుంది, కానీ కొన్ని సంకర ఆర్బిటాల్‌లను ఏకాంక జంటలు ఆక్రమిస్తాయి, కాబట్టి ఆకారాలు పిరమిడ్ మరియు వంగినవిగా ఉంటాయి.

అణు ఆర్బిటాల్ సిద్ధాంతం

అణు ఆర్బిటాల్ (MO) సిద్ధాంతం: పరమాణు ఆర్బిటాల్‌ల రేఖీయ సమ్మేళనం (LCAO) ద్వారా అవి కలిసి అణు ఆర్బిటాల్‌లను ఏర్పరుస్తాయి. రెండు పరమాణు ఆర్బిటాల్‌లు రెండు MO లను ఇస్తాయి: బంధక MO (తక్కువ శక్తి, సంవర్ధక సమ్మేళనం) మరియు ప్రతిబంధక MO (ఎక్కువ శక్తి, విధ్వంసక సమ్మేళనం, * తో గుర్తిస్తారు). ఎలక్ట్రాన్‌లు ఆఫ్‌బౌ సూత్రం, పౌలీ సూత్రం మరియు హుండ్ నియమం ప్రకారం MO లను నింపుతాయి.

MO ల శక్తి క్రమం:

N₂ వరకు (s–p మిశ్రమంతో): σ1s < σ*1s < σ2s < σ*2s < (π2pₓ = π2p_y) < σ2p_z < (π*2pₓ = π*2p_y) < σ*2p_z.
O₂ మరియు F₂ లకు (s–p మిశ్రమం లేకుండా): σ1s < σ*1s < σ2s < σ*2s < σ2p_z < (π2pₓ = π2p_y) < (π*2pₓ = π*2p_y) < σ*2p_z.

బంధ క్రమాంకం = ½ (Nb − Na), ఇక్కడ Nb మరియు Na అనేవి బంధక, ప్రతిబంధక MO లలోని ఎలక్ట్రాన్‌లు. స్థిరమైన అణువుకు బంధ క్రమాంకం సున్నా కంటే ఎక్కువ ఉండాలి. జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌లు గల జాతి పరాయస్కాంతం; అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌లు జతకూడి ఉంటే అది ప్రతిచుంబకం (diamagnetic).

జాతి	ఎలక్ట్రాన్‌లు	బంధ క్రమాంకం	అయస్కాంత ప్రవర్తన
H₂	2	1	ప్రతిచుంబకం
He₂	4	0	ఉనికిలో లేదు
Li₂	6	1	ప్రతిచుంబకం
B₂	10	1	పరాయస్కాంతం (π ఆర్బిటాల్‌లలో రెండు జతకూడనివి)
C₂	12	2	ప్రతిచుంబకం
N₂	14	3	ప్రతిచుంబకం
O₂	16	2	పరాయస్కాంతం (π* లో రెండు జతకూడనివి)
O₂⁺	15	2.5	పరాయస్కాంతం (ఒక జతకూడనిది)
O₂⁻	17	1.5	పరాయస్కాంతం (ఒక జతకూడనిది)
F₂	18	1	ప్రతిచుంబకం

సాధించిన ఉదాహరణ 2. N₂ లో 14 ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉన్నాయి: σ1s² σ*1s² σ2s² σ*2s² π2p⁴ σ2p². Nb = 10, Na = 4, కాబట్టి బంధ క్రమాంకం = (10 − 4)/2 = 3.

17 ఎలక్ట్రాన్‌లు గల O₂⁻ కి, Nb = 10 మరియు Na = 7, కాబట్టి బంధ క్రమాంకం = 1.5.

బంధ క్రమాంకం తగ్గేకొద్దీ బంధ పొడవు పెరుగుతుంది: O₂⁺ < O₂ < O₂⁻.

హైడ్రోజన్ బంధం

హైడ్రోజన్ బంధం (hydrogen bond) అంటే అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత గల పరమాణువుతో (F, O లేదా N) సమయోజనీయంగా బంధించబడిన హైడ్రోజన్ పరమాణువుకు, మరొక ఋణవిద్యుదాత్మక పరమాణువు ఏకాంక జంటకు మధ్య ఆకర్షణ. దీన్ని X–H···Y గా రాస్తారు.

అంతర అణుక హైడ్రోజన్ బంధం వేర్వేరు అణువుల మధ్య ఏర్పడుతుంది (H₂O, HF, NH₃, ఆల్కహాల్‌లు). ఇది ద్రవీభవన, మరుగు స్థానాలను, నీటిలో కరిగే సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.
అంతర్ అణుక హైడ్రోజన్ బంధం ఒకే అణువులో ఏర్పడుతుంది (ఆర్థో-నైట్రోఫీనాల్). ఇది మరుగు స్థానాన్ని తగ్గిస్తుంది, సమ్మేళనాన్ని నీటి ఆవిరిలో బాష్పశీలం చేస్తుంది మరియు నీటిలో కరిగే సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది. పారా-నైట్రోఫీనాల్ లో అంతర అణుక బంధం ఉండి మరుగు స్థానం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రభావాలు: H₂S, H₂Se మరియు H₂Te కంటే నీటి మరుగు స్థానం చాలా ఎక్కువ; మంచుకు ఖాళీ స్థలాలతో తెరిచిన పంజరం వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది, కాబట్టి అది ద్రవ నీటి కంటే తక్కువ సాంద్రత కలిగి తేలుతుంది.

NEET లో తప్పులు చేసే అంశాలు

1. BF₃ అధ్రువం (సౌష్ఠవం) కానీ NH₃ మరియు NF₃ ధ్రువాలు, మరియు NH₃ కి ఎక్కువ ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం ఉంటుంది.
2. H₂O కి రెండు ఏకాంక జంటలు ఉన్నాయి, కాబట్టి దాని కోణం NH₃ కంటే చిన్నది; రెండూ sp³.
3. O₂ లో σ2p_z MO, π2p కంటే కింద ఉంటుంది; N₂ లో క్రమం తిరగబడి ఉంటుంది.
4. O₂ పరాయస్కాంతం; N₂, C₂ మరియు F₂ ప్రతిచుంబకాలు; B₂ పరాయస్కాంతం.
5. బంధ క్రమాంకం తగ్గేకొద్దీ బంధ పొడవు పెరుగుతుంది: O₂⁺ < O₂ < O₂⁻.
6. ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ అంటే అయానిక ఘనం ఎక్కువ స్థిరం.
7. అంతర్ అణుక హైడ్రోజన్ బంధం మరుగు స్థానాన్ని తగ్గిస్తుంది; అంతర అణుక బంధం పెంచుతుంది.
8. BF₃, PCl₅, SF₆ మరియు NO లకు అష్టక నియమం వర్తించదు.
9. ఏకాంక జంటలు ఉన్నప్పుడు ఆకారం, ఎలక్ట్రాన్ జంట జ్యామితి వేరుగా ఉంటాయి: NH₃ కి చతుర్ముఖీయ ఎలక్ట్రాన్ జ్యామితి కానీ పిరమిడ్ ఆకారం ఉంటుంది.
10. π బంధం పార్శ్వ అతిపాతం ద్వారా ఏర్పడుతుంది, అది σ బంధం కంటే బలహీనమైనది.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. ఫార్మల్ ఆవేశం = సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లు − బంధంలో లేని ఎలక్ట్రాన్‌లు − ½ బంధ ఎలక్ట్రాన్‌లు.
2. జాలక ఎంథాల్పీ అంటే ఒక మోల్ ఘన అయానిక సమ్మేళనాన్ని వాయు అయాన్‌లుగా వేరు చేయడానికి శక్తి.
3. μ = q × d; 1 D = 3.336 × 10⁻³⁰ C m.
4. CO₂, BF₃ మరియు CH₄ లకు ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం సున్నా.
5. బంధ కోణాలు: CH₄ 109.5°, NH₃ సుమారు 107°, H₂O సుమారు 104.5°.
6. SF₄ సీ-సా ఆకారం; ClF₃ T-ఆకారం; XeF₄ చతురస్ర సమతలం; BrF₅ చతురస్ర పిరమిడ్.
7. sp, sp², sp³ లు 180°, 120° మరియు 109.5° ఇస్తాయి.
8. SF₆ sp³d² మరియు అష్టముఖీయం; PCl₅ sp³d మరియు త్రికోణ ద్విపిరమిడ్.
9. ద్విబంధం ఒక σ మరియు ఒక π బంధం.
10. బంధ క్రమాంకం = ½ (Nb − Na).
11. N₂ బంధ క్రమాంకం 3, O₂ ది 2.
12. O₂⁺ బంధ క్రమాంకం 2.5; O₂⁻ ది 1.5.
13. He₂ బంధ క్రమాంకం సున్నా కాబట్టి అది ఉనికిలో లేదు.
14. హైడ్రోజన్ బంధం F, O మరియు N లతో సాధ్యం.
15. ఆర్థో-నైట్రోఫీనాల్ లో అంతర్ అణుక హైడ్రోజన్ బంధం ఉంటుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

N₂ అణువు బంధ క్రమాంకం
1. 2
2. 1
3. 3
4. 2.5
సమాధానం
C. 3
N₂: Nb = 10, Na = 4; (10 − 4)/2 = 3.
The bond order of the N₂ molecule is
1. 2
2. 1
3. 3
4. 2.5
NH₃ అణువు ఆకారం
1. త్రిభుజాకార సమతలం
2. త్రిభుజాకార పిరమిడ్
3. వంగిన
4. చతుర్ముఖీయం
సమాధానం
B. త్రిభుజాకార పిరమిడ్
మూడు బంధ జంటలు మరియు ఒక ఏకాంక జంట పిరమిడ్ ఆకారాన్ని ఇస్తాయి.
The shape of the NH₃ molecule is
1. trigonal planar
2. trigonal pyramidal
3. bent
4. tetrahedral
BF₃ లో కేంద్ర పరమాణువు సంకరీకరణం
1. sp²
2. sp³
3. sp³d
4. sp
సమాధానం
A. sp²
మూడు బంధ జంటలు, ఏకాంక జంట లేదు: sp², త్రిభుజాకార సమతలం.
The hybridisation of the central atom in BF₃ is
1. sp²
2. sp³
3. sp³d
4. sp
ఈ క్రింది అణువులలో ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం సున్నా అయినది ఏది?
1. SO₂
2. NH₃
3. H₂O
4. CO₂
సమాధానం
D. CO₂
CO₂ రేఖీయం, దాని రెండు C=O ద్విధ్రువాలు రద్దవుతాయి; మిగిలినవి వంగినవి లేదా పిరమిడ్ ఆకారం.
Which of the following molecules has zero dipole moment?
1. SO₂
2. NH₃
3. H₂O
4. CO₂
ఈ క్రింది అణువులలో అష్టక నియమాన్ని పాటించనిది ఏది?
1. CH₄
2. NH₃
3. BF₃
4. H₂O
సమాధానం
C. BF₃
BF₃ లో బోరాన్‌కు కేవలం ఆరు ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉన్నాయి.
Which of the following molecules does not obey the octet rule?
1. CH₄
2. NH₃
3. BF₃
4. H₂O
NH₄⁺ అయాన్‌లో నైట్రోజన్‌పై ఫార్మల్ ఆవేశం
1. +1
2. −1
3. +2
4. 0
సమాధానం
A. +1
5 − 0 − ½(8) = +1.
The formal charge on nitrogen in the NH₄⁺ ion is
1. +1
2. −1
3. +2
4. 0
ఈథీన్, C₂H₄, లోని σ మరియు π బంధాల సంఖ్య
1. 4 σ మరియు 2 π
2. 3 σ మరియు 3 π
3. 4 σ మరియు 1 π
4. 5 σ మరియు 1 π
సమాధానం
D. 5 σ మరియు 1 π
నాలుగు C–H σ, ఒక C–C σ మరియు ఒక C–C π.
The number of σ and π bonds in ethene, C₂H₄, is
1. 4 σ and 2 π
2. 3 σ and 3 π
3. 4 σ and 1 π
4. 5 σ and 1 π
SF₄ అణువు ఆకారం
1. T-ఆకారం
2. సీ-సా ఆకారం
3. చతుర్ముఖీయం
4. చతురస్ర సమతలం
సమాధానం
B. సీ-సా ఆకారం
S చుట్టూ నాలుగు బంధ జంటలు, ఒక ఏకాంక జంట సీ-సా ఆకారాన్ని ఇస్తాయి.
The shape of the SF₄ molecule is
1. T-shaped
2. see-saw
3. tetrahedral
4. square planar
O₂⁻ అయాన్ బంధ క్రమాంకం
1. 2
2. 2.5
3. 1
4. 1.5
సమాధానం
D. 1.5
17 ఎలక్ట్రాన్‌లు: Nb = 10, Na = 7; (10 − 7)/2 = 1.5.
The bond order of the O₂⁻ ion is
1. 2
2. 2.5
3. 1
4. 1.5
ఈ క్రింది జాతులలో ప్రతిచుంబకం (diamagnetic) అయినది ఏది?
1. O₂
2. C₂
3. B₂
4. O₂⁺
సమాధానం
B. C₂
C₂ (12 ఎలక్ట్రాన్‌లు) లో అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌లు జతకూడి ఉంటాయి; B₂, O₂ మరియు O₂⁺ లలో జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉన్నాయి.
Which of the following species is diamagnetic?
1. O₂
2. C₂
3. B₂
4. O₂⁺
బంధ పొడవు పెరిగే సరైన క్రమం
1. O₂ < O₂⁺ < O₂⁻
2. O₂⁺ < O₂⁻ < O₂
3. O₂⁺ < O₂ < O₂⁻
4. O₂⁻ < O₂ < O₂⁺
సమాధానం
C. O₂⁺ < O₂ < O₂⁻
బంధ క్రమాంకాలు 2.5, 2 మరియు 1.5; బంధ క్రమాంకం తగ్గేకొద్దీ బంధ పొడవు పెరుగుతుంది.
The correct order of increasing bond length is
1. O₂ < O₂⁺ < O₂⁻
2. O₂⁺ < O₂⁻ < O₂
3. O₂⁺ < O₂ < O₂⁻
4. O₂⁻ < O₂ < O₂⁺
SF₆ లో సల్ఫర్ సంకరీకరణం
1. sp³d²
2. sp²d
3. sp³d
4. sp³
సమాధానం
A. sp³d²
ఆరు బంధ జంటలు sp³d² మరియు అష్టముఖీయ ఆకారాన్ని ఇస్తాయి.
The hybridisation of sulphur in SF₆ is
1. sp³d²
2. sp²d
3. sp³d
4. sp³
ClF₃ లో కేంద్ర పరమాణువుపై ఉన్న ఏకాంక జంటల సంఖ్య
1. 1
2. 2
3. 3
4. 0
సమాధానం
B. 2
Cl కి 7 సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉన్నాయి; 3 బంధాలలో వాడబడతాయి, 4 మిగిలి రెండు ఏకాంక జంటలు అవుతాయి.
