NEET రసాయన శాస్త్రం: అకర్బన రసాయన శాస్త్రం · Chapter 1

మూలకాల వర్గీకరణ మరియు ధర్మాలలో ఆవర్తనత (Classification of Elements and Periodicity in Properties)

గుర్తుంచుకోవలసినవి

ఆధునిక ఆవర్తన నియమం (modern periodic law) ప్రకారం మూలకాల ధర్మాలు వాటి పరమాణు సంఖ్యల ఆవర్తన ప్రమేయాలు. దీర్ఘ రూప పట్టికలో 7 ఆవర్తనాలు (periods) మరియు 18 గ్రూపులు ఉంటాయి.
ఒక ఆవర్తనంలో ఎడమ నుండి కుడికి పరమాణు వ్యాసార్థం (atomic radius) తగ్గుతుంది, అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, ఋణవిద్యుదాత్మకత (electronegativity) మరియు అలోహ స్వభావం పెరుగుతాయి. ఒక గ్రూపులో పై నుండి క్రిందికి ఈ ధోరణులు తిరగబడతాయి.
అయనీకరణ ఎంథాల్పీలో రెండు మినహాయింపులు Be > B మరియు N > O. ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీలో రెండు మినహాయింపులు: Cl, F కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం; S, O కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం.
ఆక్సైడ్లు ఒక ఆవర్తనంలో క్షారీయం నుండి ఉభయ స్వభావం (amphoteric) మీదుగా ఆమ్లీయంగా మారతాయి, గ్రూపులో క్రిందికి మరింత క్షారీయంగా అవుతాయి. రెండవ ఆవర్తన మూలకాలు తమ గ్రూపు సభ్యులకన్నా భిన్నంగా ప్రవర్తిస్తాయి మరియు వికర్ణ సంబంధాలను (diagonal relationships) చూపుతాయి (Li–Mg, Be–Al, B–Si).

మూలకాలను ఎందుకు వర్గీకరిస్తారు

100 కంటే ఎక్కువ మూలకాలు తెలుసు. సారూప్య ధర్మాల ఆధారంగా వాటిని సమూహపరిస్తే వాటి రసాయన శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేయడం సులభమవుతుంది మరియు తెలియని మూలకాల ధర్మాలను ఊహించవచ్చు.

వర్గీకరణకు తొలి ప్రయత్నాలు

డోబరైనర్ త్రయాలు (Döbereiner's triads) (1829). సారూప్య ధర్మాలున్న మూడు మూలకాలను పరమాణు ద్రవ్యరాశి క్రమంలో అమరుస్తారు. మధ్య మూలకం పరమాణు ద్రవ్యరాశి మిగిలిన రెండింటి సగటుకు దాదాపు సమానం.

ఉదాహరణలు: Li, Na, K; Ca, Sr, Ba; Cl, Br, I.
పరిశీలన: Li (6.9) మరియు K (39.1) ల సగటు 23.0, ఇది Na (23.0) కు దగ్గరగా ఉంటుంది.
కొన్ని త్రయాలు మాత్రమే దొరికాయి, కాబట్టి ఈ ఆలోచన సాధారణ పద్ధతిగా విఫలమైంది.

న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమం (Newlands' law of octaves) (1865). పరమాణు ద్రవ్యరాశి పెరిగే క్రమంలో మూలకాలను అమరిస్తే, సంగీత స్వరాల వలె ఎనిమిదవ మూలకం మొదటి మూలకంతో సారూప్య ధర్మాలను చూపుతుంది. ఇది కాల్షియం వరకు ఉన్న తేలికపాటి మూలకాలకు మాత్రమే పనిచేసింది, బరువైన మూలకాలకు అంగీకరించబడలేదు.

మెండలీఫ్ ఆవర్తన నియమం (Mendeleev's periodic law) (1869). మూలకాల ధర్మాలు వాటి పరమాణు ద్రవ్యరాశుల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

మూలకాలను అడ్డు వరుసలలో (ఆవర్తనాలు) మరియు నిలువు వరుసలలో (గ్రూపులు) ఉంచారు.
కనుగొనబడని మూలకాల కోసం ఖాళీలు వదిలి వాటి ధర్మాలను ఊహించారు. ఏకా-అల్యూమినియం (eka-aluminium) తరువాత గాలియం (Ga) గా, ఏకా-సిలికాన్ (eka-silicon) జెర్మేనియం (Ge) గా కనుగొనబడ్డాయి.
ధర్మాలు కోరినప్పుడు కొన్ని జతల క్రమాన్ని కూడా తారుమారు చేశారు, ఉదాహరణకు Te మరియు I.
పరిమితులు: హైడ్రోజన్ స్థానం సందేహాస్పదం; ఒకే మూలకపు ఐసోటోపులకు వేర్వేరు పరమాణు ద్రవ్యరాశులున్నా వేరు స్థానాలు లేవు; అధిక పరమాణు ద్రవ్యరాశి గల కొన్ని మూలకాలు తక్కువ దాని కన్నా ముందు వచ్చాయి (ఉదాహరణకు K కన్నా ముందు Ar, Ni కన్నా ముందు Co); సారూప్య మరియు అసారూప్య మూలకాలు కొన్నిసార్లు కలిపి ఉంచబడ్డాయి; లాంథనాయిడ్లకు (lanthanoids) మరియు ఆక్టినాయిడ్లకు (actinoids) సరైన స్థానం లేదు.

ఆధునిక ఆవర్తన నియమం మరియు పట్టిక దీర్ఘ రూపం

ఆధునిక ఆవర్తన నియమం (మోస్లీ). మూలకాల భౌతిక మరియు రసాయన ధర్మాలు వాటి పరమాణు సంఖ్యల ఆవర్తన ప్రమేయాలు. ఆవర్తనతకు కారణం సారూప్య బాహ్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల పునరావృతం.

దీర్ఘ (లేదా ఆధునిక) పట్టికలో:

7 ఆవర్తనాలు (అడ్డు వరుసలు) మరియు 18 గ్రూపులు (నిలువు వరుసలు) ఉంటాయి.
ఆవర్తన సంఖ్య సంయోజకత కర్పరం (valence shell) యొక్క ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య n కు సమానం.
ఆవర్తన నిడివులు: 1వ = 2, 2వ = 8, 3వ = 8, 4వ = 18, 5వ = 18, 6వ = 32, 7వ = 32 మూలకాలు.
లాంథనాయిడ్లు మరియు ఆక్టినాయిడ్లు పట్టిక అడుగున రెండు వేర్వేరు వరుసలలో చూపబడతాయి.

ఆవర్తనం	నిండే ఆర్బిటాళ్లు	మూలకాల సంఖ్య
1	1s	2
2	2s, 2p	8
3	3s, 3p	8
4	4s, 3d, 4p	18
5	5s, 4d, 5p	18
6	6s, 4f, 5d, 6p	32
7	7s, 5f, 6d, 7p	32

Z నుండి మూలకం స్థానాన్ని కనుగొనడం. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని వ్రాయండి.

ఆవర్తనం = అత్యధిక n.
s-బ్లాక్ కు: గ్రూపు = సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (1 లేదా 2).
p-బ్లాక్ కు: గ్రూపు = 10 + (ns మరియు np లోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య).
d-బ్లాక్ కు: గ్రూపు = (n−1)d లోని ఎలక్ట్రాన్లు + ns.

*సాధించిన ఉదాహరణ 1.* ఒక మూలకం పరమాణు సంఖ్య 33. విన్యాసం: [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p³. అత్యధిక n = 4, కాబట్టి ఆవర్తనం 4. ns మరియు np ఎలక్ట్రాన్లు 2 + 3 = 5, కాబట్టి గ్రూపు = 10 + 5 = 15. ఇది ఆర్సెనిక్, p-బ్లాక్ మూలకం.

*సాధించిన ఉదాహరణ 2.* ఒక మూలకం Z = 26. విన్యాసం: [Ar] 3d⁶ 4s². ఆవర్తనం 4. గ్రూపు = 6 + 2 = 8. ఇది ఇనుము, d-బ్లాక్ మూలకం.

Z > 100 ఉన్న మూలకాల నామకరణం

పేర్లు ఆమోదించబడే వరకు, IUPAC సంఖ్యా మూలాలతో (numerical roots) నిర్మించిన క్రమబద్ధ నామాన్ని, చివర "ium" తో ఉపయోగిస్తుంది.

అంకె	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9
మూలం	nil	un	bi	tri	quad	pent	hex	sept	oct	enn
సంకేత అక్షరం	n	u	b	t	q	p	h	s	o	e

Z యొక్క అంకెల క్రమంలో మూలాలను కలిపి చివర "ium" చేరుస్తారు.
సంకేతం మూలాల తొలి అక్షరాలతో ఏర్పడుతుంది.
ఉదాహరణలు: Z = 101: un + nil + un + ium = Unnilunium, సంకేతం Unu. Z = 105: Unnilpentium, సంకేతం Unp. Z = 110: Ununnilium, సంకేతం Uun. Z = 120: Unbinilium, సంకేతం Ubn.

*సాధించిన ఉదాహరణ 3.* ununoctium అనే మూలకం అంకెలు un (1), un (1), oct (8): Z = 118. సంకేతం Uuo.

ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం మరియు బ్లాక్‌లు

చివరి ఎలక్ట్రాన్ చేరే ఉపకర్పరం ఆధారంగా మూలకాలను బ్లాక్‌లుగా సమూహపరుస్తారు.

బ్లాక్	గ్రూపులు	సాధారణ బాహ్య విన్యాసం	లక్షణాలు
s-బ్లాక్	1, 2	ns¹⁻²	చర్యాశీల లోహాలు (H తప్ప); తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ; అయానిక సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తాయి; బలమైన క్షయకరణులు
p-బ్లాక్	13 నుండి 18	ns²np¹⁻⁶	అలోహాలు, అర్ధలోహాలు మరియు కొన్ని లోహాలు ఉంటాయి; కుడివైపు అలోహ స్వభావం పెరుగుతుంది
d-బ్లాక్	3 నుండి 12	(n−1)d¹⁻¹⁰ ns⁰⁻²	పరివర్తన లోహాలు (transition metals); అనేక ఆక్సీకరణ స్థితులు; రంగు అయాన్లు; సంకీర్ణాలను ఏర్పరుస్తాయి
f-బ్లాక్	లాంథనాయిడ్లు, ఆక్టినాయిడ్లు	(n−2)f¹⁻¹⁴ (n−1)d⁰⁻¹ ns²	అంతర పరివర్తన మూలకాలు; చాలా ఆక్టినాయిడ్లు రేడియోధార్మికం

గ్రూపు 1 మూలకాలు క్షార లోహాలు, గ్రూపు 2 క్షారమృత్తిక లోహాలు, గ్రూపు 16 చాల్కోజెన్లు, గ్రూపు 17 హాలోజన్లు మరియు గ్రూపు 18 నిష్క్రియ వాయువులు. హీలియం 1s² అయినా గ్రూపు 18 లో ఉంచబడింది.
లోహాలు (metals) తెలిసిన మూలకాలలో సుమారు మూడింట మూడు వంతులు. అవి మెరుపు కలిగి, ఉష్ణాన్ని మరియు విద్యుత్తును ప్రసరింపజేసి, కాటయాన్లను ఏర్పరుస్తాయి.
అలోహాలు (non-metals) పట్టికలో పై కుడివైపున ఉంటాయి. అవి ఆనయాన్లను మరియు ఆమ్ల ఆక్సైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి.
అర్ధలోహాలు (metalloids) (B, Si, Ge, As, Sb, Te) లోహాలు మరియు అలోహాల మధ్య ఉన్న మెట్ల వంటి గీత వెంట ఉండి, రెండింటి ధర్మాలనూ చూపుతాయి.
లోహ స్వభావం గ్రూపులో క్రిందికి పెరుగుతుంది, ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు తగ్గుతుంది.

భౌతిక ధర్మాలలో ఆవర్తన ధోరణులు

పరమాణు వ్యాసార్థం. ఇది మూడు రకాలు.

సహసంయోజక వ్యాసార్థం (covalent radius): ఒకే మూలకపు రెండు పరమాణువులు ఒక సహసంయోజక ఏకబంధంతో కలిసినప్పుడు వాటి కేంద్రకాల మధ్య దూరంలో సగం (అలోహాలకు).
లోహ వ్యాసార్థం (metallic radius): లోహ స్ఫటికంలో రెండు ప్రక్క పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య దూరంలో సగం.
వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం (van der Waals radius): ప్రక్క అణువులలోని బంధంలో లేని రెండు పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య దూరంలో సగం. ఒకే మూలకానికి ఇది మూడింటిలో అతి పెద్దది, అందువల్లనే ఆవర్తనంలో నిష్క్రియ వాయువులు పెద్ద వ్యాసార్థాన్ని చూపుతాయి.

ధోరణి: ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు కేంద్రక ఆవేశం పెరుగుతూ ఎలక్ట్రాన్లు అదే కర్పరంలో చేరడం వల్ల వ్యాసార్థం తగ్గుతుంది. గ్రూపులో క్రిందికి కొత్త కర్పరాలు చేరడం వల్ల వ్యాసార్థం పెరుగుతుంది.

అయానిక వ్యాసార్థం.

కాటయాన్ దాని పరమాణువు కన్నా చిన్నది (ఎలక్ట్రాన్లు తక్కువ, కేంద్రక ఆవేశం అదే). ఉదాహరణ: Na⁺, Na కన్నా చిన్నది.
ఆనయాన్ దాని పరమాణువు కన్నా పెద్దది (ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్ వికర్షణ). ఉదాహరణ: Cl⁻, Cl కన్నా పెద్దది.
సమఎలక్ట్రానిక్ జాతులకు (isoelectronic species) ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య సమానం. ఎక్కువ కేంద్రక ఆవేశం గల దాని వ్యాసార్థం తక్కువ. 10 ఎలక్ట్రాన్లకు క్రమం: O²⁻ > F⁻ > Na⁺ > Mg²⁺ > Al³⁺.

అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (ΔiH) (ionisation enthalpy). వివిక్త వాయు పరమాణువు నుండి బయటి ఎలక్ట్రాన్‌ను తొలగించడానికి కావలసిన శక్తి, X(g) → X⁺(g) + e⁻, kJ mol⁻¹ లో.

ΔiH₂ > ΔiH₁, ఎందుకంటే కాటయాన్ నుండి ఎలక్ట్రాన్‌ను తొలగించడం కష్టం.
ఆవర్తనంలో సాధారణంగా పెరుగుతుంది; గ్రూపులో క్రిందికి తగ్గుతుంది.
మినహాయింపులు: Be > B మరియు Mg > Al (B మరియు Al లో తొలగించే ఎలక్ట్రాన్ p ఆర్బిటాల్ నుండి, అది s కన్నా బాగా ఆవరణం చెంది తక్కువ చొచ్చుకుపోతుంది); N > O మరియు P > S (సగం నిండిన p³ అదనపు స్థిరత్వం కలిగి ఉంటుంది, O లో జత ఎలక్ట్రాన్ల వికర్షణ ఉంటుంది).

మూలకం (ఆవర్తనం 2)	Li	Be	B	C	N	O	F	Ne
ΔiH₁ (kJ mol⁻¹)	520	899	801	1086	1402	1314	1681	2081

ఆవర్తనం 2 కు క్రమం: Li < B < Be < C < O < N < F < Ne.

ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ (ΔegH) (electron gain enthalpy). వివిక్త వాయు పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను పొందినప్పుడు ఎంథాల్పీ మార్పు, X(g) + e⁻ → X⁻(g). శక్తి విడుదలైతే ఇది ఋణాత్మకం.

ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు మరింత ఋణాత్మకం అవుతుంది (హాలోజన్లలో అత్యధికం); గ్రూపులో క్రిందికి సాధారణంగా తక్కువ ఋణాత్మకం అవుతుంది.
మినహాయింపులు: Cl (−349 kJ mol⁻¹) F (−328 kJ mol⁻¹) కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం, మరియు S (−200) O (−141) కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం. F మరియు O ల చిన్న 2p ఉపకర్పరంలో, చేరే ఎలక్ట్రాన్ ఇప్పటికే ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల నుండి బలమైన వికర్షణను పొందుతుంది.
హాలోజన్లకు క్రమం: Cl > F > Br > I.
నిష్క్రియ వాయువులకు మరియు Be, Mg, N వంటి మూలకాలకు ధనాత్మక లేదా దాదాపు సున్నా విలువలు ఉంటాయి. ఏ పరమాణువుకైనా రెండవ ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ (O⁻ → O²⁻) ధనాత్మకం.

*సాధించిన ఉదాహరణ 4.* Cl యొక్క ΔegH −349 kJ mol⁻¹. 0.5 mol వాయు Cl పరమాణువులు ఒక్కొక్కటి ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను పొందినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తి = 0.5 × 349 = 174.5 kJ.

ఋణవిద్యుదాత్మకత (electronegativity). బంధంలో ఉన్న పరమాణువు భాగస్వామ్య ఎలక్ట్రాన్ జతను ఆకర్షించే సామర్థ్యం. పౌలింగ్ స్కేలులో దీనికి ప్రమాణం లేదు (F = 4.0, O = 3.5, N = 3.0, Cl = 3.2, C = 2.5, H = 2.1). ఇది ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు పెరుగుతుంది, గ్రూపులో క్రిందికి తగ్గుతుంది.

సంయోజకత మరియు ఆక్సీకరణ స్థితి. సంయోజకత (valence) అంటే ఒక మూలకం కలిసే సామర్థ్యం. ఆక్సీకరణ స్థితి (oxidation state) అంటే అన్ని బంధాలు అయానికం అయితే పరమాణువుకు ఉండే ఆవేశం. గ్రూపు 1 +1 ను, గ్రూపు 2 +2 ను చూపుతాయి. p-బ్లాక్ మూలకం తన సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యకు సమానమైన ధనాత్మక స్థితిని మరియు (8 − సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య) కు సమానమైన ఋణాత్మక స్థితిని చూపగలదు. ఉదాహరణకు గ్రూపు 17 −1 మరియు +7 ను చూపుతుంది; గ్రూపు 16 −2 మరియు +6 ను చూపుతుంది.

ధోరణుల సారాంశం

ధర్మం	ఆవర్తనంలో (ఎడమ నుండి కుడికి)	గ్రూపులో క్రిందికి
పరమాణు వ్యాసార్థం	తగ్గుతుంది	పెరుగుతుంది
అయనీకరణ ఎంథాల్పీ	పెరుగుతుంది	తగ్గుతుంది
ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ	మరింత ఋణాత్మకం	తక్కువ ఋణాత్మకం (మినహాయింపులతో)
ఋణవిద్యుదాత్మకత	పెరుగుతుంది	తగ్గుతుంది
లోహ స్వభావం	తగ్గుతుంది	పెరుగుతుంది
ఆక్సైడ్ల క్షార స్వభావం	తగ్గుతుంది	పెరుగుతుంది

రసాయన ధర్మాలలో ఆవర్తన ధోరణులు

రెండవ ఆవర్తన మూలకాల అసాధారణ ప్రవర్తన. Li, Be, B, C, N, O మరియు F తమ గ్రూపులోని మిగిలిన వాటికన్నా భిన్నంగా ఉంటాయి. కారణాలు: చిన్న పరిమాణం, అధిక ఆవేశం-వ్యాసార్థ నిష్పత్తి, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత మరియు d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం. వీటి సంయోజకత కర్పరంలో నాలుగు ఆర్బిటాళ్లు (2s మరియు 2p) మాత్రమే ఉంటాయి, కాబట్టి గరిష్ఠ సహసంయోజకత 4. ఇవి pπ–pπ బహుబంధాలను కూడా ఏర్పరచగలవు (ఉదాహరణకు C=C, N≡N, O=O), భారీ సభ్యులు వీటిని అరుదుగా ఏర్పరుస్తాయి.

వికర్ణ సంబంధం (diagonal relationship). 2 మరియు 3 ఆవర్తనాలలో వికర్ణంగా ఉన్న మూలకాలు సారూప్య అయానిక వ్యాసార్థాలు (లేదా ఆవేశం-వ్యాసార్థ నిష్పత్తి) మరియు సారూప్య ఋణవిద్యుదాత్మకత కలిగి ఉండటం వల్ల సారూప్య ధర్మాలను చూపుతాయి.

జత	ఉమ్మడి లక్షణాలు
Li మరియు Mg	రెండూ N₂ తో నైట్రైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి; కార్బొనేట్లు మరియు హైడ్రాక్సైడ్లు వేడిచేస్తే విఘటనం చెందుతాయి; క్లోరైడ్లు ఇథనాల్ (ethanol) లో కరుగుతాయి
Be మరియు Al	రెండూ ఉభయ స్వభావ ఆక్సైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి; క్లోరైడ్లు లూయిస్ ఆమ్లాలు; రెండూ నైట్రిక్ ఆమ్లం వల్ల నిష్క్రియం (passivated) అవుతాయి
B మరియు Si	రెండూ అర్ధలోహాలు; రెండూ ఆమ్ల ఆక్సైడ్లను మరియు జలవిశ్లేషణ చెందే సహసంయోజక హాలైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి

ఆక్సైడ్ల స్వభావం.

ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు ఆక్సైడ్లు బలమైన క్షారీయం నుండి ఉభయ స్వభావం మీదుగా ఆమ్లీయంగా మారతాయి. ఆవర్తనం 3 కు: Na₂O (బలమైన క్షారీయం), MgO (క్షారీయం), Al₂O₃ (ఉభయ స్వభావం), SiO₂ (బలహీన ఆమ్లీయం), P₄O₁₀, SO₃ మరియు Cl₂O₇ (బలమైన ఆమ్లీయం).
గ్రూపులో క్రిందికి ఆక్సైడ్లు మరింత క్షారీయంగా మారతాయి. గ్రూపు 1 లో అన్ని ఆక్సైడ్లు క్షారీయం.
ఉభయ స్వభావ ఆక్సైడ్లు ఆమ్లాలతో మరియు క్షారాలతో రెండింటితోనూ చర్య జరుపుతాయి, ఉదాహరణకు Al₂O₃ మరియు ZnO. CO, NO మరియు N₂O వంటి తటస్థ ఆక్సైడ్లు (neutral oxides) రెండింటితోనూ చర్య జరపవు.
ఒకే మూలకపు ఎక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితి మరింత ఆమ్ల ఆక్సైడ్‌ను ఇస్తుంది. ఉదాహరణకు Mn₂O₇ ఆమ్లీయం, MnO క్షారీయం.

చర్యాశీలత. గ్రూపు 1 లో చర్యాశీలత గ్రూపులో క్రిందికి పెరుగుతుంది (Cs అత్యంత చర్యాశీల లోహం). గ్రూపు 17 లో చర్యాశీలత గ్రూపులో క్రిందికి తగ్గుతుంది (F అత్యంత చర్యాశీల అలోహం). ఆవర్తనంలో బలమైన క్షయకరణి ఎడమవైపు (గ్రూపు 1), బలమైన ఆక్సీకరణి కుడివైపు (గ్రూపు 17) ఉంటాయి.

NEET ఉచ్చులు

1. ఆవర్తనంలో సాధారణ ధోరణి పెరుగుతున్నప్పటికీ, Be అయనీకరణ ఎంథాల్పీ B కన్నా, N అయనీకరణ ఎంథాల్పీ O కన్నా ఎక్కువ.
2. Cl ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ F కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం, కానీ F ఋణవిద్యుదాత్మకత Cl కన్నా ఎక్కువ.
3. ఆవర్తనంలో వ్యాసార్థాలను జాబితా చేసినప్పుడు నిష్క్రియ వాయువులకు పెద్ద వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం ఉంటుంది, చిన్న సహసంయోజక వ్యాసార్థం కాదు.
4. సమఎలక్ట్రానిక్ శ్రేణిలో: అత్యధిక కేంద్రక ఆవేశం గల అయాన్ అతి చిన్నది (Al³⁺, O²⁻ కాదు).
5. మెండలీఫ్ మూలకాలను పరమాణు ద్రవ్యరాశి ఆధారంగా అమర్చాడు; ఆధునిక పట్టిక పరమాణు సంఖ్యను ఉపయోగిస్తుంది.
6. ఏకా-అల్యూమినియం గాలియం మరియు ఏకా-సిలికాన్ జెర్మేనియం, దీనికి విరుద్ధంగా కాదు.
7. రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఎప్పుడూ మొదటి దాని కన్నా ఎక్కువ, కానీ Na కు ఈ పెరుగుదల అపారం (అంతర కర్పరం), Mg కు ఇది తక్కువ.
8. ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ఋణవిద్యుదాత్మకత ఒకటి కాదు: ఒకటి వివిక్త పరమాణువు శక్తి, మరొకటి బంధంలో ఉన్నప్పటి ప్రవృత్తి.
9. Al₂O₃ ఉభయ స్వభావం, ఆమ్లీయం కాదు; SiO₂ ఆమ్లీయం, ఉభయ స్వభావం కాదు.
10. హీలియం విన్యాసం (1s²) ప్రకారం s ఉపకర్పరానికి చెందినా గ్రూపు 18 లో ఉంచబడింది.

ఒక్క వాక్య సూత్రాలు

1. డోబరైనర్ త్రయాలు: Li–Na–K, Ca–Sr–Ba, Cl–Br–I.
2. న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమం కాల్షియం వరకు మాత్రమే పనిచేస్తుంది.
3. మెండలీఫ్ ఏకా-అల్యూమినియం (Ga) మరియు ఏకా-సిలికాన్ (Ge) లను ఊహించాడు.
4. మోస్లీ పరమాణు సంఖ్యే ఆవర్తనతకు ఆధారమని చూపాడు.
5. దీర్ఘ రూప పట్టికలో 7 ఆవర్తనాలు మరియు 18 గ్రూపులు ఉన్నాయి.
6. 6వ మరియు 7వ ఆవర్తనాలలో ఒక్కొక్కదానిలో 32 మూలకాలు ఉన్నాయి.
7. 5 కు IUPAC మూలం pent మరియు 8 కు oct.
8. క్రమబద్ధ పద్ధతిలో 118వ మూలకం ununoctium (Uuo).
9. s-బ్లాక్ మూలకాలు గ్రూపులు 1 మరియు 2 లో; d-బ్లాక్ గ్రూపులు 3 నుండి 12 లో ఉంటాయి.
10. అర్ధలోహాలు B, Si, Ge, As, Sb మరియు Te.
11. కాటయాన్లు తమ మాతృ పరమాణువుల కన్నా చిన్నవి, ఆనయాన్లు పెద్దవి.
12. ఫ్లోరిన్‌కు అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత ఉంది (పౌలింగ్ స్కేలులో 4.0).
13. ఆక్సిజన్ రెండవ ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ధనాత్మకం.
14. Al₂O₃ మరియు ZnO ఉభయ స్వభావ ఆక్సైడ్లు.
15. Li కు Mg తో, Be కు Al తో, B కు Si తో వికర్ణ సంబంధం ఉంది.

సాధన ప్రశ్నలు

క్రింది మూలకాల సమితులలో ఏది డోబరైనర్ త్రయం (Döbereiner triad) ను ఏర్పరుస్తుంది?
1. Ca, Sr, Ba
2. N, O, F
3. Na, Mg, Al
4. Be, B, C
సమాధానం
A. Ca, Sr, Ba
Ca, Sr మరియు Ba లకు సారూప్య ధర్మాలు ఉన్నాయి మరియు Sr పరమాణు ద్రవ్యరాశి Ca, Ba ల సగటుకు దాదాపు సమానం.
Which of the following sets of elements forms a Döbereiner triad?
1. Ca, Sr, Ba
2. N, O, F
3. Na, Mg, Al
4. Be, B, C
మెండలీఫ్ ఏకా-సిలికాన్ తరువాత ఇలా కనుగొనబడింది
1. స్కాండియం
2. జెర్మేనియం
3. గాలియం
4. ఆర్సెనిక్
సమాధానం
B. జెర్మేనియం
ఏకా-సిలికాన్ జెర్మేనియం; ఏకా-అల్యూమినియం గాలియం.
Mendeleev's eka-silicon was later discovered as
1. scandium
2. germanium
3. gallium
4. arsenic
పరమాణు సంఖ్య 115 గల మూలకం యొక్క IUPAC క్రమబద్ధ నామం ఏమిటి?
1. Ununhexium
2. Unnilpentium
3. Ununpentium
4. Ununquadium
సమాధానం
C. Ununpentium
115 = un (1), un (1), pent (5), కాబట్టి Ununpentium.
What is the IUPAC systematic name of the element with atomic number 115?
1. Ununhexium
2. Unnilpentium
3. Ununpentium
4. Ununquadium
ఏ జాతికి అతి పెద్ద వ్యాసార్థం ఉంటుంది?
1. Na⁺
2. F⁻
3. Mg²⁺
4. O²⁻
సమాధానం
D. O²⁻
అన్నీ 10 ఎలక్ట్రాన్లతో సమఎలక్ట్రానిక్; O²⁻ కు అతి తక్కువ కేంద్రక ఆవేశం (+8) ఉంది, కాబట్టి అది అతి పెద్దది.
Which species has the largest radius?
1. Na⁺
2. F⁻
3. Mg²⁺
4. O²⁻
Li, Be, B, C, N మరియు O ల మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం ఏది?
1. Li < B < Be < C < N < O
2. Li < B < Be < C < O < N
3. B < Li < Be < C < O < N
4. Li < Be < B < C < N < O
సమాధానం
B. Li < B < Be < C < O < N
Be > B (2s ఎలక్ట్రాన్‌ను తొలగించడం 2p కన్నా కష్టం) మరియు N > O (సగం నిండిన 2p³), దీనివల్ల Li < B < Be < C < O < N.
Which is the correct order of first ionisation enthalpy among Li, Be, B, C, N and O?
1. Li < B < Be < C < N < O
2. Li < B < Be < C < O < N
3. B < Li < Be < C < O < N
4. Li < Be < B < C < N < O
పౌలింగ్ స్కేలులో ఏ మూలకానికి అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత (electronegativity) ఉంది?
1. ఫ్లోరిన్
2. క్లోరిన్
3. ఆక్సిజన్
4. నైట్రోజన్
సమాధానం
A. ఫ్లోరిన్
F విలువ 4.0, ఇది అత్యధికం.
Which element has the highest electronegativity on the Pauling scale?
1. Fluorine
2. Chlorine
3. Oxygen
4. Nitrogen
ఏ మూలకానికి అత్యంత ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ (electron gain enthalpy) ఉంది?
1. బ్రోమిన్
2. అయోడిన్
3. క్లోరిన్
4. ఫ్లోరిన్
సమాధానం
C. క్లోరిన్
Cl (−349 kJ mol⁻¹) F (−328 kJ mol⁻¹) కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం, ఎందుకంటే F యొక్క చిన్న 2p ఉపకర్పరం వచ్చే ఎలక్ట్రాన్‌ను వికర్షిస్తుంది.
Which element has the most negative electron gain enthalpy?
1. Bromine
2. Iodine
3. Chlorine
4. Fluorine
సాధారణ బాహ్య విన్యాసం ns²np¹ నుండి ns²np⁶ వరకు ఉన్న మూలకాలు ఈ బ్లాక్‌కు చెందుతాయి
1. f-బ్లాక్
2. d-బ్లాక్
3. s-బ్లాక్
4. p-బ్లాక్
సమాధానం
D. p-బ్లాక్
ఇవి గ్రూపులు 13 నుండి 18, అంటే p-బ్లాక్.
Elements with general outer configuration ns²np¹ to ns²np⁶ belong to the
1. f-block
2. d-block
3. s-block
4. p-block
క్రింది ఆక్సైడ్లలో ఏది ఉభయ స్వభావం (amphoteric) కలిగి ఉంటుంది?
1. Na₂O
2. Al₂O₃
3. MgO
4. SiO₂
సమాధానం
B. Al₂O₃
Al₂O₃ ఆమ్లాలతో మరియు క్షారాలతో రెండింటితోనూ చర్య జరుపుతుంది. MgO మరియు Na₂O క్షారీయం, SiO₂ ఆమ్లీయం.
Which of the following oxides is amphoteric?
1. Na₂O
2. Al₂O₃
3. MgO
4. SiO₂
ఏ మూలక జత వికర్ణ సంబంధాన్ని (diagonal relationship) చూపుతుంది?
1. Be మరియు Mg
2. Li మరియు Na
3. Be మరియు Al
4. B మరియు Al
సమాధానం
C. Be మరియు Al
Li–Mg, Be–Al మరియు B–Si వికర్ణ జతలు.
Which pair of elements shows a diagonal relationship?
1. Be and Mg
2. Li and Na
3. Be and Al
4. B and Al
క్రింది వాటిలో ఏది అర్ధలోహం (metalloid)?
1. తగరం
2. అల్యూమినియం
3. బిస్మత్
4. యాంటిమొనీ
సమాధానం
D. యాంటిమొనీ
B, Si, Ge, As, Sb మరియు Te అర్ధలోహాలు.
Which of the following is a metalloid?
1. Tin
2. Aluminium
3. Bismuth
4. Antimony
దీర్ఘ రూప పట్టికలోని ఆరవ ఆవర్తనంలో ఎన్ని మూలకాలు ఉన్నాయి?
1. 32
2. 18
3. 24
4. 8
సమాధానం
A. 32
ఆరవ ఆవర్తనంలో 6s, 4f, 5d మరియు 6p నిండుతాయి, దీనివల్ల 2 + 14 + 10 + 6 = 32 మూలకాలు.
How many elements are present in the sixth period of the long form table?
1. 32
2. 18
3. 24
4. 8
క్రింది అయాన్లలో ఏది Ne తో సమఎలక్ట్రానిక్ కాదు?
1. Mg²⁺
2. F⁻
3. Na⁺
4. Cl⁻
సమాధానం
D. Cl⁻
Cl⁻ లో 18 ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి; మిగిలిన వాటిలో 10.
Which of the following ions is NOT isoelectronic with Ne?
1. Mg²⁺
2. F⁻
3. Na⁺
4. Cl⁻
క్రింది వాటిలో దేనికి అత్యధిక రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉంది?
1. Si
2. Na
3. Mg
4. Al
సమాధానం
B. Na
Na⁺ నుండి రెండవ ఎలక్ట్రాన్‌ను తొలగించడం నిష్క్రియ వాయువు (నియాన్) కేంద్రాన్ని ఛేదిస్తుంది, దానికి చాలా ఎక్కువ శక్తి కావాలి.
Which of the following has the highest second ionisation enthalpy?
1. Si
2. Na
3. Mg
4. Al
ఒక మూలకపు వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం దాని సహసంయోజక వ్యాసార్థంతో పోలిస్తే
1. సమానం
2. దానిలో సగం
3. పెద్దది
4. చిన్నది
సమాధానం
C. పెద్దది
వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం బంధంలో లేని పరమాణువుల మధ్య కొలుస్తారు, కాబట్టి అది సహసంయోజక వ్యాసార్థం కన్నా పెద్దది.
The van der Waals radius of an element, compared with its covalent radius, is
1. equal
2. half of it
3. larger
4. smaller
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమం కాల్షియం వరకు ఉన్న మూలకాలకు మాత్రమే పనిచేసింది. ప్రవచనం II: మెండలీఫ్ ఆవర్తన నియమం పరమాణు సంఖ్య ఆధారంగా రూపొందింది.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
I సరైనది; మెండలీఫ్ పరమాణు ద్రవ్యరాశిని ఉపయోగించాడు, కాబట్టి II సరికాదు (పరమాణు సంఖ్య మోస్లీ ఆధారం).
Given below are two statements: Statement I: Newlands' law of octaves worked only for elements up to calcium. Statement II: Mendeleev's periodic law was based on atomic number.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: Be యొక్క మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ B కన్నా ఎక్కువ. ప్రవచనం II: బోరాన్‌లో ఎలక్ట్రాన్ 2p ఆర్బిటాల్ నుండి తొలగించబడుతుంది, అది Be యొక్క 2s ఆర్బిటాల్ కన్నా తక్కువ చొచ్చుకుపోతుంది.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండూ సరైనవి; B యొక్క 2p ఎలక్ట్రాన్‌ను తొలగించడం సులభం.
Given below are two statements: Statement I: The first ionisation enthalpy of Be is higher than that of B. Statement II: In boron the electron is removed from a 2p orbital, which is less penetrating than the 2s orbital of Be.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: F యొక్క ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ Cl కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం. ప్రవచనం II: ఫ్లోరిన్ క్లోరిన్ కన్నా ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకం.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
I సరికాదు (Cl ఎక్కువ ఋణాత్మకం). II సరైనది (F = 4.0, Cl = 3.2).
Given below are two statements: Statement I: The electron gain enthalpy of F is more negative than that of Cl. Statement II: Fluorine is more electronegative than chlorine.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: ఆక్సిజన్ రెండవ ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ధనాత్మకం. ప్రవచనం II: O⁻ అయాన్ వచ్చే ఎలక్ట్రాన్‌ను వికర్షిస్తుంది.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
O⁻ కు ఎలక్ట్రాన్‌ను చేర్చడానికి వికర్షణ వల్ల శక్తి అవసరం, కాబట్టి రెండూ సరైనవి.
Given below are two statements: Statement I: The second electron gain enthalpy of oxygen is positive. Statement II: The O⁻ ion repels the incoming electron.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు లోహ స్వభావం తగ్గుతుంది. 2. గ్రూపులో క్రిందికి పరమాణు వ్యాసార్థం పెరుగుతుంది. 3. గ్రూపులో క్రిందికి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ పెరుగుతుంది.
1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
2. 1 మరియు 3 మాత్రమే
3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
4. 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
గ్రూపులో క్రిందికి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ తగ్గుతుంది, కాబట్టి 3 తప్పు.
Which of the following statements are correct? 1. Metallic character decreases across a period. 2. Atomic radius increases down a group. 3. Ionisation enthalpy increases down a group.
1. 1 and 2 only
2. 1 and 3 only
3. 2 and 3 only
4. 1, 2 and 3
క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. Al³⁺ Mg²⁺ కన్నా చిన్నది. 2. Mg మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ Al కన్నా ఎక్కువ. 3. P మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ S కన్నా తక్కువ.
1. 1 మరియు 3 మాత్రమే
2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
3. 1, 2 మరియు 3
4. 1 మరియు 2 మాత్రమే
సమాధానం
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Al³⁺ మరియు Mg²⁺ సమఎలక్ట్రానిక్, కాబట్టి ఎక్కువ ఆవేశం చిన్న వ్యాసార్థాన్ని ఇస్తుంది. Mg > Al. సగం నిండిన 3p³ వల్ల P > S, కాబట్టి 3 తప్పు.
Which of the following statements are correct? 1. Al³⁺ is smaller than Mg²⁺. 2. The first ionisation enthalpy of Mg is higher than that of Al. 3. The first ionisation enthalpy of P is lower than that of S.
1. 1 and 3 only
2. 2 and 3 only
3. 1, 2 and 3
4. 1 and 2 only
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: ఏకా-అల్యూమినియం జెర్మేనియంగా కనుగొనబడింది. ప్రవచనం II: మెండలీఫ్ తన పట్టికలో కనుగొనబడని మూలకాల కోసం ఖాళీలు వదిలాడు.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
ఏకా-అల్యూమినియం గాలియం, కాబట్టి I సరికాదు. II సరైనది.
Given below are two statements: Statement I: Eka-aluminium was discovered as germanium. Statement II: Mendeleev left gaps in his table for undiscovered elements.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: ఏడవ ఆవర్తనంలో 18 మూలకాలు ఉన్నాయి. ప్రవచనం II: అర్ధలోహాలు s-బ్లాక్‌లో ఉంచబడ్డాయి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
ఏడవ ఆవర్తనంలో 32 మూలకాలు ఉన్నాయి; అర్ధలోహాలు p-బ్లాక్‌లో ఉన్నాయి. రెండూ సరికావు.
Given below are two statements: Statement I: The seventh period has 18 elements. Statement II: Metalloids are placed in the s-block.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. Li మరియు Mg రెండూ నైట్రోజన్‌తో నేరుగా నైట్రైడ్లను ఏర్పరుస్తాయి. 2. Be మరియు Al ఆక్సైడ్లు ఉభయ స్వభావం కలవి. 3. B మరియు Si రెండూ బలమైన లోహ స్వభావాన్ని చూపుతాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 మాత్రమే
4. 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B మరియు Si అర్ధలోహాలు, కాబట్టి 3 తప్పు. 1 మరియు 2 వికర్ణ సంబంధ లక్షణాలుగా సరైనవి.
Which of the following statements are correct? 1. Li and Mg both form nitrides directly with nitrogen. 2. The oxides of Be and Al are amphoteric. 3. B and Si both show strongly metallic character.
1. 1 only
2. 2 and 3 only
3. 1 and 2 only
4. 1, 2 and 3
క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: గ్రూపులో క్రిందికి ఆక్సైడ్ల క్షార స్వభావం పెరుగుతుంది. ప్రవచనం II: గ్రూపులో క్రిందికి మూలకాల లోహ స్వభావం పెరుగుతుంది.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండూ సరైనవి మరియు రెండవది మొదటిదానిని వివరిస్తుంది.
Given below are two statements: Statement I: Basic character of oxides increases down a group. Statement II: Metallic character of elements increases down a group.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
నిశ్చితవాక్యం (A): ఆవర్తనంలో పరమాణు వ్యాసార్థం తగ్గుతుంది. కారణం (R): కేంద్రక ఆవేశం పెరుగుతుంది, ఎలక్ట్రాన్లు అదే కర్పరంలో చేరతాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
ఎక్కువ కేంద్రక ఆవేశం అదే కర్పరాన్ని దగ్గరగా లాగుతుంది.
Assertion (A): Atomic radius decreases across a period. Reason (R): The nuclear charge increases while the electrons enter the same shell.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): క్లోరిన్‌కు ఫ్లోరిన్ కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ఉంది. కారణం (R): క్లోరిన్ ఫ్లోరిన్ కన్నా ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకం.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
A సత్యం; R అసత్యం, ఎందుకంటే F (4.0) Cl (3.2) కన్నా ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకం.
Assertion (A): Chlorine has a more negative electron gain enthalpy than fluorine. Reason (R): Chlorine is more electronegative than fluorine.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): Li కు Mg తో వికర్ణ సంబంధం ఉంది. కారణం (R): Li⁺ మరియు Mg²⁺ లకు సారూప్య ఆవేశం-వ్యాసార్థ నిష్పత్తులు ఉన్నాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
సారూప్య ధ్రువణ సామర్థ్యం సారూప్య ధర్మాలను ఇస్తుంది.
Assertion (A): Li shows a diagonal relationship with Mg. Reason (R): Li⁺ and Mg²⁺ have similar charge-to-radius ratios.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): Be మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ B కన్నా తక్కువ. కారణం (R): Be లో తొలగించే ఎలక్ట్రాన్ 2s ఆర్బిటాల్ నుండి, అది 2p కన్నా ఎక్కువ చొచ్చుకుపోతుంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
A అసత్యం (Be > B). R సత్య వాక్యమే, కానీ అది Be ఎందుకు ఎక్కువో వివరిస్తుంది.
Assertion (A): The first ionisation enthalpy of Be is lower than that of B. Reason (R): In Be the electron removed is from the 2s orbital, which penetrates more than 2p.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): Cl⁻ అయాన్ Cl పరమాణువు కన్నా పెద్దది. కారణం (R): పట్టికలో క్లోరిన్‌కు అత్యధిక ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ఉంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
రెండూ సత్యం. అదనపు ఎలక్ట్రాన్ వికర్షణ వల్ల వ్యాసార్థం పెరుగుతుంది, ΔegH విలువ వల్ల కాదు.
Assertion (A): The Cl⁻ ion is larger than the Cl atom. Reason (R): Chlorine has the highest electron gain enthalpy in the table.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. డోబరైనర్ b. న్యూలాండ్స్ c. మెండలీఫ్ d. మోస్లీ. జాబితా II: i. ఆవర్తనతకు ఆధారంగా పరమాణు సంఖ్య ii. త్రయాలు iii. అష్టక నియమం iv. ఆవర్తనతకు ఆధారంగా పరమాణు ద్రవ్యరాశి.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
సమాధానం
C. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
డోబరైనర్ = త్రయాలు, న్యూలాండ్స్ = అష్టకాలు, మెండలీఫ్ = పరమాణు ద్రవ్యరాశి, మోస్లీ = పరమాణు సంఖ్య.
Match List I with List II. List I: a. Döbereiner b. Newlands c. Mendeleev d. Moseley. List II: i. Atomic number as the basis of periodicity ii. Triads iii. Law of octaves iv. Atomic mass as the basis of periodicity.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Unnilunium b. Unnilpentium c. Ununnilium d. Unbinilium. జాబితా II: i. Z = 120 ii. Z = 105 iii. Z = 101 iv. Z = 110.
1. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
4. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
సమాధానం
B. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
un-nil-un = 101; un-nil-pent = 105; un-un-nil = 110; un-bi-nil = 120.
Match List I with List II. List I: a. Unnilunium b. Unnilpentium c. Ununnilium d. Unbinilium. List II: i. Z = 120 ii. Z = 105 iii. Z = 101 iv. Z = 110.
1. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
4. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Na₂O b. Al₂O₃ c. P₄O₁₀ d. CO. జాబితా II: i. తటస్థం ii. బలమైన క్షారీయం iii. ఉభయ స్వభావం iv. ఆమ్లీయం.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
సమాధానం
C. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
Na₂O బలమైన క్షారీయం, Al₂O₃ ఉభయ స్వభావం, P₄O₁₀ ఆమ్లీయం, CO తటస్థం.
Match List I with List II. List I: a. Na₂O b. Al₂O₃ c. P₄O₁₀ d. CO. List II: i. Neutral ii. Strongly basic iii. Amphoteric iv. Acidic.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
3. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
4. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Fe b. Na c. Cl d. Ce. జాబితా II: i. s-బ్లాక్ ii. p-బ్లాక్ iii. d-బ్లాక్ iv. f-బ్లాక్.
1. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
2. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
సమాధానం
D. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
Fe d-బ్లాక్ లోహం, Na s-బ్లాక్, Cl p-బ్లాక్, Ce లాంథనాయిడ్ (f-బ్లాక్).
Match List I with List II. List I: a. Fe b. Na c. Cl d. Ce. List II: i. s-block ii. p-block iii. d-block iv. f-block.
1. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
2. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I (ఆవర్తనం 2 మూలకం): a. N b. B c. Li d. O. జాబితా II (మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, kJ mol⁻¹): i. 520 ii. 801 iii. 1314 iv. 1402.
1. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
2. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
సమాధానం
B. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
N = 1402, B = 801, Li = 520, O = 1314.
Match List I with List II. List I (period 2 element): a. N b. B c. Li d. O. List II (first ionisation enthalpy, kJ mol⁻¹): i. 520 ii. 801 iii. 1314 iv. 1402.
1. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
2. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Li b. Be c. B d. Al. జాబితా II (వికర్ణ భాగస్వామి): i. Si ii. Al iii. Mg iv. Be.
1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
సమాధానం
D. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
Li–Mg, Be–Al, B–Si, మరియు Al–Be.
Match List I with List II. List I: a. Li b. Be c. B d. Al. List II (diagonal partner): i. Si ii. Al iii. Mg iv. Be.
1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
2. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
ఒక డోబరైనర్ త్రయంలో కాల్షియం మరియు బేరియం పరమాణు ద్రవ్యరాశులు 40 మరియు 137. త్రయ నియమం ప్రకారం ఊహించిన స్ట్రాన్షియం పరమాణు ద్రవ్యరాశి
1. 68.5
2. 97.0
3. 88.5
4. 77.0
సమాధానం
C. 88.5
సగటు = (40 + 137)/2 = 88.5.
In a Döbereiner triad the atomic masses of calcium and barium are 40 and 137. The atomic mass of strontium predicted by the triad rule is
1. 68.5
2. 97.0
3. 88.5
4. 77.0
ఒక మూలకం పరమాణు సంఖ్య 35. అది ఉంచబడే స్థానం
1. ఆవర్తనం 4, గ్రూపు 17
2. ఆవర్తనం 4, గ్రూపు 7
3. ఆవర్తనం 5, గ్రూపు 17
4. ఆవర్తనం 3, గ్రూపు 17
సమాధానం
A. ఆవర్తనం 4, గ్రూపు 17
విన్యాసం [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p⁵: n = 4, గ్రూపు = 10 + 7 = 17.
An element has atomic number 35. It is placed in
1. period 4, group 17
2. period 4, group 7
3. period 5, group 17
4. period 3, group 17
క్రమబద్ధ నామం ununtrium గల మూలకం పరమాణు సంఖ్య
1. 131
2. 113
3. 103
4. 133
సమాధానం
B. 113
un (1) un (1) tri (3) వల్ల 113.
The atomic number of the element with the systematic name ununtrium is
1. 131
2. 113
3. 103
4. 133
క్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ −349 kJ mol⁻¹. 71 g వాయు క్లోరిన్ పరమాణువులు (పరమాణు ద్రవ్యరాశి 35.5) ఒక్కొక్కటి ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను పొందినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తి
1. 349 kJ
2. 1396 kJ
3. 174.5 kJ
4. 698 kJ
సమాధానం
D. 698 kJ
71 g = 2 mol; శక్తి = 2 × 349 = 698 kJ.
The electron gain enthalpy of chlorine is −349 kJ mol⁻¹. The energy released when 71 g of gaseous chlorine atoms (atomic mass 35.5) each gain one electron is
1. 349 kJ
2. 1396 kJ
3. 174.5 kJ
4. 698 kJ
S²⁻, Cl⁻, K⁺, Ca²⁺, Na⁺ లలో ఎన్ని ఆర్గాన్‌తో సమఎలక్ట్రానిక్?
1. 2
2. 3
3. 4
4. 5
సమాధానం
C. 4
S²⁻, Cl⁻, K⁺ మరియు Ca²⁺ ప్రతి ఒక్కదానిలో 18 ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి. Na⁺ లో 10.
How many of the following species are isoelectronic with argon: S²⁻, Cl⁻, K⁺, Ca²⁺, Na⁺?
1. 2
2. 3
3. 4
4. 5
ఒక మూలకం X క్రమానుగత అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు (kJ mol⁻¹) 496, 4562 మరియు 6910. X చాలావరకు ఈ గ్రూపుకు చెందుతుంది
1. గ్రూపు 1
2. గ్రూపు 14
3. గ్రూపు 13
4. గ్రూపు 2
సమాధానం
A. గ్రూపు 1
మొదటి అయనీకరణ తరువాత చాలా పెద్ద పెరుగుదల ఒక సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్ ఉందని చూపుతుంది.
An element X has successive ionisation enthalpies (kJ mol⁻¹) of 496, 4562 and 6910. X most likely belongs to
1. group 1
2. group 14
3. group 13
4. group 2
సోడియం మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ 496 kJ mol⁻¹. 0.1 mol వాయు Na పరమాణువులను Na⁺ అయాన్లుగా మార్చడానికి కావలసిన శక్తి
1. 24.8 kJ
2. 49.6 kJ
3. 4.96 kJ
4. 496 kJ
సమాధానం
B. 49.6 kJ
0.1 × 496 = 49.6 kJ.
The first ionisation enthalpy of sodium is 496 kJ mol⁻¹. The energy needed to convert 0.1 mol of gaseous Na atoms to Na⁺ ions is
1. 24.8 kJ
2. 49.6 kJ
3. 4.96 kJ
4. 496 kJ
ఒక మూలకం X యొక్క ఆక్సైడ్ విలీన HCl లో మరియు జల NaOH లో రెండింటిలోనూ కరుగుతుంది. X చాలావరకు
1. P
2. Al
3. Si
4. Na
సమాధానం
B. Al
వీటిలో Al₂O₃ మాత్రమే ఉభయ స్వభావం కలది.
The oxide of an element X dissolves in both dilute HCl and aqueous NaOH. X is most likely
1. P
2. Al
3. Si
4. Na

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice