NEET రసాయన శాస్త్రం: అకర్బన రసాయన శాస్త్రం · Chapter 3

d- మరియు f-బ్లాక్ మూలకాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

పరివర్తన మూలకాలు (transition elements) పరమాణువులో లేదా సాధారణ అయాన్‌లో పాక్షికంగా నిండిన d ఆర్బిటాళ్లను కలిగి ఉంటాయి. Zn, Cd, Hg లు d-బ్లాక్ మూలకాలే కానీ పరివర్తన మూలకాలు కావు, ఎందుకంటే వాటి పరమాణువులో మరియు +2 అయాన్‌లో d¹⁰ ఉంటుంది.
చలన ఆక్సీకరణ స్థితులు (variable oxidation states), రంగు అయాన్లు (d–d సంక్రమణాలు), పారా అయస్కాంతత్వం, ఉత్ప్రేరక చర్య, అంతరాళ సమ్మేళనాలు, మిశ్రమ లోహాల ఏర్పాటు d-బ్లాక్ ముఖ్య లక్షణాలు. అత్యధిక ఆక్సీకరణ స్థితి +7, దీనిని Mn చూపిస్తుంది.
స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం (spin-only magnetic moment) μ = √(n(n+2)) BM, ఇక్కడ n అనేది జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య. n = 1, 2, 3, 4, 5 అయితే 1.73, 2.83, 3.87, 4.90, 5.92 BM వస్తాయి.
లాంథనాయిడ్ సంకోచం (lanthanoid contraction) (4f ఎలక్ట్రాన్ల బలహీన పరిరక్షణ వల్ల) 4d మరియు 5d మూలకాల పరిమాణాలను దాదాపు సమానం చేస్తుంది. లాంథనాయిడ్లలో +3 సాధారణ స్థితి; ఆక్టినాయిడ్లు విస్తృత శ్రేణి స్థితులను చూపిస్తాయి.

స్థానం మరియు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం

d-బ్లాక్ 3 నుండి 12 గ్రూపులలో ఉంటుంది మరియు నాలుగు శ్రేణులు కలిగి ఉంటుంది: 3d (Sc నుండి Zn వరకు), 4d (Y నుండి Cd వరకు), 5d (La, Hf నుండి Hg వరకు) మరియు 6d (Ac, Rf నుండి). సాధారణ బాహ్య విన్యాసం (n–1)d¹⁻¹⁰ ns¹⁻². 4s ఆర్బిటాల్ 3d కంటే ముందు నిండుతుంది, కానీ అయాన్లు ఏర్పడేటప్పుడు 4s ఎలక్ట్రాన్లు ముందు పోతాయి.

మూలకం	విన్యాసం	మూలకం	విన్యాసం
Sc (21)	3d¹ 4s²	Fe (26)	3d⁶ 4s²
Ti (22)	3d² 4s²	Co (27)	3d⁷ 4s²
V (23)	3d³ 4s²	Ni (28)	3d⁸ 4s²
Cr (24)	3d⁵ 4s¹	Cu (29)	3d¹⁰ 4s¹
Mn (25)	3d⁵ 4s²	Zn (30)	3d¹⁰ 4s²

3d శ్రేణిలో Cr మరియు Cu రెండు మినహాయింపులు. సగం నిండిన (d⁵) లేదా పూర్తిగా నిండిన (d¹⁰) ఉపకక్ష్యకు సౌష్ఠవం మరియు వినిమయ శక్తి (exchange energy) వల్ల అదనపు స్థిరత్వం ఉంటుంది, కాబట్టి ఒక 4s ఎలక్ట్రాన్ 3d లోకి వెళుతుంది.

సాధారణ అయాన్లు: Ti³⁺ (3d¹), V³⁺ (3d²), Cr³⁺ (3d³), Mn²⁺ (3d⁵), Fe³⁺ (3d⁵), Fe²⁺ (3d⁶), Co²⁺ (3d⁷), Ni²⁺ (3d⁸), Cu²⁺ (3d⁹), Cu⁺ (3d¹⁰), Zn²⁺ (3d¹⁰). Sc³⁺ 3d⁰.

లోహ స్వభావం, పరిమాణం మరియు అయనీకరణ ఎంథాల్పీ

ఇవన్నీ అధిక తన్యత బలం, తన్యత (ductility), సాగే గుణం (malleability) మరియు మంచి ఉష్ణ, విద్యుత్ వాహకత కలిగిన లోహాలు. లోహ బంధంలో ns మరియు జతకూడని (n–1)d ఎలక్ట్రాన్లు రెండూ పాల్గొంటాయి, కాబట్టి ద్రవీభవన స్థానాలు మరియు పరమాణుకరణ ఎంథాల్పీలు ఎక్కువ. Zn, Cd, Hg లలో జతకూడని d ఎలక్ట్రాన్లు ఉండవు, కాబట్టి వాటి పరమాణుకరణ ఎంథాల్పీలు మరియు ద్రవీభవన స్థానాలు తక్కువ (Hg ద్రవం). Mn కూడా దాని పొరుగు మూలకాల కంటే తక్కువ.
పరమాణు మరియు అయానిక వ్యాసార్ధాలు Sc నుండి సుమారు Cr లేదా Mn వరకు తగ్గుతాయి, ఎందుకంటే కేంద్రక ఆవేశం పెరుగుతుంది కానీ చేరిన d ఎలక్ట్రాన్లు బలహీనంగా పరిరక్షిస్తాయి. మధ్యలో (Fe, Co, Ni) వ్యాసార్ధాలు దాదాపు స్థిరంగా ఉంటాయి, తర్వాత Cu మరియు Zn వద్ద కొద్దిగా పెరుగుతాయి, ఎందుకంటే d¹⁰ లో d–d వికర్షణ కేంద్రక ఆకర్షణను మించిపోతుంది.
గ్రూపులో కిందికి వెళ్లేకొద్దీ 3d నుండి 4d కి వ్యాసార్ధం పెరుగుతుంది, కానీ 5d మూలకాల వ్యాసార్ధం 4d మూలకాలతో దాదాపు సమానం (Zr 160 pm, Hf 159 pm). కారణం లాంథనాయిడ్ సంకోచం, ఇది 5d కంటే ముందు నిండే 4f ఎలక్ట్రాన్ల వల్ల కలుగుతుంది.
అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు శ్రేణిలో నెమ్మదిగా పెరుగుతాయి, ఎందుకంటే కేంద్రక ఆవేశం పెరుగుతుంది మరియు d ఎలక్ట్రాన్లు బలహీనంగా పరిరక్షిస్తాయి. Cr మరియు Cu ల రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు అసాధారణంగా ఎక్కువ, ఎందుకంటే Cr⁺ (d⁵) మరియు Cu⁺ (d¹⁰) అయాన్లు స్థిర విన్యాసాలు కలిగి ఉంటాయి. Mn మరియు Zn ల మూడవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ అదే కారణంతో ఎక్కువ (Mn²⁺ d⁵, Zn²⁺ d¹⁰).

ధర్మం	3d శ్రేణిలో ధోరణి
పరమాణు వ్యాసార్ధం	తగ్గుతుంది, తర్వాత దాదాపు స్థిరం, Cu మరియు Zn వద్ద కొద్దిగా పెరుగుదల
మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ	నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది
పరమాణుకరణ ఎంథాల్పీ	ఎక్కువ; Zn కు అత్యల్పం
సాంద్రత	సాధారణంగా పెరుగుతుంది (చిన్న ఘనపరిమాణం, పెరిగే ద్రవ్యరాశి)

చలన ఆక్సీకరణ స్థితులు మరియు ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియళ్లు

(n–1)d మరియు ns శక్తులు దగ్గరగా ఉంటాయి, కాబట్టి అనేక ఎలక్ట్రాన్లు బంధనానికి ఉపయోగపడతాయి. ఒక మూలకపు ఆక్సీకరణ స్థితులు సాధారణంగా ఒక యూనిట్ తేడాతో ఉంటాయి (Fe +2, +3; Mn +2 నుండి +7). p-బ్లాక్ మూలకాలలో స్థితులు రెండు యూనిట్ల తేడాతో ఉంటాయి.

మూలకం	సాధారణ స్థితులు	అత్యధికం
Sc	+3	+3
Ti	+3, +4	+4
V	+2, +3, +4, +5	+5
Cr	+2, +3, +6	+6
Mn	+2, +3, +4, +6, +7	+7
Fe	+2, +3	+6 (అరుదు)
Co	+2, +3	+4
Ni	+2	+4
Cu	+1, +2	+2
Zn	+2	+2

Mn వరకు, అత్యధిక స్థితి 3d మరియు 4s ఎలక్ట్రాన్ల మొత్తానికి (గ్రూపు సంఖ్యకు) సమానం. Mn తర్వాత అత్యధిక స్థితి తగ్గుతుంది. అత్యధిక స్థితులు ఆక్సైడ్లలో మరియు ఆక్సోఅయాన్లలో (CrO₄²⁻, Cr₂O₇²⁻, MnO₄⁻) కనిపిస్తాయి, ఇక్కడ ఫ్లోరిన్ మరియు ఆక్సిజన్ వాటిని స్థిరపరుస్తాయి. గ్రూపులో కిందికి వెళ్లేకొద్దీ అధిక ఆక్సీకరణ స్థితులు మరింత స్థిరంగా ఉంటాయి (Mo(VI) మరియు W(VI) లు Cr(VI) కంటే స్థిరమైనవి). నిమ్న ఆక్సైడ్లు క్షారీయం (CrO), మధ్యస్థ ఆక్సైడ్లు ఆంఫోటెరిక్ (Cr₂O₃) మరియు అత్యధిక ఆక్సైడ్లు ఆమ్లీయం (CrO₃, Mn₂O₇).

ప్రామాణిక ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియళ్లు (standard electrode potentials). E°(M²⁺/M) విలువలు: Ti –1.63, V –1.18, Cr –0.90, Mn –1.18, Fe –0.44, Co –0.28, Ni –0.25, Cu +0.34, Zn –0.76 V.

ఈ శ్రేణిలో E°(M²⁺/M) ధనాత్మకంగా ఉన్న ఏకైక మూలకం Cu. రాగిని పరమాణుకరించడానికి మరియు అయనీకరించడానికి కావలసిన శక్తిని Cu²⁺ జలయోజన ఎంథాల్పీ భర్తీ చేయదు, కాబట్టి Cu విలీన ఆమ్లాల నుండి H₂ ను విడుదల చేయదు.
Mn మరియు Zn లు సాధారణ ధోరణి కంటే ఎక్కువ రుణాత్మకం, ఎందుకంటే Mn²⁺ d⁵ (సగం నిండినది) మరియు Zn²⁺ d¹⁰ (పూర్తిగా నిండినది), దీనివల్ల అయాన్లు అసాధారణంగా స్థిరంగా ఉంటాయి.
E°(M³⁺/M²⁺) విలువలు: Mn +1.57, Fe +0.77, Co +1.97, Cr –0.41, V –0.26. Mn³⁺ మరియు Co³⁺ బలమైన ఆక్సీకరణులు (Mn²⁺ స్థిర d⁵). Cr³⁺/Cr²⁺ కు తక్కువ విలువ అంటే Cr³⁺ స్థిరం (d³, t₂g³) మరియు Cr²⁺ బలమైన క్షయకరణి. Fe³⁺/Fe²⁺ విలువ (+0.77 V) మధ్యస్థం.
Cu⁺ నీటిలో అస్థిరం మరియు అసమనుపాతనం (disproportionation) చెందుతుంది: 2Cu⁺ → Cu²⁺ + Cu. Cu²⁺ అధిక జలయోజన ఎంథాల్పీ దీనిని అనుకూలం చేస్తుంది.

అయస్కాంత, రంగు, ఉత్ప్రేరక, అంతరాళ మరియు మిశ్రమ లోహ ధర్మాలు

అయస్కాంతత్వం. జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న పదార్థం పారా అయస్కాంతం (paramagnetic); అన్ని ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడినది డయా అయస్కాంతం (diamagnetic). స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం μ = √(n(n+2)) BM.

జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు n	1	2	3	4	5
μ (BM)	1.73	2.83	3.87	4.90	5.92

ఉదాహరణ 1: Fe³⁺ 3d⁵, కాబట్టి n = 5 మరియు μ = √(5 × 7) = √35 = 5.92 BM. ఉదాహరణ 2: Ni²⁺ 3d⁸, t₂g⁶ eg² తో n = 2 ఇస్తుంది, కాబట్టి μ = √(2 × 4) = √8 = 2.83 BM. Cu²⁺ (d⁹) కు n = 1 మరియు μ = 1.73 BM. Zn²⁺, Sc³⁺ మరియు Cu⁺ డయా అయస్కాంతాలు.

రంగు. రంగు d–d సంక్రమణాల వల్ల వస్తుంది: తక్కువ d స్థాయిలోని ఎలక్ట్రాన్ దృశ్య కాంతిని శోషించి ఎక్కువ d స్థాయికి దూకుతుంది, మరియు పూరక రంగు కనిపిస్తుంది. d⁰ (Sc³⁺, Ti⁴⁺) లేదా d¹⁰ (Zn²⁺, Cu⁺) ఉన్న అయాన్లకు d–d సంక్రమణం ఉండదు, కాబట్టి అవి రంగులేనివి.

అయాన్	విన్యాసం	నీటిలో రంగు
Ti³⁺	d¹	ఊదా (purple)
V³⁺	d²	ఆకుపచ్చ
Cr³⁺	d³	వైలెట్
Mn²⁺	d⁵	గులాబీ
Fe²⁺	d⁶	ఆకుపచ్చ
Fe³⁺	d⁵	పసుపు
Co²⁺	d⁷	గులాబీ
Ni²⁺	d⁸	ఆకుపచ్చ
Cu²⁺	d⁹	నీలం
Zn²⁺	d¹⁰	రంగులేనిది

ఉత్ప్రేరణ. చలన ఆక్సీకరణ స్థితులు మరియు అభిచర్యులను అధిశోషించే సామర్థ్యం వీటిని మంచి ఉత్ప్రేరకాలుగా చేస్తాయి: సంపర్క పద్ధతిలో V₂O₅ (SO₂ → SO₃); హేబర్ పద్ధతిలో సూక్ష్మ చూర్ణ Fe; నూనెల హైడ్రోజనీకరణలో Ni; ఆస్ట్వాల్డ్ పద్ధతిలో Pt; KClO₃ విఘటనలో MnO₂.

అంతరాళ సమ్మేళనాలు (interstitial compounds). H, C, N వంటి చిన్న పరమాణువులు లోహ జాలకంలోని ఖాళీలను ఆక్రమించి TiC, Fe₃H, Fe₃C వంటి సమ్మేళనాలను ఇస్తాయి. ఇవి చాలా గట్టివి, అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు కలిగి ఉంటాయి, లోహ వాహకతను నిలుపుకుంటాయి మరియు రసాయనికంగా జడమైనవి. ఇవి శుద్ధ లోహం కంటే తక్కువ సాగే గుణం కలవి.

మిశ్రమ లోహాలు (alloys). సమాన పరమాణు పరిమాణాలు ఒక లోహం జాలకంలో మరొక లోహాన్ని ప్రతిక్షేపించడానికి అనుమతిస్తాయి. ఉదాహరణలు: ఇత్తడి (Cu + Zn), కంచు (Cu + Sn), ఉక్కు (Fe + C మరియు ఇతర లోహాలు). మిష్ లోహం (Misch metal) (సుమారు 95% లాంథనాయిడ్లు, 5% Fe, స్వల్ప పరిమాణాల S, C, Ca, Al) Mg-ఆధారిత మిశ్రమ లోహాలలో తూటాలు, షెల్లు మరియు లైటర్ రాళ్ల కోసం ఉపయోగిస్తారు.

పొటాషియం డైక్రోమేట్, K₂Cr₂O₇

క్రోమైట్ ఖనిజం (FeCr₂O₄) నుండి తయారీ.

1. అధిక గాలిలో Na₂CO₃ తో కరిగించాలి: 4FeCr₂O₄ + 8Na₂CO₃ + 7O₂ → 8Na₂CrO₄ + 2Fe₂O₃ + 8CO₂.
2. వడపోసి పసుపు సోడియం క్రోమేట్‌ను ఆమ్లీకరించాలి: 2Na₂CrO₄ + 2H⁺ → Na₂Cr₂O₇ + 2Na⁺ + H₂O.
3. నారింజ రంగు సోడియం డైక్రోమేట్‌ను KCl తో చర్య జరపాలి: Na₂Cr₂O₇ + 2KCl → K₂Cr₂O₇ + 2NaCl. K₂Cr₂O₇ తక్కువ ద్రావణీయత కలది కాబట్టి దాని నారింజ రంగు స్ఫటికాలు వేరవుతాయి.

క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ సమతాస్థితి. 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O. ఆమ్లంలో (pH సుమారు 4 కంటే తక్కువ) నారింజ రంగు డైక్రోమేట్ అయాన్ ఎక్కువగా ఉంటుంది. క్షారంలో అది పసుపు (క్రోమేట్) గా మారుతుంది. రెండింటిలోనూ క్రోమియం +6, కాబట్టి ఇది ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ మార్పు కాదు. క్రోమేట్ అయాన్ చతుర్ముఖీయం; డైక్రోమేట్ అయాన్‌లో రెండు చతుర్ముఖాలు ఒక మూల ఆక్సిజన్‌ను పంచుకుంటాయి (Cr–O–Cr కోణం సుమారు 126°).

ఆమ్లంలో ఆక్సీకరణ చర్య. Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O (నారింజ నుండి ఆకుపచ్చ).

Fe²⁺ తో: Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6Fe²⁺ → 2Cr³⁺ + 6Fe³⁺ + 7H₂O.
అయొడైడ్‌తో: Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6I⁻ → 2Cr³⁺ + 3I₂ + 7H₂O.
H₂S తో: Cr₂O₇²⁻ + 8H⁺ + 3H₂S → 2Cr³⁺ + 3S + 7H₂O.

ఉదాహరణ 3: ఆమ్లంలో, 1 mol Cr₂O₇²⁻ 6 mol ఎలక్ట్రాన్లను తీసుకుని 6 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది. కాబట్టి 0.01 mol K₂Cr₂O₇ 0.06 mol FeSO₄ ను ఆక్సీకరిస్తుంది.

పొటాషియం పర్మాంగనేట్, KMnO₄

పైరోలుసైట్ (MnO₂) నుండి తయారీ.

1. MnO₂ ను KOH తో గాలిలో లేదా KNO₃ తో కరిగించాలి: 2MnO₂ + 4KOH + O₂ → 2K₂MnO₄ + 2H₂O (ఆకుపచ్చ పొటాషియం మాంగనేట్).
2. మాంగనేట్‌ను విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా (MnO₄²⁻ → MnO₄⁻ + e⁻) లేదా ఆమ్ల అసమనుపాతనం ద్వారా పర్మాంగనేట్‌గా ఆక్సీకరించాలి: 3MnO₄²⁻ + 4H⁺ → 2MnO₄⁻ + MnO₂ + 2H₂O.

KMnO₄ ముదురు ఊదా స్ఫటికాలను ఏర్పరుస్తుంది. 513 K వద్ద వేడిచేస్తే: 2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂. MnO₄⁻ అయాన్ చతుర్ముఖీయం మరియు డయా అయస్కాంతం (Mn +7, d⁰); దాని ఊదా రంగు d–d సంక్రమణం వల్ల కాదు, O నుండి Mn కు ఆవేశ బదిలీ (charge transfer) వల్ల. MnO₄²⁻ (Mn +6, d¹) పారా అయస్కాంతం.

ఆక్సీకరణ చర్య యానకం (medium) పై ఆధారపడి ఉంటుంది.

యానకం	అర్ధ చర్య	Mn ఉత్పన్నం
ఆమ్లీయం	MnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O	Mn²⁺ (రంగులేనిది/లేత గులాబీ)
తటస్థం లేదా బలహీన క్షారీయం	MnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻	MnO₂ (గోధుమ)
బలమైన క్షారీయం	MnO₄⁻ + e⁻ → MnO₄²⁻	MnO₄²⁻ (ఆకుపచ్చ)

ఆమ్ల ఉదాహరణలు: 2MnO₄⁻ + 10I⁻ + 16H⁺ → 2Mn²⁺ + 5I₂ + 8H₂O; MnO₄⁻ + 5Fe²⁺ + 8H⁺ → Mn²⁺ + 5Fe³⁺ + 4H₂O; 2MnO₄⁻ + 5C₂O₄²⁻ + 16H⁺ → 2Mn²⁺ + 10CO₂ + 8H₂O. తటస్థ ఉదాహరణ: 2MnO₄⁻ + H₂O + I⁻ → 2MnO₂ + 2OH⁻ + IO₃⁻. ఆమ్లీకరణకు విలీన H₂SO₄ ఉపయోగిస్తారు; HCl ను వాడరు, ఎందుకంటే అది Cl₂ గా ఆక్సీకరణ చెందుతుంది.

ఉదాహరణ 4: 25 mL 0.02 M KMnO₄ లో 5 × 10⁻⁴ mol MnO₄⁻ ఉంటుంది. ఆమ్లంలో ప్రతి MnO₄⁻ 5 Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది, కాబట్టి Fe²⁺ = 2.5 × 10⁻³ mol.

లాంథనాయిడ్లు (అంతర పరివర్తన మూలకాలు, 4f శ్రేణి)

La (57) తర్వాత Ce (58) నుండి Lu (71) వరకు ఉన్న 14 మూలకాలు. సాధారణ విన్యాసం: [Xe] 4f¹⁻¹⁴ 5d⁰⁻¹ 6s². ఉదాహరణలు: La 5d¹ 6s²; Ce 4f¹ 5d¹ 6s²; Gd 4f⁷ 5d¹ 6s²; Lu 4f¹⁴ 5d¹ 6s².

ఆక్సీకరణ స్థితులు: +3 అత్యంత సాధారణం. స్థిరమైన ఖాళీ, సగం నిండిన లేదా పూర్తిగా నిండిన 4f కర్పరాన్ని ఇచ్చే చోట +2 మరియు +4 కనిపిస్తాయి: Ce⁴⁺ (4f⁰, బలమైన ఆక్సీకరణి, Ce⁴⁺ → Ce³⁺), Eu²⁺ (4f⁷) మరియు Yb²⁺ (4f¹⁴) (రెండూ బలమైన క్షయకరణులు, +3 కి వెళతాయి). Tb⁴⁺ 4f⁷.
రంగు: f–f సంక్రమణాల వల్ల అనేక Ln³⁺ అయాన్లు రంగు కలిగి ఉంటాయి; La³⁺ (f⁰) మరియు Lu³⁺ (f¹⁴) రంగులేనివి.
లాంథనాయిడ్ సంకోచం: La నుండి Lu వరకు పరమాణు మరియు అయానిక వ్యాసార్ధాలు క్రమంగా తగ్గడం (Ln³⁺ అయానిక వ్యాసార్ధం సుమారు 106 pm నుండి సుమారు 85 pm కి తగ్గుతుంది). 4f ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదానికొకటి బలహీనంగా పరిరక్షిస్తాయి, కాబట్టి ప్రభావ కేంద్రక ఆవేశం పెరుగుతుంది.
పరిణామాలు: (1) గ్రూపులోని 4d మరియు 5d మూలకాలు దాదాపు సమాన వ్యాసార్ధాలు (Zr–Hf, Nb–Ta) మరియు సారూప్య రసాయన ధర్మాలు కలిగి ఉంటాయి, కాబట్టి వాటిని వేరుచేయడం కష్టం; (2) లాంథనాయిడ్లను ఒకదాని నుండి మరొకటి వేరుచేయడం కష్టం; (3) అయాన్ చిన్నదయ్యేకొద్దీ సంయోజనీయ లక్షణం పెరగడం వల్ల La నుండి Lu వరకు Ln(OH)₃ క్షార స్వభావం తగ్గుతుంది; (4) 5d మూలకాలకు అధిక అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు మరియు సాంద్రతలు ఉంటాయి.
Pm లాంథనాయిడ్లలో రేడియో ధార్మిక ఏకైక మూలకం. లాంథనాయిడ్లు వెండి రంగు కలిగి, చాలా చర్యాశీలమైనవి మరియు మిష్ లోహంలో ఉపయోగిస్తారు.

ఆక్టినాయిడ్లు (5f శ్రేణి)

Ac (89) తర్వాత Th (90) నుండి Lr (103) వరకు ఉన్న 14 మూలకాలు. సాధారణ విన్యాసం: [Rn] 5f⁰⁻¹⁴ 6d⁰⁻¹ 7s². అన్నీ రేడియో ధార్మికమైనవి.

ఆక్సీకరణ స్థితులు: +3 సాధారణం, కానీ +4, +5, +6 మరియు +7 కూడా కనిపిస్తాయి (ఉదాహరణకు U +3 నుండి +6, Np మరియు Pu +7 వరకు). 5f, 6d మరియు 7s శక్తులు దగ్గరగా ఉంటాయి, మరియు 5f ఎలక్ట్రాన్లు తక్కువ గట్టిగా పట్టబడతాయి, కాబట్టి ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు బంధనంలో పాల్గొంటాయి.
ఆక్టినాయిడ్ సంకోచం లాంథనాయిడ్ సంకోచం కంటే ఎక్కువ, ఎందుకంటే 5f ఎలక్ట్రాన్లు మరింత బలహీనంగా పరిరక్షిస్తాయి.
ఈ మూలకాలు చాలా చర్యాశీలమైనవి, మరియు వాటి అయాన్లు సాధారణంగా రంగు కలిగి ఉంటాయి.

అంశం	లాంథనాయిడ్లు	ఆక్టినాయిడ్లు
నిండే ఆర్బిటాల్	4f	5f
సాధారణ ఆక్సీకరణ స్థితి	+3 (అలాగే +2, +4)	+3 తో పాటు +4, +5, +6, +7
రేడియో ధార్మికత	Pm మాత్రమే	అన్నీ
బంధనంలో 4f/5f ఎలక్ట్రాన్లు	అరుదుగా	తరచుగా
సంకోచం	లాంథనాయిడ్ సంకోచం	ఎక్కువ ఆక్టినాయిడ్ సంకోచం

NEET లో జాగ్రత్తలు

1. Zn, Cd, Hg లు d-బ్లాక్ మూలకాలే కానీ పరివర్తన మూలకాలు కావు (పరమాణువులో మరియు +2 అయాన్‌లో d¹⁰). Sc పరమాణువులో 3d¹ ఉంది కాబట్టి దానిని పరివర్తన మూలకంగా పరిగణిస్తారు.
2. Cr 3d⁵ 4s¹ మరియు Cu 3d¹⁰ 4s¹; Mn 3d⁵ 4s² (మినహాయింపు కాదు).
3. అయాన్లలో 4s ఎలక్ట్రాన్లు 3d ఎలక్ట్రాన్ల కంటే ముందు పోతాయి.
4. E°(Cu²⁺/Cu) ధనాత్మకం; d⁵ మరియు d¹⁰ వల్ల Mn మరియు Zn లు ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ రుణాత్మకం.
5. Co³⁺/Co²⁺ (+1.97 V) అత్యధికం; Mn³⁺/Mn²⁺ (+1.57 V) కూడా ఎక్కువ. Cr³⁺/Cr²⁺ రుణాత్మకం.
6. ఆమ్లంలో క్రోమేట్ నుండి డైక్రోమేట్‌కు మార్పు ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ కాదు (Cr +6 గానే ఉంటుంది).
7. KMnO₄ ఆమ్లంలో Mn²⁺, తటస్థ యానకంలో MnO₂, బలమైన క్షారంలో MnO₄²⁻ ఇస్తుంది.
8. Mn అత్యధిక ఆక్సీకరణ స్థితి +7 (Mn₂O₇ ఆమ్లీయం); Mn తర్వాత అత్యధిక స్థితి తగ్గుతుంది, కాబట్టి Fe, Co, Ni మరియు Cu తమ గ్రూపు సంఖ్యను చేరవు.
9. 4d మరియు 5d పరిమాణ సారూప్యతకు కారణం లాంథనాయిడ్ సంకోచం, d ఆర్బిటాళ్లు స్వయంగా కాదు.
10. Ce⁴⁺ ఆక్సీకరణి; Eu²⁺ మరియు Yb²⁺ క్షయకరణులు.

ఒక్క వాక్య సూత్రాలు

1. 3d శ్రేణిలో Sc నుండి Zn వరకు 10 మూలకాలు ఉన్నాయి.
2. Cr: 3d⁵ 4s¹ మరియు Cu: 3d¹⁰ 4s¹ రెండు మినహాయింపులు.
3. 3d శ్రేణిలో Zn కు అత్యల్ప పరమాణుకరణ ఎంథాల్పీ ఉంది.
4. 5 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లకు స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం 5.92 BM.
5. Mn +2 నుండి +7 వరకు ఆక్సీకరణ స్థితులను చూపుతుంది, అత్యధికం +7.
6. Cu⁺ నీటిలో అసమనుపాతనం చెంది Cu²⁺ మరియు Cu ఇస్తుంది.
7. TiC, Fe₃C మరియు Fe₃H అంతరాళ సమ్మేళనాలు.
8. V₂O₅ సంపర్క పద్ధతిని, Fe హేబర్ పద్ధతిని ఉత్ప్రేరకం చేస్తాయి.
9. క్రోమైట్ FeCr₂O₄; పైరోలుసైట్ MnO₂.
10. నారింజ Cr₂O₇²⁻ క్షారంలో పసుపు CrO₄²⁻ గా మారుతుంది.
11. ఆమ్లంలో Cr₂O₇²⁻ 6 ఎలక్ట్రాన్లను తీసుకుని Cr³⁺ ఏర్పరుస్తుంది.
12. ఆమ్లంలో MnO₄⁻ 5 ఎలక్ట్రాన్లను తీసుకుని Mn²⁺ ఏర్పరుస్తుంది.
13. లాంథనాయిడ్లు Ce నుండి Lu వరకు; అత్యంత సాధారణ స్థితి +3.
14. మిష్ లోహం ప్రధానంగా లాంథనాయిడ్లు మరియు సుమారు 5% ఇనుము కలిగి ఉంటుంది.
15. అన్ని ఆక్టినాయిడ్లు రేడియో ధార్మికమైనవి; లాంథనాయిడ్లలో Pm మాత్రమే.

సాధన ప్రశ్నలు

నిశ్చితవాక్యం (A): ఆమ్ల ద్రావణంలో నారింజ రంగు K₂Cr₂O₇ Fe²⁺ ను ఆక్సీకరించినప్పుడు ఆకుపచ్చగా మారుతుంది. కారణం (R): ఆమ్ల ద్రావణంలో Cr₂O₇²⁻ క్షయకరణం చెంది ఆకుపచ్చ Cr³⁺ గా మారుతుంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O; Cr³⁺ అయాన్లు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి.
Assertion (A): In acid solution orange K₂Cr₂O₇ turns green when it oxidises Fe²⁺. Reason (R): Cr₂O₇²⁻ is reduced to green Cr³⁺ in acidic solution.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఆక్టినాయిడ్ల (actinoids) సాధారణ ఆక్సీకరణ స్థితి +2. ప్రవచనం II: ఆక్టినాయిడ్లు లాంథనాయిడ్ల (lanthanoids) కంటే విస్తృత శ్రేణి ఆక్సీకరణ స్థితులను చూపిస్తాయి. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సాధారణ స్థితి +3; 5f, 6d మరియు 7s శక్తులు దగ్గరగా ఉంటాయి, కాబట్టి ఎక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితులు ఏర్పడతాయి.
Given below are two statements: Statement I: The most common oxidation state of actinoids is +2. Statement II: Actinoids show a wider range of oxidation states than lanthanoids. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
జాబితా I లోని ఉత్ప్రేరకాన్ని జాబితా II లోని చర్యా పద్ధతితో జతపరచండి. జాబితా I: a. V₂O₅ b. Fe c. Ni d. MnO₂. జాబితా II: i. హేబర్ పద్ధతి ii. నూనెల హైడ్రోజనీకరణ iii. సంపర్క పద్ధతి iv. KClO₃ విఘటనం.
1. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
2. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
సమాధానం
B. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
V₂O₅ సంపర్క పద్ధతి, Fe హేబర్ పద్ధతి, Ni హైడ్రోజనీకరణ, MnO₂ KClO₃ విఘటనం.
Match the catalyst in List I with its process in List II. List I: a. V₂O₅ b. Fe c. Ni d. MnO₂. List II: i. Haber process ii. Hydrogenation of oils iii. Contact process iv. Decomposition of KClO₃.
1. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
2. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
3. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
4. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
ఆకుపచ్చ MnO₄²⁻ అయాన్ యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం (spin-only magnetic moment) ఎంత?
1. 0 BM
2. 3.87 BM
3. 1.73 BM
4. 2.83 BM
సమాధానం
C. 1.73 BM
MnO₄²⁻ లో Mn +6, కాబట్టి Mn⁶⁺ 3d¹ మరియు n = 1; μ = √3 = 1.73 BM (Mn⁷⁺, d⁰ ఉన్న MnO₄⁻ డయా అయస్కాంతం).
What is the spin-only magnetic moment of the green MnO₄²⁻ ion?
1. 0 BM
2. 3.87 BM
3. 1.73 BM
4. 2.83 BM
క్రోమియం (Z = 24) యొక్క భూస్థితి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏమిటి?
1. [Ar] 3d⁴ 4s²
2. [Ar] 3d³ 4s² 4p¹
3. [Ar] 3d⁵ 4s¹
4. [Ar] 3d⁶ 4s⁰
సమాధానం
C. [Ar] 3d⁵ 4s¹
సగం నిండిన d⁵ అదనపు స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది, కాబట్టి ఒక 4s ఎలక్ట్రాన్ 3d కి మారుతుంది.
What is the ground-state electronic configuration of chromium (Z = 24)?
1. [Ar] 3d⁴ 4s²
2. [Ar] 3d³ 4s² 4p¹
3. [Ar] 3d⁵ 4s¹
4. [Ar] 3d⁶ 4s⁰
జాబితా I లోని లాంథనాయిడ్ జాతిని జాబితా II లోని ధర్మంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. Ce⁴⁺ b. Eu²⁺ c. Lu³⁺ d. Pm. జాబితా II: i. రేడియో ధార్మిక మూలకం ii. రంగులేని అయాన్ iii. ఆక్సీకరణి iv. క్షయకరణి.
1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
3. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
సమాధానం
B. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
Ce⁴⁺ ఆక్సీకరణి, Eu²⁺ క్షయకరణి, Lu³⁺ (4f¹⁴) రంగులేనిది, Pm రేడియో ధార్మిక లాంథనాయిడ్.
Match the lanthanoid species in List I with the property in List II. List I: a. Ce⁴⁺ b. Eu²⁺ c. Lu³⁺ d. Pm. List II: i. Radioactive element ii. Colourless ion iii. Oxidising agent iv. Reducing agent.
1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
2. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
3. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
ఆమ్ల ద్రావణంలో 0.02 mol KMnO₄ చేత ఎన్ని మోల్‌ల Fe²⁺ ఆక్సీకరణం చెందుతాయి?
1. 0.02 mol
2. 0.20 mol
3. 0.06 mol
4. 0.10 mol
సమాధానం
D. 0.10 mol
MnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O, కాబట్టి ప్రతి MnO₄⁻ 5 Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది: 0.02 × 5 = 0.10 mol.
In acidic solution, how many moles of Fe²⁺ are oxidised by 0.02 mol of KMnO₄?
1. 0.02 mol
2. 0.20 mol
3. 0.06 mol
4. 0.10 mol
నిశ్చితవాక్యం (A): Cu²⁺ సమ్మేళనాలు పారా అయస్కాంతాలు. కారణం (R): Cu²⁺ లవణాల జలద్రావణాలు నీలం రంగులో ఉంటాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
Cu²⁺ (3d⁹) లో ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది; నీలం రంగు d–d సంక్రమణం వల్ల వస్తుంది మరియు పారా అయస్కాంతత్వాన్ని వివరించదు.
Assertion (A): Cu²⁺ compounds are paramagnetic. Reason (R): Aqueous Cu²⁺ salts are blue.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
M²⁺ అనే లోహ అయాన్ విన్యాసం 3d⁵. M పరమాణు సంఖ్య మరియు అయాన్ యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం ఎంత?
1. 25 మరియు 5.92 BM
2. 26 మరియు 4.90 BM
3. 24 మరియు 3.87 BM
4. 27 మరియు 5.92 BM
సమాధానం
A. 25 మరియు 5.92 BM
M కి ఆర్గాన్ తర్వాత 5 + 2 = 7 ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి (3d⁵ 4s²), కాబట్టి Z = 25 (Mn); n = 5, μ = √35 = 5.92 BM.
A metal ion M²⁺ has the configuration 3d⁵. What are the atomic number of M and the spin-only magnetic moment of the ion?
1. 25 and 5.92 BM
2. 26 and 4.90 BM
3. 24 and 3.87 BM
4. 27 and 5.92 BM
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఆమ్ల ద్రావణంలో MnO₄⁻ క్షయకరణం చెంది Mn²⁺ గా మారుతుంది. ప్రవచనం II: తటస్థ ద్రావణంలో MnO₄⁻ క్షయకరణం చెంది MnO₂ గా మారుతుంది. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
ఆమ్లీయం: MnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O. తటస్థం: MnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻.
Given below are two statements: Statement I: In acidic solution MnO₄⁻ is reduced to Mn²⁺. Statement II: In neutral solution MnO₄⁻ is reduced to MnO₂. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: Zn, Cd మరియు Hg లను ప్రాతినిధ్య పరివర్తన మూలకాలుగా పరిగణిస్తారు. ప్రవచనం II: Sc నుండి Zn వరకు పరమాణు వ్యాసార్ధాలు క్రమంగా పెరుగుతాయి. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
వాటికి పరమాణువులో మరియు అయాన్‌లో d¹⁰ ఉంటుంది, కాబట్టి అవి ప్రాతినిధ్య పరివర్తన మూలకాలు కావు. వ్యాసార్ధాలు తగ్గుతాయి, దాదాపు స్థిరంగా ఉంటాయి, తర్వాత Cu మరియు Zn వద్ద కొద్దిగా మాత్రమే పెరుగుతాయి.
Given below are two statements: Statement I: Zn, Cd and Hg are regarded as typical transition elements. Statement II: The atomic radii increase steadily from Sc to Zn. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. స్వేచ్ఛా Fe²⁺ యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం 4.90 BM. 2. Cu²⁺ యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం 1.73 BM. 3. Zn²⁺ రెండు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లతో పారా అయస్కాంతం.
1. 1, 2 మరియు 3
2. 1 మరియు 2 మాత్రమే
3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
4. 1 మరియు 3 మాత్రమే
సమాధానం
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Fe²⁺ (d⁶, n = 4) √24 = 4.90 BM ఇస్తుంది; Cu²⁺ (d⁹, n = 1) √3 = 1.73 BM ఇస్తుంది; Zn²⁺ (d¹⁰) డయా అయస్కాంతం.
Which of the following statements are correct? 1. The spin-only moment of free Fe²⁺ is 4.90 BM. 2. The spin-only moment of Cu²⁺ is 1.73 BM. 3. Zn²⁺ is paramagnetic with two unpaired electrons.
1. 1, 2 and 3
2. 1 and 2 only
3. 2 and 3 only
4. 1 and 3 only
ఆమ్లంలో సోడియం ఆక్సలేట్ ద్రావణం 20 mL 0.05 M KMnO₄ ను సరిగ్గా రంగుహీనం చేస్తుంది. ఆక్సలేట్ ఎన్ని మోల్‌లు ఉన్నాయి?
1. 4.0 × 10⁻⁴ mol
2. 1.0 × 10⁻³ mol
3. 5.0 × 10⁻³ mol
4. 2.5 × 10⁻³ mol
సమాధానం
D. 2.5 × 10⁻³ mol
MnO₄⁻ = 0.020 × 0.05 = 1.0 × 10⁻³ mol. 2MnO₄⁻ + 5C₂O₄²⁻ + 16H⁺ → ... కాబట్టి ఆక్సలేట్ = 1.0 × 10⁻³ × 5/2 = 2.5 × 10⁻³ mol.
20 mL of 0.05 M KMnO₄ is just decolourised in acid by a solution of sodium oxalate. How many moles of oxalate are present?
1. 4.0 × 10⁻⁴ mol
2. 1.0 × 10⁻³ mol
3. 5.0 × 10⁻³ mol
4. 2.5 × 10⁻³ mol
కింది వాటిలో ఏది పరివర్తన మూలకంగా పరిగణించబడదు?
1. Ni
2. Mn
3. Zn
4. Cu
సమాధానం
C. Zn
Zn కు పరమాణువులో మరియు Zn²⁺ లో 3d¹⁰ ఉంటుంది, కాబట్టి దానికి పాక్షికంగా నిండిన d ఉపకక్ష్య లేదు. Cu²⁺ 3d⁹.
Which of the following is NOT regarded as a transition element?
1. Ni
2. Mn
3. Zn
4. Cu
కింది లాంథనాయిడ్ అయాన్లలో బలమైన ఆక్సీకరణి ఏది?
1. Yb²⁺
2. Eu²⁺
3. Ce⁴⁺
4. La³⁺
సమాధానం
C. Ce⁴⁺
Ce⁴⁺ మరింత సాధారణమైన Ce³⁺ గా మారుతుంది; Eu²⁺ మరియు Yb²⁺ క్షయకరణులు; La³⁺ ఇప్పటికే స్థిర +3 స్థితిలో ఉంది.
Which of the following lanthanoid ions is a strong oxidising agent?
1. Yb²⁺
2. Eu²⁺
3. Ce⁴⁺
4. La³⁺
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: లాంథనాయిడ్ సంకోచం అంటే La³⁺ నుండి Lu³⁺ వరకు అయానిక వ్యాసార్ధాలు క్రమంగా తగ్గడం. ప్రవచనం II: La నుండి Lu వరకు Ln(OH)₃ క్షార బలం పెరుగుతుంది. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
అయాన్లు చిన్నవి అయ్యేకొద్దీ మరియు సంయోజనీయ లక్షణం పెరిగేకొద్దీ La(OH)₃ నుండి Lu(OH)₃ వరకు క్షార బలం తగ్గుతుంది.
Given below are two statements: Statement I: Lanthanoid contraction is the steady decrease in ionic radii from La³⁺ to Lu³⁺. Statement II: The basic strength of Ln(OH)₃ increases from La to Lu. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
ఆకుపచ్చ K₂MnO₄ ను ఆమ్లీకరించినప్పుడు ఊదా ద్రావణం మరియు గోధుమ అవక్షేపం ఏర్పడతాయి. ఆ గోధుమ అవక్షేపం ఏమిటి?
1. MnO
2. Mn(OH)₂
3. Mn₂O₃
4. MnO₂
సమాధానం
D. MnO₂
3MnO₄²⁻ + 4H⁺ → 2MnO₄⁻ + MnO₂ + 2H₂O; MnO₂ గోధుమ రంగులో ఉంటుంది.
Green K₂MnO₄ is acidified and a purple solution with a brown precipitate forms. What is the brown precipitate?
1. MnO
2. Mn(OH)₂
3. Mn₂O₃
4. MnO₂
ఆమ్ల ద్రావణంలో ఒక మోల్ Cr₂O₇²⁻ చేత ఎన్ని మోల్‌ల Fe²⁺ లు Fe³⁺ గా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి?
1. 3
2. 5
3. 6
4. 2
సమాధానం
C. 6
Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6Fe²⁺ → 2Cr³⁺ + 6Fe³⁺ + 7H₂O; Cr(VI) నుండి Cr(III) కి మారడానికి 2 × 3 = 6 ఎలక్ట్రాన్లు కావాలి.
How many moles of Fe²⁺ are oxidised to Fe³⁺ by one mole of Cr₂O₇²⁻ in acidic solution?
1. 3
2. 5
3. 6
4. 2
జాబితా I లోని దశను జాబితా II లోని ఉత్పన్నంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. FeCr₂O₄ ను గాలిలో Na₂CO₃ తో కరిగించడం b. సోడియం క్రోమేట్‌ను ఆమ్లీకరించడం c. MnO₂ ను గాలిలో KOH తో కరిగించడం d. మాంగనేట్‌ను ఆమ్లీకరించడం. జాబితా II: i. Na₂Cr₂O₇ ii. Na₂CrO₄ iii. K₂MnO₄ iv. KMnO₄ మరియు MnO₂.
1. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
2. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
3. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
4. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
సమాధానం
D. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
క్రోమైట్ Na₂CrO₄ ఇస్తుంది, అది ఆమ్లంతో Na₂Cr₂O₇ ఇస్తుంది; MnO₂ K₂MnO₄ ఇస్తుంది, అది ఆమ్లంలో అసమనుపాతనం చెంది MnO₄⁻ మరియు MnO₂ ఇస్తుంది.
Match the step in List I with the product in List II. List I: a. Fusion of FeCr₂O₄ with Na₂CO₃ in air b. Acidification of sodium chromate c. Fusion of MnO₂ with KOH in air d. Acidification of manganate. List II: i. Na₂Cr₂O₇ ii. Na₂CrO₄ iii. K₂MnO₄ iv. KMnO₄ and MnO₂.
1. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
2. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
3. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
4. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
Ti³⁺, Ni²⁺, Cr³⁺ మరియు Fe³⁺ ల స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం యొక్క సరైన ఆరోహణ క్రమం ఏది?
1. Ti³⁺ < Ni²⁺ < Cr³⁺ < Fe³⁺
2. Ti³⁺ < Cr³⁺ < Ni²⁺ < Fe³⁺
3. Fe³⁺ < Cr³⁺ < Ni²⁺ < Ti³⁺
4. Ni²⁺ < Ti³⁺ < Cr³⁺ < Fe³⁺
సమాధానం
A. Ti³⁺ < Ni²⁺ < Cr³⁺ < Fe³⁺
జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు: Ti³⁺ 1 (1.73), Ni²⁺ 2 (2.83), Cr³⁺ 3 (3.87), Fe³⁺ 5 (5.92 BM).
Which is the correct increasing order of spin-only magnetic moment of Ti³⁺, Ni²⁺, Cr³⁺ and Fe³⁺?
1. Ti³⁺ < Ni²⁺ < Cr³⁺ < Fe³⁺
2. Ti³⁺ < Cr³⁺ < Ni²⁺ < Fe³⁺
3. Fe³⁺ < Cr³⁺ < Ni²⁺ < Ti³⁺
4. Ni²⁺ < Ti³⁺ < Cr³⁺ < Fe³⁺
పసుపు సోడియం క్రోమేట్ ద్రావణం విలీన H₂SO₄ కలిపితే నారింజ రంగులోకి మారుతుంది మరియు NaOH కలిపితే మళ్లీ పసుపుగా మారుతుంది. ఏ ప్రవచనం సరైనది?
1. ఆమ్లంలో Cr(VI) క్షయకరణం చెంది Cr(III) అవుతుంది మరియు క్షారం దానిని తిరిగి ఆక్సీకరిస్తుంది
2. ఆమ్లంలో Cr(VI) క్షయకరణం చెంది Cr(II) అవుతుంది
3. రంగు మార్పుకు కారణం ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ స్థితిలో మార్పు