The number of lone pairs on the central atom of ClF₃ is
1. 1
2. 2
3. 3
4. 0
బంధ కోణం పెరిగే సరైన క్రమం
1. H₂O < NH₃ < CH₄
2. NH₃ < H₂O < CH₄
3. CH₄ < NH₃ < H₂O
4. H₂O < CH₄ < NH₃
సమాధానం
A. H₂O < NH₃ < CH₄
104.5° < 107° < 109.5°; ఎక్కువ ఏకాంక జంటలు అంటే ఎక్కువ వికర్షణ, తక్కువ కోణం.
The correct order of increasing bond angle is
1. H₂O < NH₃ < CH₄
2. NH₃ < H₂O < CH₄
3. CH₄ < NH₃ < H₂O
4. H₂O < CH₄ < NH₃
ఈ క్రింది సమ్మేళనాలలో అంతర్ అణుక హైడ్రోజన్ బంధం చూపేది ఏది?
1. నీరు
2. హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్
3. పారా-నైట్రోఫీనాల్
4. ఆర్థో-నైట్రోఫీనాల్
సమాధానం
D. ఆర్థో-నైట్రోఫీనాల్
ఆర్థో ఐసోమర్‌లో –OH మరియు –NO₂ సమూహాలు దగ్గరగా ఉండి, ఒకే అణువులో బంధం ఏర్పరుస్తాయి.
Which of the following compounds shows intramolecular hydrogen bonding?
1. water
2. hydrogen fluoride
3. para-nitrophenol
4. ortho-nitrophenol
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ప్రతి C=O బంధం ధ్రువమైనప్పటికీ కార్బన్ డైఆక్సైడ్ అధ్రువం. ప్రవచనం II: CO₂ లోని రెండు బంధ ద్విధ్రువాలు పరిమాణంలో సమానం, దిశలో వ్యతిరేకం. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రేఖీయ అణువులో సమాన, వ్యతిరేక ద్విధ్రువాలు రద్దవుతాయి.
Given below are two statements: Statement I: Carbon dioxide is non-polar even though each C=O bond is polar. Statement II: The two bond dipoles in CO₂ are equal in magnitude and opposite in direction. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: N₂ బంధ క్రమాంకం 3, ఇది రెండవ ఆవర్తనంలోని ద్వి పరమాణు అణువులలో అత్యధికం. ప్రవచనం II: N₂ పరాయస్కాంతం. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
N₂ లో అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌లు జతకూడి ఉన్నాయి, కాబట్టి అది ప్రతిచుంబకం.
Given below are two statements: Statement I: N₂ has a bond order of 3, the highest among the diatomic molecules of the second period. Statement II: N₂ is paramagnetic. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: O₂ లో π2p అణు ఆర్బిటాల్‌లు σ2p_z ఆర్బిటాల్ కంటే తక్కువ శక్తి కలిగి ఉంటాయి. ప్రవచనం II: N₂ లో s–p మిశ్రమం వల్ల π2p ఆర్బిటాల్‌లు σ2p_z కంటే తక్కువ శక్తి కలిగి ఉంటాయి. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
O₂ లో σ2p_z తక్కువ; N₂ లో s–p మిశ్రమం π2p ని తక్కువ చేస్తుంది.
Given below are two statements: Statement I: In O₂, the π2p molecular orbitals have lower energy than the σ2p_z orbital. Statement II: In N₂, the π2p orbitals have lower energy than σ2p_z because of s–p mixing. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ గల అయానిక సమ్మేళనం తక్కువ స్థిరమైనది. ప్రవచనం II: అయాన్‌లపై ఆవేశం పెరిగేకొద్దీ జాలక ఎంథాల్పీ తగ్గుతుంది. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ ఎక్కువ స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది; అది అయాన్ ఆవేశంతో పెరుగుతుంది.
Given below are two statements: Statement I: An ionic compound with a higher lattice enthalpy is less stable. Statement II: Lattice enthalpy decreases as the charge on the ions increases. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: చిన్న కాటయాన్ మరియు పెద్ద అనయాన్ అయానిక బంధంలో సమయోజనీయ లక్షణానికి అనుకూలం. ప్రవచనం II: కాటయాన్‌పై ఎక్కువ ఆవేశం దాని ధ్రువణ శక్తిని పెంచుతుంది. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండూ ఫాజాన్స్ నియమం నుండి వస్తాయి.
