NEET రసాయన శాస్త్రం: అకర్బన రసాయన శాస్త్రం · Chapter 4

సమన్వయ సమ్మేళనాలు (Coordination Compounds)

గుర్తుంచుకోవలసినవి

సమన్వయ ఘటకం (coordination entity) అంటే నిర్దిష్ట సంఖ్యలో లిగాండ్లతో బంధితమైన కేంద్ర లోహ పరమాణువు లేదా అయాన్. సమన్వయ సంఖ్య (coordination number) అనేది లోహానికి అనుబంధమైన లిగాండ్ దాత పరమాణువుల సంఖ్య. వెర్నర్ (Werner) ప్రాథమిక సంయోజకత అయనీకరణం చెందే ఆక్సీకరణ స్థితి, ద్వితీయ సంయోజకత సమన్వయ సంఖ్య.
నామకరణం: మొదట లిగాండ్లు (అకారాది క్రమంలో), తర్వాత లోహం పేరు మరియు రోమన్ అంకెలలో దాని ఆక్సీకరణ స్థితి. ఋణ సంక్లిష్టంలో లోహం పేరు –ate తో ముగుస్తుంది. తటస్థ మరియు ధన సంక్లిష్టాలు లోహం పేరునే ఉంచుకుంటాయి.
సంయోజకతా బంధ సిద్ధాంతం (valence bond theory) జ్యామితి, సంకరీకరణం మరియు అయస్కాంత ధర్మాన్ని ముడిపెడుతుంది: d²sp³ (అంతర ఆర్బిటాల్) మరియు sp³d² (బాహ్య ఆర్బిటాల్) అష్టతలీయం, dsp² చతురస్ర సమతలం, sp³ చతుర్ముఖీయం.
స్ఫటిక క్షేత్ర సిద్ధాంతం (crystal field theory): అష్టతలీయ విభజన t₂g (ఒక్కొక్కటి –0.4 Δo) మరియు eg (ఒక్కొక్కటి +0.6 Δo) ఇస్తుంది; Δt = 4/9 Δo. బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్లు (CN⁻, CO) అల్ప స్పిన్ ఇస్తాయి; బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్లు (I⁻, Cl⁻, F⁻) అధిక స్పిన్ ఇస్తాయి.

వెర్నర్ సిద్ధాంతం

ఒక లోహానికి రెండు రకాల సంయోజకతలు ఉంటాయని వెర్నర్ ప్రతిపాదించాడు.

ప్రాథమిక సంయోజకత: అయనీకరణం చెందేది, ఋణ అయాన్లచే తృప్తి చెందేది, మరియు లోహం ఆక్సీకరణ స్థితికి సమానం. ఇది దిశారహితం.
ద్వితీయ సంయోజకత: అయనీకరణం చెందనిది, లిగాండ్లచే (ఋణ అయాన్లు లేదా తటస్థ అణువులు) తృప్తి చెందేది, మరియు సమన్వయ సంఖ్యకు సమానం. ఇది దిశాత్మకం, కాబట్టి జ్యామితిని నిర్ణయిస్తుంది (ఆరు అయితే అష్టతలీయం, నాలుగు అయితే చతుర్ముఖీయం లేదా చతురస్ర సమతలం).

CoCl₃·xNH₃ సమ్మేళనాల నుండి ఆధారాలు (అధిక AgNO₃ మరియు వాహకత):

ఫార్ములా	రంగు	మోల్‌కు అవక్షేపితమైన AgCl	ఒక ఫార్ములా యూనిట్‌కు అయాన్లు	ఆధునిక ఫార్ములా
CoCl₃·6NH₃	పసుపు	3	4	[Co(NH₃)₆]Cl₃
CoCl₃·5NH₃	ఊదా	2	3	[Co(NH₃)₅Cl]Cl₂
CoCl₃·4NH₃	ఆకుపచ్చ	1	2	[Co(NH₃)₄Cl₂]Cl
CoCl₃·3NH₃	—	0	0 (అవాహకం)	[Co(NH₃)₃Cl₃]

సమన్వయ గోళం లోపల ఉన్న క్లోరైడ్ Ag⁺ తో అవక్షేపం ఇవ్వదు. అన్ని సందర్భాలలో Co(III) సమన్వయ సంఖ్య 6.

నిర్వచనాలు

సమన్వయ ఘటకం: కేంద్ర పరమాణువు లేదా అయాన్ మరియు లిగాండ్లు, చతురస్ర బ్రాకెట్లలో రాస్తారు, ఉదాహరణకు [Fe(CN)₆]⁴⁻.
కేంద్ర పరమాణువు/అయాన్: ఎలక్ట్రాన్ జతలను స్వీకరించేది (లూయిస్ ఆమ్లం).
లిగాండ్ (ligand): కేంద్ర పరమాణువుకు ఎలక్ట్రాన్ జతను దానం చేసే అయాన్ లేదా అణువు.
సమన్వయ గోళం (coordination sphere): చతురస్ర బ్రాకెట్ల లోపల ఉన్న కేంద్ర పరమాణువు మరియు లిగాండ్లు. ప్రతి అయాన్లు (counter ions) బయట ఉంటాయి.
సమన్వయ బహుతలం (coordination polyhedron): లిగాండ్ల ఆకాశీయ అమరిక (అష్టతలీయం, చతురస్ర సమతలం, చతుర్ముఖీయం).
ఆక్సీకరణ సంఖ్య: అన్ని లిగాండ్లను వాటి ఎలక్ట్రాన్ జతలతో తొలగిస్తే కేంద్ర పరమాణువుకు ఉండే ఆవేశం. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺ లో అది +3; [Fe(CN)₆]⁴⁻ లో +2; [Ni(CO)₄] లో 0.
సజాతి లిగాండ్ సంక్లిష్టం (homoleptic): ఒకే రకం లిగాండ్ మాత్రమే, [Co(NH₃)₆]³⁺. విజాతి లిగాండ్ సంక్లిష్టం (heteroleptic): ఒకటి కంటే ఎక్కువ రకాలు, [Co(NH₃)₄Cl₂]⁺.

లిగాండ్ రకం	దాత పరమాణువులు	ఉదాహరణలు
ఏకదంతుర (Unidentate)	1	NH₃, H₂O, Cl⁻, CN⁻, CO
ద్విదంతుర (Didentate)	2	en (ఈథేన్-1,2-డైఅమీన్ / ethane-1,2-diamine), C₂O₄²⁻ (ఆక్సలేట్), గ్లైసినేట్
బహుదంతుర (Polydentate)	2 కంటే ఎక్కువ	EDTA⁴⁻ (షడ్దంతుర: 2 N మరియు 4 O)
ద్విదాత (Ambidentate)	1 (రెండు పరమాణువులలో ఏదో ఒకటి)	NO₂⁻ (N లేదా O), SCN⁻ (S లేదా N)

లోహంతో వలయం ఏర్పరచే ద్విదంతుర లేదా బహుదంతుర లిగాండ్‌ను కీలేట్ (chelate) లిగాండ్ అంటారు. కీలేట్లు సారూప్య ఏకదంతుర లిగాండ్ల సంక్లిష్టాల కంటే ఎక్కువ స్థిరంగా ఉంటాయి (కీలేట్ ప్రభావం). సమన్వయ సంఖ్య అంటే దాత పరమాణువుల లెక్క: [Fe(C₂O₄)₃]³⁻ కు 3 × 2 = 6, [Co(en)₃]³⁺ కు 6, [PtCl₄]²⁻ కు 4.

నామకరణం మరియు ఫార్ములా రాయడం

1. మొదట ధనాయనం, తర్వాత ఋణాయనం పేరు చెప్పాలి.
2. ఘటకం లోపల మొదట లిగాండ్లను అకారాది క్రమంలో (di, tri ఉపసర్గలను పట్టించుకోరు), తర్వాత లోహాన్ని పేర్కొనాలి.
3. ఋణ లిగాండ్లు –o తో ముగుస్తాయి: chlorido, cyanido, oxalato, hydroxido, sulphato, nitrito-N (N ద్వారా బంధితమైన NO₂⁻ "nitrito-N", O ద్వారా అయితే "nitrito-O"). తటస్థ లిగాండ్లు తమ పేర్లనే ఉంచుకుంటాయి, aqua (H₂O), ammine (NH₃), carbonyl (CO) మరియు nitrosyl (NO) మినహా.
4. సరళ లిగాండ్లకు di, tri, tetra ఉపయోగించాలి; ఈథేన్-1,2-డైఅమీన్ వంటి సంక్లిష్ట లిగాండ్లకు బ్రాకెట్లతో bis, tris, tetrakis ఉపయోగించాలి.
5. లోహం ఆక్సీకరణ స్థితి బ్రాకెట్లలో రోమన్ అంకెలలో ఖాళీ లేకుండా తర్వాత వస్తుంది.
6. సంక్లిష్ట అయాన్ ఋణాయనం అయితే, లోహం పేరు –ate తో ముగుస్తుంది (ferrate, cuprate, argentate, aurate); Fe, Cu, Ag, Au, Pb మరియు Sn లకు లాటిన్ మూలం ఉపయోగిస్తారు.
7. ఫార్ములాలో లోహ సంకేతం మొదట వస్తుంది, తర్వాత ఋణ లిగాండ్లు మరియు తటస్థ లిగాండ్లు మొదటి సంకేతం యొక్క అకారాది క్రమంలో వస్తాయి.

ఫార్ములా	పేరు
[Co(NH₃)₆]Cl₃	Hexaamminecobalt(III) chloride
[Co(NH₃)₅Cl]Cl₂	Pentaamminechloridocobalt(III) chloride
K₃[Fe(CN)₆]	Potassium hexacyanidoferrate(III)
K₄[Fe(CN)₆]	Potassium hexacyanidoferrate(II)
[Cr(en)₃]Cl₃	Tris(ethane-1,2-diamine)chromium(III) chloride
[Ni(CO)₄]	Tetracarbonylnickel(0)
[Pt(NH₃)₂Cl₂]	Diamminedichloridoplatinum(II)
[Cu(NH₃)₄]SO₄	Tetraamminecopper(II) sulphate

సాదృశ్యత (Isomerism)

ఒకే ఫార్ములా ఉండి అమరికలు వేరుగా ఉన్న సమ్మేళనాలు.

నిర్మాణాత్మక సాదృశ్యత (Structural isomerism)

బంధన సాదృశ్యత (Linkage): ద్విదాత లిగాండ్ వేర్వేరు పరమాణువుల ద్వారా బంధిస్తుంది. [Co(NH₃)₅(NO₂)]Cl₂ (nitrito-N, పసుపు) మరియు [Co(NH₃)₅(ONO)]Cl₂ (nitrito-O, ఎరుపు).
సమన్వయ సాదృశ్యత (Coordination): ఒకే లవణంలోని ధనాయనం మరియు ఋణాయనం మధ్య లిగాండ్ల మార్పిడి. [Co(NH₃)₆][Cr(CN)₆] మరియు [Cr(NH₃)₆][Co(CN)₆].
అయనీకరణ సాదృశ్యత (Ionisation): గోళం లోపల మరియు బయట మధ్య ఒక అయాన్ మార్పిడి. [Co(NH₃)₅SO₄]Br మరియు [Co(NH₃)₅Br]SO₄ నీటిలో వేర్వేరు అయాన్లను ఇస్తాయి (మొదటిది BaCl₂ తో అవక్షేపం ఇస్తుంది, రెండవది AgNO₃ తో).
ద్రావక సాదృశ్యత (Solvate/hydrate): ఒక సాదృశ్యంలో నీరు గోళం లోపల ఉంటుంది, మరొకదానిలో జాలక అణువుగా ఉంటుంది. [Cr(H₂O)₆]Cl₃ (వైలెట్), [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O (బూడిద-ఆకుపచ్చ), [Cr(H₂O)₄Cl₂]Cl·2H₂O (ముదురు ఆకుపచ్చ).

త్రిమితీయ సాదృశ్యత (Stereoisomerism)

జ్యామితీయ (సిస్–ట్రాన్స్): [Pt(NH₃)₂Cl₂] వంటి చతురస్ర సమతల [MA₂B₂] లోనూ, [Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ వంటి అష్టతలీయ [MA₄B₂] లోనూ కనిపిస్తుంది. చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు దీనిని చూపవు. [Co(NH₃)₃Cl₃] వంటి అష్టతలీయ [MA₃B₃] లో, ముఖ (facial, fac) సాదృశ్యంలో మూడు సర్వసమాన లిగాండ్లు ఒక త్రిభుజాకార ముఖంపై ఉంటాయి, మరియు మధ్యస్థ (meridional, mer) సాదృశ్యంలో అవి లోహం గుండా పోయే ఒక తలంలో ఉంటాయి. [MA₆] మరియు [MA₅B] కు ఒకే రూపం ఉంటుంది.
ధ్రువణ భ్రమణ (Optical): అధ్యారోపణ కాని దర్పణ ప్రతిబింబ జత (d మరియు l, ఇవి సమతల ధ్రువిత కాంతిని వ్యతిరేక దిశలలో భ్రమణం చేస్తాయి). [Co(en)₃]³⁺ రెండు ధ్రువణ భ్రమణ సాదృశ్యాలుగా ఉంటుంది. [CoCl₂(en)₂]⁺ లో, సిస్ రూపం ధ్రువణ భ్రమణ క్రియాశీలం (రెండు ఎనాంటియోమర్లు) కాగా ట్రాన్స్ రూపం కాదు, కాబట్టి మొత్తం మూడు త్రిమితీయ సాదృశ్యాలు ఉంటాయి.

ఉదాహరణ 4 (వెర్నర్): 0.01 mol CoCl₃·5NH₃ అంటే [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂. గోళం బయట ఉన్న రెండు క్లోరైడ్ అయాన్లు మాత్రమే అధిక AgNO₃ తో చర్య జరుపుతాయి, కాబట్టి అవక్షేపం 0.02 mol AgCl (143.5 g mol⁻¹ వాడితే సుమారు 2.87 g). ద్రావణంలో ఒక ఫార్ములా యూనిట్‌కు 3 అయాన్లు ఉంటాయి, ఇది దాని వాహకతకు సరిపోతుంది.

ఉదాహరణ 5 (ఆక్సీకరణ సంఖ్య): K₃[Fe(CN)₆] లో సంక్లిష్ట అయాన్ ఆవేశం –3 మరియు ప్రతి CN⁻ –1, కాబట్టి x + 6(–1) = –3 మరియు x = +3. [Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ లో, NH₃ తటస్థం మరియు Cl⁻ –1, కాబట్టి x + 0 – 2 = +1 మరియు x = +3.

బంధనం: సంయోజకతా బంధ సిద్ధాంతం

లోహం (సంకరీకరణం చెందిన) ఖాళీ ఆర్బిటాళ్లను ఇస్తుంది, అవి లిగాండ్ల ఒంటరి జతలను స్వీకరిస్తాయి. జ్యామితి సంకరీకరణాన్ని అనుసరిస్తుంది. అయస్కాంత ప్రవర్తన d ఆర్బిటాళ్లలో మిగిలిన జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లను అనుసరిస్తుంది.

సంక్లిష్టం	లోహ అయాన్	సంకరీకరణం	జ్యామితి	జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు	అయస్కాంతత్వం
[Co(NH₃)₆]³⁺	Co³⁺ d⁶	d²sp³ (అంతర)	అష్టతలీయం	0	డయా అయస్కాంతం
[CoF₆]³⁻	Co³⁺ d⁶	sp³d² (బాహ్య)	అష్టతలీయం	4	పారా అయస్కాంతం, 4.90 BM
[Ni(CN)₄]²⁻	Ni²⁺ d⁸	dsp²	చతురస్ర సమతలం	0	డయా అయస్కాంతం
[NiCl₄]²⁻	Ni²⁺ d⁸	sp³	చతుర్ముఖీయం	2	పారా అయస్కాంతం, 2.83 BM
[Fe(CN)₆]³⁻	Fe³⁺ d⁵	d²sp³	అష్టతలీయం	1	పారా అయస్కాంతం, 1.73 BM
[Fe(CN)₆]⁴⁻	Fe²⁺ d⁶	d²sp³	అష్టతలీయం	0	డయా అయస్కాంతం

అంతర ఆర్బిటాల్ (inner orbital) సంక్లిష్టాలు (n–1)d ఆర్బిటాళ్లను (d²sp³) ఉపయోగిస్తాయి, బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్లు ఎలక్ట్రాన్లను జతకూడేలా బలవంతం చేసిన తర్వాత. బాహ్య ఆర్బిటాల్ (outer orbital) సంక్లిష్టాలు nd ఆర్బిటాళ్లను (sp³d²) ఉపయోగించి ఎలక్ట్రాన్లను జతకూడకుండా ఉంచుతాయి. [Ni(CO)₄] sp³, చతుర్ముఖీయం మరియు డయా అయస్కాంతం (శూన్య స్థితిలో Ni 3d¹⁰).

VBT పరిమితులు: ఇది అయస్కాంత దత్తాంశాలకు పరిమాణాత్మక వివరణ ఇవ్వదు, సంక్లిష్టాల రంగును వివరించదు, లిగాండ్ల సాపేక్ష బలాన్ని ఇవ్వదు (స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి లేదు), మరియు ఉష్ణగతిక లేదా గతిక స్థిరత్వాన్ని పరిమాణాత్మకంగా వివరించదు.

స్ఫటిక క్షేత్ర సిద్ధాంతం

లిగాండ్లను బిందు ఋణావేశాలుగా పరిగణిస్తారు. ఐదు సమశక్తి d ఆర్బిటాళ్లు శక్తిలో విడిపోతాయి.

అష్టతలీయ క్షేత్రం. dxy, dyz మరియు dzx (t₂g) ఆర్బిటాళ్లు ఒక్కొక్కటి 0.4 Δo తక్కువగా ఉంటాయి. dz² మరియు dx²–y² (eg) ఆర్బిటాళ్లు ఒక్కొక్కటి 0.6 Δo ఎక్కువగా ఉంటాయి. Δo స్ఫటిక క్షేత్ర విభజన శక్తి.

చతుర్ముఖీయ క్షేత్రం. విభజన తిరగబడుతుంది: e (రెండు ఆర్బిటాళ్లు) తక్కువ మరియు t₂ (మూడు ఆర్బిటాళ్లు) ఎక్కువ. Δt = 4/9 Δo, ఇది ఎల్లప్పుడూ జతకూడే శక్తి P కంటే తక్కువ, కాబట్టి చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు అధిక స్పిన్.

అధిక మరియు అల్ప స్పిన్ (d⁴ నుండి d⁷, అష్టతలీయం). Δo < P (బలహీన క్షేత్రం) అయితే, ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడక ముందే eg ను ఆక్రమిస్తాయి: అధిక స్పిన్. Δo > P (బలమైన క్షేత్రం) అయితే, ఎలక్ట్రాన్లు మొదట t₂g లో జతకూడతాయి: అల్ప స్పిన్.

స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి (spectrochemical series) (క్షేత్ర బలం పెరిగే క్రమం): I⁻ < Br⁻ < SCN⁻ < Cl⁻ < S²⁻ < F⁻ < OH⁻ < C₂O₄²⁻ < H₂O < NCS⁻ < edta⁴⁻ < NH₃ < en < CN⁻ < CO.

CFSE (అష్టతలీయం) = (–0.4 × t₂g లోని సంఖ్య + 0.6 × eg లోని సంఖ్య) Δo, జతకూడే శక్తిని విస్మరిస్తూ.

విన్యాసం	CFSE (Δo యూనిట్లలో)
d¹	–0.4
d³	–1.2
d⁶ అల్ప స్పిన్ (t₂g⁶)	–2.4
d⁶ అధిక స్పిన్ (t₂g⁴ eg²)	–0.4
d⁸ (t₂g⁶ eg²)	–1.2
d⁹ (t₂g⁶ eg³)	–0.6

ఉదాహరణ 1: [Fe(CN)₆]⁴⁻ లో Fe²⁺ (d⁶) అల్ప స్పిన్, t₂g⁶ eg⁰, కాబట్టి CFSE = 6 × (–0.4) = –2.4 Δo, 0 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లతో. ఉదాహరణ 2: బలహీన క్షేత్రంలో Co²⁺ (d⁷) t₂g⁵ eg²: CFSE = 5(–0.4) + 2(0.6) = –0.8 Δo, 3 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు మరియు μ = √15 = 3.87 BM తో. ఉదాహరణ 3: Δo = 18000 cm⁻¹ అయితే, Δt = 4/9 × 18000 = 8000 cm⁻¹.

రంగు. సంక్లిష్టం d–d సంక్రమణం కోసం ఒక రంగు కాంతిని శోషించి పూరక రంగులో కనిపిస్తుంది. పెద్ద Δo అంటే తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం వద్ద శోషణ. లిగాండ్‌ను మారిస్తే Δo మారుతుంది, కాబట్టి రంగు కూడా మారుతుంది: [Cu(H₂O)₄]²⁺ లేత నీలం మరియు [Cu(NH₃)₄]²⁺ ముదురు నీలం. d⁰ లేదా d¹⁰ అయాన్లు ఉన్న సంక్లిష్టాలు (Zn²⁺ సంక్లిష్టాల వంటివి) రంగులేనివి.

నిర్మాణం నుండి అయస్కాంత భ్రామకం. d విన్యాసం మరియు క్షేత్ర బలం నుండి జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించి, తర్వాత μ = √(n(n+2)) BM ఉపయోగించాలి. [Fe(CN)₆]³⁻ (Fe³⁺ d⁵, బలమైన క్షేత్రం, t₂g⁵) కు n = 1 మరియు μ = √3 = 1.73 BM. [FeF₆]³⁻ (బలహీన క్షేత్రం, t₂g³ eg²) కు n = 5 మరియు μ = √35 = 5.92 BM. [CoF₆]³⁻ (Co³⁺ d⁶, బలహీన క్షేత్రం, t₂g⁴ eg²) కు n = 4 మరియు μ = √24 = 4.90 BM. ఒకే అయాన్ లిగాండ్‌ను బట్టి మాత్రమే అధిక స్పిన్ లేదా అల్ప స్పిన్ కావచ్చు.

లిగాండ్‌తో రంగు ఎందుకు మారుతుంది. అమోనియా కంటే నీరు బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్, కాబట్టి [Cu(NH₃)₄]²⁺ యొక్క Δo, [Cu(H₂O)₄]²⁺ కంటే ఎక్కువ. అందువల్ల సంక్లిష్టం తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతిని శోషించి వేరే, ముదురు నీలంగా కనిపిస్తుంది. d⁰ అయాన్ సంక్లిష్టంలో ఉత్తేజితం చేయడానికి d ఎలక్ట్రాన్ ఉండదు, కాబట్టి అది రంగులేనిది.

స్థిరత్వం. లిగాండ్ ఎంత బలంగా బంధిస్తే, సంక్లిష్టం స్థిరత్వ స్థిరాంకం అంత ఎక్కువ. en మరియు EDTA వంటి కీలేట్ లిగాండ్లు వలయాలను ఏర్పరచి ఏకదంతుర లిగాండ్ల కంటే ఎక్కువ స్థిర సంక్లిష్టాలను ఇస్తాయి.

ప్రాముఖ్యత మరియు అనువర్తనాలు

గుణాత్మక విశ్లేషణ: అధిక NH₃ తో Cu²⁺ ముదురు నీలం [Cu(NH₃)₄]²⁺ ఇస్తుంది; SCN⁻ తో Fe³⁺ రక్త ఎరుపు [Fe(SCN)]²⁺ ఇస్తుంది; డైమిథైల్గ్లైఆక్సిమ్ (dimethylglyoxime) తో Ni²⁺ ఎరుపు అవక్షేపం ఇస్తుంది.
లోహ సంగ్రహణ: వెండి మరియు బంగారం సయనైడ్ సంక్లిష్టాలుగా, [Ag(CN)₂]⁻ మరియు [Au(CN)₂]⁻, కరుగుతాయి మరియు జింక్ ద్వారా తిరిగి పొందబడతాయి. శుద్ధ నికెల్‌ను మాండ్ (Mond) పద్ధతిలో బాష్పశీల [Ni(CO)₄] ద్వారా తయారుచేస్తారు.
జీవ వ్యవస్థలు: పత్రహరితం (chlorophyll) Mg సంక్లిష్టం; హీమోగ్లోబిన్ Fe సంక్లిష్టం; విటమిన్ B₁₂ (సయనోకోబాలమిన్) Co సంక్లిష్టం.
EDTA: నీటి కాఠిన్యాన్ని అంచనా వేయడానికి (Ca²⁺ మరియు Mg²⁺ EDTA సంక్లిష్టాలను ఏర్పరుస్తాయి) మరియు సీసం విషప్రభావానికి చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు.
వైద్యం: సిస్-ప్లాటిన్ (cis-platin), cis-[Pt(NH₃)₂Cl₂], క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధం.
ఫోటోగ్రఫీ: AgBr ను సోడియం థయోసల్ఫేట్ ("హైపో")లో [Ag(S₂O₃)₂]³⁻ గా కరిగిస్తారు.

NEET లో జాగ్రత్తలు

1. సమన్వయ గోళం లోపల ఉన్న Cl⁻ AgCl ను అవక్షేపించదు; ప్రతి అయాన్ మాత్రమే అవక్షేపిస్తుంది.
2. ప్రాథమిక సంయోజకత ఆక్సీకరణ స్థితి, ద్వితీయ సంయోజకత సమన్వయ సంఖ్య.
3. లిగాండ్లను అకారాది క్రమంలో రాస్తారు (ammine, chlorido కంటే ముందు), ఆవేశం ప్రకారం కాదు; di మరియు tri ఉపసర్గలను పట్టించుకోరు.
4. ఋణ సంక్లిష్టాలలో లోహం పేరు –ate తో ముగుస్తుంది, Fe, Cu, Ag, Au లకు లాటిన్ మూలంతో (ferrate, cuprate).
5. [Co(en)₃]³⁺ సమన్వయ సంఖ్య 6, 3 కాదు.
6. చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు జ్యామితీయ సాదృశ్యతను చూపవు, మరియు Δt = 4/9 Δo.
7. బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్ అంటే బలహీన బంధనం కాదు: దాని అర్థం చిన్న Δo మరియు అధిక స్పిన్. క్రమం I⁻ < Cl⁻ < H₂O < NH₃ < en < CN⁻ < CO.
8. d²sp³ అంతర ఆర్బిటాల్ (అల్ప స్పిన్, (n–1)d ఉపయోగిస్తుంది); sp³d² బాహ్య ఆర్బిటాల్ (nd ఉపయోగిస్తుంది).
9. [Ni(CN)₄]²⁻ చతురస్ర సమతలం మరియు డయా అయస్కాంతం, కానీ [NiCl₄]²⁻ చతుర్ముఖీయం మరియు పారా అయస్కాంతం.
10. trans-[CoCl₂(en)₂]⁺ ధ్రువణ భ్రమణ నిష్క్రియం; cis క్రియాశీలం.

ఒక్క వాక్య సూత్రాలు

1. వెర్నర్ x = 6, 5, 4 మరియు 3 తో CoCl₃·xNH₃ శ్రేణిని అధ్యయనం చేశాడు.
2. [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ అధిక AgNO₃ తో ఒక మోల్‌కు 2 mol AgCl ఇస్తుంది.
3. EDTA షడ్దంతుర లిగాండ్.
4. NO₂⁻ మరియు SCN⁻ ద్విదాత లిగాండ్లు.
5. బంధన సాదృశ్యతకు ద్విదాత లిగాండ్ కావాలి.
6. [Co(NH₃)₆]³⁺ d²sp³, అష్టతలీయం మరియు డయా అయస్కాంతం.
7. [CoF₆]³⁻ sp³d², అష్టతలీయం మరియు నాలుగు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు కలది.
8. CN⁻ తో Ni²⁺ చతురస్ర సమతల dsp² ఇస్తుంది; Cl⁻ తో చతుర్ముఖీయ sp³ ఇస్తుంది.
9. t₂g సగటు శక్తి కంటే 0.4 Δo కింద ఉంటుంది; eg దాని కంటే 0.6 Δo పైన ఉంటుంది.
10. Δt = 4/9 Δo.
11. CO మరియు CN⁻ అత్యంత బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్లలో ఉన్నాయి; I⁻ అత్యంత బలహీనమైన వాటిలో ఒకటి.
12. అధిక Δo అంటే తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యాల శోషణ.
13. పత్రహరితంలో Mg, హీమోగ్లోబిన్‌లో Fe, విటమిన్ B₁₂ లో Co ఉన్నాయి.
14. సిస్-ప్లాటిన్ క్యాన్సర్‌కు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగిస్తారు.
15. EDTA టైట్రేషన్ Ca²⁺ మరియు Mg²⁺ వల్ల కలిగే కాఠిన్యాన్ని కొలుస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

నిశ్చితవాక్యం (A): [Cu(H₂O)₄]²⁺ మరియు [Cu(NH₃)₄]²⁺ ల రంగులు వేరు. కారణం (R): వేర్వేరు లిగాండ్లు వేర్వేరు స్ఫటిక క్షేత్ర విభజన శక్తులను కలిగిస్తాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
లిగాండ్‌ను బట్టి Δo మారుతుంది, కాబట్టి శోషించే కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం మారుతుంది.
Assertion (A): The colours of [Cu(H₂O)₄]²⁺ and [Cu(NH₃)₄]²⁺ are different. Reason (R): Different ligands cause different crystal field splitting energies.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
20 mL కఠిన నీటిలోని Ca²⁺ తో పూర్తిగా చర్య జరపడానికి 10 mL 0.01 M EDTA అవసరం (1:1 సంక్లిష్టం). నీటిలో Ca²⁺ మోలారిటీ ఎంత?
1. 0.01 M
2. 0.05 M
3. 0.0025 M
4. 0.005 M
సమాధానం
D. 0.005 M
EDTA = 10 × 0.01 = 0.1 mmol = 20 mL లోని Ca²⁺; 0.1 mmol/20 mL = 0.005 M.
20 mL of hard water needs 10 mL of 0.01 M EDTA to react completely with its Ca²⁺ (1:1 complex). What is the molarity of Ca²⁺ in the water?
1. 0.01 M
2. 0.05 M
3. 0.0025 M
4. 0.005 M
నిశ్చితవాక్యం (A): [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ అధిక AgNO₃ తో ఒక మోల్ సంక్లిష్టానికి 2 mol AgCl ఇస్తుంది. కారణం (R): సమన్వయ గోళం బయట ఉన్న రెండు క్లోరైడ్ అయాన్లు మాత్రమే అయనీకరణం చెందుతాయి.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
Co కు బంధితమైన Cl⁻ సమన్వయ గోళంలో భాగం మరియు అవక్షేపం ఇవ్వదు.
Assertion (A): [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ gives 2 mol of AgCl with excess AgNO₃ per mole of complex. Reason (R): Only the two chloride ions outside the coordination sphere are ionisable.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: [Pt(NH₃)₂Cl₂] యొక్క ట్రాన్స్ సాదృశ్యం క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధం cis-platin. ప్రవచనం II: cis-ప్లాటిన్‌ను క్యాన్సర్ చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధం సిస్ సాదృశ్యం.
Given below are two statements: Statement I: The trans isomer of [Pt(NH₃)₂Cl₂] is the anticancer drug cis-platin. Statement II: cis-Platin is used in the treatment of cancer. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: Δo < P అయినప్పుడు బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్లు అధిక స్పిన్ అష్టతలీయ సంక్లిష్టాలను ఇస్తాయి. ప్రవచనం II: స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణిలో I⁻ అనేది Cl⁻ కంటే బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
చిన్న Δo వల్ల ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడక ముందే eg ను ఆక్రమిస్తాయి; శ్రేణి I⁻ < Br⁻ < Cl⁻ క్రమంలో ఉంటుంది.
Given below are two statements: Statement I: Weak field ligands give high-spin octahedral complexes when Δo < P. Statement II: In the spectrochemical series I⁻ is a weaker field ligand than Cl⁻. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది వాటిలో బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్ ఏది?
1. Cl⁻
2. F⁻
3. CN⁻
4. H₂O
సమాధానం
C. CN⁻
స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణిలో CN⁻ అనేది H₂O, F⁻ మరియు Cl⁻ ల కంటే చాలా పైన ఉంది.
Which of the following is the strongest field ligand?
1. Cl⁻
2. F⁻
3. CN⁻
4. H₂O
నిశ్చితవాక్యం (A): [Co(NH₃)₅(NO₂)]Cl₂ బంధన సాదృశ్యతను (linkage isomerism) చూపుతుంది. కారణం (R): NO₂⁻ ఒక ద్విదాత (ambidentate) లిగాండ్.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
NO₂⁻ N లేదా O ద్వారా బంధించగలదు, కాబట్టి nitrito-N మరియు nitrito-O సాదృశ్యాలు వస్తాయి.
Assertion (A): [Co(NH₃)₅(NO₂)]Cl₂ shows linkage isomerism. Reason (R): NO₂⁻ is an ambidentate ligand.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
K₂[PtCl₄] లో ప్లాటినం ఆక్సీకరణ సంఖ్య ఎంత?
1. +3
2. +2
3. 0
4. +4
సమాధానం
B. +2
2(+1) + x + 4(–1) = 0, కాబట్టి x = +2.
What is the oxidation number of platinum in K₂[PtCl₄]?
1. +3
2. +2
3. 0
4. +4
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: చతుర్ముఖీయ స్ఫటిక క్షేత్రంలో Δt = 4/9 Δo. ప్రవచనం II: చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు సాధారణంగా అల్ప స్పిన్. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
Δt జతకూడే శక్తి కంటే తక్కువ, కాబట్టి చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు అధిక స్పిన్.
Given below are two statements: Statement I: In a tetrahedral crystal field Δt = 4/9 Δo. Statement II: Tetrahedral complexes are generally low spin. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
0.5 mol CoCl₃·5NH₃ (ఫార్ములా [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂) ను అధిక AgNO₃ ద్రావణంతో చర్య జరిపినప్పుడు ఎన్ని మోల్‌ల AgCl అవక్షేపితమవుతుంది?
1. 1.5 mol
2. 1.0 mol
3. 3.0 mol
4. 0.5 mol
సమాధానం
B. 1.0 mol
గోళం బయట ఉన్న 2 Cl⁻ మాత్రమే అవక్షేపిస్తాయి: 0.5 × 2 = 1.0 mol.
When 0.5 mol of CoCl₃·5NH₃ (formula [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂) is treated with excess AgNO₃ solution, how many moles of AgCl are precipitated?
1. 1.5 mol
2. 1.0 mol
3. 3.0 mol
4. 0.5 mol
జాబితా I లోని సంక్లిష్టాన్ని జాబితా II లోని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యతో జతపరచండి. జాబితా I: a. [Fe(CN)₆]⁴⁻ b. [Fe(CN)₆]³⁻ c. [FeF₆]³⁻ d. [NiCl₄]²⁻. జాబితా II: i. 0 ii. 1 iii. 5 iv. 2.
1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
2. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
సమాధానం
B. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
Fe²⁺ అల్ప స్పిన్ t₂g⁶ కు 0; Fe³⁺ అల్ప స్పిన్ t₂g⁵ కు 1; Fe³⁺ అధిక స్పిన్ కు 5; చతుర్ముఖీయ Ni²⁺ కు 2.
Match the complex in List I with the number of unpaired electrons in List II. List I: a. [Fe(CN)₆]⁴⁻ b. [Fe(CN)₆]³⁻ c. [FeF₆]³⁻ d. [NiCl₄]²⁻. List II: i. 0 ii. 1 iii. 5 iv. 2.
1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
2. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
K₃[Fe(CN)₆] యొక్క IUPAC నామం ఏమిటి?
1. Potassium hexacyanidoferrate(II)
2. Potassium hexacyanoiron(III)
3. Potassium hexacyanidoferrate(III)
4. Tripotassium hexacyanidoferrate(III)
సమాధానం
C. Potassium hexacyanidoferrate(III)
సంక్లిష్ట అయాన్ ఋణాయనం, కాబట్టి ఇనుము ferrate అవుతుంది; లవణానికి 3 + x – 6 = 0 అయితే Fe +3.
What is the IUPAC name of K₃[Fe(CN)₆]?
1. Potassium hexacyanidoferrate(II)
2. Potassium hexacyanoiron(III)
3. Potassium hexacyanidoferrate(III)
4. Tripotassium hexacyanidoferrate(III)
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: EDTA ఒక షడ్దంతుర (hexadentate) లిగాండ్. ప్రవచనం II: కీలేట్ సంక్లిష్టాలు పోల్చదగిన ఏకదంతుర లిగాండ్ల సంక్లిష్టాల కంటే ఎక్కువ స్థిరం. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
EDTA 2 N మరియు 4 O పరమాణువుల ద్వారా బంధిస్తుంది; వలయ నిర్మాణం (కీలేట్ ప్రభావం) స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుంది.
Given below are two statements: Statement I: EDTA is a hexadentate ligand. Statement II: Chelate complexes are more stable than complexes of comparable unidentate ligands. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది సంక్లిష్టాలలో ఏది జ్యామితీయ సాదృశ్యతను చూపుతుంది?
1. [Fe(CN)₆]⁴⁻
2. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺
3. [Ni(CO)₄]
4. [Pt(NH₃)₂Cl₂] (చతురస్ర సమతలం)
సమాధానం
D. [Pt(NH₃)₂Cl₂] (చతురస్ర సమతలం)
చతురస్ర సమతల MA₂B₂ కు సిస్ మరియు ట్రాన్స్ రూపాలు ఉంటాయి; మిగిలిన వాటికి లిగాండ్ల అమరిక ఒక్కటే.
Which of the following complexes shows geometrical isomerism?
1. [Fe(CN)₆]⁴⁻
2. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺
3. [Ni(CO)₄]
4. [Pt(NH₃)₂Cl₂] (square planar)
డయా అయస్కాంత సంక్లిష్టం [Ni(CN)₄]²⁻ లో నికెల్ సంకరీకరణం ఏమిటి?
1. d²sp³
2. sp³
3. sp³d²
4. dsp²
సమాధానం
D. dsp²
Ni²⁺ 3d⁸; బలమైన క్షేత్ర CN⁻ ఎలక్ట్రాన్లను జతచేస్తుంది, ఒక 3d ఆర్బిటాల్ ఖాళీగా మిగిలి dsp² (చతురస్ర సమతలం) వస్తుంది.
What is the hybridisation of nickel in the diamagnetic complex [Ni(CN)₄]²⁻?
1. d²sp³
2. sp³
3. sp³d²
4. dsp²
[Zn(NH₃)₄]²⁺ రంగులేనిది కానీ [Cu(NH₃)₄]²⁺ ముదురు నీలం. కారణం ఏమిటి?
1. Zn²⁺ అయాన్ Cu²⁺ కంటే పెద్దది
2. Zn²⁺ d¹⁰ కాబట్టి d–d సంక్రమణం ఉండదు, కానీ Cu²⁺ d⁹
3. NH₃ కేవలం Zn²⁺ కు బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్
4. Zn²⁺ కు ఐదు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి
సమాధానం
B. Zn²⁺ d¹⁰ కాబట్టి d–d సంక్రమణం ఉండదు, కానీ Cu²⁺ d⁹
d–d సంక్రమణానికి ఖాళీ d స్థాయి కావాలి; Zn²⁺ యొక్క నిండిన d¹⁰ కర్పరంలో అది లేదు.
[Zn(NH₃)₄]²⁺ is colourless but [Cu(NH₃)₄]²⁺ is deep blue. What is the reason?
1. Zn²⁺ is a larger ion than Cu²⁺
2. Zn²⁺ is d¹⁰ and has no d–d transition, but Cu²⁺ is d⁹
3. NH₃ is a weak field ligand for Zn²⁺ only
4. Zn²⁺ has five unpaired electrons
నిశ్చితవాక్యం (A): [Ni(CN)₄]²⁻ డయా అయస్కాంతం. కారణం (R): CN⁻ అయాన్ ఋణావేశం కలిగి ఉంటుంది.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
బలమైన క్షేత్ర CN⁻ Ni²⁺ యొక్క d ఎలక్ట్రాన్లను జతచేయడం (dsp²) వల్ల అది డయా అయస్కాంతం; ఋణావేశం కారణం కాదు.
Assertion (A): [Ni(CN)₄]²⁻ is diamagnetic. Reason (R): The CN⁻ ion carries a negative charge.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు అధిక స్పిన్. కారణం (R): చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలలో Δt జతకూడే శక్తి కంటే ఎక్కువ.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
Δt = 4/9 Δo జతకూడే శక్తి కంటే తక్కువ, అందుకే అవి అధిక స్పిన్.
Assertion (A): Tetrahedral complexes are high spin. Reason (R): Δt is larger than the pairing energy in tetrahedral complexes.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టం [NiCl₄]²⁻ యొక్క స్పిన్-ఓన్లీ అయస్కాంత భ్రామకం ఎంత?
1. 1.73 BM
2. 3.87 BM
3. 0 BM
4. 2.83 BM
సమాధానం
D. 2.83 BM
Cl⁻ తో Ni²⁺ (3d⁸) sp³ మరియు 2 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు: √(2×4) = 2.83 BM.
What is the spin-only magnetic moment of the tetrahedral complex [NiCl₄]²⁻?
1. 1.73 BM
2. 3.87 BM
3. 0 BM
4. 2.83 BM
0.01 mol క్రోమియం క్లోరైడ్ హైడ్రేట్ CrCl₃·6H₂O అధిక AgNO₃ తో 0.02 mol AgCl ఇస్తుంది. దాని ఫార్ములా ఏమిటి?
1. [Cr(H₂O)₃Cl₃]·3H₂O
2. [Cr(H₂O)₄Cl₂]Cl·2H₂O
3. [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O
4. [Cr(H₂O)₆]Cl₃
సమాధానం
C. [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O
ఒక ఫార్ములా యూనిట్‌కు రెండు Cl⁻ లు అయనీకరణం చెందుతాయి (0.02/0.01), కాబట్టి ఒక Cl గోళం లోపల ఐదు H₂O లతో (CN = 6) ఉంటుంది మరియు ఒక H₂O బయట ఉంటుంది.
0.01 mol of a chromium chloride hydrate, CrCl₃·6H₂O, gives 0.02 mol AgCl with excess AgNO₃. What is its formula?
1. [Cr(H₂O)₃Cl₃]·3H₂O
2. [Cr(H₂O)₄Cl₂]Cl·2H₂O
3. [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O
4. [Cr(H₂O)₆]Cl₃
విటమిన్ B₁₂ (సయనోకోబాలమిన్) లో ఉన్న లోహం ఏది?
1. కోబాల్ట్
2. జింక్
3. ఇనుము
4. మెగ్నీషియం
సమాధానం
A. కోబాల్ట్
విటమిన్ B₁₂ కోబాల్ట్ సంక్లిష్టం; పత్రహరితంలో Mg మరియు హీమోగ్లోబిన్‌లో Fe ఉన్నాయి.
Which metal is present in vitamin B₁₂ (cyanocobalamin)?
1. Cobalt
2. Zinc
3. Iron
4. Magnesium
[Pt(en)Cl₂] లో ప్లాటినం సమన్వయ సంఖ్య ఎంత? (en = ఈథేన్-1,2-డైఅమీన్)
1. 2
2. 3
3. 6
4. 4
సమాధానం
D. 4
en ద్విదంతుర (2 దాత పరమాణువులు) మరియు ప్రతి Cl⁻ ఏకదంతుర: 2 + 2 = 4.
What is the coordination number of platinum in [Pt(en)Cl₂]? (en = ethane-1,2-diamine)
1. 2
2. 3
3. 6
4. 4
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: [Ni(CN)₄]²⁻ చతుర్ముఖీయం. ప్రవచనం II: [Ni(CN)₄]²⁻ పారా అయస్కాంతం. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
ఇది చతురస్ర సమతలం (dsp²) మరియు డయా అయస్కాంతం, కాగా [NiCl₄]²⁻ చతుర్ముఖీయం మరియు పారా అయస్కాంతం.
Given below are two statements: Statement I: [Ni(CN)₄]²⁻ is tetrahedral. Statement II: [Ni(CN)₄]²⁻ is paramagnetic. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
[CoF₆]³⁻ లో ఎన్ని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి?
1. 4
2. 0
3. 2
4. 5
సమాధానం
A. 4
F⁻ బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్, కాబట్టి Co³⁺ (3d⁶) అధిక స్పిన్‌గానే ఉంటుంది: t₂g⁴ eg² వల్ల 4 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు (బాహ్య ఆర్బిటాల్, sp³d²).
How many unpaired electrons are there in [CoF₆]³⁻?
1. 4
2. 0
3. 2
4. 5
కింది అష్టతలీయ సంక్లిష్టాలలో ఏ దానికి అత్యధిక త్రిమితీయ సాదృశ్యాలు ఉన్నాయి?
1. [Co(en)₃]³⁺
2. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺
3. [Co(en)₂Cl₂]⁺
4. [Co(NH₃)₃Cl₃]
సమాధానం
C. [Co(en)₂Cl₂]⁺
[Co(en)₂Cl₂]⁺ కు ట్రాన్స్ మరియు సిస్ ఎనాంటియోమర్ జత = 3; [Co(en)₃]³⁺ కు 2, [Co(NH₃)₃Cl₃] కు 2 (fac, mer), [Co(NH₃)₅Cl]²⁺ కు 1 ఉన్నాయి.
Which of the following octahedral complexes has the greatest number of stereoisomers?
1. [Co(en)₃]³⁺
2. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺
3. [Co(en)₂Cl₂]⁺
4. [Co(NH₃)₃Cl₃]
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలు సిస్–ట్రాన్స్ సాదృశ్యతను చూపుతాయి. ప్రవచనం II: [CoF₆]³⁻ ఒక అల్ప స్పిన్ సంక్లిష్టం. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టాలకు జ్యామితీయ సాదృశ్యాలు ఉండవు; F⁻ బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్ కాబట్టి [CoF₆]³⁻ అధిక స్పిన్.
Given below are two statements: Statement I: Tetrahedral complexes show cis–trans isomerism. Statement II: [CoF₆]³⁻ is a low-spin complex. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
జాబితా I లోని సాదృశ్య జతను జాబితా II లోని సాదృశ్యత రకంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. [Co(NH₃)₅(NO₂)]Cl₂ మరియు [Co(NH₃)₅(ONO)]Cl₂ b. [Co(NH₃)₆][Cr(CN)₆] మరియు [Cr(NH₃)₆][Co(CN)₆] c. [Co(NH₃)₅Br]SO₄ మరియు [Co(NH₃)₅SO₄]Br d. [Cr(H₂O)₆]Cl₃ మరియు [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O. జాబితా II: i. సమన్వయ ii. బంధన iii. ద్రావక (హైడ్రేట్) iv. అయనీకరణ.
1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
2. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
4. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
సమాధానం
D. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
NO₂ మరియు ONO బంధన సాదృశ్యత; లోహ-లిగాండ్ సమూహాల మార్పిడి సమన్వయ సాదృశ్యత; SO₄ మరియు Br స్థానాలు మారడం అయనీకరణ సాదృశ్యత; H₂O మరియు Cl స్థానాలు మారడం ద్రావక సాదృశ్యత.
Match the pair of isomers in List I with the type of isomerism in List II. List I: a. [Co(NH₃)₅(NO₂)]Cl₂ and [Co(NH₃)₅(ONO)]Cl₂ b. [Co(NH₃)₆][Cr(CN)₆] and [Cr(NH₃)₆][Co(CN)₆] c. [Co(NH₃)₅Br]SO₄ and [Co(NH₃)₅SO₄]Br d. [Cr(H₂O)₆]Cl₃ and [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O. List II: i. Coordination ii. Linkage iii. Solvate (hydrate) iv. Ionisation.
1. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
2. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
4. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: [Co(NH₃)₆]³⁺ డయా అయస్కాంతం. ప్రవచనం II: [Co(NH₃)₆]³⁺ d²sp³ సంకరీకరణం కలిగిన అంతర ఆర్బిటాల్ సంక్లిష్టం. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
Co³⁺ (3d⁶) బలమైన క్షేత్ర NH₃ తో అన్ని ఎలక్ట్రాన్లను జతచేసి రెండు 3d ఆర్బిటాళ్లను ఉపయోగిస్తుంది.
Given below are two statements: Statement I: [Co(NH₃)₆]³⁺ is diamagnetic. Statement II: [Co(NH₃)₆]³⁺ is an inner orbital complex with d²sp³ hybridisation. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. [Co(NH₃)₆]³⁺ b. [CoF₆]³⁻ c. [Ni(CN)₄]²⁻ d. [NiCl₄]²⁻. జాబితా II: i. sp³ ii. dsp² iii. d²sp³ iv. sp³d².
1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
అల్ప స్పిన్ Co³⁺ d²sp³; అధిక స్పిన్ Co³⁺ sp³d²; CN⁻ తో Ni²⁺ dsp²; Cl⁻ తో Ni²⁺ sp³.
Match List I with List II. List I: a. [Co(NH₃)₆]³⁺ b. [CoF₆]³⁻ c. [Ni(CN)₄]²⁻ d. [NiCl₄]²⁻. List II: i. sp³ ii. dsp² iii. d²sp³ iv. sp³d².
1. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
వెర్నర్ సిద్ధాంతంలో, కేంద్ర లోహం యొక్క ప్రాథమిక సంయోజకత దేనికి సమానం?
1. గోళం బయట ఉన్న ప్రతి అయాన్ల సంఖ్య
2. లిగాండ్ దాత పరమాణువుల సంఖ్య
3. సమన్వయ సంఖ్య
4. ఆక్సీకరణ స్థితి
సమాధానం
D. ఆక్సీకరణ స్థితి
ప్రాథమిక సంయోజకత అయనీకరణం చెందేది మరియు ఆక్సీకరణ స్థితికి సమానం; ద్వితీయ సంయోజకత సమన్వయ సంఖ్యకు సమానం.
In Werner's theory, the primary valence of the central metal is equal to its
1. number of counter ions outside the sphere
2. number of ligand donor atoms
3. coordination number
4. oxidation state
Co²⁺ (d⁷) యొక్క అధిక స్పిన్ అష్టతలీయ సంక్లిష్టానికి CFSE ఎంత (జతకూడే శక్తిని విస్మరిస్తూ)?
1. –1.2 Δo
2. –0.8 Δo
3. –0.4 Δo
4. –1.8 Δo
సమాధానం
B. –0.8 Δo
t₂g⁵ eg²: 5(–0.4) + 2(0.6) = –2.0 + 1.2 = –0.8 Δo.
A high-spin octahedral complex of Co²⁺ (d⁷) has what CFSE (pairing energy ignored)?
1. –1.2 Δo
2. –0.8 Δo
3. –0.4 Δo
4. –1.8 Δo
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సమన్వయ సమ్మేళనాల పేర్లలో లిగాండ్లను అకారాది క్రమంలో పేర్కొంటారు. ప్రవచనం II: ఋణ సంక్లిష్టం పేరు –ide తో ముగుస్తుంది. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
ఋణ సంక్లిష్టాలు –ate తో ముగుస్తాయి (ఉదాహరణకు ferrate); లిగాండ్లు అకారాది క్రమంలో ఉంటాయి.
Given below are two statements: Statement I: In names of coordination compounds the ligands are cited in alphabetical order. Statement II: The name of an anionic complex ends with –ide. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
అష్టతలీయ సంక్లిష్టంలో Δo = 22500 cm⁻¹ ఉన్న లోహ అయాన్‌కు, అదే లిగాండ్‌తో చతుర్ముఖీయ సంక్లిష్టంలో Δt ఎంత?
1. 12500 cm⁻¹
2. 33750 cm⁻¹
3. 5000 cm⁻¹
4. 10000 cm⁻¹
సమాధానం
D. 10000 cm⁻¹
Δt = 4/9 Δo = 4/9 × 22500 = 10000 cm⁻¹.
For a metal ion with Δo = 22500 cm⁻¹ in an octahedral complex, what is Δt for the same ligand in a tetrahedral complex?
1. 12500 cm⁻¹
2. 33750 cm⁻¹
3. 5000 cm⁻¹
4. 10000 cm⁻¹
జాబితా I లోని ఫార్ములాను జాబితా II లోని IUPAC నామంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. [Co(NH₃)₆]Cl₃ b. K₄[Fe(CN)₆] c. [Ni(CO)₄] d. [Pt(NH₃)₂Cl₂]. జాబితా II: i. Tetracarbonylnickel(0) ii. Diamminedichloridoplatinum(II) iii. Potassium hexacyanidoferrate(II) iv. Hexaamminecobalt(III) chloride.
1. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
4. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
సమాధానం
C. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
ప్రతి ఫార్ములాను దాని ఆక్సీకరణ స్థితి మరియు లిగాండ్ పేర్లతో జతచేయండి: Co(III), Fe(II) (4 + x – 6 = 0 అయితే 2), Ni(0), Pt(II).
Match the formula in List I with its IUPAC name in List II. List I: a. [Co(NH₃)₆]Cl₃ b. K₄[Fe(CN)₆] c. [Ni(CO)₄] d. [Pt(NH₃)₂Cl₂]. List II: i. Tetracarbonylnickel(0) ii. Diamminedichloridoplatinum(II) iii. Potassium hexacyanidoferrate(II) iv. Hexaamminecobalt(III) chloride.
1. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-ii, d-i
3. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
4. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
లిగాండ్ క్షేత్ర బలం పెరిగే సరైన క్రమం ఏది?
1. I⁻ < H₂O < Cl⁻ < NH₃ < CN⁻
2. I⁻ < Cl⁻ < H₂O < NH₃ < CN⁻
3. Cl⁻ < I⁻ < H₂O < NH₃ < CN⁻
4. I⁻ < Cl⁻ < NH₃ < H₂O < CN⁻
సమాధానం
B. I⁻ < Cl⁻ < H₂O < NH₃ < CN⁻
స్పెక్ట్రోకెమికల్ శ్రేణి: I⁻ < Br⁻ < Cl⁻ < F⁻ < H₂O < NH₃ < en < CN⁻ < CO.
Which is the correct order of increasing ligand field strength?
1. I⁻ < H₂O < Cl⁻ < NH₃ < CN⁻
2. I⁻ < Cl⁻ < H₂O < NH₃ < CN⁻
3. Cl⁻ < I⁻ < H₂O < NH₃ < CN⁻
4. I⁻ < Cl⁻ < NH₃ < H₂O < CN⁻
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: [Co(NH₃)₅Br]SO₄ మరియు [Co(NH₃)₅SO₄]Br సమన్వయ సాదృశ్యాలు. ప్రవచనం II: ఈ రెండు సాదృశ్యాలు వేర్వేరు అవక్షేపాలు ఇస్తాయి: ఒకదాని సల్ఫేట్‌ను BaCl₂ అవక్షేపిస్తుంది మరియు రెండవదాని బ్రోమైడ్‌ను AgNO₃ అవక్షేపిస్తుంది. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
SO₄²⁻ మరియు Br⁻ గోళం లోపల మరియు బయట స్థానాలు మార్చుకుంటాయి కాబట్టి అవి అయనీకరణ సాదృశ్యాలు; ప్రవచనం II నిజం.
Given below are two statements: Statement I: [Co(NH₃)₅Br]SO₄ and [Co(NH₃)₅SO₄]Br are coordination isomers. Statement II: The two isomers give different precipitates: BaCl₂ precipitates the sulphate of one and AgNO₃ precipitates the bromide of the other. Choose the correct answer.
1. Both Statement I and Statement II are correct
2. Both Statement I and Statement II are incorrect
3. Statement I is correct but Statement II is incorrect
4. Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది ప్రవచనాలలో ఏవి సరైనవి? 1. [Co(en)₃]³⁺ ధ్రువణ భ్రమణ సాదృశ్యతను చూపుతుంది. 2. cis-[CoCl₂(en)₂]⁺ ధ్రువణ భ్రమణ క్రియాశీలం. 3. trans-[CoCl₂(en)₂]⁺ ధ్రువణ భ్రమణ క్రియాశీలం.
1. 1, 2 మరియు 3
2. 1 మరియు 2 మాత్రమే
3. 2 మరియు 3 మాత్రమే
4. 1 మరియు 3 మాత్రమే
సమాధానం
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
[Co(en)₃]³⁺ మరియు సిస్ రూపానికి దర్పణ తలం లేదు (వాటికి ఎనాంటియోమర్లు ఉన్నాయి); ట్రాన్స్ రూపానికి దర్పణ తలం ఉంది మరియు అది ధ్రువణ భ్రమణ నిష్క్రియం.
Which of the following statements are correct? 1. [Co(en)₃]³⁺ shows optical isomerism. 2. cis-[CoCl₂(en)₂]⁺ is optically active. 3. trans-[CoCl₂(en)₂]⁺ is optically active.
1. 1, 2 and 3
2. 1 and 2 only
3. 2 and 3 only
4. 1 and 3 only
ఒక అష్టతలీయ Fe²⁺ సంక్లిష్టం అయస్కాంత భ్రామకం 4.90 BM. దాని CFSE ఎంత (జతకూడే శక్తిని విస్మరిస్తూ)?
1. –0.4 Δo
2. –2.4 Δo
3. –1.2 Δo
4. –0.8 Δo
సమాధానం
A. –0.4 Δo
4.90 BM అంటే 4 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు, కాబట్టి d⁶ అధిక స్పిన్: t₂g⁴ eg² వల్ల –1.6 + 1.2 = –0.4 Δo.
An octahedral Fe²⁺ complex has a magnetic moment of 4.90 BM. What is its CFSE (pairing energy ignored)?
1. –0.4 Δo
2. –2.4 Δo
3. –1.2 Δo
4. –0.8 Δo
జాబితా I లోని సమ్మేళనాన్ని జాబితా II లోని అది కలిగిన లోహంతో జతపరచండి. జాబితా I: a. పత్రహరితం (Chlorophyll) b. హీమోగ్లోబిన్ c. విటమిన్ B₁₂ d. cis-ప్లాటిన్. జాబితా II: i. Co ii. Pt iii. Mg iv. Fe.
1. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
సమాధానం
A. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
పత్రహరితం Mg, హీమోగ్లోబిన్ Fe, విటమిన్ B₁₂ Co, cis-ప్లాటిన్ Pt.
Match the compound in List I with the metal it contains in List II. List I: a. Chlorophyll b. Haemoglobin c. Vitamin B₁₂ d. cis-Platin. List II: i. Co ii. Pt iii. Mg iv. Fe.
1. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
2. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
4. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
జాబితా I లోని అష్టతలీయ విన్యాసాన్ని జాబితా II లోని దాని CFSE తో జతపరచండి. జాబితా I: a. d³ b. d⁶ (అల్ప స్పిన్) c. d⁶ (అధిక స్పిన్) d. d⁹. జాబితా II: i. –0.4 Δo ii. –0.6 Δo iii. –1.2 Δo iv. –2.4 Δo.
1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
2. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
d³ t₂g³ = –1.2; d⁶ అల్ప t₂g⁶ = –2.4; d⁶ అధిక t₂g⁴eg² = –1.6 + 1.2 = –0.4; d⁹ t₂g⁶eg³ = –2.4 + 1.8 = –0.6 Δo.
Match the octahedral configuration in List I with its CFSE in List II. List I: a. d³ b. d⁶ (low spin) c. d⁶ (high spin) d. d⁹. List II: i. –0.4 Δo ii. –0.6 Δo iii. –1.2 Δo iv. –2.4 Δo.
1. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
2. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
3. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
4. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
కోబాల్ట్(III) సంక్లిష్టం CoCl₃·4NH₃ ఒక మోల్‌కు 1 mol AgCl ఇస్తుంది మరియు 1:1 విద్యుద్విశ్లేష్యంగా వాహకత చూపుతుంది. దాని ఫార్ములా మరియు ద్రావణంలో అది ఇచ్చే అయాన్ల సంఖ్య ఎంత?
1. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl, 3 అయాన్లు
2. [Co(NH₃)₄Cl]Cl₂, 3 అయాన్లు
3. [Co(NH₃)₃Cl₃], 0 అయాన్లు
4. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl, 2 అయాన్లు
సమాధానం
D. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl, 2 అయాన్లు
ఒక అయనీకరణ Cl⁻ మరియు సమన్వయ సంఖ్య 6 (4 NH₃ + 2 Cl⁻) వల్ల [Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ మరియు Cl⁻ వస్తాయి: 2 అయాన్లు.
A cobalt(III) complex CoCl₃·4NH₃ gives 1 mol AgCl per mole and conducts as a 1:1 electrolyte. What is its formula and the number of ions it gives in solution?
1. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl, 3 ions
2. [Co(NH₃)₄Cl]Cl₂, 3 ions
3. [Co(NH₃)₃Cl₃], 0 ions
4. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl, 2 ions
కింది వాటిలో ద్విదాత (ambidentate) లిగాండ్ ఏది?
1. C₂O₄²⁻
2. en
3. NO₂⁻
4. NH₃
సమాధానం
C. NO₂⁻
NO₂⁻ N (nitrito-N) లేదా O (nitrito-O) ద్వారా బంధించగలదు; en మరియు ఆక్సలేట్ ద్విదంతుర, NH₃ ఏకదంతుర.
Which of the following is an ambidentate ligand?
1. C₂O₄²⁻
2. en
3. NO₂⁻
4. NH₃
నిశ్చితవాక్యం (A): [Fe(CN)₆]³⁻ ఒక అధిక స్పిన్ సంక్లిష్టం. కారణం (R): CN⁻ ఒక బలమైన క్షేత్ర లిగాండ్.
1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
బలమైన క్షేత్ర CN⁻ జతకూడేలా చేస్తుంది, కాబట్టి [Fe(CN)₆]³⁻ ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్‌తో అల్ప స్పిన్.
Assertion (A): [Fe(CN)₆]³⁻ is a high-spin complex. Reason (R): CN⁻ is a strong field ligand.
1. Both A and R are true and R is the correct explanation of A
2. Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
3. A is true but R is false
4. A is false but R is true
అల్ప స్పిన్ d⁶ అష్టతలీయ సంక్లిష్టం యొక్క స్ఫటిక క్షేత్ర స్థిరీకరణ శక్తి ఎంత (జతకూడే శక్తిని విస్మరిస్తూ)?
1. –0.4 Δo
2. –2.4 Δo
3. –1.2 Δo
4. –1.6 Δo
సమాధానం
B. –2.4 Δo
t₂g⁶ eg⁰: 6 × (–0.4) = –2.4 Δo.
What is the crystal field stabilisation energy of a low-spin d⁶ octahedral complex (pairing energy ignored)?
1. –0.4 Δo
2. –2.4 Δo
3. –1.2 Δo
4. –1.6 Δo
లిగాండ్ EDTA⁴⁻ కు ఎన్ని దాత పరమాణువులు ఉన్నాయి?
1. 6
2. 2
3. 4
4. 8
సమాధానం
A. 6
EDTA షడ్దంతుర: రెండు నైట్రోజన్ పరమాణువులు మరియు కార్బాక్సిలేట్ సమూహాల నాలుగు ఆక్సిజన్ పరమాణువులు.
How many donor atoms does the ligand EDTA⁴⁻ have?
1. 6
2. 2
3. 4
4. 8

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice