p-బ్లాక్ మూలకాలు (గ్రూపులు 13 నుండి 18) (p-Block Elements)

గుర్తుంచుకోవలసినవి

• p-బ్లాక్‌లో చివరి ఎలక్ట్రాన్ p ఆర్బిటాల్‌లోకి చేరుతుంది. సాధారణ బాహ్య విన్యాసం ns²np¹ నుండి ns²np⁶ వరకు (గ్రూపులు 13 నుండి 18). బ్లాక్‌లో కుడివైపుకు అలోహ స్వభావం పెరుగుతుంది మరియు ప్రతి గ్రూపులో క్రిందికి లోహ స్వభావం పెరుగుతుంది.
• జడ జత ప్రభావం (inert pair effect) వల్ల భారీ మూలకాలకు గ్రూపు స్థితి కన్నా రెండు యూనిట్లు తక్కువగా ఉన్న ఆక్సీకరణ స్థితి మరింత స్థిరంగా ఉంటుంది: Tl³⁺ కన్నా Tl⁺, Pb⁴⁺ కన్నా Pb²⁺, Bi⁵⁺ కన్నా Bi³⁺.
• ప్రతి గ్రూపులో మొదటి మూలకం (B, C, N, O, F) చిన్న పరిమాణం, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత (electronegativity), d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం (గరిష్ఠ సహసంయోజకత 4) మరియు pπ–pπ బహుబంధాలను ఏర్పరచగల సామర్థ్యం వల్ల అసాధారణంగా ప్రవర్తిస్తుంది.
• హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల NH₃, H₂O మరియు HF వాటి క్రింది మూలకాల హైడ్రైడ్ల కన్నా అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద మరుగుతాయి. గ్రూపులో క్రిందికి హైడ్రైడ్ల ఉష్ణ స్థిరత్వం తగ్గుతుంది, ఆమ్ల స్వభావం మరియు క్షయకరణ సామర్థ్యం పెరుగుతాయి.

సాధారణ పరిచయం

p-బ్లాక్‌లో ఆరు గ్రూపులు ఉన్నాయి. ప్రతి గ్రూపు రెండవ ఆవర్తన మూలకంతో ప్రారంభమవుతుంది, మరియు చివరి ఎలక్ట్రాన్ 2p, 3p, 4p, 5p లేదా 6p ఆర్బిటాల్‌లోకి చేరుతుంది.

• p-బ్లాక్‌లో అలోహాలు (పై కుడివైపు), అర్ధలోహాలు (వికర్ణ రేఖ వెంట) మరియు లోహాలు (క్రింద ఎడమవైపు) ఉంటాయి.
• ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు పరమాణు వ్యాసార్థం తగ్గుతుంది, అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు ఋణవిద్యుదాత్మకత పెరుగుతాయి. గ్రూపులో క్రిందికి వ్యాసార్థం పెరుగుతుంది, అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు ఋణవిద్యుదాత్మకత సాధారణంగా తగ్గుతాయి.

ఆక్సీకరణ స్థితులు మరియు జడ జత ప్రభావం

సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్లు ns² మరియు np. మూలకాలు అన్ని సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్లు ఉపయోగించబడే గ్రూపు ఆక్సీకరణ స్థితిని (గ్రూపులు 13 నుండి 17 కు +3, +4, +5, +6, +7) మరియు ns² జత ఉపయోగించబడని, రెండు యూనిట్లు తక్కువ స్థితిని (+1, +2, +3, +4, +5) చూపుతాయి.

జడ జత ప్రభావం అంటే ns² ఎలక్ట్రాన్లు బంధంలో పాల్గొనడానికి విముఖత చూపడం. d మరియు f ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకాన్ని బలహీనంగా ఆవరణం చేయడం వల్ల భారీ మూలకాలలో ఇది బలంగా ఉంటుంది, అందువల్ల ns ఎలక్ట్రాన్లు గట్టిగా పట్టబడతాయి.

గ్రూపులు 15 నుండి 17 మూలకాలు ఋణాత్మక స్థితులను కూడా చూపుతాయి: −3 (N, P), −2 (O, S) మరియు −1 (హాలోజన్లు). ఆక్సిజన్ ఎక్కువగా −2 చూపుతుంది, మరియు ఫ్లోరిన్ అత్యంత ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం కాబట్టి −1 మాత్రమే చూపుతుంది.

గ్రూపు 13: బోరాన్ కుటుంబం

• Ga యొక్క 3d¹⁰ ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకాన్ని బలహీనంగా ఆవరణం చేయడం వల్ల Ga, Al కన్నా చిన్నది. దీనివల్ల అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు ఋణవిద్యుదాత్మకత ధోరణులు క్రమరహితంగా ఉంటాయి.
• బోరాన్ అలోహం (అర్ధలోహం) మరియు మిగిలినవి లోహాలు.
• ఆక్సీకరణ స్థితులు: +3 మరియు +1. B ఎల్లప్పుడూ +3. జడ జత ప్రభావం వల్ల గ్రూపులో క్రిందికి +1 స్థితి మరింత స్థిరం అవుతుంది, కాబట్టి Tl⁺ , Tl³⁺ కన్నా స్థిరం.
• ఆక్సైడ్లు: B₂O₃ ఆమ్లీయం, Al₂O₃ మరియు Ga₂O₃ ఉభయ స్వభావం (amphoteric), In₂O₃ మరియు Tl₂O క్షారీయం.
• హాలైడ్లు: బోరాన్‌కు ఖాళీ 2p ఆర్బిటాల్ ఉండటం వల్ల ట్రైహాలైడ్లు (BX₃) ఎలక్ట్రాన్ లోపం కలవి మరియు లూయిస్ ఆమ్లాలుగా పనిచేస్తాయి.
• బోరాన్ ట్రైహాలైడ్ల లూయిస్ ఆమ్ల బలం: BF₃ < BCl₃ < BBr₃ < BI₃. BF₃ లో F యొక్క నిండిన 2p ఆర్బిటాల్ B యొక్క ఖాళీ 2p ఆర్బిటాల్‌తో బాగా అతివ్యాపనం చెందుతుంది (రెండూ 2p కాబట్టి pπ–pπ వెనుక బంధనం, back bonding). Cl, Br మరియు I ల పెద్ద ఆర్బిటాళ్లతో అతివ్యాపనం తక్కువ ప్రభావవంతం, కాబట్టి BI₃ లో బోరాన్ ఎలక్ట్రాన్ లోపం అతి తక్కువగా తగ్గుతుంది.
• బోరాన్ అసాధారణత: చిన్న పరిమాణం, అధిక అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు ఋణవిద్యుదాత్మకత, d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం. అందువల్ల బోరాన్ సహసంయోజక సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది, అల్యూమినియం ద్రావణంలో Al³⁺ అయాన్లను ఏర్పరుస్తుంది. బోరాన్ గరిష్ఠ సహసంయోజకత 4 (BF₄⁻ లో వలె), అల్యూమినియం 6 వరకు చేరగలదు (AlF₆³⁻ లో వలె).
• గ్రూపు 13 హైడ్రైడ్లు ఎలక్ట్రాన్ లోపం కలవి. గ్రూపు 14 హైడ్రైడ్లు ఖచ్చితమైనవి (precise) (సరిగ్గా సరిపడా ఎలక్ట్రాన్లు), గ్రూపులు 15 నుండి 17 హైడ్రైడ్లు ఎలక్ట్రాన్ సమృద్ధి కలవి (వాటికి ఏకాకి జతలు ఉంటాయి).

గ్రూపు 14: కార్బన్ కుటుంబం

• C అలోహం, Si మరియు Ge అర్ధలోహాలు, Sn మరియు Pb లోహాలు.
• ఆక్సీకరణ స్థితులు: +4 మరియు +2. కార్బన్ ప్రధానంగా +4 చూపుతుంది, కార్బైడ్లలో −4 కూడా చూపుతుంది. గ్రూపులో క్రిందికి +2 స్థితి మరింత స్థిరం అవుతుంది: స్థిరత్వంలో Ge(II) < Sn(II) < Pb(II). Pb(II) , Pb(IV) కన్నా స్థిరం.
• శృంఖలన (catenation) అంటే ఒక మూలకపు పరమాణువులు తమలో తాము కలిసి గొలుసులు మరియు వలయాలను ఏర్పరచడం. క్రమం C >> Si > Ge ≈ Sn > Pb. C–C బంధ ఎంథాల్పీ (348 kJ mol⁻¹) Si–Si (297 kJ mol⁻¹), Ge–Ge (260) లేదా Sn–Sn (240) కన్నా ఎక్కువ.
• కార్బన్ రూపాంతరాలు (allotropes):

• ఆక్సైడ్లు: CO తటస్థం. CO₂, SiO₂ మరియు GeO₂ ఆమ్లీయం. SnO₂ మరియు PbO₂ (మరియు SnO, PbO) ఉభయ స్వభావం.
• కార్బన్ అసాధారణత: చిన్న పరిమాణం, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత, d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం. కార్బన్ గరిష్ఠ సహసంయోజకత 4 చూపుతుంది, సిలికాన్ ఖాళీ 3d ఆర్బిటాళ్లను ఉపయోగించి SiF₆²⁻ ను ఏర్పరుస్తుంది. కార్బన్ స్థిరమైన pπ–pπ బహుబంధాలను (C=C, C≡C, C=O) ఏర్పరుస్తుంది. సిలికాన్ ఏర్పరచదు, అందువల్లనే CO₂ వాయువు మరియు SiO₂ జాలక ఘనపదార్థం.
• హాలైడ్లు: నీటి ఏకాకి జతలను స్వీకరించడానికి కార్బన్‌కు d ఆర్బిటాళ్లు లేనందున CCl₄ నీటి ద్వారా జలవిశ్లేషణ చెందదు. Si కు ఖాళీ 3d ఆర్బిటాళ్లు ఉన్నందున SiCl₄ సులభంగా జలవిశ్లేషణ చెందుతుంది.
• హైడ్రైడ్లు (MH₄): గ్రూపులో క్రిందికి ఉష్ణ స్థిరత్వం తగ్గుతుంది: CH₄ > SiH₄ > GeH₄ > SnH₄ > PbH₄. అణువులు పెద్దవి కావడం వల్ల గ్రూపులో క్రిందికి మరుగు స్థానాలు పెరుగుతాయి (CH₄ < SiH₄ < GeH₄ < SnH₄). ఈ అణువుల మధ్య హైడ్రోజన్ బంధాలు లేవు.

గ్రూపు 15: నైట్రోజన్ కుటుంబం

• N మరియు P అలోహాలు, As మరియు Sb అర్ధలోహాలు, Bi లోహం.
• ఆక్సీకరణ స్థితులు: −3, +3 మరియు +5. జడ జత ప్రభావం వల్ల గ్రూపులో క్రిందికి +3 స్థితి మరింత స్థిరం అవుతుంది. Bi(V) బలమైన ఆక్సీకరణి. నైట్రోజన్ పెంటాహాలైడ్లను ఏర్పరచలేదు (d ఆర్బిటాళ్లు లేవు).
• నైట్రోజన్ అసాధారణత: చిన్న పరిమాణం, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత, అధిక అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం. బలమైన pπ–pπ త్రిబంధం (N≡N) ఏర్పరచడం వల్ల నైట్రోజన్ ద్వి పరమాణుక వాయువు. భారీ సభ్యులు స్థిరమైన pπ–pπ బంధాలను ఏర్పరచవు మరియు P–P ఏకబంధాలు గల P₄, As₄ యూనిట్లుగా లేదా ఘనపదార్థాలుగా ఉంటాయి. నైట్రోజన్ గరిష్ఠ సహసంయోజకత 4 (NH₄⁺ లో వలె), P మాత్రం PCl₅ మరియు PF₆⁻ లను ఏర్పరచగలదు.
• ఏకాకి జత వికర్షణ వల్ల N–N ఏకబంధం బలహీనం, కానీ P–P ఏకబంధం బలంగా ఉంటుంది. అందువల్లనే నైట్రోజన్ N≡N ను, ఫాస్ఫరస్ P₄ ను ఇష్టపడతాయి.
• ఫాస్ఫరస్ రూపాంతరాలు:

• హైడ్రైడ్లు (MH₃): NH₃, PH₃, AsH₃, SbH₃, BiH₃.

• గ్రూపులో క్రిందికి: ఉష్ణ స్థిరత్వం తగ్గుతుంది (NH₃ > PH₃ > AsH₃ > SbH₃ > BiH₃), క్షయకరణ స్వభావం పెరుగుతుంది, క్షార స్వభావం తగ్గుతుంది, మరియు M–H బంధ పొడవు పెరుగుతుంది.
• మరుగు స్థానం అసాధారణత: హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల NH₃, PH₃ మరియు AsH₃ కన్నా ఎక్కువ, కానీ SbH₃ చాలా పెద్దది కాబట్టి దాని కన్నా తక్కువ. క్రమం PH₃ < AsH₃ < NH₃ < SbH₃.
• ఆక్సైడ్లు: గ్రూపులో క్రిందికి ఆమ్ల స్వభావం తగ్గుతుంది, క్షార స్వభావం పెరుగుతుంది. N₂O₃ మరియు N₂O₅ ఆమ్లీయం, P₄O₆ మరియు P₄O₁₀ ఆమ్లీయం, As₂O₃ మరియు Sb₂O₃ ఉభయ స్వభావం, Bi₂O₃ క్షారీయం.

గ్రూపు 16: ఆక్సిజన్ కుటుంబం

• O మరియు S అలోహాలు, Se మరియు Te అర్ధలోహాలు, Po లోహం (రేడియోధార్మికం).
• ఆక్సీకరణ స్థితులు: −2, +2, +4 మరియు +6. ఆక్సిజన్ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ −2 చూపుతుంది (పెరాక్సైడ్లలో −1). అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత వల్ల అది ఫ్లోరిన్‌తో మాత్రమే ధనాత్మక స్థితులను చూపుతుంది. S, Se మరియు Te +4 మరియు +6 చూపుతాయి. గ్రూపులో క్రిందికి +4 స్థితి +6 కన్నా స్థిరం అవుతుంది.
• ఆక్సిజన్ అసాధారణత: చిన్న పరిమాణం, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత, d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం. ఆక్సిజన్ pπ–pπ ద్విబంధంతో O=O ద్వి పరమాణుక వాయువు, సల్ఫర్ మాత్రం ఏకబంధాలతో S₈ వలయాలను ఏర్పరిచి బలమైన శృంఖలనాన్ని చూపుతుంది. ఆక్సిజన్ అష్టకాన్ని విస్తరించలేదు, కాబట్టి OF₄ లేదా OF₆ ను ఏర్పరచదు, కానీ సల్ఫర్ SF₄ మరియు SF₆ లను ఏర్పరుస్తుంది.
• సల్ఫర్ రూపాంతరాలు: ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్ (rhombic sulphur) (α-సల్ఫర్) 369 K కన్నా తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిరం. మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్ (monoclinic sulphur) (β-సల్ఫర్) 369 K కన్నా ఎక్కువ వద్ద స్థిరం. రెండింటిలోనూ ముడతలు పడిన S₈ వలయాలు ఉంటాయి. 369 K వద్ద రెండు రూపాలు సమతాస్థితిలో ఉంటాయి (పరివర్తన ఉష్ణోగ్రత). అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద బాష్ప స్థితిలో S₂, O₂ వలె పారా అయస్కాంతం.
• హైడ్రైడ్లు (H₂M): H₂O, H₂S, H₂Se, H₂Te.

• గ్రూపులో క్రిందికి: ఉష్ణ స్థిరత్వం తగ్గుతుంది (H₂O > H₂S > H₂Se > H₂Te), ఆమ్ల స్వభావం పెరుగుతుంది (H₂O < H₂S < H₂Se < H₂Te), మరియు క్షయకరణ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. M పరిమాణం పెరిగేకొద్దీ M–H బంధం బలహీనం కావడం వల్ల ఆమ్లత్వం పెరుగుతుంది.
• మరుగు స్థానాలు: H₂S < H₂Se < H₂Te < H₂O. హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల నీటి మరుగు స్థానం అసాధారణంగా ఎక్కువ.
• ఆక్సైడ్లు (MO₂ మరియు MO₃): S, Se మరియు Te ల డయాక్సైడ్లు మరియు ట్రైఆక్సైడ్లు ఆమ్లీయం, గ్రూపులో క్రిందికి ఆమ్ల స్వభావం తగ్గుతుంది. SO₂ క్షయకరణి, TeO₂ ఆక్సీకరణ ప్రవర్తనను చూపుతుంది.

గ్రూపు 17: హాలోజన్లు

• రంగు మరియు స్థితి: F₂ లేత పసుపు వాయువు, Cl₂ ఆకుపచ్చని పసుపు వాయువు, Br₂ ఎరుపు-గోధుమ ద్రవం, I₂ ఊదా ఘనపదార్థం.
• ΔegH క్రమం: Cl > F > Br > I. బంధ ఎంథాల్పీ క్రమం: Cl₂ > Br₂ > F₂ > I₂. చిన్న F–F అణువులో బలమైన ఏకాకి జత వికర్షణ వల్ల F₂ కు తక్కువ బంధ ఎంథాల్పీ ఉంది.
• ఆక్సీకరణ సామర్థ్యం: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂. ఎక్కువ E° గల హాలోజన్ తక్కువ E° గల హాలైడ్ అయాన్లను ఆక్సీకరణం చేస్తుంది.
• ఆక్సీకరణ స్థితులు: అన్నింటికీ −1. క్లోరిన్, బ్రోమిన్ మరియు అయోడిన్ మరింత ఋణవిద్యుదాత్మక పరమాణువులతో (O, F) +1, +3, +5 మరియు +7 కూడా చూపుతాయి. ఫ్లోరిన్ −1 మాత్రమే చూపుతుంది, ఎందుకంటే అది అత్యంత ఋణవిద్యుదాత్మకం మరియు దానికి d ఆర్బిటాళ్లు లేవు.
• ఫ్లోరిన్ అసాధారణత: చిన్న పరిమాణం, అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత, తక్కువ F–F బంధ ఎంథాల్పీ, d ఆర్బిటాళ్లు లేకపోవడం మరియు HF లో బలమైన హైడ్రోజన్ బంధం. ఫ్లోరిన్ −1 స్థితిని మాత్రమే చూపుతుంది మరియు HF మరియు ఫ్లోరైడ్లలో వలె ఇతర మూలకాలతో అత్యంత బలమైన బంధాలను ఏర్పరుస్తుంది.
• హైడ్రోజన్ హాలైడ్లు (HX):

• ఆమ్ల బలం: HF < HCl < HBr < HI. ఉష్ణ స్థిరత్వం: HF > HCl > HBr > HI. క్షయకరణ సామర్థ్యం: HF < HCl < HBr < HI. మరుగు స్థానాలు: HCl < HBr < HI < HF (HF హైడ్రోజన్ బంధితం).
• క్లోరిన్ ఆక్సోఆమ్లాలు (oxoacids): HOCl < HOClO < HOClO₂ < HOClO₃, కాబట్టి హాలోజన్ ఆక్సీకరణ స్థితితో ఆమ్ల బలం పెరుగుతుంది: HClO < HClO₂ < HClO₃ < HClO₄. ఋణ ఆవేశం ఎక్కువ ఆక్సిజన్ పరమాణువులపై వ్యాపించడం వల్ల సంయుగ్మ ఆనయాన్లు మరింత స్థిరం అవుతాయి. హైపోహాలస్ ఆమ్లాలకు: HOCl > HOBr > HOI.
• అంతర్‌హాలోజన్ సమ్మేళనాలు (inter-halogen compounds) రెండు వేర్వేరు హాలోజన్లను కలిగి ఉంటాయి. సాధారణ సూత్రాలు XX′, XX′₃, XX′₅ మరియు XX′₇, ఇందులో X పెద్ద పరమాణువు. ఉదాహరణలు: ClF, BrF₃, ClF₃, IF₅ మరియు IF₇. ఆకారాలు: ClF₃ T-ఆకారం, IF₅ చతురస్ర పిరమిడల్, IF₇ పంచకోణ ద్విపిరమిడల్. X–X′ బంధం X–X బంధం కన్నా బలహీనం కాబట్టి (F–F తప్ప) అవి హాలోజన్ల కన్నా (F₂ తప్ప) ఎక్కువ చర్యాశీలం.

గ్రూపు 18: నిష్క్రియ వాయువులు

• వీటి సంయోజకత కర్పరాలు పూర్తిగా నిండి ఉంటాయి (ns²np⁶; He 1s²). వీటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు ప్రతి ఆవర్తనంలో అత్యధికం మరియు గ్రూపులో క్రిందికి తగ్గుతాయి. వీటి ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీలు పెద్దవి మరియు ధనాత్మకం.
• నిష్క్రియ వాయువులకు ఇచ్చే పరమాణు వ్యాసార్థం వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం, కాబట్టి అది ప్రక్క హాలోజన్ల సహసంయోజక వ్యాసార్థాల కన్నా పెద్దది. పరిమాణంతో పాటు విక్షేపణ బలాలు పెరగడం వల్ల గ్రూపులో క్రిందికి మరుగు స్థానాలు పెరుగుతాయి.
• స్థిర నిష్క్రియ వాయువులలో అత్యల్ప అయనీకరణ ఎంథాల్పీ కలిగిన జెనాన్ F మరియు O తో మాత్రమే సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది. VSEPR సిద్ధాంతం ప్రకారం ఆకారాలతో ఉదాహరణలు:

• XeF₂, XeF₄ మరియు XeF₆ లలో Xe ఆక్సీకరణ స్థితులు +2, +4 మరియు +6. F మరియు O అత్యంత ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకాలు కాబట్టి జెనాన్ వాటితో సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది.

బ్లాక్ అంతటా ఆక్సోఆమ్లాలు మరియు ఆక్సైడ్లు

• ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు ఆక్సైడ్లు మరింత ఆమ్లీయంగా అవుతాయి (Al₂O₃ ఉభయ స్వభావం; SiO₂, P₄O₁₀, SO₃ మరియు Cl₂O₇ ఆమ్లీయం) మరియు గ్రూపులో క్రిందికి మరింత క్షారీయంగా అవుతాయి. హైడ్రైడ్ల ఆమ్లత్వం కూడా ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు పెరుగుతుంది: CH₄ < NH₃ < H₂O < HF.
• కేంద్ర పరమాణువు మరింత ఋణవిద్యుదాత్మకం అయ్యేకొద్దీ ఆవర్తనంలో కుడివైపుకు ఆక్సోఆమ్లాల ఆమ్లత్వం పెరుగుతుంది: H₄SiO₄ < H₃PO₄ < H₂SO₄ < HClO₄.

NEET ఉచ్చులు

• 1. బోరాన్ ట్రైహాలైడ్లు: లూయిస్ ఆమ్లత్వం BF₃ నుండి BI₃ కు పెరుగుతుంది, ఇది ఋణవిద్యుదాత్మకత క్రమం సూచించే దానికి విరుద్ధం.
• 2. Tl⁺ , Tl³⁺ కన్నా స్థిరం మరియు Pb²⁺ , Pb⁴⁺ కన్నా స్థిరం. భారీ మూలకాలకు గ్రూపు ఆక్సీకరణ స్థితినే స్థిరమైనదిగా భావించవద్దు.
• 3. NH₃ మరుగు స్థానం PH₃ మరియు AsH₃ కన్నా ఎక్కువ, కానీ SbH₃ కన్నా ఎక్కువ కాదు. క్రమాన్ని ఎంచుకునే ముందు ప్రతి సభ్యుడిని పరిశీలించండి.
• 4. H₂O గ్రూపు 16 హైడ్రైడ్లలో అతి తక్కువ ఆమ్లీయం మరియు అత్యంత స్థిరం. H₂Te అత్యంత ఆమ్లీయం మరియు బలమైన క్షయకరణి.
• 5. HX లలో HF బలహీనమైన ఆమ్లం కానీ అత్యధిక మరుగు స్థానం కలది. HI బలమైన ఆమ్లం మరియు ఉత్తమ క్షయకరణి.
• 6. Cl ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ F కన్నా ఎక్కువ ఋణాత్మకం, మరియు Cl₂ బంధ ఎంథాల్పీ F₂ కన్నా ఎక్కువ, కానీ F₂ బలమైన ఆక్సీకరణి.
• 7. గ్రూపు 14 లో కార్బన్‌కు అత్యధిక శృంఖలన ప్రవృత్తి ఉంది. దీనిని బలహీనమైన N–N లేదా O–O ఏకబంధాలకు వర్తింపజేయవద్దు.
• 8. CCl₄ జలవిశ్లేషణ చెందదు కానీ SiCl₄ చెందుతుంది. కారణం సిలికాన్‌లో ఖాళీ d ఆర్బిటాళ్లు, కేవలం బంధ బలం కాదు.
• 9. ఫ్లోరిన్ −1 మాత్రమే చూపుతుంది; క్లోరిన్, బ్రోమిన్ మరియు అయోడిన్ ఎక్కువ స్థితులను చూపుతాయి.
• 10. జెనాన్ F మరియు O తో మాత్రమే సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది. XeF₂ సరళరేఖీయం (2 బంధ జతలు, 3 ఏకాకి జతలు), వంగినది కాదు.

ఒక్క వాక్య సూత్రాలు

• 1. p-బ్లాక్ గ్రూపు 13 నుండి గ్రూపు 18 వరకు ఉంటుంది.
• 2. బోరాన్ అలోహం; ఇతర గ్రూపు 13 సభ్యులన్నీ లోహాలు.
• 3. బలహీనంగా ఆవరణం చేసే 3d ఎలక్ట్రాన్ల వల్ల Ga వ్యాసార్థం ఊహించిన దాని కన్నా చిన్నది.
• 4. జడ జత ప్రభావం Tl⁺ ను Tl³⁺ కన్నా స్థిరం చేస్తుంది.
• 5. గ్రూపు 14 లో శృంఖలన క్రమం C >> Si > Ge ≈ Sn > Pb.
• 6. వజ్రం sp³ మరియు గ్రాఫైట్ sp²; ఫుల్లరీన్ C₆₀ లో 20 షట్కోణాలు మరియు 12 పంచకోణాలు ఉన్నాయి.
• 7. తెల్ల ఫాస్ఫరస్ చతుర్ముఖీయ P₄ మరియు చీకటిలో మెరుస్తుంది.
• 8. గ్రూపు 15 హైడ్రైడ్ల క్షార బలం NH₃ నుండి BiH₃ కు తగ్గుతుంది.
• 9. ఫ్లోరిన్ తప్ప ఇతర మూలకాలతో ఆక్సిజన్ ధనాత్మక ఆక్సీకరణ స్థితులను చూపదు.
• 10. ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్ 369 K వద్ద మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్‌గా మారుతుంది.
• 11. గ్రూపు 16 హైడ్రైడ్లలో H₂O కు అత్యధిక మరుగు స్థానం ఉంది.
• 12. ఫ్లోరిన్ −1 ఆక్సీకరణ స్థితిని మాత్రమే చూపుతుంది.
• 13. HX ల ఆమ్ల బల క్రమం: HF < HCl < HBr < HI.
• 14. క్లోరిన్ ఆక్సోఆమ్లాల ఆమ్ల బలం HClO నుండి HClO₄ కు పెరుగుతుంది.
• 15. XeF₂ సరళరేఖీయం, XeF₄ చతురస్ర సమతలం మరియు XeF₆ వక్రీకృత అష్టముఖీయం.

సాధన ప్రశ్నలు

1. ఏ p-బ్లాక్ మూలకానికి +1 అత్యంత స్థిరమైన ఆక్సీకరణ స్థితి?

   1. బోరాన్
   2. అల్యూమినియం
   3. గాలియం
   4. థాలియం
   సమాధానం

   D. థాలియం

   జడ జత ప్రభావం (inert pair effect) వల్ల Tl⁺ , Tl³⁺ కన్నా స్థిరం.

   Which p-block element shows +1 as its most stable oxidation state?

   1. Boron
   2. Aluminium
   3. Gallium
   4. Thallium

2. బోరాన్ ట్రైహాలైడ్ల లూయిస్ ఆమ్ల బలం సరైన క్రమం ఏది?

   1. BCl₃ < BF₃ < BBr₃ < BI₃
   2. BI₃ < BBr₃ < BCl₃ < BF₃
   3. BF₃ < BCl₃ < BBr₃ < BI₃
   4. BF₃ < BBr₃ < BCl₃ < BI₃
   సమాధానం

   C. BF₃ < BCl₃ < BBr₃ < BI₃

   pπ–pπ వెనుక బంధనం (back bonding) BF₃ లో అత్యంత బలం (2p–2p) మరియు BI₃ లో అత్యంత బలహీనం, కాబట్టి ఆమ్లత్వం BF₃ నుండి BI₃ కు పెరుగుతుంది.

   Which is the correct order of Lewis acid strength of boron trihalides?

   1. BCl₃ < BF₃ < BBr₃ < BI₃
   2. BI₃ < BBr₃ < BCl₃ < BF₃
   3. BF₃ < BCl₃ < BBr₃ < BI₃
   4. BF₃ < BBr₃ < BCl₃ < BI₃

3. గ్రూపు 14 లో ఏ మూలకానికి శృంఖలన (catenation) ప్రవృత్తి అత్యధికం?

   1. సిలికాన్
   2. కార్బన్
   3. తగరం
   4. జెర్మేనియం
   సమాధానం

   B. కార్బన్

   C–C బంధం గ్రూపులో బలమైన సజాతీయ బంధం (348 kJ mol⁻¹).

   Which element of group 14 shows the greatest tendency for catenation?

   1. Silicon
   2. Carbon
   3. Tin
   4. Germanium

4. గ్రూపు 15 హైడ్రైడ్ల ఉష్ణ స్థిరత్వ సరైన క్రమం ఏది?

   1. NH₃ > PH₃ > AsH₃ > SbH₃
   2. PH₃ > NH₃ > AsH₃ > SbH₃
   3. NH₃ > AsH₃ > PH₃ > SbH₃
   4. SbH₃ > AsH₃ > PH₃ > NH₃
   సమాధానం

   A. NH₃ > PH₃ > AsH₃ > SbH₃

   గ్రూపులో క్రిందికి M–H బంధం పొడవై బలహీనం కావడంతో స్థిరత్వం తగ్గుతుంది.

   Which is the correct order of thermal stability of group 15 hydrides?

   1. NH₃ > PH₃ > AsH₃ > SbH₃
   2. PH₃ > NH₃ > AsH₃ > SbH₃
   3. NH₃ > AsH₃ > PH₃ > SbH₃
   4. SbH₃ > AsH₃ > PH₃ > NH₃

5. గ్రూపు 16 హైడ్రైడ్ల మరుగు స్థానాల సరైన క్రమం ఏది?

   1. H₂Te < H₂Se < H₂S < H₂O
   2. H₂S < H₂Se < H₂Te < H₂O
   3. H₂S < H₂O < H₂Se < H₂Te
   4. H₂O < H₂S < H₂Se < H₂Te
   సమాధానం

   B. H₂S < H₂Se < H₂Te < H₂O

   పరిమాణంతో పాటు H₂S నుండి H₂Te కు మరుగు స్థానాలు పెరుగుతాయి, కానీ హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల H₂O అత్యధికం.

   Which is the correct order of boiling points of the hydrides of group 16?

   1. H₂Te < H₂Se < H₂S < H₂O
   2. H₂S < H₂Se < H₂Te < H₂O
   3. H₂S < H₂O < H₂Se < H₂Te
   4. H₂O < H₂S < H₂Se < H₂Te

6. ఫాస్ఫరస్ యొక్క ఏ రూపాంతరం చీకటిలో మెరుస్తుంది మరియు నీటి క్రింద ఉంచబడుతుంది?

   1. తెల్ల ఫాస్ఫరస్
   2. ఎరుపు ఫాస్ఫరస్
   3. నలుపు ఫాస్ఫరస్
   4. ఊదా ఫాస్ఫరస్
   సమాధానం

   A. తెల్ల ఫాస్ఫరస్

   తెల్ల ఫాస్ఫరస్ (P₄) చాలా చర్యాశీలం మరియు చీకటిలో మెరుస్తుంది.

   Which allotrope of phosphorus glows in the dark and is kept under water?

   1. White phosphorus
   2. Red phosphorus
   3. Black phosphorus
   4. Violet phosphorus

7. XeF₄ ఆకారం

   1. సీసా ఆకారం (see-saw)
   2. చతుర్ముఖీయం
   3. చతురస్ర సమతలం
   4. అష్టముఖీయం
   సమాధానం

   C. చతురస్ర సమతలం

   Xe కు 4 బంధ జతలు మరియు 2 ఏకాకి జతలు (sp³d²) ఉన్నాయి, దీనివల్ల చతురస్ర సమతల ఆకారం వస్తుంది.

   The shape of XeF₄ is

   1. see-saw
   2. tetrahedral
   3. square planar
   4. octahedral

8. ఏ హాలోజన్ తన సమ్మేళనాలలో −1 ఆక్సీకరణ స్థితిని మాత్రమే చూపుతుంది?

   1. క్లోరిన్
   2. బ్రోమిన్
   3. అయోడిన్
   4. ఫ్లోరిన్
   సమాధానం

   D. ఫ్లోరిన్

   F అత్యంత ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం మరియు దానికి d ఆర్బిటాళ్లు లేవు.

   Which halogen shows only the −1 oxidation state in its compounds?

   1. Chlorine
   2. Bromine
   3. Iodine
   4. Fluorine

9. నీటిలో ఏ హైడ్రోజన్ హాలైడ్ అత్యంత బలమైన ఆమ్లం?

   1. HBr
   2. HF
   3. HI
   4. HCl
   సమాధానం

   C. HI

   H–I బంధం అత్యంత బలహీనం, కాబట్టి HI అత్యంత సులభంగా అయనీకరణం చెందుతుంది.

   Which hydrogen halide is the strongest acid in water?

   1. HBr
   2. HF
   3. HI
   4. HCl

10. గ్రూపు 16 హైడ్రైడ్లలో ఏది బలమైన క్షయకరణి?

    1. H₂Te
    2. H₂Se
    3. H₂O
    4. H₂S
    సమాధానం

    A. H₂Te

    H–Te బంధం అత్యంత బలహీనం, మరియు క్షయకరణ సామర్థ్యం గ్రూపులో క్రిందికి పెరుగుతుంది.

    Which hydride of group 16 is the strongest reducing agent?

    1. H₂Te
    2. H₂Se
    3. H₂O
    4. H₂S

11. ఏ హాలోజన్ అణువుకు అత్యధిక బంధ విఘటన ఎంథాల్పీ ఉంది?

    1. Br₂
    2. F₂
    3. I₂
    4. Cl₂
    సమాధానం

    D. Cl₂

    Cl–Cl 242.6 kJ mol⁻¹; ఏకాకి జత వికర్షణ వల్ల F₂ తక్కువ.

    Which halogen molecule has the highest bond dissociation enthalpy?

    1. Br₂
    2. F₂
    3. I₂
    4. Cl₂

12. కార్బన్ యొక్క ఏ రూపాంతరంలో ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు sp³ సంకరీకరణం చెంది ఉంటుంది?

    1. గ్రాఫైట్
    2. వజ్రం
    3. ఫుల్లరీన్ (C₆₀)
    4. కార్బన్ డయాక్సైడ్
    సమాధానం

    B. వజ్రం

    వజ్రంలో ప్రతి C నాలుగు ఇతర C పరమాణువులతో sp³ బంధాల ద్వారా బంధితం.

    In which allotrope of carbon is every carbon atom sp³ hybridised?

    1. Graphite
    2. Diamond
    3. Fullerene (C₆₀)
    4. Carbon dioxide

13. క్రింది సమ్మేళనాలలో ఏది ఉనికిలో లేదు?

    1. SF₆
    2. NF₅
    3. AsF₅
    4. PF₅
    సమాధానం

    B. NF₅

    నైట్రోజన్‌కు d ఆర్బిటాళ్లు లేవు, కాబట్టి అది అష్టకాన్ని విస్తరించి పెంటాహాలైడ్‌ను ఏర్పరచలేదు.

    Which of the following compounds does NOT exist?

    1. SF₆
    2. NF₅
    3. AsF₅
    4. PF₅

14. క్రింది జాతులలో ఏది బలమైన ఆక్సీకరణి?

    1. Pb⁴⁺
    2. Ge⁴⁺
    3. Sn⁴⁺
    4. Si⁴⁺
    సమాధానం

    A. Pb⁴⁺

    జడ జత ప్రభావం వల్ల Pb కు +2 స్థితి అత్యంత స్థిరం, కాబట్టి Pb(IV) సులభంగా ఎలక్ట్రాన్లను పొందుతుంది.

    Which of the following species is the strongest oxidising agent?

    1. Pb⁴⁺
    2. Ge⁴⁺
    3. Sn⁴⁺
    4. Si⁴⁺

15. IF₇ ఆకారం

    1. అష్టముఖీయం
    2. త్రికోణీయ ద్విపిరమిడల్
    3. చతురస్ర పిరమిడల్
    4. పంచకోణ ద్విపిరమిడల్
    సమాధానం

    D. పంచకోణ ద్విపిరమిడల్

    IF₇ లో I పై 7 బంధ జతలు ఉన్నాయి మరియు ఏకాకి జతలు లేవు (sp³d³).

    The shape of IF₇ is

    1. octahedral
    2. trigonal bipyramidal
    3. square pyramidal
    4. pentagonal bipyramidal

16. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: బోరాన్ ట్రైహాలైడ్లు లూయిస్ ఆమ్లాలుగా పనిచేస్తాయి. ప్రవచనం II: BX₃ లో బోరాన్‌కు ఖాళీ 2p ఆర్బిటాల్ ఉంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    రెండూ సరైనవి; ఖాళీ 2p ఆర్బిటాల్ ఎలక్ట్రాన్ జతను స్వీకరిస్తుంది.

    Given below are two statements: Statement I: Boron trihalides act as Lewis acids. Statement II: Boron has an empty 2p orbital in BX₃.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

17. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: Pb(IV) , Pb(II) కన్నా స్థిరం. ప్రవచనం II: Sn(II) క్షయకరణి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    జడ జత ప్రభావం వల్ల Pb(II) స్థిరం, కాబట్టి I సరికాదు. Sn²⁺ సులభంగా Sn⁴⁺ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, కాబట్టి II సరైనది.

    Given below are two statements: Statement I: Pb(IV) is more stable than Pb(II). Statement II: Sn(II) is a reducing agent.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

18. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: NH₃ కు PH₃ కన్నా ఎక్కువ మరుగు స్థానం ఉంది. ప్రవచనం II: NH₃ కు SbH₃ కన్నా ఎక్కువ మరుగు స్థానం ఉంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    I సరైనది (హైడ్రోజన్ బంధం). SbH₃ చాలా పెద్దది మరియు 254.6 K వద్ద మరుగుతుంది, ఇది NH₃ (238.5 K) కన్నా ఎక్కువ, కాబట్టి II సరికాదు.

    Given below are two statements: Statement I: NH₃ has a higher boiling point than PH₃. Statement II: NH₃ has a higher boiling point than SbH₃.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

19. క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. H₂Te గ్రూపు 16 లో అత్యంత ఆమ్ల హైడ్రైడ్. 2. గ్రూపు 16 హైడ్రైడ్ల ఉష్ణ స్థిరత్వం గ్రూపులో క్రిందికి తగ్గుతుంది. 3. H₂O, H₂S కన్నా బలమైన క్షయకరణి.

    1. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    2. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1, 2 మరియు 3
    సమాధానం

    B. 1 మరియు 2 మాత్రమే

    క్షయకరణ సామర్థ్యం గ్రూపులో క్రిందికి పెరుగుతుంది, కాబట్టి H₂S > H₂O; 3 తప్పు.

    Which of the following statements are correct? 1. H₂Te is the most acidic hydride of group 16. 2. Thermal stability of group 16 hydrides decreases down the group. 3. H₂O is a stronger reducing agent than H₂S.

    1. 1 and 3 only
    2. 1 and 2 only
    3. 2 and 3 only
    4. 1, 2 and 3

20. క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. హైడ్రోజన్ హాలైడ్లలో HF కు అత్యధిక మరుగు స్థానం ఉంది. 2. హైడ్రోజన్ హాలైడ్లలో HI అత్యంత బలహీన క్షయకరణి. 3. క్లోరిన్ ఆక్సోఆమ్లాలలో HClO₄ అత్యంత బలమైనది.

    1. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    2. 1, 2 మరియు 3
    3. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    4. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    సమాధానం

    D. 1 మరియు 3 మాత్రమే

    HI అత్యంత బలమైన క్షయకరణి, కాబట్టి 2 తప్పు. 1 మరియు 3 సరైనవి.

    Which of the following statements are correct? 1. HF has the highest boiling point among the hydrogen halides. 2. HI is the weakest reducing agent among the hydrogen halides. 3. HClO₄ is the strongest oxoacid of chlorine.

    1. 2 and 3 only
    2. 1, 2 and 3
    3. 1 and 2 only
    4. 1 and 3 only

21. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: వజ్రం విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తుంది. ప్రవచనం II: గ్రాఫైట్‌లోని కార్బన్ పరమాణువులు sp³ సంకరీకరణం చెంది ఉంటాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు

    వజ్రం బంధకం; గ్రాఫైట్ కార్బన్లు sp². రెండూ సరికావు.

    Given below are two statements: Statement I: Diamond conducts electricity. Statement II: The carbon atoms in graphite are sp³ hybridised.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

22. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: XeF₂ సరళరేఖీయ అణువు. ప్రవచనం II: XeF₂ లో జెనాన్‌కు మూడు ఏకాకి జతలు ఉన్నాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    2 బంధ జతలు + 3 ఏకాకి జతలు (sp³d) సరళరేఖీయ ఆకారాన్ని ఇస్తాయి. రెండూ సరైనవి.

    Given below are two statements: Statement I: XeF₂ is a linear molecule. Statement II: Xenon in XeF₂ has three lone pairs.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

23. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: CCl₄ నీటి ద్వారా సులభంగా జలవిశ్లేషణ చెందుతుంది. ప్రవచనం II: కార్బన్‌కు ఖాళీ d ఆర్బిటాళ్లు ఉన్నాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు

    కార్బన్‌కు d ఆర్బిటాళ్లు లేవు, కాబట్టి CCl₄ జలవిశ్లేషణ చెందదు. రెండూ సరికావు.

    Given below are two statements: Statement I: CCl₄ is readily hydrolysed by water. Statement II: Carbon has vacant d orbitals.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

24. క్రింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్ (rhombic sulphur) 369 K కన్నా తక్కువ వద్ద స్థిరం. 2. మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్ (monoclinic sulphur) లో S₈ వలయాలు ఉన్నాయి. 3. తెల్ల ఫాస్ఫరస్ ఎరుపు ఫాస్ఫరస్ కన్నా ఎక్కువ చర్యాశీలం.

    1. 1, 2 మరియు 3
    2. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    సమాధానం

    A. 1, 2 మరియు 3

    మూడు ప్రవచనాలూ సరైనవి.

    Which of the following statements are correct? 1. Rhombic sulphur is stable below 369 K. 2. Monoclinic sulphur contains S₈ rings. 3. White phosphorus is more reactive than red phosphorus.

    1. 1, 2 and 3
    2. 1 and 2 only
    3. 2 and 3 only
    4. 1 and 3 only

25. క్రింద ఇవ్వబడిన రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి: ప్రవచనం I: గ్రూపు 15 హైడ్రైడ్ల క్షార బలం గ్రూపులో క్రిందికి పెరుగుతుంది. ప్రవచనం II: గ్రూపులో క్రిందికి కేంద్ర పరమాణువు పరిమాణం పెరుగుతుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    క్షార బలం NH₃ నుండి BiH₃ కు తగ్గుతుంది, కాబట్టి I సరికాదు. II సరైనది.

    Given below are two statements: Statement I: The basic strength of group 15 hydrides increases down the group. Statement II: The size of the central atom increases down the group.

    1. Both Statement I and Statement II are correct
    2. Both Statement I and Statement II are incorrect
    3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
    4. Statement I is incorrect but Statement II is correct

26. నిశ్చితవాక్యం (A): SiCl₄ నీటి ద్వారా జలవిశ్లేషణ చెందుతుంది కానీ CCl₄ చెందదు. కారణం (R): నీటి ఏకాకి జతలను స్వీకరించగల ఖాళీ 3d ఆర్బిటాళ్లు సిలికాన్‌కు ఉన్నాయి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    కార్బన్‌కు d ఆర్బిటాళ్లు లేవు. Si లోని d ఆర్బిటాళ్లు నీటి దాడిని అనుమతిస్తాయి.

    Assertion (A): SiCl₄ is hydrolysed by water but CCl₄ is not. Reason (R): Silicon has vacant 3d orbitals that can accept lone pairs from water.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

27. నిశ్చితవాక్యం (A): ఫ్లోరిన్‌కు క్లోరిన్ కన్నా తక్కువ ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ ఆర్జన ఎంథాల్పీ ఉంది. కారణం (R): ఫ్లోరిన్‌కు అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత ఉంది.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

    రెండూ సత్యం. తక్కువ ΔegH చిన్న 2p ఉపకర్పరంలోని వికర్షణ వల్ల, అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత వల్ల కాదు.

    Assertion (A): Fluorine has a less negative electron gain enthalpy than chlorine. Reason (R): Fluorine has the highest electronegativity.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

28. నిశ్చితవాక్యం (A): గ్రాఫైట్ మెత్తగా ఉండి విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తుంది. కారణం (R): గ్రాఫైట్‌లోని కార్బన్ పరమాణువులు sp³ సంకరీకరణం చెంది ఉంటాయి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    C. A సత్యం కానీ R అసత్యం

    A సత్యం; R అసత్యం, ఎందుకంటే గ్రాఫైట్ కార్బన్లు sp² మరియు ప్రతి పరమాణువుకు ఒక స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది.

    Assertion (A): Graphite is soft and conducts electricity. Reason (R): The carbon atoms in graphite are sp³ hybridised.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

29. నిశ్చితవాక్యం (A): బోరాన్ ట్రైహాలైడ్లలో BF₃ అత్యంత బలమైన లూయిస్ ఆమ్లం. కారణం (R): BF₃ లో pπ–pπ వెనుక బంధనం అత్యంత ప్రభావవంతం.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    D. A అసత్యం కానీ R సత్యం

    A అసత్యం (BI₃ అత్యంత బలమైనది). R సత్యం, మరియు BF₃ అత్యంత బలహీనం కావడానికి అదే కారణం.

    Assertion (A): BF₃ is the strongest Lewis acid among the boron trihalides. Reason (R): The pπ–pπ back bonding is most effective in BF₃.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

30. నిశ్చితవాక్యం (A): Tl(III) సమ్మేళనాలు బలమైన ఆక్సీకరణులు. కారణం (R): జడ జత ప్రభావం వల్ల Tl⁺ , Tl³⁺ కన్నా స్థిరం.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    Tl³⁺ సులభంగా ఎలక్ట్రాన్లను పొంది మరింత స్థిరమైన Tl⁺ ను చేరుతుంది.

    Assertion (A): Tl(III) compounds are strong oxidising agents. Reason (R): Tl⁺ is more stable than Tl³⁺ because of the inert pair effect.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

31. నిశ్చితవాక్యం (A): ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్ 369 K కన్నా తక్కువ వద్ద స్థిరం. కారణం (R): మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్‌లో S₈ వలయాలు ఉన్నాయి.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

    రెండూ సత్యం. మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్ వలయ నిర్మాణం ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్ స్థిరత్వ పరిధిని వివరించదు.

    Assertion (A): Rhombic sulphur is stable below 369 K. Reason (R): Monoclinic sulphur contains S₈ rings.

    1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
    2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
    3. A is true but R is false
    4. A is false but R is true

32. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఫుల్లరీన్ b. తెల్ల ఫాస్ఫరస్ c. వజ్రం d. గ్రాఫైట్. జాబితా II: i. sp³ త్రిమితీయ జాలకం ii. విద్యుత్తును ప్రసరింపజేసే పొరల sp² నిర్మాణం iii. 20 షట్కోణ మరియు 12 పంచకోణ వలయాలు iv. విడివిడి చతుర్ముఖీయ P₄ అణువులు.

    1. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
    సమాధానం

    C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii

    ఫుల్లరీన్‌లో 20 షట్కోణాలు మరియు 12 పంచకోణాలు; తెల్ల P అంటే P₄; వజ్రం sp³; గ్రాఫైట్ పొరల sp².

    Match List I with List II. List I: a. Fullerene b. White phosphorus c. Diamond d. Graphite. List II: i. sp³ three-dimensional network ii. Layered sp² structure that conducts electricity iii. 20 six-membered and 12 five-membered rings iv. Discrete tetrahedral P₄ molecules.

    1. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
    4. a-i, b-iv, c-iii, d-ii

33. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. XeF₂ b. XeF₄ c. XeF₆ d. IF₅. జాబితా II: i. వక్రీకృత అష్టముఖీయం ii. సరళరేఖీయం iii. చతురస్ర పిరమిడల్ iv. చతురస్ర సమతలం.

    1. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    2. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    3. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    సమాధానం

    C. a-ii, b-iv, c-i, d-iii

    XeF₂ సరళరేఖీయం, XeF₄ చతురస్ర సమతలం, XeF₆ వక్రీకృత అష్టముఖీయం, IF₅ చతురస్ర పిరమిడల్.

    Match List I with List II. List I: a. XeF₂ b. XeF₄ c. XeF₆ d. IF₅. List II: i. Distorted octahedral ii. Linear iii. Square pyramidal iv. Square planar.

    1. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    2. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    3. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii

34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. గ్రూపు 13 b. గ్రూపు 15 c. గ్రూపు 16 d. గ్రూపు 17. జాబితా II: i. ns²np³ ii. ns²np¹ iii. ns²np⁵ iv. ns²np⁴.

    1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
    2. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    3. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
    సమాధానం

    C. a-ii, b-i, c-iv, d-iii

    గ్రూపు 13 = ns²np¹, గ్రూపు 15 = ns²np³, గ్రూపు 16 = ns²np⁴, గ్రూపు 17 = ns²np⁵.

    Match List I with List II. List I: a. Group 13 b. Group 15 c. Group 16 d. Group 17. List II: i. ns²np³ ii. ns²np¹ iii. ns²np⁵ iv. ns²np⁴.

    1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
    2. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    3. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii

35. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. CO b. Tl₂O c. B₂O₃ d. Al₂O₃. జాబితా II: i. ఆమ్లీయం ii. ఉభయ స్వభావం iii. క్షారీయం iv. తటస్థం.

    1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
    2. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
    3. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    సమాధానం

    C. a-iv, b-iii, c-i, d-ii

    CO తటస్థం, Tl₂O క్షారీయం, B₂O₃ ఆమ్లీయం, Al₂O₃ ఉభయ స్వభావం.

    Match List I with List II. List I: a. CO b. Tl₂O c. B₂O₃ d. Al₂O₃. List II: i. Acidic ii. Amphoteric iii. Basic iv. Neutral.

    1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
    2. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
    3. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii

36. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. NH₃ b. PH₃ c. SbH₃ d. AsH₃. జాబితా II (మరుగు స్థానం, K): i. 185.5 ii. 254.6 iii. 238.5 iv. 210.6.

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
    సమాధానం

    D. a-iii, b-i, c-ii, d-iv

    NH₃ 238.5, PH₃ 185.5, SbH₃ 254.6, AsH₃ 210.6.

    Match List I with List II. List I: a. NH₃ b. PH₃ c. SbH₃ d. AsH₃. List II (boiling point, K): i. 185.5 ii. 254.6 iii. 238.5 iv. 210.6.

    1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
    2. a-iii, b-i, c-iv, d-ii
    3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv

37. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. F₂ b. Cl₂ c. Br₂ d. I₂. జాబితా II: i. ఊదా ఘనపదార్థం ii. అత్యధిక బంధ ఎంథాల్పీ iii. ఎరుపు-గోధుమ ద్రవం iv. అత్యంత బలమైన ఆక్సీకరణి.

    1. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
    సమాధానం

    D. a-iv, b-ii, c-iii, d-i

    F₂ అత్యంత బలమైన ఆక్సీకరణి, Cl₂ కు అత్యధిక బంధ ఎంథాల్పీ, Br₂ ద్రవం, I₂ ఊదా ఘనపదార్థం.

    Match List I with List II. List I: a. F₂ b. Cl₂ c. Br₂ d. I₂. List II: i. Violet solid ii. Highest bond enthalpy iii. Red-brown liquid iv. Strongest oxidising agent.

    1. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    3. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i

38. XeF₄ లో కేంద్ర పరమాణువుపై ఎన్ని ఏకాకి జతలు ఉన్నాయి?

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 0
    సమాధానం

    B. 2

    Xe కు 8 సంయోజకత ఎలక్ట్రాన్లు; 4 బంధాలలో ఉపయోగపడతాయి, మిగిలిన 4 ఎలక్ట్రాన్లు = 2 ఏకాకి జతలు.

    How many lone pairs are present on the central atom in XeF₄?

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 0

39. XeF₂ మరియు XeF₄ లలో జెనాన్ పరమాణువుపై ఏకాకి జతల సంఖ్యల మొత్తం

    1. 5
    2. 4
    3. 6
    4. 7
    సమాధానం

    A. 5

    XeF₂: 3 ఏకాకి జతలు; XeF₄: 2 ఏకాకి జతలు; మొత్తం 5.

    The sum of the numbers of lone pairs on the xenon atom in XeF₂ and XeF₄ is

    1. 5
    2. 4
    3. 6
    4. 7

40. IF₅ మరియు IF₇ లలో అయోడిన్ ఆక్సీకరణ స్థితుల మొత్తం

    1. 10
    2. 14
    3. 12
    4. 2
    సమాధానం

    C. 12

    ఫ్లోరిన్ −1: IF₅ +5 ను, IF₇ +7 ను ఇస్తాయి; 5 + 7 = 12.

    The sum of the oxidation states of iodine in IF₅ and IF₇ is

    1. 10
    2. 14
    3. 12
    4. 2

41. ఒక గ్రూపు 15 మూలకం క్షార స్వభావం గల ఆక్సైడ్‌ను ఏర్పరుస్తుంది. ఆ మూలకం

    1. P
    2. Bi
    3. N
    4. As
    సమాధానం

    B. Bi

    గ్రూపులో క్రిందికి ఆక్సైడ్ల క్షార స్వభావం పెరుగుతుంది; Bi₂O₃ క్షారీయం.

    A group 15 element forms an oxide that is basic in nature. The element is

    1. P
    2. Bi
    3. N
    4. As

42. ఆర్థోరాంబిక్ సల్ఫర్‌ను 369 K కన్నా ఎక్కువ వేడిచేస్తే అది నెమ్మదిగా ఇలా మారుతుంది

    1. S₆ వలయాలు
    2. S₂ అణువులు
    3. మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్
    4. తెల్ల ఫాస్ఫరస్
    సమాధానం

    C. మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్

    369 K ఆర్థోరాంబిక్ మరియు మోనోక్లినిక్ సల్ఫర్‌ల మధ్య పరివర్తన ఉష్ణోగ్రత.

    On heating rhombic sulphur above 369 K it changes slowly into

    1. S₆ rings
    2. S₂ molecules
    3. monoclinic sulphur
    4. white phosphorus

43. క్రింది వాటిలో అత్యంత బలమైన ఆమ్లం ఏది?

    1. HOCl
    2. HOI
    3. HOBr
    4. HOClO (HClO₂)
    సమాధానం

    D. HOClO (HClO₂)

    హాలోజన్ ఆక్సీకరణ స్థితితో ఆమ్ల బలం పెరుగుతుంది (HClO₂ > HOCl), మరియు హైపోహాలస్ ఆమ్లాలకు Cl నుండి I కు తగ్గుతుంది.

    Which of the following is the strongest acid?

    1. HOCl
    2. HOI
    3. HOBr
    4. HOClO (HClO₂)

44. Cl–Cl బంధ ఎంథాల్పీ 242.6 kJ mol⁻¹. 7.1 g Cl₂ (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 71 g mol⁻¹) ను పరమాణువులుగా విఘటనం చేయడానికి కావలసిన శక్తి

    1. 24.26 kJ
    2. 2.426 kJ
    3. 242.6 kJ
    4. 12.13 kJ
    సమాధానం

    A. 24.26 kJ

    7.1 g = 0.1 mol; శక్తి = 0.1 × 242.6 = 24.26 kJ.

    The Cl–Cl bond enthalpy is 242.6 kJ mol⁻¹. The energy needed to dissociate 7.1 g of Cl₂ (molar mass 71 g mol⁻¹) into atoms is

    1. 24.26 kJ
    2. 2.426 kJ
    3. 242.6 kJ
    4. 12.13 kJ

45. ClF₃ లో వలె కేంద్ర పరమాణువుకు 3 బంధ జతలు మరియు 2 ఏకాకి జతలు ఉన్న అణువు ఆకారం

    1. త్రికోణీయ పిరమిడల్
    2. సీసా ఆకారం (see-saw)
    3. T-ఆకారం
    4. వంగినది
    సమాధానం

    C. T-ఆకారం

    ఐదు ఎలక్ట్రాన్ జతలు త్రికోణీయ ద్విపిరమిడల్ అమరికను ఇస్తాయి. ఏకాకి జతలు మధ్యరేఖా స్థానాలను ఆక్రమిస్తాయి, దీనివల్ల T ఆకారం మిగులుతుంది.

    A molecule has a central atom with 3 bond pairs and 2 lone pairs, as in ClF₃. Its shape is

    1. trigonal pyramidal
    2. see-saw
    3. T-shaped
    4. bent