Given below are two statements: Statement I: A small cation and a large anion favour covalent character in an ionic bond. Statement II: A greater charge on the cation increases its polarising power. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది ప్రవచనాలలో సరైనవి ఏవి? 1. NH₃ ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం NF₃ కంటే ఎక్కువ. 2. BF₃ ధ్రువ అణువు. 3. CH₄ చతుర్ముఖీయం, బంధ కోణం 109.5°.
1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
2. 1 మరియు 3 మాత్రమే
3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
4. 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
BF₃ సౌష్ఠవం మరియు అధ్రువం, కాబట్టి 2 సరికాదు.
Which of the following statements are correct? 1. The dipole moment of NH₃ is greater than that of NF₃. 2. BF₃ is a polar molecule. 3. CH₄ is tetrahedral with a bond angle of 109.5°.
1. 1 and 2 only
2. 1 and 3 only
3. 2 and 3 only
4. 1, 2 and 3
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: sp² సంకరీకరణంలో మూడు సంకర ఆర్బిటాల్‌లు ఒకదానికొకటి 120° వద్ద ఉంటాయి. ప్రవచనం II: ఆర్బిటాల్‌ల ముఖాముఖి అతిపాతం ద్వారా π బంధం ఏర్పడుతుంది. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
π బంధాలు పార్శ్వ అతిపాతం ద్వారా ఏర్పడతాయి.
Given below are two statements: Statement I: In sp² hybridisation, the three hybrid orbitals are directed at 120° to each other. Statement II: A π bond is formed by the head-on overlap of orbitals. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: He₂ అణువు బంధ క్రమాంకం 1 కాబట్టి అది స్థిరమైనది. ప్రవచనం II: H₂ బంధ క్రమాంకం 1. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
He₂ బంధ క్రమాంకం 0, అది ఉనికిలో లేదు.
Given below are two statements: Statement I: The He₂ molecule is stable because its bond order is 1. Statement II: The bond order of H₂ is 1. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది ప్రవచనాలలో సరైనవి ఏవి? 1. ఏకాంక జంట–ఏకాంక జంట వికర్షణ ఏకాంక జంట–బంధ జంట వికర్షణ కంటే ఎక్కువ. 2. బంధ జంట–బంధ జంట వికర్షణ అత్యంత బలహీనం. 3. ఏకాంక జంటలు బంధ జంటల కంటే తక్కువ స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తాయి.
1. 1 మరియు 3 మాత్రమే
2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
3. 1, 2 మరియు 3
4. 1 మరియు 2 మాత్రమే
సమాధానం
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఏకాంక జంటలు ఎక్కువ స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తాయి, కాబట్టి 3 సరికాదు.
Which of the following statements are correct? 1. Lone pair–lone pair repulsion is greater than lone pair–bond pair repulsion. 2. Bond pair–bond pair repulsion is the weakest. 3. Lone pairs occupy less space than bond pairs.
1. 1 and 3 only
2. 2 and 3 only
3. 1, 2 and 3
4. 1 and 2 only
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అనునాద నిర్మాణాలు ఎలక్ట్రాన్‌ల స్థానంలో మాత్రమే భిన్నంగా ఉంటాయి, పరమాణువుల స్థానంలో కాదు. ప్రవచనం II: అనునాద సంకరం దానికి దోహదపడే ఏ ఒక్క నిర్మాణం కంటే స్థిరమైనది. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండూ అనునాదం యొక్క ప్రాథమిక లక్షణాలు.
Given below are two statements: Statement I: Resonance structures differ only in the position of electrons and not in the position of atoms. Statement II: The resonance hybrid is more stable than any single contributing structure. Choose the correct option.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