4. క్రోమియం +6 స్థితిలోనే ఉంటుంది; pH పై ఆధారపడే సమతాస్థితి CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻ మాత్రమే స్థానభ్రంశం చెందుతుంది
సమాధానం
D. క్రోమియం +6 స్థితిలోనే ఉంటుంది; pH పై ఆధారపడే సమతాస్థితి CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻ మాత్రమే స్థానభ్రంశం చెందుతుంది
2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O; రెండు అయాన్లలోనూ Cr(VI) ఉంది, కాబట్టి ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ మార్పు జరగదు.
Yellow sodium chromate solution turns orange on adding dilute H₂SO₄ and turns yellow again on adding NaOH. Which statement is correct?
1. Cr(VI) is reduced to Cr(III) in acid and re-oxidised by alkali
2. Cr(VI) is reduced to Cr(II) in acid
3. The colour change is due to a change in the oxidation state of oxygen
4. Chromium stays in the +6 state; only the pH-dependent equilibrium CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻ shifts
జాబితా I లోని KMnO₄ యానకాన్ని జాబితా II లోని మాంగనీస్ ఉత్పన్నంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఆమ్లీయం b. తటస్థం c. బలమైన క్షారీయం d. 513 K వద్ద వేడిచేయడం. జాబితా II: i. MnO₂ ii. Mn²⁺ iii. MnO₄²⁻ iv. K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂.
1. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
2. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
4. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
సమాధానం
B. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
ఆమ్లీయం Mn²⁺, తటస్థం MnO₂, బలమైన క్షారీయం MnO₄²⁻ ఇస్తుంది; వేడిచేస్తే K₂MnO₄, MnO₂ మరియు O₂ వస్తాయి.
Match the medium for KMnO₄ in List I with the manganese product in List II. List I: a. Acidic b. Neutral c. Strongly alkaline d. Heated at 513 K. List II: i. MnO₂ ii. Mn²⁺ iii. MnO₄²⁻ iv. K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂.
1. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
2. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
4. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
నిశ్చితవాక్యం (A): రాగి విలీన హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం నుండి హైడ్రోజన్‌ను విడుదల చేయదు. కారణం (R): ప్రామాణిక ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్ E°(Cu²⁺/Cu) ధనాత్మకం.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
ధనాత్మక E° అంటే Cu, H₂ కంటే బలహీన క్షయకరణి, కాబట్టి అది H⁺ ను క్షయకరించలేదు.
Assertion (A): Copper does not liberate hydrogen from dilute hydrochloric acid. Reason (R): The standard electrode potential E°(Cu²⁺/Cu) is positive.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
3d శ్రేణిలో ఏ లోహానికి ధనాత్మక ప్రామాణిక ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్ E°(M²⁺/M) ఉంది?
1. Fe
2. Cu (+0.34 V)
3. Ni
4. Zn
సమాధానం
B. Cu (+0.34 V)
ధనాత్మక విలువ ఉన్న ఏకైక లోహం Cu; మిగిలినవి రుణాత్మకం (Fe –0.44, Ni –0.25, Zn –0.76 V).
Which 3d-series metal has a positive standard electrode potential E°(M²⁺/M)?
1. Fe
2. Cu (+0.34 V)
3. Ni
4. Zn
3d శ్రేణిలో ఏ మూలకం అత్యధిక ఆక్సీకరణ స్థితిని చూపుతుంది?
1. Fe (+6)
2. V (+5)
3. Cr (+6)
4. Mn (+7)
సమాధానం
D. Mn (+7)
Mn కు 3d మరియు 4s లలో ఏడు ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి, కాబట్టి MnO₄⁻ మరియు Mn₂O₇ లలో +7 ఇస్తుంది.
Which 3d-series element shows the highest oxidation state?
1. Fe (+6)
2. V (+5)
3. Cr (+6)
4. Mn (+7)
Fe²⁺ అయాన్‌లో (Z = 26) ఎన్ని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి?
1. 2
2. 5
3. 4
4. 6
సమాధానం
C. 4
Fe²⁺ 3d⁶: ఒక ఆర్బిటాల్‌లో ఒక జత ఉంటుంది మరియు నాలుగు ఆర్బిటాళ్లలో ఒక్కో ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది, కాబట్టి n = 4.
How many unpaired electrons are present in the Fe²⁺ ion (Z = 26)?
1. 2
2. 5
3. 4
4. 6
క్రోమైట్ ఖనిజాన్ని అధిక గాలిలో సోడియం కార్బొనేట్‌తో కరిగించినప్పుడు ఏ ఉత్పన్నం ఏర్పడుతుంది?
1. Na₂CrO₄
2. K₂CrO₄
3. Na₂Cr₂O₇
4. Cr₂O₃
సమాధానం
A. Na₂CrO₄
4FeCr₂O₄ + 8Na₂CO₃ + 7O₂ → 8Na₂CrO₄ + 2Fe₂O₃ + 8CO₂; డైక్రోమేట్ ఆమ్లీకరణ తర్వాత మాత్రమే ఏర్పడుతుంది.
Which product is formed when chromite ore is fused with sodium carbonate in excess air?
1. Na₂CrO₄
2. K₂CrO₄
3. Na₂Cr₂O₇
4. Cr₂O₃
Mn²⁺ (Z = 25) యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం ఎంత?
1. 4.90 BM
2. 2.83 BM
3. 5.92 BM
4. 3.87 BM
సమాధానం
C. 5.92 BM
Mn²⁺ 3d⁵, n = 5; μ = √(5×7) = √35 = 5.92 BM.
What is the spin-only magnetic moment of Mn²⁺ (Z = 25)?
1. 4.90 BM
2. 2.83 BM
3. 5.92 BM
4. 3.87 BM
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: నారింజ రంగు డైక్రోమేట్ ద్రావణానికి క్షారం కలిపితే నారింజ రంగు క్రోమేట్ వస్తుంది. ప్రవచనం II: డైక్రోమేట్ నుండి క్రోమేట్‌గా మారడం ఒక ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ చర్య, ఇందులో Cr(VI) Cr(III) గా మారుతుంది. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
క్షారం పసుపు క్రోమేట్ ఇస్తుంది, నారింజ కాదు; క్రోమియం +6 గానే ఉంటుంది, కాబట్టి ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ మార్పు జరగదు.
Given below are two statements: Statement I: Adding an alkali to orange dichromate solution gives orange chromate. Statement II: The conversion of dichromate to chromate is a redox reaction in which Cr(VI) changes to Cr(III). Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
నిశ్చితవాక్యం (A): Eu²⁺ బలమైన ఆక్సీకరణి. కారణం (R): Eu²⁺ కు స్థిరమైన సగం నిండిన 4f⁷ విన్యాసం ఉంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
Eu²⁺ సులభంగా Eu³⁺ గా మారుతుంది, కాబట్టి అది క్షయకరణి; Eu²⁺ 4f⁷ అనేది నిజం.
Assertion (A): Eu²⁺ is a strong oxidising agent. Reason (R): Eu²⁺ has a stable half-filled 4f⁷ configuration.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: క్రోమియం విన్యాసం 3d⁵ 4s¹ మరియు రాగి విన్యాసం 3d¹⁰ 4s¹. ప్రవచనం II: సగం నిండిన మరియు పూర్తిగా నిండిన d ఉపకక్ష్యలు అదనపు స్థిరత్వం కలవి కాబట్టి రెండూ క్రమ నింపు వరుసకు మినహాయింపులు. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండు ప్రవచనాలు నిజం; Cr (d⁵) మరియు Cu (d¹⁰) 4s నుండి ఒక ఎలక్ట్రాన్ తీసుకుంటాయి.
Given below are two statements: Statement I: Chromium has the configuration 3d⁵ 4s¹ and copper has the configuration 3d¹⁰ 4s¹. Statement II: Both are exceptions to the regular filling order because half-filled and completely filled d subshells are extra stable. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: జల ద్రావణంలో Cu⁺ స్థిరంగా ఉంటుంది. ప్రవచనం II: నీటిలో Cu⁺ అసమనుపాతనం చెందుతుంది: 2Cu⁺ → Cu²⁺ + Cu. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
Cu²⁺ అధిక జలయోజన ఎంథాల్పీ వల్ల Cu⁺ నీటిలో అస్థిరం, కాబట్టి ప్రవచనం I తప్పు.
Given below are two statements: Statement I: Cu⁺ is stable in aqueous solution. Statement II: Cu⁺ in water undergoes disproportionation: 2Cu⁺ → Cu²⁺ + Cu. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
జాబితా I (స్పిన్-ఓన్లీ భ్రామకం) ను జాబితా II (అయాన్) తో జతపరచండి. జాబితా I: a. 1.73 BM b. 2.83 BM c. 3.87 BM d. 5.92 BM. జాబితా II: i. Mn²⁺ ii. Cr³⁺ iii. Ni²⁺ iv. Cu²⁺.
1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
2. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
3. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
సమాధానం
C. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
Cu²⁺ n = 1 (1.73), Ni²⁺ n = 2 (2.83), Cr³⁺ n = 3 (3.87), Mn²⁺ n = 5 (5.92 BM).
Match List I (spin-only moment) with List II (ion). List I: a. 1.73 BM b. 2.83 BM c. 3.87 BM d. 5.92 BM. List II: i. Mn²⁺ ii. Cr³⁺ iii. Ni²⁺ iv. Cu²⁺.
1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
2. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
3. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
4. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
ఆమ్లంలో Fe²⁺ ను పూర్తిగా ఆక్సీకరించడానికి 50 mL 0.1 M K₂Cr₂O₇ ఉపయోగించారు. ఎన్ని మోల్‌ల Fe²⁺ ఆక్సీకరణం చెందుతాయి?
1. 0.005 mol
2. 0.03 mol
3. 0.025 mol
4. 0.015 mol
సమాధానం
B. 0.03 mol
Cr₂O₇²⁻ = 0.050 L × 0.1 M = 0.005 mol; ప్రతి ఒక్కటి 6 ఎలక్ట్రాన్లు తీసుకుని 6 Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది: 0.005 × 6 = 0.03 mol.
In acid, 50 mL of 0.1 M K₂Cr₂O₇ is used to oxidise Fe²⁺ completely. How many moles of Fe²⁺ are oxidised?
1. 0.005 mol
2. 0.03 mol
3. 0.025 mol
4. 0.015 mol
+3 స్థితిలో ఉన్న ఒక 3d శ్రేణి లోహ అయాన్ స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం 3.87 BM. ఆ అయాన్
1. Cr³⁺
2. Ti³⁺
3. V³⁺
4. Fe³⁺
సమాధానం
A. Cr³⁺
μ = 3.87 BM అంటే n = 3. Cr³⁺ d³ (n = 3); V³⁺ d² (2.83), Fe³⁺ d⁵ (5.92), Ti³⁺ d¹ (1.73).
A 3d-series metal ion in the +3 state has a spin-only magnetic moment of 3.87 BM. The ion is
1. Cr³⁺
2. Ti³⁺
3. V³⁺
4. Fe³⁺
కింది వాటిలో రేడియో ధార్మికమైన ఏకైక లాంథనాయిడ్ ఏది?
1. Ce
2. Pm
3. Gd
4. Lu
సమాధానం
B. Pm
ప్రొమీథియం (Z = 61) రేడియో ధార్మికమైనది; మిగిలిన లాంథనాయిడ్లు అన్నీ రేడియో ధార్మికం కానివి.
Which of the following is the only radioactive lanthanoid?
1. Ce
2. Pm
3. Gd
4. Lu
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: Mn²⁺ సగం నిండిన d⁵ విన్యాసం కలిగి ఉండటం వల్ల ప్రత్యేకంగా స్థిరం. ప్రవచనం II: E°(Mn³⁺/Mn²⁺) విలువ పెద్ద రుణాత్మక సంఖ్య, సుమారు –1.57 V. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
విలువ +1.57 V (ధనాత్మకం): Mn²⁺ స్థిరం కాబట్టి Mn³⁺ బలమైన ఆక్సీకరణి.
Given below are two statements: Statement I: Mn²⁺ is particularly stable because it has a half-filled d⁵ configuration. Statement II: The value of E°(Mn³⁺/Mn²⁺) is a large negative number, about –1.57 V. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
Zr మరియు Hf ల దాదాపు సమాన పరమాణు వ్యాసార్ధాలకు కారణం ఏ ఉపకర్పరపు ఎలక్ట్రాన్ల బలహీన పరిరక్షణ?
1. 4f
2. 4d
3. 3d
4. 5d
సమాధానం
A. 4f
5d కంటే ముందు నిండే 4f ఎలక్ట్రాన్లు బలహీనంగా పరిరక్షిస్తాయి, కాబట్టి లాంథనాయిడ్ సంకోచం సాధారణ పరిమాణ పెరుగుదలను సరిచేస్తుంది.
The nearly equal atomic radii of Zr and Hf are due to poor shielding by the electrons of which subshell?
1. 4f
2. 4d
3. 3d
4. 5d
స్వేచ్ఛా Co²⁺ అయాన్ (Z = 27) యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం ఎంత?
1. 1.73 BM
2. 2.83 BM
3. 4.90 BM
4. 3.87 BM
సమాధానం
D. 3.87 BM
Co²⁺ 3d⁷ లో 3 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి; μ = √(3×5) = √15 = 3.87 BM.
What is the spin-only magnetic moment of the free Co²⁺ ion (Z = 27)?
1. 1.73 BM
2. 2.83 BM
3. 4.90 BM
4. 3.87 BM
నిశ్చితవాక్యం (A): పరివర్తన లోహాలు మరియు వాటి సమ్మేళనాలు మంచి ఉత్ప్రేరకాలు. కారణం (R): పరివర్తన లోహాలకు పూర్తిగా నిండిన d ఆర్బిటాళ్లు ఉంటాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
చలన ఆక్సీకరణ స్థితులు మరియు అందుబాటులో ఉన్న d ఆర్బిటాళ్ల వల్ల అవి మంచి ఉత్ప్రేరకాలు; వాటి d ఆర్బిటాళ్లు పాక్షికంగా నిండి ఉంటాయి.
Assertion (A): Transition metals and their compounds are good catalysts. Reason (R): Transition metals have completely filled d orbitals.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Ti³⁺ b. Cr³⁺ c. Cu²⁺ d. Mn²⁺. జాబితా II: i. నీలం ii. గులాబీ iii. వైలెట్ iv. ఊదా.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
సమాధానం
D. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
Ti³⁺ ఊదా, Cr³⁺ వైలెట్, Cu²⁺ నీలం, Mn²⁺ గులాబీ.
Match List I with List II. List I: a. Ti³⁺ b. Cr³⁺ c. Cu²⁺ d. Mn²⁺. List II: i. Blue ii. Pink iii. Violet iv. Purple.
1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
నిశ్చితవాక్యం (A): జింక్‌ను పరివర్తన మూలకంగా పరిగణించరు. కారణం (R): జింక్‌కు తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం ఉంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
Zn పరివర్తన మూలకం కాదు, ఎందుకంటే పరమాణువులో మరియు అయాన్‌లో దాని d ఉపకక్ష్య నిండి ఉంది (d¹⁰); తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం నిజమే కానీ అది కారణం కాదు.
Assertion (A): Zinc is not regarded as a transition element. Reason (R): Zinc has a low melting point.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
ఆకుపచ్చ పొటాషియం మాంగనేట్ K₂MnO₄ లో మాంగనీస్ ఆక్సీకరణ స్థితి
1. +6
2. +4
3. +7
4. +5
సమాధానం
A. +6
2(+1) + x + 4(–2) = 0, కాబట్టి x = +6.
The oxidation state of manganese in the green potassium manganate, K₂MnO₄, is
1. +6
2. +4
3. +7
4. +5
తటస్థ ద్రావణంలో క్షయకరణం చెందినప్పుడు ఒక MnO₄⁻ అయాన్ ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లను పొందుతుంది?
1. 1
2. 5
3. 6
4. 3
సమాధానం
D. 3
MnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻ (Mn +7 నుండి +4).
How many electrons does one MnO₄⁻ ion gain when it is reduced in neutral solution?
1. 1
2. 5
3. 6
4. 3

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice