కర్బన సమ్మేళనాల శుద్ధీకరణ మరియు లక్షణ నిర్ధారణ
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- అశుద్ధి స్వభావాన్ని బట్టి శుద్ధీకరణ పద్ధతిని ఎంచుకోవాలి: ఉత్పతనం చెందే ఘనాలకు ఉత్పతనం (sublimation), ద్రావణీయత భిన్నంగా ఉన్న ఘనాలకు స్ఫటికీకరణ (crystallisation), ద్రవాలకు స్వేదనం (distillation) (సాధారణ, అంశ, అల్పపీడన, ఆవిరి స్వేదనాలు), చిన్న మిశ్రమాలకు వర్ణలేఖనం (chromatography).
- లాసైన్ పరీక్ష N, S మరియు హాలోజన్లను అయానిక లవణాలుగా (NaCN, Na₂S, NaX) మారుస్తుంది: N ప్రష్యన్ నీలం ఇస్తుంది, S ఊదా రంగు (నైట్రోప్రుస్సైడ్) లేదా నల్లని PbS ఇస్తుంది, N + S కలిసి రక్త ఎరుపు ఇస్తాయి, హాలోజన్లు HNO₃ తో మరిగించిన తర్వాత సిల్వర్ హాలైడ్ అవక్షేపాలు ఇస్తాయి.
- శాతం సంఘటనానికి సూత్రాలు: %C = (12/44) × (CO₂ ద్రవ్యరాశి/సమ్మేళనం ద్రవ్యరాశి) × 100; %H = (2/18) × (H₂O ద్రవ్యరాశి/సమ్మేళనం ద్రవ్యరాశి) × 100; డ్యూమా %N = (28 × V/22400 × m) × 100, ఇక్కడ V అనేది STP వద్ద mL లో; కెల్డాల్ %N = 1.4 × N × V/m.
- అనుభావిక సూత్రం పరమాణువుల మోల్ల సరళమైన పూర్ణసంఖ్య నిష్పత్తి నుండి వస్తుంది; అణుసూత్రం = n × అనుభావిక సూత్రం, ఇక్కడ n = మోలార్ ద్రవ్యరాశి/అనుభావిక సూత్ర ద్రవ్యరాశి. ఆక్సిజన్ను భేదం ద్వారా కనుగొంటారు.
శుద్ధీకరణ పద్ధతులు
ఒక సమ్మేళనం నిర్మాణాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి ముందు అది శుద్ధంగా ఉండాలి. ఉపయోగించే పద్ధతి సమ్మేళనం భౌతిక స్థితిపై, సమ్మేళనం మరియు దానిలోని అశుద్ధుల ధర్మాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
| పద్ధతి | ఉపయోగం | సూత్రం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|
| ఉత్పతనం (Sublimation) | వేడిచేసినప్పుడు నేరుగా ఆవిరిగా మారి, చల్లార్చినప్పుడు తిరిగి ఘనంగా మారే ఘనాలు | అశుద్ధులు ఉత్పతనం చెందవు | కర్పూరం, నాఫ్తలీన్, ఆంత్రసీన్ |
| స్ఫటికీకరణ | ద్రావణిలో ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రతతో ఎక్కువగా మారే ఘనాలు | అశుద్ధ ఘనాన్ని కనిష్ఠ వేడి ద్రావణిలో కరిగించి, ద్రావణాన్ని చల్లార్చగా శుద్ధ స్ఫటికాలు వేరవుతాయి, అశుద్ధులు మాతృ ద్రావణంలో ఉంటాయి | చెరకు రసం నుండి చక్కెర |
| సాధారణ స్వేదనం | బాష్పీభవన స్థానాలలో పెద్ద భేదం ఉన్న ద్రవాలు, లేదా అనుద్వాయి అశుద్ధులు ఉన్న ద్రవం | తక్కువ బాష్పీభవన స్థానం ఉన్న ద్రవం ముందుగా ఆవిరై, సాంద్రీకరణం చెందుతుంది | క్లోరోఫామ్ (334 K) మరియు ఎనిలీన్ (457 K) |
| అంశ స్వేదనం (Fractional distillation) | బాష్పీభవన స్థానాలు దగ్గరగా ఉన్న ద్రవాలు | అంశ స్తంభం (fractionating column) పునరావృత బాష్పీభవనం మరియు సాంద్రీకరణాన్ని ఇస్తుంది | పెట్రోలియం అంశాల వేరుచేత |
| అల్పపీడన స్వేదనం | సాధారణ బాష్పీభవన స్థానం వద్ద లేదా అంతకంటే తక్కువ వద్ద విఘటనం చెందే ద్రవాలు | పీడనాన్ని తగ్గిస్తే బాష్పీభవన స్థానం తగ్గుతుంది | గ్లిజరాల్ |
| ఆవిరి స్వేదనం (Steam distillation) | ఆవిరితో బాష్పశీలమై, నీటిలో కలవని ద్రవాలు | ద్రవం ఆవిరితో కలిసి 373 K కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్వేదనం చెందుతుంది, స్వేదనాన్ని నీటి నుండి వేరు చేస్తారు | ఎనిలీన్ |
| అవకలన నిష్కర్షణ (Differential extraction) | నీటిలో ఉన్న కర్బన సమ్మేళనాలు | నీటిలో కలవని ద్రావణి (ఈథర్ వంటిది) సమ్మేళనాన్ని నీటి కంటే బాగా కరిగిస్తుంది; రెండు పొరలను వేరుచేసే గరాటులో వేరు చేస్తారు | జలద్రావణం నుండి కర్బన సమ్మేళనం నిష్కర్షణ |
స్ఫటికీకరణలో, భిన్న ద్రావణీయతలు గల సమ్మేళనాల మిశ్రమాన్ని పునరావృత స్ఫటికీకరణ (అంశ స్ఫటికీకరణ) ద్వారా కూడా వేరు చేయవచ్చు. అవకలన నిష్కర్షణలో, సమ్మేళనాన్ని తిరిగి పొందడానికి కర్బన పొరను స్వేదనం చేస్తారు.
వర్ణలేఖనం
ఈ పేరు గ్రీకు పదం క్రోమా (chroma) (రంగు) నుండి వచ్చింది, ఎందుకంటే ఈ పద్ధతిని మొదట రంగు పదార్థాలను వేరు చేయడానికి ఉపయోగించారు. మిశ్రమాన్ని చలదశ (mobile phase) లో కరిగిస్తారు, అది స్థిరదశ (stationary phase) మీదుగా ప్రవహిస్తుంది. అంశాలు వేర్వేరు వేగాలతో కదులుతూ వేరవుతాయి.
| రకం | ఆధారం | స్థిరదశ | చలదశ |
|---|---|---|---|
| శోషణ (Adsorption) – స్తంభ వర్ణలేఖనం | వేర్వేరు అంశాలు వేర్వేరు మేరకు శోషణం చెందుతాయి | గాజు స్తంభంలో నింపిన అల్యూమినా లేదా సిలికా జెల్ | తగిన ద్రవం (నిక్షాళకం, eluent) |
| శోషణ – పలుచని పొర వర్ణలేఖనం (TLC) | పైన చెప్పినదే | గాజు పలకపై సిలికా జెల్ లేదా అల్యూమినా యొక్క పలుచని పొర | పలక పైకి ఎక్కే ద్రావణి |
| విభజన (Partition) – కాగిత వర్ణలేఖనం | రెండు ద్రవాల మధ్య నిరంతర అవకలన విభజన | కాగితం రంధ్రాలలో నిలిచిన నీరు | కాగితం పైకి కదిలే తగిన ద్రావణి |
TLC లో, బిందువులను ఆధార రేఖపై ఉంచుతారు. ద్రావణి ఆధార రేఖ కంటే కింద ఉండేలా పలకను మూసిన జాడీలో ఉంచుతారు. ద్రావణి పైకి ఎక్కి, అంశాలను వేర్వేరు ఎత్తులకు తీసుకువెళుతుంది. రంగు లేని బిందువులను అయోడిన్ ఆవిరి, UV కాంతి లేదా చల్లే కారకం ద్వారా కనిపించేలా చేస్తారు.
నిలుపుదల కారకం (Retention factor): Rf = ఆధార రేఖ నుండి పదార్థం ప్రయాణించిన దూరం / ఆధార రేఖ నుండి ద్రావణి ముందు భాగం ప్రయాణించిన దూరం. Rf కు ప్రమాణం లేదు మరియు అది ఎల్లప్పుడూ 1 కంటే తక్కువ లేదా 1 కి సమానం. నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో ప్రతి సమ్మేళనానికి ఒక విశిష్ట Rf ఉంటుంది.
గుణాత్మక విశ్లేషణ
కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్. సమ్మేళనాన్ని పొడి కాపర్(II) ఆక్సైడ్తో బాగా వేడి చేస్తారు. కార్బన్ ఆక్సీకరణం చెంది CO₂ ఏర్పడుతుంది, అది సున్నపు నీటిని పాలవలె మారుస్తుంది. హైడ్రోజన్ ఆక్సీకరణం చెంది H₂O ఏర్పడుతుంది, అది నిర్జల కాపర్(II) సల్ఫేట్ను నీలంగా మారుస్తుంది.
C + 2CuO → 2Cu + CO₂ ; 2H + CuO → Cu + H₂O
CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ + H₂O ; 5H₂O + CuSO₄ → CuSO₄·5H₂O (blue)
లాసైన్ పరీక్ష (సోడియం ద్రవీకరణం). సమ్మేళనాన్ని సోడియం లోహంతో కరిగిస్తారు. నైట్రోజన్, సల్ఫర్ మరియు హాలోజన్లు అయానిక లవణాలైన NaCN, Na₂S మరియు NaX లుగా మారతాయి. కరిగిన ద్రవ్యరాశిని స్వేదన జలంతో మరిగించి వడపోస్తారు. వడపోత ద్రవాన్ని సోడియం ద్రవీకరణ నిష్కర్షం (sodium fusion extract) అంటారు.
Na + C + N → NaCN ; 2Na + S → Na₂S ; Na + X → NaX
| మూలకం | నిష్కర్షంపై పరీక్ష | పరిశీలన |
|---|---|---|
| నైట్రోజన్ | FeSO₄ తో మరిగించి, గాఢ H₂SO₄ తో ఆమ్లీకరించాలి | Fe₄[Fe(CN)₆]₃ యొక్క ప్రష్యన్ నీలం రంగు |
| సల్ఫర్ | సోడియం నైట్రోప్రుస్సైడ్ కలపాలి | ఊదా రంగు |
| సల్ఫర్ | ఎసిటిక్ ఆమ్లంతో ఆమ్లీకరించి, లెడ్ ఎసిటేట్ కలపాలి | PbS యొక్క నల్లని అవక్షేపం |
| నైట్రోజన్ మరియు సల్ఫర్ కలిసి | ఆమ్లీకరించి, FeCl₃ (Fe³⁺) కలపాలి | [Fe(SCN)]²⁺ యొక్క రక్త ఎరుపు రంగు (ద్రవీకరణ సమయంలో NaSCN ఏర్పడుతుంది) |
| హాలోజన్లు | పలుచని HNO₃ తో మరిగించి, తర్వాత AgNO₃ కలపాలి | AgCl తెలుపు, NH₄OH లో కరుగుతుంది; AgBr లేత పసుపు, NH₄OH లో స్వల్పంగా కరుగుతుంది; AgI పసుపు, NH₄OH లో కరగదు |
| ఫాస్ఫరస్ | ఆక్సీకరణ కారకంతో (Na₂O₂) వేడి చేసి ఫాస్ఫేట్ ఏర్పరచాలి, HNO₃ తో మరిగించి, అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ కలపాలి | అమ్మోనియం ఫాస్ఫోమాలిబ్డేట్ యొక్క పసుపు రంగు లేదా అవక్షేపం |
ప్రష్యన్ నీలం ఏర్పడే సోపానాలు: 6CN⁻ + Fe²⁺ → [Fe(CN)₆]⁴⁻ ; 3[Fe(CN)₆]⁴⁻ + 4Fe³⁺ → Fe₄[Fe(CN)₆]₃ . సల్ఫైడ్: S²⁻ + Pb²⁺ → PbS. N మరియు S పరీక్షకు: Fe³⁺ + SCN⁻ → [Fe(SCN)]²⁺.
AgNO₃ పరీక్షకు ముందు నిష్కర్షాన్ని HNO₃ తో మరిగిస్తారు, NaCN మరియు Na₂S లను విఘటనం చేయడానికి. లేకపోతే అవి కూడా సిల్వర్ నైట్రేట్తో అవక్షేపాలు (AgCN మరియు Ag₂S) ఇచ్చి పరీక్షను పాడు చేస్తాయి.
పరిమాణాత్మక విశ్లేషణ
తీసుకున్న కర్బన సమ్మేళనం ద్రవ్యరాశిని m అనుకుందాం.
కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ (లీబిగ్ పద్ధతి). సమ్మేళనాన్ని CuO తో వేడి చేస్తారు. ఏర్పడిన CO₂ ను గాఢ KOH ద్రావణం ఉన్న U-నాళంలో శోషింపజేస్తారు. ఏర్పడిన H₂O ను నిర్జల CaCl₂ ఉన్న నాళంలో శోషింపజేస్తారు. ప్రతి నాళం ద్రవ్యరాశిలో పెరుగుదలను కొలుస్తారు.
- %C = (12/44) × (CO₂ ద్రవ్యరాశి/m) × 100
- %H = (2/18) × (H₂O ద్రవ్యరాశి/m) × 100
నైట్రోజన్.
| పద్ధతి | సూత్రం | గణన సూత్రం |
|---|---|---|
| డ్యూమా (Dumas) | సమ్మేళనాన్ని CO₂ వాతావరణంలో CuO తో వేడి చేస్తారు. నైట్రోజన్ N₂ గా విడుదల అవుతుంది (నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు వేడి కాపర్ జాలీపై క్షయకరణం చెందుతాయి). N₂ ను గాఢ KOH ద్రావణం పైన సేకరించి, దాని ఘనపరిమాణాన్ని STP వద్ద కొలుస్తారు. | %N = (28 × V/22400 × m) × 100, V = STP వద్ద mL లో N₂ ఘనపరిమాణం |
| కెల్డాల్ (Kjeldahl) | సమ్మేళనాన్ని గాఢ H₂SO₄ మరియు కొద్దిగా K₂SO₄ మరియు CuSO₄ (ఉత్ప్రేరకం) తో వేడి చేస్తారు. నైట్రోజన్ (NH₄)₂SO₄ గా మారుతుంది. దీనిని అధిక NaOH తో వేడి చేసి NH₃ విడుదల చేస్తారు, అది కొలిచిన ఘనపరిమాణం గల ప్రామాణిక H₂SO₄ లో శోషణం చెందుతుంది. వినియోగం కాని ఆమ్లాన్ని అనుమాపనం (titration) ద్వారా కనుగొంటారు. | %N = 1.4 × N × V/m, N = ఆమ్ల నార్మాలిటీ, V = NH₃ తో తటస్థీకరణం చెందిన ఆమ్ల ఘనపరిమాణం mL లో |
నైట్రో (–NO₂) లేదా ఆజో (–N=N–) సమూహాలలో నైట్రోజన్ ఉన్న, లేదా వలయంలో నైట్రోజన్ ఉన్న (పిరిడీన్ వంటి) సమ్మేళనాలకు కెల్డాల్ పద్ధతి సంతృప్తికర ఫలితాలు ఇవ్వదు. జీర్ణీకరణ పరిస్థితుల్లో వాటి నైట్రోజన్ అమ్మోనియం సల్ఫేట్గా మారదు. ఈ పద్ధతి సరళమైనది మరియు ఆహారాలు, ఎరువులకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
హాలోజన్లు (క్యారియస్ పద్ధతి). సమ్మేళనాన్ని మూసివేసిన క్యారియస్ నాళంలో ధూమ HNO₃ మరియు AgNO₃ తో వేడి చేస్తారు. కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ ఆక్సీకరణం చెంది CO₂ మరియు H₂O ఏర్పడతాయి. హాలోజన్ సిల్వర్ హాలైడ్ను ఏర్పరుస్తుంది, దానిని వడపోసి, కడిగి, ఆరబెట్టి, తూకం వేస్తారు.
- %Cl = (35.5/143.5) × (AgCl ద్రవ్యరాశి/m) × 100
- %Br = (80/188) × (AgBr ద్రవ్యరాశి/m) × 100
- %I = (127/235) × (AgI ద్రవ్యరాశి/m) × 100
సల్ఫర్. సమ్మేళనాన్ని ధూమ HNO₃ (లేదా Na₂O₂) తో వేడి చేస్తారు. సల్ఫర్ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, దానిని BaCl₂ కలిపి BaSO₄ గా అవక్షేపింపజేస్తారు.
- %S = (32/233) × (BaSO₄ ద్రవ్యరాశి/m) × 100
ఫాస్ఫరస్. సమ్మేళనాన్ని ధూమ HNO₃ తో వేడి చేస్తారు. ఫాస్ఫరస్ ఫాస్ఫారిక్ ఆమ్లంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. అమ్మోనియా మరియు అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ కలిపి దానిని అమ్మోనియం ఫాస్ఫోమాలిబ్డేట్, (NH₄)₃PO₄·12MoO₃ గా అవక్షేపింపజేస్తారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, మెగ్నీషియా మిశ్రమం MgNH₄PO₄ ఇస్తుంది, అది దహనంలో Mg₂P₂O₇ ఇస్తుంది.
- %P = (62/222) × (Mg₂P₂O₇ ద్రవ్యరాశి/m) × 100
ఆక్సిజన్. ఇక్కడ సరళమైన ప్రత్యక్ష పరీక్ష లేదు. ఆక్సిజన్ శాతాన్ని భేదం ద్వారా కనుగొంటారు: %O = 100 − (మిగిలిన అన్ని మూలకాల శాతాల మొత్తం).
అనుభావిక మరియు అణుసూత్రం
- 1. ప్రతి మూలకం శాతాన్ని వ్రాయండి (ఇది 100 g లో గ్రాములకు సమానం).
- 2. పరమాణువుల మోల్లు పొందడానికి ప్రతిదానిని దాని పరమాణు ద్రవ్యరాశితో భాగించండి.
- 3. సరళమైన నిష్పత్తి పొందడానికి అన్నింటినీ అతి చిన్న విలువతో భాగించండి. నిష్పత్తి x.5 లేదా x.33 కి దగ్గరగా ఉంటే చిన్న పూర్ణాంకంతో గుణించండి.
- 4. పూర్ణసంఖ్య నిష్పత్తి అనుభావిక సూత్రాన్ని ఇస్తుంది.
- 5. n = మోలార్ ద్రవ్యరాశి/అనుభావిక సూత్ర ద్రవ్యరాశి. అణుసూత్రం = (అనుభావిక సూత్రం) × n.
ఉపయోగించిన పరమాణు ద్రవ్యరాశులు: C = 12, H = 1, O = 16, N = 14, S = 32, Cl = 35.5, Br = 80, I = 127, P = 31.
సాధించిన ఉదాహరణలు
ఉదాహరణ 1 (C, H మరియు సూత్రం). 0.30 g ద్రవ్యరాశి గల సమ్మేళనం దహనంలో 0.44 g CO₂ మరియు 0.18 g H₂O ఇచ్చింది. దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశి 180 g mol⁻¹. దాని అణుసూత్రం కనుగొనండి.
- %C = (12/44) × (0.44/0.30) × 100 = 40 %
- %H = (2/18) × (0.18/0.30) × 100 = 6.67 %
- %O = 100 − 40 − 6.67 = 53.33 %
- మోల్లు: C = 40/12 = 3.33; H = 6.67/1 = 6.67; O = 53.33/16 = 3.33. నిష్పత్తి C : H : O = 1 : 2 : 1, కనుక అనుభావిక సూత్రం CH₂O (ద్రవ్యరాశి 30).
- n = 180/30 = 6, కనుక అణుసూత్రం C₆H₁₂O₆.
ఉదాహరణ 2 (డ్యూమా). 0.28 g సమ్మేళనం STP వద్ద 56 mL నైట్రోజన్ ఇచ్చింది. %N = (28 × 56)/(22400 × 0.28) × 100 = 1568/6272 × 100 = 25 %.
ఉదాహరణ 3 (కెల్డాల్). 0.35 g సమ్మేళనం అమ్మోనియా ఇచ్చింది, అది 10 mL 0.5 N H₂SO₄ ను తటస్థీకరించింది. %N = 1.4 × 0.5 × 10/0.35 = 20 %.
ఉదాహరణ 4 (క్యారియస్). 0.20 g క్లోరిన్ సమ్మేళనం 0.287 g AgCl ఇచ్చింది. %Cl = (35.5/143.5) × (0.287/0.20) × 100 = 35.5 %.
ఉదాహరణ 5 (సల్ఫర్). 0.16 g సమ్మేళనం 0.233 g BaSO₄ ఇచ్చింది. %S = (32/233) × (0.233/0.16) × 100 = 20 %.
ఉదాహరణ 6 (ఫాస్ఫరస్). 0.31 g సమ్మేళనం 0.222 g Mg₂P₂O₇ ఇచ్చింది. %P = (62/222) × (0.222/0.31) × 100 = 20 %.
ఉదాహరణ 7 (రెండు మూలకాల నుండి అనుభావిక సూత్రం). ఒక హైడ్రోకార్బన్లో 85.7 % C మరియు 14.3 % H ఉన్నాయి, దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశి 56 g mol⁻¹. మోల్లు: C = 85.7/12 = 7.14; H = 14.3. నిష్పత్తి 1 : 2, కనుక అనుభావిక సూత్రం CH₂ (ద్రవ్యరాశి 14). n = 56/14 = 4, కనుక అణుసూత్రం C₄H₈.
పరీక్షలు మరియు కారకాల సారాంశ పట్టిక
| గుర్తించడానికి లేదా అంచనా వేయడానికి | పద్ధతి లేదా కారకం | ఫలితం |
|---|---|---|
| C మరియు H | CuO తో వేడి చేయాలి | CO₂ (సున్నపు నీరు పాలవలె మారుతుంది), H₂O (నిర్జల CuSO₄ నీలంగా మారుతుంది) |
| N (గుణాత్మకం) | లాసైన్, FeSO₄, గాఢ H₂SO₄ | ప్రష్యన్ నీలం |
| S (గుణాత్మకం) | నైట్రోప్రుస్సైడ్ లేదా లెడ్ ఎసిటేట్ | ఊదా లేదా నలుపు |
| N మరియు S కలిసి | Fe³⁺ | రక్త ఎరుపు |
| హాలోజన్లు | HNO₃, AgNO₃ | AgCl తెలుపు, AgBr లేత పసుపు, AgI పసుపు |
| P | అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ | పసుపు |
| N (పరిమాణాత్మకం) | డ్యూమా లేదా కెల్డాల్ | N₂ ఘనపరిమాణం లేదా వినియోగించిన ఆమ్లం నుండి % |
| హాలోజన్లు, S, P (పరిమాణాత్మకం) | క్యారియస్ | AgX, BaSO₄, Mg₂P₂O₇ |
NEET లో జాగ్రత్తలు
- నైట్రో, ఆజో మరియు వలయ నైట్రోజన్ (పిరిడీన్) సమ్మేళనాలకు కెల్డాల్ పద్ధతి పనిచేయదు. డ్యూమా పద్ధతి అన్ని నైట్రోజన్ సమ్మేళనాలకు పనిచేస్తుంది.
- కెల్డాల్ పద్ధతిలో N₂ వాయువును సేకరించరు. నైట్రోజన్ NH₃ గా మారి ఆమ్లం ద్వారా కొలవబడుతుంది. డ్యూమా పద్ధతిలో N₂ ను KOH పైన సేకరిస్తారు.
- ప్రష్యన్ నీలం Fe₄[Fe(CN)₆]₃. రక్త ఎరుపు [Fe(SCN)]²⁺ మరియు దానికి N, S రెండూ అవసరం.
- AgNO₃ కలపడానికి ముందు CN⁻ మరియు S²⁻ లను తొలగించడానికి నిష్కర్షాన్ని HNO₃ తో మరిగిస్తారు. సల్ఫర్ లేదా నైట్రోజన్ పరీక్షకు ఇది చేయరు.
- AgCl NH₄OH లో కరుగుతుంది, AgBr స్వల్పంగా మాత్రమే కరుగుతుంది, AgI కరగదు.
- ఆవిరి స్వేదనం ఆవిరితో బాష్పశీలమై నీటిలో కలవని ద్రవాలకు; అల్పపీడన స్వేదనం బాష్పీభవన స్థానం దగ్గర విఘటనం చెందే ద్రవాలకు. వీటిని తారుమారు చేయకండి.
- స్తంభ వర్ణలేఖనం మరియు TLC శోషణ పద్ధతులు. కాగిత వర్ణలేఖనం విభజన పద్ధతి.
- Rf ఎప్పుడూ 1 కంటే ఎక్కువ కాదు మరియు దానికి ప్రమాణం లేదు.
- లీబిగ్ పద్ధతిలో H₂O ను CaCl₂ లో, CO₂ ను KOH లో శోషింపజేస్తారు. శోషకాలను తారుమారు చేయకండి.
- ఈ పాఠ్యప్రణాళికలో ఆక్సిజన్ను భేదం ద్వారా కనుగొంటారు, ప్రత్యక్ష పరీక్ష ద్వారా కాదు.
ఒక్కమాట సూత్రాలు
- కర్పూరం మరియు నాఫ్తలీన్లను ఉత్పతనం ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు.
- చక్కెరను దాని జలద్రావణం నుండి స్ఫటికీకరిస్తారు.
- క్లోరోఫామ్ మరియు ఎనిలీన్లను సాధారణ స్వేదనం ద్వారా వేరు చేస్తారు.
- పెట్రోలియంను అంశ స్వేదనం ద్వారా అంశాలుగా వేరు చేస్తారు.
- గ్లిజరాల్ను అల్పపీడనంలో స్వేదనం చేస్తారు.
- ఎనిలీన్ను ఆవిరి స్వేదనం ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు.
- అవకలన నిష్కర్షణలో కలవని రెండు ద్రవాలను ఉపయోగిస్తారు.
- స్తంభ వర్ణలేఖనంలో అల్యూమినా లేదా సిలికా జెల్ స్థిరదశగా ఉంటాయి.
- కాగిత వర్ణలేఖనంలో స్థిరదశ కాగితంలో నిలిచిన నీరు.
- సోడియం ద్రవీకరణ N, S మరియు హాలోజన్లను NaCN, Na₂S మరియు NaX లుగా మారుస్తుంది.
- సల్ఫైడ్తో సోడియం నైట్రోప్రుస్సైడ్ ఊదా రంగు ఇస్తుంది.
- ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో సల్ఫైడ్తో లెడ్ ఎసిటేట్ నల్లని PbS ఇస్తుంది.
- అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్తో పసుపు అవక్షేపం ఫాస్ఫరస్ను సూచిస్తుంది.
- క్యారియస్ పద్ధతి హాలోజన్లు, సల్ఫర్ మరియు ఫాస్ఫరస్లను అంచనా వేస్తుంది.
- అనుభావిక సూత్ర ద్రవ్యరాశి × n = మోలార్ ద్రవ్యరాశి.
సాధన ప్రశ్నలు
అనుద్వాయి అశుద్ధులు ఉన్న కర్పూరాన్ని శుద్ధి చేయడానికి ఉత్తమ పద్ధతి:
- ఉత్పతనం (sublimation)
- అవకలన నిష్కర్షణ (differential extraction)
- అల్పపీడన స్వేదనం
- అంశ స్వేదనం
సమాధానం
A. ఉత్పతనం (sublimation)
కర్పూరం వేడిచేసినప్పుడు ఘనం నుండి నేరుగా ఆవిరిగా మారుతుంది, అనుద్వాయి అశుద్ధులు వెనుక మిగిలిపోతాయి.
Camphor containing non-volatile impurities is best purified by:
- Sublimation
- Differential extraction
- Distillation under reduced pressure
- Fractional distillation
గ్లిజరాల్ను అల్పపీడన స్వేదనం ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు, ఎందుకంటే అది:
- వేడిచేసినప్పుడు ఉత్పతనం చెందుతుంది
- దాని సాధారణ బాష్పీభవన స్థానం వద్ద లేదా దాని దగ్గర విఘటనం చెందుతుంది
- దాని బాష్పీభవన స్థానం నీటి బాష్పీభవన స్థానానికి చాలా దగ్గరగా ఉంటుంది
- నీటిలో కలవదు
సమాధానం
B. దాని సాధారణ బాష్పీభవన స్థానం వద్ద లేదా దాని దగ్గర విఘటనం చెందుతుంది
పీడనాన్ని తగ్గిస్తే బాష్పీభవన స్థానం తగ్గుతుంది, కనుక గ్లిజరాల్ విఘటనం చెందకుండా స్వేదనం చెందుతుంది.
Glycerol is purified by distillation under reduced pressure because it:
- sublimes on heating
- decomposes at or near its normal boiling point
- has a boiling point very close to that of water
- is immiscible with water
ఎనిలీన్ వంటి, ఆవిరితో బాష్పశీలమై నీటిలో కలవని ద్రవాన్ని శుద్ధి చేసే పద్ధతి:
- స్తంభ వర్ణలేఖనం
- అంశ స్ఫటికీకరణ
- ఉత్పతనం
- ఆవిరి స్వేదనం
సమాధానం
D. ఆవిరి స్వేదనం
ఆవిరితో బాష్పశీలమై, నీటిలో కలవని ద్రవాలకు ఆవిరి స్వేదనం ఉపయోగిస్తారు.
A liquid that is steam volatile and immiscible with water, such as aniline, is purified by:
- column chromatography
- fractional crystallisation
- sublimation
- steam distillation
ఒక TLC ప్రయోగంలో బిందువు ఆధార రేఖ నుండి 3 cm, ద్రావణి ముందు భాగం 6 cm కదిలాయి. Rf విలువ:
- 1.5
- 2.0
- 0.5
- 0.3
సమాధానం
C. 0.5
Rf = 3/6 = 0.5.
In a TLC experiment the spot moved 3 cm and the solvent front moved 6 cm from the base line. The Rf value is:
- 1.5
- 2.0
- 0.5
- 0.3
నైట్రోజన్, సల్ఫర్ మరియు హాలోజన్ ఉన్న కర్బన సమ్మేళనాన్ని సోడియం లోహంతో కరిగించినప్పుడు ఏర్పడే ఉత్పన్నాలు:
- NH₃, H₂S మరియు HX
- NaCN, Na₂S మరియు NaX
- NaCNO, Na₂SO₃ మరియు NaXO₃
- NaNO₃, Na₂SO₄ మరియు NaX
సమాధానం
B. NaCN, Na₂S మరియు NaX
సోడియం ద్రవీకరణ N, S మరియు హాలోజన్లను అయానిక లవణాలైన NaCN, Na₂S మరియు NaX లుగా మారుస్తుంది.
When an organic compound containing nitrogen, sulphur and a halogen is fused with sodium metal, the products are:
- NH₃, H₂S and HX
- NaCN, Na₂S and NaX
- NaCNO, Na₂SO₃ and NaXO₃
- NaNO₃, Na₂SO₄ and NaX
నైట్రోజన్ పరీక్షలో లభించే ప్రష్యన్ నీలం రంగుకు కారణం:
- Na₄[Fe(CN)₆]
- Fe₂(SO₄)₃
- [Fe(SCN)]²⁺
- Fe₄[Fe(CN)₆]₃
సమాధానం
D. Fe₄[Fe(CN)₆]₃
Fe³⁺ మరియు [Fe(CN)₆]⁴⁻ చర్య జరిపి Fe₄[Fe(CN)₆]₃ ఇస్తాయి.
The Prussian blue colour obtained in the test for nitrogen is due to:
- Na₄[Fe(CN)₆]
- Fe₂(SO₄)₃
- [Fe(SCN)]²⁺
- Fe₄[Fe(CN)₆]₃
AgNO₃ కలపడానికి ముందు సోడియం ద్రవీకరణ నిష్కర్షాన్ని పలుచని HNO₃ తో మరిగించడానికి కారణం:
- ఏర్పడిన సిల్వర్ హాలైడ్ను కరిగించడానికి
- హాలైడ్లను హాలోజన్లుగా మార్చడానికి
- NaCN మరియు Na₂S లను విఘటనం చేయడానికి
- సోడియంను దాని ఆక్సైడ్గా ఆక్సీకరణం చేయడానికి
సమాధానం
C. NaCN మరియు Na₂S లను విఘటనం చేయడానికి
CN⁻ మరియు S²⁻ లు కూడా Ag⁺ తో అవక్షేపాలు ఇస్తాయి; HNO₃ తో మరిగిస్తే అవి తొలగిపోతాయి.
The sodium fusion extract is boiled with dilute HNO₃ before adding AgNO₃ in order to:
- dissolve the silver halide formed
- convert halides to halogens
- decompose NaCN and Na₂S
- oxidise sodium to its oxide
కెల్డాల్ పద్ధతిలో 0.70 g కర్బన సమ్మేళనం ఇచ్చిన అమ్మోనియా 25 mL 0.2 N H₂SO₄ ను తటస్థీకరించింది. నైట్రోజన్ శాతం:
- 10 %
- 20 %
- 7 %
- 14 %
సమాధానం
A. 10 %
%N = 1.4 × N × V/m = 1.4 × 0.2 × 25/0.70 = 7/0.70 = 10 %.
0.70 g of an organic compound gave ammonia in Kjeldahl's method which neutralised 25 mL of 0.2 N H₂SO₄. The percentage of nitrogen is:
- 10 %
- 20 %
- 7 %
- 14 %
డ్యూమా పద్ధతిలో 0.20 g కర్బన సమ్మేళనం STP వద్ద 22.4 mL N₂ ఇచ్చింది. నైట్రోజన్ శాతం:
- 7 %
- 28 %
- 10 %
- 14 %
సమాధానం
D. 14 %
%N = 28 × 22.4/(22400 × 0.20) × 100 = 627.2/4480 × 100 = 14 %.
0.20 g of an organic compound gave 22.4 mL of N₂ at STP in Dumas method. The percentage of nitrogen is:
- 7 %
- 28 %
- 10 %
- 14 %
క్యారియస్ పద్ధతిలో 0.50 g బ్రోమిన్ సమ్మేళనం 0.94 g AgBr ఇచ్చింది (Br = 80, Ag = 108). బ్రోమిన్ శాతం:
- 94 %
- 80 %
- 40 %
- 47 %
సమాధానం
B. 80 %
%Br = (80/188) × (0.94/0.50) × 100 = 80 × 0.005/0.50 × 100 = 80 %.
0.50 g of a bromine compound gave 0.94 g AgBr in the Carius method (Br = 80, Ag = 108). The percentage of bromine is:
- 94 %
- 80 %
- 40 %
- 47 %
0.20 g కర్బన సమ్మేళనం 0.466 g BaSO₄ (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 233) ఇచ్చింది. సల్ఫర్ శాతం:
- 32 %
- 16 %
- 23 %
- 46.6 %
సమాధానం
A. 32 %
%S = (32/233) × (0.466/0.20) × 100 = 32 × 0.002/0.20 × 100 = 32 %.
0.20 g of an organic compound gave 0.466 g BaSO₄ (molar mass 233). The percentage of sulphur is:
- 32 %
- 16 %
- 23 %
- 46.6 %
ఒక సమ్మేళనంలో ద్రవ్యరాశి ప్రకారం 80 % కార్బన్ మరియు 20 % హైడ్రోజన్ ఉన్నాయి. దాని అనుభావిక సూత్రం:
- CH₂
- C₂H₃
- CH₃
- CH₄
సమాధానం
C. CH₃
C మోల్లు = 80/12 = 6.67; H మోల్లు = 20. నిష్పత్తి 1 : 3, కనుక CH₃.
A compound contains 80 % carbon and 20 % hydrogen by mass. Its empirical formula is:
- CH₂
- C₂H₃
- CH₃
- CH₄
పలుచని పొర వర్ణలేఖనంలో స్థిరదశ సాధారణంగా:
- తడి వడపోత కాగితం
- సెల్యులోజ్లో నిలిచిన నీరు
- గాజు పలకపై పరచిన సిలికా జెల్
- ఒక కర్బన ద్రావణి
సమాధానం
C. గాజు పలకపై పరచిన సిలికా జెల్
TLC అనేది పలకపై సిలికా జెల్ లేదా అల్యూమినాతో చేసే శోషణ పద్ధతి. కాగితంలో నీరు కాగిత వర్ణలేఖనానికి స్థిరదశ.
In thin layer chromatography the stationary phase is commonly:
- moist filter paper
- water held in cellulose
- silica gel spread on a glass plate
- an organic solvent
C, H మరియు O మాత్రమే ఉన్న కర్బన సమ్మేళనం పరిమాణాత్మక విశ్లేషణలో ఆక్సిజన్ శాతాన్ని సాధారణంగా పొందే విధానం:
- STP వద్ద N₂ ఘనపరిమాణం నుండి
- 100 నుండి మిగిలిన శాతాల మొత్తాన్ని తీసివేయడం ద్వారా
- ఏర్పడిన AgCl ద్రవ్యరాశి నుండి
- ఏర్పడిన BaSO₄ ద్రవ్యరాశి నుండి
సమాధానం
B. 100 నుండి మిగిలిన శాతాల మొత్తాన్ని తీసివేయడం ద్వారా
ఆక్సిజన్ను భేదం ద్వారా కనుగొంటారు.
In the quantitative analysis of an organic compound containing C, H and O only, the percentage of oxygen is usually obtained:
- from the volume of N₂ at STP
- by subtracting the sum of the other percentages from 100
- from the mass of AgCl formed
- from the mass of BaSO₄ formed
కర్బన సమ్మేళనంలో ఫాస్ఫరస్ను గుర్తించడానికి ఫాస్ఫేట్ ఏర్పరచి, తర్వాత అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ కలుపుతారు. సానుకూల ఫలితం:
- పసుపు రంగు లేదా అవక్షేపం
- ఊదా రంగు
- రక్త ఎరుపు రంగు
- నల్లని అవక్షేపం
సమాధానం
A. పసుపు రంగు లేదా అవక్షేపం
అమ్మోనియం ఫాస్ఫోమాలిబ్డేట్ పసుపు రంగులో ఉంటుంది.
The detection of phosphorus in an organic compound is done by forming phosphate and then adding ammonium molybdate. The positive result is a:
- yellow colour or precipitate
- violet colour
- blood red colour
- black precipitate
కాగిత వర్ణలేఖనంలో స్థిరదశ:
- కాగితంపై అల్యూమినా
- కాగితంపై సిలికా జెల్
- అభివృద్ధికి ఉపయోగించిన కర్బన ద్రావణి
- కాగితం రంధ్రాలలో నిలిచిన నీరు
సమాధానం
D. కాగితం రంధ్రాలలో నిలిచిన నీరు
కాగిత వర్ణలేఖనం విభజన పద్ధతి; సెల్యులోజ్పై ఉన్న నీరు స్థిరదశ.
In paper chromatography the stationary phase is:
- alumina on the paper
- silica gel on the paper
- the organic solvent used for development
- water held in the pores of the paper
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: కర్పూరాన్ని ఉత్పతనం ద్వారా శుద్ధి చేయవచ్చు. ప్రవచనం II: ఉత్పతనంలో ఘనం ఆవిరిగా మారే ముందు ద్రవ స్థితి గుండా వెళుతుంది.
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
ఉత్పతనం అంటే ఘనం నుండి నేరుగా ఆవిరిగా మారడం, ద్రవ దశ ఉండదు.
Given below are two statements: Statement I: Camphor can be purified by sublimation. Statement II: In sublimation the solid passes through the liquid state before turning to vapour.
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఎసిటిక్ ఆమ్ల ద్రావణంలో లెడ్ ఎసిటేట్తో నల్లని అవక్షేపం సల్ఫైడ్ ఉనికిని సూచిస్తుంది. ప్రవచనం II: సోడియం నైట్రోప్రుస్సైడ్ సల్ఫైడ్ అయాన్తో రక్త ఎరుపు రంగు ఇస్తుంది.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
నైట్రోప్రుస్సైడ్ ఇచ్చేది ఊదా రంగు, రక్త ఎరుపు కాదు.
Given below are two statements: Statement I: A black precipitate with lead acetate in acetic acid solution indicates the presence of sulphide. Statement II: Sodium nitroprusside gives a blood red colour with the sulphide ion.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్తో నీలం రంగు ద్వారా ఫాస్ఫరస్ను గుర్తిస్తారు. ప్రవచనం II: హాలోజన్ పరీక్షలో AgNO₃ కలపడానికి ముందు నిష్కర్షాన్ని H₂SO₄ తో మరిగిస్తారు.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ పసుపు రంగు ఇస్తుంది; AgNO₃ కు ముందు HNO₃ ఉపయోగిస్తారు, H₂SO₄ కాదు.
Given below are two statements: Statement I: Phosphorus is detected by a blue colour with ammonium molybdate. Statement II: The extract is boiled with H₂SO₄ before adding AgNO₃ in the halogen test.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఒక సమ్మేళనం Rf విలువ 1 కంటే ఎక్కువ కావచ్చు. ప్రవచనం II: Rf కు ప్రమాణం లేదు.
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
సమాధానం
A. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
పదార్థం ద్రావణి ముందు భాగం కంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించలేదు, కనుక Rf ≤ 1. ఇది దూరాల నిష్పత్తి, కనుక ప్రమాణం లేదు.
Given below are two statements: Statement I: The Rf value of a compound can be greater than 1. Statement II: Rf has no unit.
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: AgI పసుపు రంగులో ఉండి NH₄OH లో కరగదు. ప్రవచనం II: AgCl తెలుపు రంగులో ఉండి NH₄OH లో కరుగుతుంది.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండు ప్రవచనాలు సిల్వర్ హాలైడ్ పరీక్షలను సరిగ్గా వివరిస్తాయి.
Given below are two statements: Statement I: AgI is yellow and insoluble in NH₄OH. Statement II: AgCl is white and soluble in NH₄OH.
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Both Statement I and Statement II are correct
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: బాష్పీభవన స్థానాలు దగ్గరగా ఉన్న ద్రవాలను వేరు చేయడానికి అంశ స్వేదనం ఉపయోగిస్తారు. ప్రవచనం II: బాష్పీభవన స్థానాలు చాలా భిన్నంగా ఉన్న ద్రవాలను వేరు చేయడానికి సాధారణ స్వేదనం చాలు.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండు ప్రవచనాలు సరైనవి.
Given below are two statements: Statement I: Fractional distillation is used to separate liquids with boiling points close to each other. Statement II: Simple distillation is enough to separate liquids whose boiling points differ widely.
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Both Statement I and Statement II are correct
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అవకలన నిష్కర్షణ అనేది కలవని రెండు ద్రావణులలో సమ్మేళనం భిన్న ద్రావణీయతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రవచనం II: సమ్మేళనం అనుభావిక సూత్రం అణువులోని పరమాణువుల అసలు సంఖ్యను ఇస్తుంది.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
పరమాణువుల అసలు సంఖ్యను అనుభావిక సూత్రం కాదు, అణుసూత్రం ఇస్తుంది.
Given below are two statements: Statement I: Differential extraction is based on the different solubility of a compound in two immiscible solvents. Statement II: The empirical formula of a compound gives the actual number of atoms in a molecule.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
కింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. కార్బన్ CO₂ గా గుర్తించబడుతుంది, అది సున్నపు నీటిని పాలవలె మారుస్తుంది. 2. హైడ్రోజన్ నీరుగా గుర్తించబడుతుంది, అది నిర్జల కాపర్(II) సల్ఫేట్ను నీలంగా మారుస్తుంది. 3. సమ్మేళనాన్ని CuO తో వేడి చేసి ఆక్సిజన్ను గుర్తిస్తారు.
- 1 మరియు 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 3 మాత్రమే
- 2 మరియు 3 మాత్రమే
- 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
CuO తో వేడి చేయడం ద్వారా ఆక్సిజన్ను గుర్తించరు; దానిని భేదం ద్వారా కనుగొంటారు.
Which of the following statements are correct? 1. Carbon is detected as CO₂, which turns lime water milky. 2. Hydrogen is detected as water, which turns anhydrous copper(II) sulphate blue. 3. Oxygen is detected by heating the compound with CuO.
- 1 and 2 only
- 1 and 3 only
- 2 and 3 only
- 1, 2 and 3
లీబిగ్ పద్ధతి గురించి కింది వాటిలో ఏ ప్రవచనాలు సరైనవి? 1. CO₂ నిర్జల CaCl₂ లో శోషణం చెందుతుంది. 2. H₂O నిర్జల CaCl₂ లో శోషణం చెందుతుంది. 3. KOH నాళం ద్రవ్యరాశి పెరుగుదల కార్బన్ పరిమాణాన్ని ఇస్తుంది.
- 1 మరియు 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 3 మాత్రమే
- 1, 2 మరియు 3
- 2 మరియు 3 మాత్రమే
సమాధానం
D. 2 మరియు 3 మాత్రమే
CO₂ KOH లో, నీరు CaCl₂ లో శోషణం చెందుతాయి.
Which of the following statements about Liebig's method are correct? 1. CO₂ is absorbed in anhydrous CaCl₂. 2. H₂O is absorbed in anhydrous CaCl₂. 3. The increase in mass of the KOH tube gives the carbon content.
- 1 and 2 only
- 1 and 3 only
- 1, 2 and 3
- 2 and 3 only
నిశ్చితవాక్యం (A): హాలోజన్ల పరీక్షకు ముందు సోడియం ద్రవీకరణ నిష్కర్షాన్ని HNO₃ తో మరిగిస్తారు. కారణం (R): AgNO₃ తో అవక్షేపాలు ఇవ్వగల NaCN మరియు Na₂S లను HNO₃ విఘటనం చేస్తుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
మరిగించడం వల్ల అడ్డుపడే CN⁻ మరియు S²⁻ లు తొలగిపోతాయి.
Assertion (A): The sodium fusion extract is boiled with HNO₃ before testing for halogens. Reason (R): HNO₃ decomposes NaCN and Na₂S that would otherwise give precipitates with AgNO₃.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): నైట్రో సమ్మేళనాలకు కెల్డాల్ పద్ధతి తగదు. కారణం (R): జీర్ణీకరణ సమయంలో నైట్రో సమ్మేళనాల నైట్రోజన్ అమ్మోనియం సల్ఫేట్గా మారదు.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
నైట్రో, ఆజో మరియు వలయ నైట్రోజన్ (NH₄)₂SO₄ గా మారవు.
Assertion (A): Kjeldahl's method is not suitable for nitro compounds. Reason (R): The nitrogen of nitro compounds is not converted to ammonium sulphate during digestion.
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): గ్లిజరాల్ను అల్పపీడన స్వేదనం ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు. కారణం (R): పీడనాన్ని తగ్గించడం ద్రవ బాష్పీభవన స్థానాన్ని పెంచుతుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
పీడనం తగ్గిస్తే బాష్పీభవన స్థానం తగ్గుతుంది, కనుక R అసత్యం.
Assertion (A): Glycerol is purified by distillation under reduced pressure. Reason (R): Reducing the pressure raises the boiling point of a liquid.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): ఒక పదార్థం Rf విలువ ఎప్పుడూ 1 ను మించదు. కారణం (R): పదార్థం ద్రావణి ముందు భాగం కంటే ఎక్కువ దూరం కదలలేదు.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
సమాధానం
D. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
Rf అనేది పదార్థం ప్రయాణించిన దూరానికి, ద్రావణి ముందు భాగం ప్రయాణించిన దూరానికి గల నిష్పత్తి.
Assertion (A): The Rf value of a substance can never exceed 1. Reason (R): A substance cannot move farther than the solvent front.
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
నిశ్చితవాక్యం (A): స్తంభ వర్ణలేఖనం ఒక శోషణ పద్ధతి. కారణం (R): కాగిత వర్ణలేఖనం ఒక విభజన పద్ధతి.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
రెండూ సత్యం, కానీ ఒకటి మరొకదానిని వివరించదు.
Assertion (A): Column chromatography is an adsorption method. Reason (R): Paper chromatography is a partition method.
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): కర్బన సమ్మేళనంలో ఆక్సిజన్ను ఎల్లప్పుడూ క్యారియస్ పద్ధతి ద్వారా అంచనా వేస్తారు. కారణం (R): 100 నుండి మిగిలిన అన్ని మూలకాల శాతాల మొత్తాన్ని తీసివేస్తే ఆక్సిజన్ శాతం వస్తుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
సమాధానం
B. A అసత్యం కానీ R సత్యం
ఆక్సిజన్ను భేదం ద్వారా కనుగొంటారు, క్యారియస్ పద్ధతి ద్వారా కాదు.
Assertion (A): Oxygen in an organic compound is always estimated by the Carius method. Reason (R): Oxygen percentage can be found by subtracting the sum of the percentages of all other elements from 100.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- A is false but R is true
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. నైట్రోజన్ b. సల్ఫర్ c. నైట్రోజన్ మరియు సల్ఫర్ కలిసి d. ఫాస్ఫరస్ జాబితా II: i. సోడియం నైట్రోప్రుస్సైడ్తో ఊదా రంగు ii. ప్రష్యన్ నీలం iii. రక్త ఎరుపు రంగు iv. అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్తో పసుపు రంగు
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
సమాధానం
C. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
N ప్రష్యన్ నీలం, S ఊదా, N మరియు S రక్త ఎరుపు, P పసుపు రంగులను ఇస్తాయి.
Match List I with List II. List I: a. Nitrogen b. Sulphur c. Nitrogen and sulphur together d. Phosphorus List II: i. Violet colour with sodium nitroprusside ii. Prussian blue iii. Blood red colour iv. Yellow colour with ammonium molybdate
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఉత్పతనం b. ఆవిరి స్వేదనం c. అల్పపీడన స్వేదనం d. అంశ స్వేదనం జాబితా II: i. గ్లిజరాల్ ii. ఎనిలీన్ iii. కర్పూరం iv. పెట్రోలియం అంశాలు
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
సమాధానం
D. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
కర్పూరం ఉత్పతనం చెందుతుంది; ఎనిలీన్ను ఆవిరి స్వేదనం చేస్తారు; గ్లిజరాల్ను అల్పపీడనంలో స్వేదనం చేస్తారు; పెట్రోలియంను అంశ స్వేదనం చేస్తారు.
Match List I with List II. List I: a. Sublimation b. Steam distillation c. Distillation under reduced pressure d. Fractional distillation List II: i. Glycerol ii. Aniline iii. Camphor iv. Petroleum fractions
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. కార్బన్ శాతం b. హైడ్రోజన్ శాతం c. నైట్రోజన్ శాతం (డ్యూమా) d. సల్ఫర్ శాతం జాబితా II: i. (32/233) × (BaSO₄ ద్రవ్యరాశి/m) × 100 ii. (28 × V/22400 × m) × 100 iii. (12/44) × (CO₂ ద్రవ్యరాశి/m) × 100 iv. (2/18) × (H₂O ద్రవ్యరాశి/m) × 100
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-i, b-iv, c-ii, d-iii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
సమాధానం
B. a-iii, b-iv, c-ii, d-i
కార్బన్కు CO₂ తో 12/44, హైడ్రోజన్కు H₂O తో 2/18, డ్యూమాకు 28V/22400, సల్ఫర్కు 32/233 ఉపయోగిస్తారు.
Match List I with List II. List I: a. Percentage of carbon b. Percentage of hydrogen c. Percentage of nitrogen (Dumas) d. Percentage of sulphur List II: i. (32/233) × (mass of BaSO₄/m) × 100 ii. (28 × V/22400 × m) × 100 iii. (12/44) × (mass of CO₂/m) × 100 iv. (2/18) × (mass of H₂O/m) × 100
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-i, b-iv, c-ii, d-iii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. AgCl b. AgBr c. AgI d. PbS జాబితా II: i. పసుపు, NH₄OH లో కరగదు ii. నలుపు iii. తెలుపు, NH₄OH లో కరుగుతుంది iv. లేత పసుపు, NH₄OH లో స్వల్పంగా కరుగుతుంది
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
AgCl తెలుపు, కరుగుతుంది; AgBr లేత పసుపు, స్వల్పంగా కరుగుతుంది; AgI పసుపు, కరగదు; PbS నలుపు.
Match List I with List II. List I: a. AgCl b. AgBr c. AgI d. PbS List II: i. Yellow, insoluble in NH₄OH ii. Black iii. White, soluble in NH₄OH iv. Pale yellow, sparingly soluble in NH₄OH
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. స్ఫటికీకరణ b. అవకలన నిష్కర్షణ c. శోషణ వర్ణలేఖనం d. విభజన వర్ణలేఖనం జాబితా II: i. ఘనంపై అవకలన శోషణ ii. రెండు ద్రవ దశల మధ్య నిరంతర విభజన iii. వేడి మరియు చల్లని ద్రావణిలో భిన్న ద్రావణీయత iv. కలవని రెండు ద్రవాలలో భిన్న ద్రావణీయత
- a-iii, b-i, c-iv, d-ii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
సమాధానం
B. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
ప్రతి పద్ధతిని దాని సూత్రంతో జతపరచండి.
Match List I with List II. List I: a. Crystallisation b. Differential extraction c. Adsorption chromatography d. Partition chromatography List II: i. Differential adsorption on a solid ii. Continuous partitioning between two liquid phases iii. Different solubility in hot and cold solvent iv. Different solubility in two immiscible liquids
- a-iii, b-i, c-iv, d-ii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. క్యారియస్ పద్ధతి b. లీబిగ్ పద్ధతి c. కెల్డాల్ పద్ధతి d. డ్యూమా పద్ధతి జాబితా II: i. నైట్రోజన్ను KOH పైన N₂ గా సేకరిస్తారు ii. కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ CO₂ మరియు H₂O లుగా iii. నైట్రోజన్ (NH₄)₂SO₄ గా మారుతుంది iv. హాలోజన్లు సిల్వర్ హాలైడ్లుగా
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-ii, b-iv, c-iii, d-i
- a-iv, b-ii, c-i, d-iii
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
సమాధానం
D. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
క్యారియస్ AgX ఇస్తుంది; లీబిగ్ CO₂ మరియు H₂O ఇస్తుంది; కెల్డాల్ (NH₄)₂SO₄ ఇస్తుంది; డ్యూమా N₂ ఇస్తుంది.
Match List I with List II. List I: a. Carius method b. Liebig's method c. Kjeldahl's method d. Dumas method List II: i. Nitrogen collected as N₂ over KOH ii. Carbon and hydrogen as CO₂ and H₂O iii. Nitrogen converted to (NH₄)₂SO₄ iv. Halogens as silver halides
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-ii, b-iv, c-iii, d-i
- a-iv, b-ii, c-i, d-iii
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
0.60 g కర్బన సమ్మేళనం పూర్తి దహనంలో 0.88 g CO₂ మరియు 0.36 g H₂O ఇచ్చింది. సమ్మేళనంలో హైడ్రోజన్ శాతం సుమారు:
- 4.00 %
- 10.0 %
- 6.67 %
- 12.0 %
సమాధానం
C. 6.67 %
%H = (2/18) × (0.36/0.60) × 100 = 0.04/0.60 × 100 = 6.67 %.
0.60 g of an organic compound on complete combustion gave 0.88 g CO₂ and 0.36 g H₂O. The percentage of hydrogen in the compound is about:
- 4.00 %
- 10.0 %
- 6.67 %
- 12.0 %
ఒక సమ్మేళనంలో ద్రవ్యరాశి ప్రకారం 40 % C, 6.67 % H మరియు 53.33 % O ఉన్నాయి, మోలార్ ద్రవ్యరాశి 60 g mol⁻¹. దాని అణుసూత్రం:
- C₂H₄O₂
- CH₂O
- C₂H₂O₂
- C₃H₆O₃
సమాధానం
A. C₂H₄O₂
అనుభావిక సూత్రం CH₂O (ద్రవ్యరాశి 30). n = 60/30 = 2, కనుక C₂H₄O₂.
A compound has 40 % C, 6.67 % H and 53.33 % O by mass and a molar mass of 60 g mol⁻¹. Its molecular formula is:
- C₂H₄O₂
- CH₂O
- C₂H₂O₂
- C₃H₆O₃
క్యారియస్ పద్ధతిలో 0.25 g క్లోరిన్ సమ్మేళనం 0.287 g AgCl ఇచ్చింది (Ag = 108, Cl = 35.5). క్లోరిన్ శాతం సుమారు:
- 28.4 %
- 35.5 %
- 14.2 %
- 56.8 %
సమాధానం
A. 28.4 %
%Cl = (35.5/143.5) × (0.287/0.25) × 100 = 0.071/0.25 × 100 = 28.4 %.
0.25 g of a chlorine compound gave 0.287 g AgCl in the Carius method (Ag = 108, Cl = 35.5). The percentage of chlorine is about:
- 28.4 %
- 35.5 %
- 14.2 %
- 56.8 %
ఒక సోడియం ద్రవీకరణ నిష్కర్షం సోడియం నైట్రోప్రుస్సైడ్తో ఊదా రంగును, ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో లెడ్ ఎసిటేట్తో నల్లని అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. ప్రష్యన్ నీలం ఏర్పడదు, HNO₃ తో మరిగించిన తర్వాత AgNO₃ తో అవక్షేపం ఏర్పడదు. సమ్మేళనంలో ఉన్నవి:
- నైట్రోజన్ మాత్రమే
- సల్ఫర్ మరియు హాలోజన్
- నైట్రోజన్ మరియు సల్ఫర్
- N, S మరియు హాలోజన్లలో సల్ఫర్ మాత్రమే
సమాధానం
D. N, S మరియు హాలోజన్లలో సల్ఫర్ మాత్రమే
ఊదా రంగు మరియు నల్లని PbS సల్ఫర్ను సూచిస్తాయి; ఇతర పరీక్షలు ప్రతికూలం, కనుక N మరియు హాలోజన్లు లేవు.
A sodium fusion extract gives a violet colour with sodium nitroprusside and a black precipitate with lead acetate in acetic acid. No Prussian blue forms and no precipitate forms with AgNO₃ after boiling with HNO₃. The compound contains:
- nitrogen only
- sulphur and halogen
- nitrogen and sulphur
- sulphur only among N, S and halogens
డ్యూమా పద్ధతిలో 0.40 g కర్బన సమ్మేళనం STP వద్ద 56 mL N₂ ఇచ్చింది. నైట్రోజన్ శాతం:
- 35 %
- 14 %
- 17.5 %
- 25 %
సమాధానం
C. 17.5 %
%N = 28 × 56/(22400 × 0.40) × 100 = 1568/8960 × 100 = 17.5 %.
0.40 g of an organic compound gave 56 mL of N₂ at STP in the Dumas method. The percentage of nitrogen is:
- 35 %
- 14 %
- 17.5 %
- 25 %
కెల్డాల్ పద్ధతిలో 0.40 g సమ్మేళనం ఇచ్చిన అమ్మోనియా 20 mL 0.1 N H₂SO₄ ను తటస్థీకరించింది. నైట్రోజన్ శాతం:
- 28 %
- 7 %
- 3.5 %
- 14 %
సమాధానం
B. 7 %
%N = 1.4 × 0.1 × 20/0.40 = 2.8/0.40 = 7 %. సరిచూడండి: NH₃ మోల్లు = 0.1 × 20/1000 = 0.002; N = 0.028 g; 0.028/0.40 = 7 %.
In Kjeldahl's method 0.40 g of a compound gave ammonia that neutralised 20 mL of 0.1 N H₂SO₄. The percentage of nitrogen is:
- 28 %
- 7 %
- 3.5 %
- 14 %
ఒక TLC ప్రయోగంలో రెండు బిందువులు ఆధార రేఖ నుండి 2.4 cm మరియు 3.6 cm వద్ద ఉన్నాయి, ద్రావణి ముందు భాగం 6.0 cm వద్ద ఉంది. రెండు సమ్మేళనాల Rf విలువలు:
- 0.40 మరియు 0.60
- 0.60 మరియు 0.40
- 2.5 మరియు 1.7
- 0.24 మరియు 0.36
సమాధానం
A. 0.40 మరియు 0.60
Rf = 2.4/6.0 = 0.40 మరియు 3.6/6.0 = 0.60.
In a TLC experiment two spots are at 2.4 cm and 3.6 cm from the base line, and the solvent front is at 6.0 cm. The Rf values of the two compounds are:
- 0.40 and 0.60
- 0.60 and 0.40
- 2.5 and 1.7
- 0.24 and 0.36