నిశ్చితవాక్యం (A): BF₃ ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం సున్నా. కారణం (R): BF₃ సౌష్ఠవ త్రిభుజాకార సమతల అణువు, దీనిలో బంధ ద్విధ్రువాలు రద్దవుతాయి. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
ద్విధ్రువాలు రద్దవడం వల్ల నికర ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం సున్నా అవుతుంది.
Assertion (A): The dipole moment of BF₃ is zero. Reason (R): BF₃ is a symmetrical trigonal planar molecule in which the bond dipoles cancel. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): నీటిలో H–O–H బంధ కోణం 109.5°. కారణం (R): ఏకాంక జంట–బంధ జంట వికర్షణ బంధ జంట–బంధ జంట వికర్షణ కంటే ఎక్కువ. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
కోణం సుమారు 104.5° (A అసత్యం); R సత్యం.
Assertion (A): The H–O–H bond angle in water is 109.5°. Reason (R): Lone pair–bond pair repulsion is greater than bond pair–bond pair repulsion. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): O₂ అణువు పరాయస్కాంతం. కారణం (R): O₂ లోని అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌లు అణు ఆర్బిటాల్‌లలో జతకూడి ఉన్నాయి. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
O₂ లో π* ఆర్బిటాల్‌లలో రెండు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌లు ఉన్నాయి, కాబట్టి R అసత్యం.
Assertion (A): The O₂ molecule is paramagnetic. Reason (R): All the electrons in O₂ are paired in molecular orbitals. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): C₂ బంధ క్రమాంకం 2. కారణం (R): C₂ ప్రతిచుంబకం. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
రెండూ సత్యం, కానీ ప్రతిచుంబకత్వం బంధ క్రమాంకానికి కారణం కాదు.
Assertion (A): The bond order of C₂ is 2. Reason (R): C₂ is diamagnetic. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): NH₃ అణువు పిరమిడ్ ఆకారం. కారణం (R): నైట్రోజన్ పరమాణువుకు మూడు బంధ జంటలు మరియు ఒక ఏకాంక జంట ఉన్నాయి. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
ఏకాంక జంట బంధాలను పిరమిడ్ ఆకారంలోకి నెడుతుంది.
Assertion (A): The NH₃ molecule is pyramidal. Reason (R): The nitrogen atom has three bond pairs and one lone pair. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): HF మరుగు స్థానం HCl కంటే తక్కువ. కారణం (R): HF అణువులు ఒకదానితో ఒకటి హైడ్రోజన్ బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి. సరైన ఎంపికను ఎంచుకోండి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల HF కి ఎక్కువ మరుగు స్థానం ఉంటుంది, కాబట్టి A అసత్యం.
Assertion (A): The boiling point of HF is lower than that of HCl. Reason (R): HF molecules form hydrogen bonds with each other. Choose the correct option.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. BeCl₂ b. BF₃ c. NH₃ d. SF₆. జాబితా II: i. అష్టముఖీయం ii. పిరమిడ్ iii. రేఖీయం iv. త్రిభుజాకార సమతలం
1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
రేఖీయం, త్రిభుజాకార సమతలం, పిరమిడ్ మరియు అష్టముఖీయం.
Match List I with List II. List I: a. BeCl₂ b. BF₃ c. NH₃ d. SF₆. List II: i. octahedral ii. pyramidal iii. linear iv. trigonal planar
1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. C₂H₂ b. C₂H₄ c. NH₃ d. PCl₅. జాబితా II (కేంద్ర పరమాణువు లేదా కార్బన్ సంకరీకరణం): i. sp³d ii. sp iii. sp³ iv. sp²
1. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
సమాధానం
B. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
C₂H₂ sp; C₂H₄ sp²; NH₃ sp³; PCl₅ sp³d.
Match List I with List II. List I: a. C₂H₂ b. C₂H₄ c. NH₃ d. PCl₅. List II (hybridisation of the central atom or carbon): i. sp³d ii. sp iii. sp³ iv. sp²
1. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. N₂ b. O₂ c. O₂⁻ d. Li₂. జాబితా II (బంధ క్రమాంకం): i. 1 ii. 2 iii. 3 iv. 1.5
1. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
2. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
4. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
సమాధానం
C. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
N₂ 3; O₂ 2; O₂⁻ 1.5; Li₂ 1.
Match List I with List II. List I: a. N₂ b. O₂ c. O₂⁻ d. Li₂. List II (bond order): i. 1 ii. 2 iii. 3 iv. 1.5
1. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
2. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
4. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. SF₄ b. ClF₃ c. BrF₅ d. XeF₄. జాబితా II: i. చతురస్ర సమతలం ii. T-ఆకారం iii. సీ-సా ఆకారం iv. చతురస్ర పిరమిడ్
1. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
2. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
సమాధానం
C. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
త్రికోణ ద్విపిరమిడ్ మరియు అష్టముఖీయ అమరికల నుండి ఏకాంక జంటల ఆకారాలు.
Match List I with List II. List I: a. SF₄ b. ClF₃ c. BrF₅ d. XeF₄. List II: i. square planar ii. T-shaped iii. see-saw iv. square pyramidal
1. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
2. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. B₂ b. O₂⁺ c. C₂ d. F₂. జాబితా II: i. ప్రతిచుంబకం, బంధ క్రమాంకం 2 ii. పరాయస్కాంతం, రెండు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌లు, బంధ క్రమాంకం 1 iii. పరాయస్కాంతం, ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్, బంధ క్రమాంకం 2.5 iv. ప్రతిచుంబకం, బంధ క్రమాంకం 1
1. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
3. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
4. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
సమాధానం
B. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
B₂ BO 1, రెండు జతకూడనివి; O₂⁺ BO 2.5, ఒక జతకూడనిది; C₂ BO 2 ప్రతిచుంబకం; F₂ BO 1 ప్రతిచుంబకం.
Match List I with List II. List I: a. B₂ b. O₂⁺ c. C₂ d. F₂. List II: i. diamagnetic, bond order 2 ii. paramagnetic, two unpaired electrons, bond order 1 iii. paramagnetic, one unpaired electron, bond order 2.5 iv. diamagnetic, bond order 1
1. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
3. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
4. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. జాలక ఎంథాల్పీ b. బంధ ఎంథాల్పీ c. ఫార్మల్ ఆవేశం d. బంధ క్రమాంకం. జాబితా II: i. సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్‌లు − బంధంలో లేని ఎలక్ట్రాన్‌లు − ½ బంధ ఎలక్ట్రాన్‌లు ii. ½ (Nb − Na) iii. ఒక మోల్ ఘన అయానిక సమ్మేళనాన్ని వాయు అయాన్‌లుగా వేరు చేయడానికి శక్తి iv. వాయు స్థితిలో ఒక మోల్ బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి శక్తి
1. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
ప్రతి పదం దాని నిర్వచనానికి జతచేయబడింది.
Match List I with List II. List I: a. Lattice enthalpy b. Bond enthalpy c. Formal charge d. Bond order. List II: i. valence electrons − non-bonding electrons − ½ bonding electrons ii. ½ (Nb − Na) iii. energy to separate a mole of solid ionic compound into gaseous ions iv. energy to break a mole of bonds in the gas phase
1. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
ఒక ద్వి పరమాణు అణువు బంధ పొడవు 100 pm మరియు గమనించిన ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం 2.40 D. పూర్తి ఆవేశ విభజనకు ద్విధ్రువ ఆఘూర్ణం 4.80 D అయితే, దాని శాతం అయానిక లక్షణం
1. 25%
2. 50%
3. 100%
4. 20%
సమాధానం
B. 50%
2.40/4.80 × 100 = 50%.
A diatomic molecule has a bond length of 100 pm and an observed dipole moment of 2.40 D. Given that the dipole moment for complete charge separation is 4.80 D, its percent ionic character is
1. 25%
2. 50%
3. 100%
4. 20%
ఒక O=O ద్విబంధం మరియు ఒక O–O ఏకబంధంతో గీసిన ఓజోన్ లోని మధ్య ఆక్సిజన్ పరమాణువుపై ఫార్మల్ ఆవేశం
1. 0
2. +2
3. −1
4. +1
సమాధానం
D. +1
మధ్య O: 6 − 2 − ½(6) = +1.
The formal charge on the central oxygen atom of ozone, drawn with one O=O double bond and one O–O single bond, is
1. 0
2. +2
3. −1
4. +1
N₂ లోని ప్రతిబంధక అణు ఆర్బిటాల్‌లలో ఉన్న మొత్తం ఎలక్ట్రాన్‌ల సంఖ్య
1. 2
2. 6
3. 4
4. 10
సమాధానం
C. 4
σ*1s² మరియు σ*2s² 4 ఎలక్ట్రాన్‌లను ఇస్తాయి.
The total number of electrons present in antibonding molecular orbitals of N₂ is
1. 2
2. 6
3. 4
4. 10
ఒక అణువు కేంద్ర పరమాణువుపై మూడు బంధ జంటలు మరియు రెండు ఏకాంక జంటలు ఉన్నాయి. దాని ఆకారం
1. T-ఆకారం
2. త్రికోణ ద్విపిరమిడ్
3. సీ-సా ఆకారం
4. త్రిభుజాకార సమతలం
సమాధానం
A. T-ఆకారం
రెండు ఏకాంక జంటలతో ఐదు ఎలక్ట్రాన్ జంటలు T-ఆకారాన్ని ఇస్తాయి.
A molecule has three bond pairs and two lone pairs on its central atom. Its shape is
1. T-shaped
2. trigonal bipyramidal
3. see-saw
4. trigonal planar
NaF, NaCl, NaBr మరియు NaI లలో గరిష్ఠ సమయోజనీయ లక్షణం గల సమ్మేళనం
1. NaCl
2. NaF
3. NaBr
4. NaI
సమాధానం
D. NaI
అతి పెద్ద అనయాన్ I⁻ ను Na⁺ అత్యధికంగా ధ్రువీకరిస్తుంది (ఫాజాన్స్ నియమం).
Among NaF, NaCl, NaBr and NaI, the compound with the maximum covalent character is
1. NaCl
2. NaF
3. NaBr
4. NaI
మంచు ద్రవ నీటిపై తేలడానికి కారణం
1. హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల మంచుకు ఖాళీ స్థలాలతో తెరిచిన పంజరం వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది
2. మంచు అణువులు బలహీనమైన సమయోజనీయ బంధాలతో బంధించబడి ఉంటాయి
3. మంచులో తక్కువ ద్రవ్యరాశి గల అణువులు ఉంటాయి
4. మంచులో ప్రమాణ ఘనపరిమాణానికి ఎక్కువ నీటి అణువులు ఉంటాయి
సమాధానం
A. హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల మంచుకు ఖాళీ స్థలాలతో తెరిచిన పంజరం వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది
తెరిచిన హైడ్రోజన్ బంధిత నిర్మాణం మంచును నీటి కంటే తక్కువ సాంద్రత గలదిగా చేస్తుంది.
Ice floats on liquid water because
1. hydrogen bonding gives ice an open cage-like structure with empty spaces
2. ice molecules are held by weaker covalent bonds
3. ice contains molecules of lower mass
4. ice has more water molecules per unit volume
SF₄ లో సల్ఫర్ సంకరీకరణం
1. sp³d²
2. sp³d
3. sp³
4. sp²
సమాధానం
B. sp³d
నాలుగు బంధ జంటలు మరియు ఒక ఏకాంక జంట ఐదు ఎలక్ట్రాన్ జంటలను ఇస్తాయి, కాబట్టి sp³d.
The hybridisation of sulphur in SF₄ is
1. sp³d²
2. sp³d
3. sp³
4. sp²

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice