వార్తా మరియు వ్యాపార పదజాలం (News and Business Vocabulary)

Free study material · concepts, shortcuts & solved questions

✍️ Select any text to highlight or save it

వార్తా మరియు వ్యాపార పదజాలం (News and Business Vocabulary)

1. పరిచయం

ఎస్‌ఐ మెయిన్స్ పరీక్షలో వార్తాపత్రికల భాష, వ్యాపార-ఆర్థిక రంగాల పదజాలంపై అవగాహన అవసరం. వార్తా కథనాలు చదవడం, రాయడం రెండూ ఈ పరీక్షలో ముఖ్యమైనవి — ముఖ్యంగా సారాంశ రచన (ప్రెసీ), వ్యాస రచన, అనువాదం విభాగాల్లో ఈ పదజాలం ఉపయోగపడుతుంది. ఈ అధ్యాయంలో వార్తా రంగం (జర్నలిజం), వ్యాపార-ఆర్థిక రంగం (బిజినెస్/ఎకనామిక్స్)కు సంబంధించిన అధికారిక తెలుగు పదాలను, వాటి వాడుకను వివరించాం.

2. వార్తా పదజాలం — పట్టిక

క్రమ సంఖ్య	తెలుగు పదం	అర్థం	వాక్యప్రయోగం
1	శీర్షిక	హెడ్‌లైన్	పత్రిక మొదటి పేజీలో పెద్ద శీర్షికతో ఈ వార్తను ప్రచురించింది.
2	ఉపశీర్షిక	సబ్‌హెడ్‌లైన్	ప్రధాన శీర్షిక కింద వివరణాత్మక ఉపశీర్షిక ఇచ్చారు.
3	ప్రధాన కథనం	లీడ్ స్టోరీ	ఎన్నికల ఫలితాలపై ప్రధాన కథనం అన్ని పత్రికల్లో ప్రచురితమైంది.
4	సంపాదకీయం	ఎడిటోరియల్	ఆర్థిక విధానంపై పత్రిక సంపాదకీయం రాసింది.
5	విలేకరి	రిపోర్టర్/కరస్పాండెంట్	సంఘటనా స్థలం నుంచి విలేకరి ప్రత్యక్ష కథనం అందించారు.
6	ముఖ్యాంశాలు	హైలైట్స్	వార్తా ముఖ్యాంశాలను చానెల్ ప్రసారం చేసింది.
7	ప్రకటన (అడ్వర్టైజ్‌మెంట్)	అడ్వర్టైజ్‌మెంట్	పత్రికలో కొత్త ఉత్పత్తికి సంబంధించి పూర్తి పేజీ ప్రకటన వచ్చింది.
8	వార్తా సంస్థ	న్యూస్ ఏజెన్సీ	వార్తా సంస్థ అందించిన సమాచారం ఆధారంగా కథనం రాశారు.
9	ప్రత్యక్ష ప్రసారం	లైవ్ టెలికాస్ట్	పార్లమెంటు సమావేశాలను చానెళ్లు ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేశాయి.
10	పాఠకుల లేఖలు	లెటర్స్ టు ద ఎడిటర్	సమస్యపై పాఠకుల లేఖలు పత్రికకు వెల్లువెత్తాయి.
11	వార్తా విశ్లేషణ	న్యూస్ అనాలిసిస్	నిపుణులు బడ్జెట్‌పై వార్తా విశ్లేషణ అందించారు.
12	తాజా వార్తలు	బ్రేకింగ్ న్యూస్	తాజా వార్తలుగా ప్రమాద సమాచారం ప్రసారమైంది.
13	క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన	గ్రౌండ్ రిపోర్ట్	వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో విలేకరి క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన జరిపారు.
14	అభిప్రాయ సేకరణ	ఒపీనియన్ పోల్	ఎన్నికలకు ముందు సంస్థలు అభిప్రాయ సేకరణ నిర్వహించాయి.
15	వార్తా ఛానల్	న్యూస్ ఛానెల్	జాతీయ వార్తా ఛానల్ ప్రత్యేక కార్యక్రమం ప్రసారం చేసింది.
16	సంక్షిప్త వార్తలు	న్యూస్ బులిటెన్/బ్రీఫ్స్	రాత్రి 9 గంటలకు సంక్షిప్త వార్తలు ప్రసారమవుతాయి.
17	పత్రికా ప్రకటన	ప్రెస్ రిలీజ్	ప్రభుత్వం కొత్త పథకంపై పత్రికా ప్రకటన విడుదల చేసింది.
18	విలేకరుల సమావేశం	ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్	మంత్రి విలేకరుల సమావేశంలో వివరాలు వెల్లడించారు.
19	పాఠకాదరణ	రీడర్‌షిప్	ఈ పత్రికకు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మంచి పాఠకాదరణ ఉంది.
20	నిజ నిర్ధారణ	ఫ్యాక్ట్ చెక్	వైరల్ వార్తపై నిజ నిర్ధారణ చేసిన తర్వాత అది అబద్ధమని తేలింది.
21	వదంతి (పుకారు)	రూమర్	సామాజిక మాధ్యమాల్లో వదంతులు వేగంగా వ్యాపించాయి.
22	సంపాదకుడు	ఎడిటర్	పత్రిక సంపాదకుడు కథనాన్ని పరిశీలించి ఆమోదించారు.
23	కాలమిస్టు (శీర్షికా రచయిత)	కాలమిస్ట్	ప్రముఖ కాలమిస్టు వారం వారం రాజకీయ విశ్లేషణ రాస్తారు.
24	మీడియా స్వేచ్ఛ	ప్రెస్ ఫ్రీడమ్	ప్రజాస్వామ్యానికి మీడియా స్వేచ్ఛ అత్యవసరం.
25	సెన్సార్‌షిప్ (నియంత్రణ)	సెన్సార్‌షిప్	కంటెంట్‌పై సెన్సార్‌షిప్ విధించడాన్ని జర్నలిస్టులు వ్యతిరేకించారు.

3. వ్యాపార-ఆర్థిక పదజాలం — పట్టిక

క్రమ సంఖ్య	తెలుగు పదం	అర్థం	వాక్యప్రయోగం
1	ద్రవ్యోల్బణం	ఇన్‌ఫ్లేషన్	నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరగడంతో ద్రవ్యోల్బణం అధికమైంది.
2	జాతీయ స్థూలోత్పత్తి (జీడీపీ)	గ్రాస్ డొమెస్టిక్ ప్రొడక్ట్	ఈ ఏడాది జాతీయ స్థూలోత్పత్తి వృద్ధి రేటు మెరుగుపడింది.
3	వాణిజ్య లోటు	ట్రేడ్ డెఫిసిట్	దిగుమతులు పెరగడంతో దేశ వాణిజ్య లోటు అధికమైంది.
4	ఎగుమతులు	ఎక్స్‌పోర్ట్స్	వస్త్ర పరిశ్రమ ఎగుమతులు ఈ త్రైమాసికంలో పెరిగాయి.
5	దిగుమతులు	ఇంపోర్ట్స్	ముడిచమురు దిగుమతులపై దేశం ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది.
6	మూలధనం	క్యాపిటల్	కొత్త వ్యాపారానికి తగినంత మూలధనం అవసరం.
7	పెట్టుబడి	ఇన్వెస్ట్‌మెంట్	విదేశీ పెట్టుబడులు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతమిస్తున్నాయి.
8	వాటాదారు (షేర్‌హోల్డర్)	షేర్‌హోల్డర్	వార్షిక సర్వసభ్య సమావేశంలో వాటాదారులు పాల్గొన్నారు.
9	లాభాలు	ప్రాఫిట్స్	కంపెనీ ఈ త్రైమాసికంలో అధిక లాభాలు ఆర్జించింది.
10	నష్టాలు	లాసెస్	మార్కెట్ పతనంతో సంస్థ భారీ నష్టాలు చవిచూసింది.
11	ఆర్థిక మాంద్యం	రిసెషన్	ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక మాంద్యం ప్రభావం కనిపించింది.
12	స్టాక్ మార్కెట్ (వాటా మార్కెట్)	స్టాక్ మార్కెట్	నేడు వాటా మార్కెట్ సూచీలు లాభాల్లో ముగిశాయి.
13	వడ్డీ రేటు	ఇంటరెస్ట్ రేట్	రిజర్వ్ బ్యాంక్ వడ్డీ రేటును యథాతథంగా ఉంచింది.
14	రుణం	లోన్	రైతులకు తక్కువ వడ్డీకే రుణాలు అందిస్తున్నారు.
15	రుణమాఫీ	లోన్ వేవర్	ప్రభుత్వం రైతు రుణమాఫీ పథకం ప్రకటించింది.
16	పన్ను ఎగవేత	ట్యాక్స్ ఎవేజన్	పన్ను ఎగవేతపై ఆదాయపు పన్ను శాఖ దాడులు నిర్వహించింది.
17	వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ)	గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ ట్యాక్స్	వస్తు సేవల పన్ను విధానం దేశవ్యాప్తంగా ఏకీకృత పన్ను వ్యవస్థను తీసుకొచ్చింది.
18	ద్రవ్య విధానం	మానిటరీ పాలసీ	రిజర్వ్ బ్యాంక్ కొత్త ద్రవ్య విధానాన్ని ప్రకటించింది.
19	ఆర్థిక సర్వే	ఎకనామిక్ సర్వే	పార్లమెంటులో ఆర్థిక సర్వే నివేదిక సమర్పించారు.
20	వినియోగదారుడు	కన్జ్యూమర్	వినియోగదారుల హక్కుల పరిరక్షణకు చట్టం రూపొందించారు.
21	సరఫరా వ్యవస్థ	సప్లై చైన్	కరోనా సమయంలో సరఫరా వ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతింది.
22	ఉత్పాదకత	ప్రొడక్టివిటీ	ఆధునిక యంత్రాలతో పరిశ్రమ ఉత్పాదకత పెరిగింది.
23	నిరుద్యోగిత రేటు	అన్‌ఎంప్లాయ్‌మెంట్ రేట్	నివేదిక ప్రకారం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిరుద్యోగిత రేటు తగ్గింది.
24	స్థూల దేశీయ ఆదాయం	గ్రాస్ నేషనల్ ఇన్‌కమ్	తలసరి ఆదాయం లెక్కించేందుకు స్థూల దేశీయ ఆదాయాన్ని పరిగణిస్తారు.
25	విలీనం	మెర్జర్	రెండు బ్యాంకుల విలీనంతో కొత్త సంస్థ ఆవిర్భవించింది.
26	స్టార్టప్ (నవ్య పారిశ్రామిక సంస్థ)	స్టార్టప్	యువకులు కొత్త స్టార్టప్ సంస్థను స్థాపించారు.
27	మార్కెట్ వాటా	మార్కెట్ షేర్	పోటీ సంస్థల మధ్య మార్కెట్ వాటా కోసం తీవ్ర పోటీ నెలకొంది.
28	వినిమయ రేటు	ఎక్స్ఛేంజ్ రేట్	డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి వినిమయ రేటు స్థిరంగా ఉంది.
29	ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి	ఫారిన్ డైరెక్ట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్	తయారీ రంగంలో ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు ఆహ్వానిస్తున్నారు.
30	పొదుపు	సేవింగ్స్	భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం ప్రజలు పొదుపు చేయడం మంచిది.
31	ద్రవ్యలభ్యత	లిక్విడిటీ	బ్యాంకుల్లో ద్రవ్యలభ్యత పెంచేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ చర్యలు తీసుకుంది.
32	వార్షిక నివేదిక	యాన్యువల్ రిపోర్ట్	కంపెనీ వార్షిక నివేదికలో ఆదాయ వ్యయాల వివరాలు పొందుపరిచారు.
33	సుంకం (కస్టమ్స్ డ్యూటీ)	కస్టమ్స్ డ్యూటీ	దిగుమతి వస్తువులపై సుంకం పెంచడంతో ధరలు పెరిగాయి.
34	వ్యాపార ఒప్పందం	ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్	రెండు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వ్యాపార ఒప్పందం కుదిరింది.
35	ఆర్థిక సంఘటిత (వ్యవస్థీకృత) రంగం	ఆర్గనైజ్డ్ సెక్టార్	సంఘటిత రంగంలో ఉద్యోగుల సామాజిక భద్రత మెరుగ్గా ఉంటుంది.

4. వార్తా కథన నిర్మాణం — "విలోమ పిరమిడ్" సూత్రం

వార్తా కథనాలు సాధారణంగా "విలోమ పిరమిడ్" (ఇన్వర్టెడ్ పిరమిడ్) పద్ధతిలో రాస్తారు — అత్యంత ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని మొదట, తక్కువ ప్రాధాన్యత గల వివరాలను చివర ఇస్తారు. ఇది ఐదు "డబ్ల్యూ" మరియు ఒక "హెచ్" సూత్రంపై ఆధారపడుతుంది: ఎవరు (ఎవరు జరిగింది), ఏమిటి (ఏం జరిగింది), ఎప్పుడు (ఎప్పుడు జరిగింది), ఎక్కడ (ఎక్కడ జరిగింది), ఎందుకు (ఎందుకు జరిగింది), ఎలా (ఎలా జరిగింది). పరీక్షలో వార్తా కథనం రాయమని అడిగితే ఈ సూత్రాన్ని అనుసరించడం ఉత్తమం.

ఉదాహరణ: "నిన్న (ఎప్పుడు) నగర శివార్లలో (ఎక్కడ) జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో (ఏమిటి) ఇద్దరు యువకులు (ఎవరు) మృతి చెందారు. మితిమీరిన వేగమే ప్రమాదానికి కారణమని (ఎందుకు) పోలీసులు తెలిపారు." ఈ తరహా క్లుప్త, స్పష్టమైన వాక్యనిర్మాణం వార్తా రచనకు ప్రామాణికం.

5. వ్యాపార-ఆర్థిక కథనాలలో గణాంకాల ప్రस్తావన

ఆర్థిక వార్తలు రాసేటప్పుడు గణాంకాలను (శాతాలు, రూపాయల మొత్తాలు) కచ్చితంగా, తులనాత్మకంగా ప్రस్తావించాలి. ఉదాహరణకు: "గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఈ త్రైమాసికంలో జీడీపీ వృద్ధి రేటు 6.5 శాతం నుంచి 7.2 శాతానికి పెరిగింది." ఇలాంటి తులనాత్మక ప్రస్తావన కథనానికి విశ్వసనీయతను ఇస్తుంది.

6. తరచుగా గందరగోళపడే పదాల భేదం

పదం 1	పదం 2	భేదం
లాభం (ప్రాఫిట్)	ఆదాయం (ఇన్‌కమ్)	లాభం అంటే ఖర్చులు పోను మిగిలిన మొత్తం; ఆదాయం అంటే మొత్తం సంపాదన (ఖర్చులతో సంబంధం లేకుండా).
ద్రవ్యోల్బణం (ఇన్‌ఫ్లేషన్)	మాంద్యం (రిసెషన్)	ద్రవ్యోల్బణం అంటే ధరల పెరుగుదల; మాంద్యం అంటే ఆర్థిక వృద్ధి క్షీణించడం.
ఎగుమతులు (ఎక్స్‌పోర్ట్స్)	దిగుమతులు (ఇంపోర్ట్స్)	ఎగుమతులు అంటే దేశం నుంచి బయటకు పంపే వస్తువులు; దిగుమతులు అంటే బయటి నుంచి దేశంలోకి తెచ్చే వస్తువులు.

సాధన ప్రశ్నలు

"విలోమ పిరమిడ్" సూత్రం అంటే ఏమిటి?
జవాబు: వార్తా కథనంలో అత్యంత ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని మొదట, తక్కువ ప్రాధాన్యత గల వివరాలను చివర ఇచ్చే రచనా పద్ధతి.
"జీడీపీ" పూర్తి రూపం, తెలుగు అర్థం రాయండి.
జవాబు: గ్రాస్ డొమెస్టిక్ ప్రొడక్ట్ — జాతీయ స్థూలోత్పత్తి.
"ద్రవ్యోల్బణం", "మాంద్యం" పదాల భేదం చెప్పండి.
జవాబు: ద్రవ్యోల్బణం అంటే ధరల సాధారణ పెరుగుదల; మాంద్యం అంటే ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి క్షీణించే స్థితి.
"సంపాదకీయం" అంటే ఏమిటి?
జవాబు: పత్రిక తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ రాసే ప్రధాన వ్యాసం.
"ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి" (ఎఫ్‌డీఐ) అంటే ఏమిటి?
జవాబు: విదేశీ సంస్థలు లేదా వ్యక్తులు నేరుగా దేశీయ వ్యాపారాల్లో పెట్టే పెట్టుబడి.
వార్తా కథనంలో "ఐదు డబ్ల్యూ ఒక హెచ్" సూత్రాన్ని వివరించండి.
జవాబు: ఎవరు, ఏమిటి, ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎందుకు, ఎలా అనే ఆరు ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చేలా వార్తను నిర్మించడం.
"వాణిజ్య లోటు" అంటే ఏమిటి?
జవాబు: ఎగుమతుల కంటే దిగుమతులు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఏర్పడే వ్యత్యాసం.
"జీఎస్టీ" పూర్తి రూపం, ప్రయోజనం రాయండి.
జవాబు: వస్తు సేవల పన్ను — దేశవ్యాప్తంగా ఏకీకృత పరోక్ష పన్ను వ్యవస్థను తీసుకురావడం దీని ప్రయోజనం.
"పాఠకుల లేఖలు" విభాగం పత్రికలో ఎందుకు ఉంటుంది?
జవాబు: పాఠకుల అభిప్రాయాలు, స్పందనలు తెలుసుకునేందుకు, సంపాదక వర్గానికి ప్రజల గొంతును చేరవేసేందుకు.
"నిజ నిర్ధారణ" (ఫ్యాక్ట్ చెక్) ఎందుకు ముఖ్యం?
జవాబు: తప్పుడు వార్తలు, వదంతులు వ్యాప్తి చెందకుండా నిరోధించేందుకు, విశ్వసనీయమైన సమాచారాన్ని ప్రజలకు అందించేందుకు.
"లాభం", "ఆదాయం" పదాల భేదం రాయండి.
జవాబు: ఆదాయం అంటే మొత్తం సంపాదన; లాభం అంటే ఖర్చులు, వ్యయాలు తీసివేసిన తర్వాత మిగిలేది.
"రుణమాఫీ" పథకం గురించి ఒక వాక్యం రాయండి.
జవాబు: రైతుల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం రుణమాఫీ పథకాన్ని ప్రకటిస్తుంది.
"మార్కెట్ వాటా" అంటే ఏమిటి?
జవాబు: ఒక పరిశ్రమలో మొత్తం అమ్మకాల్లో ఒక సంస్థకు దక్కే వాటా శాతం.
"సెన్సార్‌షిప్", "మీడియా స్వేచ్ఛ" పదాల మధ్య సంబంధం వివరించండి.
జవాబు: సెన్సార్‌షిప్ మీడియా స్వేచ్ఛకు విరుద్ధమైనది — సమాచార ప్రసారంపై నియంత్రణ విధించడం ద్వారా స్వేచ్ఛను పరిమితం చేస్తుంది.
ఆర్థిక కథనాల్లో గణాంకాలను ఎలా ప్రస్తావించాలి?
జవాబు: కచ్చితమైన శాతాలు, మొత్తాలతో, గత కాలంతో తులనాత్మకంగా ప్రస్తావించాలి — దీనివల్ల కథనానికి విశ్వసనీయత చేకూరుతుంది.

7. అదనపు వార్తా-వ్యాపార పదజాలం

క్రమ సంఖ్య	తెలుగు పదం	అర్థం	వాక్యప్రయోగం
26 (వార్తా)	పరిశోధనాత్మక కథనం	ఇన్వెస్టిగేటివ్ స్టోరీ	అవినీతిపై విలేకరి పరిశోధనాత్మక కథనం రాశారు.
27 (వార్తా)	మూలాధారం (సోర్స్)	సోర్స్	విశ్వసనీయ మూలాధారం అందించిన సమాచారంతో కథనం రాశారు.
28 (వార్తా)	వార్తా ప్రామాణికత	న్యూస్ క్రెడిబిలిటీ	పత్రిక వార్తా ప్రామాణికతను కాపాడుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
29 (వార్తా)	సంపాదక వర్గం	ఎడిటోరియల్ బోర్డ్	సున్నితమైన అంశాలపై సంపాదక వర్గం చర్చించి నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
30 (వార్తా)	వార్తా సంకలనం	న్యూస్ కంపైలేషన్	రోజువారీ వార్తా సంకలనాన్ని డిజిటల్ పోర్టల్‌లో అందిస్తారు.
36 (వ్యాపార)	ద్రవ్య లోటు (ఆర్థిక లోటు)	ఫిస్కల్ డెఫిసిట్	ప్రభుత్వ వ్యయం ఆదాయాన్ని మించడంతో ద్రవ్య లోటు పెరిగింది.
37 (వ్యాపార)	పరోక్ష పన్ను	ఇన్‌డైరెక్ట్ ట్యాక్స్	వస్తు కొనుగోళ్లపై వినియోగదారుడు పరోక్ష పన్ను చెల్లిస్తాడు.
38 (వ్యాపార)	ప్రత్యక్ష పన్ను	డైరెక్ట్ ట్యాక్స్	ఆదాయపు పన్ను ప్రత్యక్ష పన్నుకు ఉదాహరణ.
39 (వ్యాపార)	నియంత్రణ సంస్థ (రెగ్యులేటర్)	రెగ్యులేటరీ బాడీ	సెబీ స్టాక్ మార్కెట్‌ను నియంత్రించే సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
40 (వ్యాపార)	వినియోగదారుల ధరల సూచీ	కన్జ్యూమర్ ప్రైస్ ఇండెక్స్	వినియోగదారుల ధరల సూచీ ఆధారంగా ద్రవ్యోల్బణం లెక్కిస్తారు.
41 (వ్యాపార)	పరిశ్రమల ఉత్పత్తి సూచీ	ఇండెక్స్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ ప్రొడక్షన్	పరిశ్రమల ఉత్పత్తి సూచీ పెరుగుదల ఆర్థిక పురోగతికి సూచన.
42 (వ్యాపార)	నిరర్థక ఆస్తులు	నాన్-పెర్ఫార్మింగ్ అసెట్స్	బ్యాంకుల్లో నిరర్థక ఆస్తుల శాతం తగ్గించేందుకు చర్యలు తీసుకున్నారు.
43 (వ్యాపార)	దివాలా	బ్యాంక్రప్టసీ	నష్టాల కారణంగా సంస్థ దివాలా ప్రకటించింది.
44 (వ్యాపార)	వ్యవస్థాపకుడు (ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్)	ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్	యువ వ్యవస్థాపకుడు వినూత్న ఆలోచనతో సంస్థను స్థాపించాడు.
45 (వ్యాపార)	సరళీకరణ	లిబరలైజేషన్	ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాలు దేశ వృద్ధికి దోహదపడ్డాయి.
46 (వ్యాపార)	ప్రైవేటీకరణ	ప్రైవటైజేషన్	ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ప్రైవేటీకరణపై చర్చ జరుగుతోంది.
47 (వ్యాపార)	జాతీయీకరణ	నేషనలైజేషన్	1969లో బ్యాంకుల జాతీయీకరణ జరిగింది.
48 (వ్యాపార)	ప్రపంచీకరణ	గ్లోబలైజేషన్	ప్రపంచీకరణ వల్ల అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం విస్తరించింది.
49 (వ్యాపార)	మధ్యంతర బడ్జెట్	ఇంటెరిమ్ బడ్జెట్	ఎన్నికల ముందు ప్రభుత్వం మధ్యంతర బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టింది.
50 (వ్యాపార)	ఆర్థిక సంఘం	ఫైనాన్స్ కమిషన్	రాష్ట్రాలకు నిధుల పంపిణీపై ఆర్థిక సంఘం సిఫారసులు చేసింది.

8. వార్తా-వ్యాపార కథన నమూనా

నమూనా వార్తా కథనం: "రాష్ట్ర రాజధానిలో (ఎక్కడ) నిన్న (ఎప్పుడు) జరిగిన పారిశ్రామిక సదస్సులో (ఏమిటి) పలు కంపెనీలు (ఎవరు) రూ. 5,000 కోట్ల పెట్టుబడులకు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి. యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించే లక్ష్యంతో (ఎందుకు) ఈ సదస్సును ప్రభుత్వం నిర్వహించింది (ఎలా)." ఈ నమూనాలో వార్తా వాక్యనిర్మాణం, గణాంకాల ప్రస్తావన రెండూ కనిపిస్తాయి — ఇది వ్యాపార వార్తా కథనాలకు ఆదర్శవంతమైన శైలి.

9. ఆర్థిక నివేదికలలో వాడే సాధారణ పదబంధాలు

"గత ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే వృద్ధి నమోదైంది" — తులనాత్మక వృద్ధిని సూచించే పదబంధం.
"మార్కెట్ నిపుణుల అంచనా ప్రకారం" — విశ్లేషణాత్మక కథనాలలో వాడే పరిచయ పదబంధం.
"ఆర్థిక సంవత్సరం ముగింపు నాటికి" — కాలపరిమితిని సూచించే పదబంధం.
"రిజర్వ్ బ్యాంక్ మార్గదర్శకాల మేరకు" — నియంత్రణ సంస్థల నిర్ణయాలను ప్రస్తావించే పదబంధం.

10. ముగింపు గమనిక

ఈ అధ్యాయంలో వార్తా, వ్యాపార-ఆర్థిక రంగాలకు సంబంధించి 75కు పైగా అధికారిక తెలుగు పదాలను పరిచయం చేశాం. వీటిని కేవలం అర్థం చేసుకోవడమే కాక, వాక్యాలలో ప్రయోగించి అభ్యాసం చేయడం ద్వారా వ్యాసరచన, అనువాదం, సారాంశ రచన విభాగాలలో మెరుగైన పనితీరు కనబరచవచ్చు. తదుపరి అధ్యాయంలో వ్యాసరచనా నిర్మాణం, మెళకువలను వివరంగా చర్చిస్తాము.

సాధన ప్రశ్నలు (మరిన్ని)

"ద్రవ్య లోటు", "వాణిజ్య లోటు" పదాల భేదం చెప్పండి.
జవాబు: ద్రవ్య లోటు అంటే ప్రభుత్వ వ్యయం, ఆదాయం మధ్య వ్యత్యాసం; వాణిజ్య లోటు అంటే దిగుమతులు, ఎగుమతుల మధ్య వ్యత్యాసం.
"ప్రత్యక్ష పన్ను", "పరోక్ష పన్ను" పదాలకు ఒక్కొక్క ఉదాహరణ ఇవ్వండి.
జవాబు: ప్రత్యక్ష పన్ను — ఆదాయపు పన్ను; పరోక్ష పన్ను — వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ).
"సరళీకరణ", "ప్రైవేటీకరణ", "ప్రపంచీకరణ" పదాలను క్లుప్తంగా వివరించండి.
జవాబు: సరళీకరణ అంటే ఆర్థిక నియంత్రణలు తగ్గించడం; ప్రైవేటీకరణ అంటే ప్రభుత్వ సంస్థలను ప్రైవేటు రంగానికి బదిలీ చేయడం; ప్రపంచీకరణ అంటే దేశాల మధ్య ఆర్థిక అనుసంధానం పెరగడం.

11. వార్తా, వ్యాపార పదజాలంలో తరచుగా ఎదురయ్యే జతపదాలు (కొల్లొకేషన్స్)

తెలుగులో కొన్ని పదాలు నిర్దిష్ట జతపదాలుగానే వాడుకలో స్థిరపడ్డాయి. వీటిని సరైన రూపంలో వాడటం భాషా నైపుణ్యానికి నిదర్శనం:

"ధరలు పెరిగాయి / తగ్గాయి" — ధరల మార్పును సూచించేటప్పుడు ఈ క్రియలే వాడాలి, "ఎక్కువయ్యాయి" వంటి వ్యావహారిక పదాలు అధికారిక కథనాల్లో నివారించాలి.
"వృద్ధి రేటు నమోదైంది" — గణాంక మార్పును నివేదించేటప్పుడు వాడే ప్రామాణిక పదబంధం.
"మార్కెట్ లాభాల్లో / నష్టాల్లో ముగిసింది" — స్టాక్ మార్కెట్ కథనాలలో స్థిరపడిన పదబంధం.
"పథకం అమల్లోకి వచ్చింది" — కొత్త విధానం, చట్టం అమలును సూచించే పదబంధం.
"కేసు దర్యాప్తులో ఉంది" — కొనసాగుతున్న దర్యాప్తును సూచించేటప్పుడు వాడే పదబంధం.

12. తెలుగు-ఆంగ్ల మిశ్రమ వాడుక — ఎప్పుడు అనుమతించవచ్చు?

అధికారిక తెలుగు రచనలో పూర్తిగా ఆంగ్ల పదాలను నివారించడం కొన్నిసార్లు కష్టసాధ్యం అవుతుంది — ముఖ్యంగా "జీఎస్టీ", "ఎఫ్‌డీఐ", "సెబీ" వంటి క్లుప్త రూప నామవాచకాలకు (సంక్షిప్త రూపాలు) తెలుగు అనువాదం వాడుకలో లేకపోతే, ఆ ఆంగ్ల సంక్షిప్త రూపాన్నే యథాతథంగా ఉపయోగించడం ఆమోదయోగ్యమే. అయితే మొదటిసారి ప్రస్తావించేటప్పుడు పూర్తి తెలుగు వివరణ ఇచ్చి, తర్వాత సంక్షిప్త రూపాన్ని వాడటం మంచి పద్ధతి. ఉదాహరణకు: "వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) విధానం అమల్లోకి వచ్చాక..." అని మొదట పూర్తి రూపం, తర్వాత "జీఎస్టీ రేట్లు" అని సంక్షిప్త రూపం వాడవచ్చు.

13. అభ్యాస వ్యాయామం — పదజాల అనువాదం

కింది ఆంగ్ల పదాలకు సరైన తెలుగు అధికారిక పదాలను గుర్తించి రాయండి: Inflation, Trade Deficit, Editorial, Breaking News, Merger, Startup, Fiscal Deficit, Bankruptcy, Regulatory Body, Consumer Price Index. (జవాబులు పై పట్టికలలో ఇవ్వబడ్డాయి — ద్రవ్యోల్బణం, వాణిజ్య లోటు, సంపాదకీయం, తాజా వార్తలు, విలీనం, స్టార్టప్, ద్రవ్య లోటు, దివాలా, నియంత్రణ సంస్థ, వినియోగదారుల ధరల సూచీ.)

14. అదనపు గమనిక — వార్తా, వ్యాపార రచనలలో నిష్పక్షపాతం

వార్తా కథనం రాసేటప్పుడు రచయిత తన వ్యక్తిగత అభిప్రాయాన్ని కలపకుండా, వాస్తవాలను నిష్పక్షపాతంగా అందించాలి. అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేయాలంటే వాటిని సంపాదకీయం లేదా విశ్లేషణ కథనంగా విడిగా గుర్తించాలి. వ్యాపార-ఆర్థిక కథనాలలో గణాంకాలను నమ్మదగిన మూలాధారాల (ప్రభుత్వ నివేదికలు, రిజర్వ్ బ్యాంక్ డేటా వంటివి) నుంచి మాత్రమే ఉదహరించాలి. ఈ సూత్రాలు పాటిస్తే రాసిన కథనం ప్రామాణికంగా, విశ్వసనీయంగా ఉంటుంది — ఇది పరీక్షలో వ్యాసరచన మూల్యాంకనంలో కూడా సానుకూల ప్రభావం చూపుతుంది.

ఈ అధ్యాయంలో నేర్చుకున్న పదజాలాన్ని రోజువారీ తెలుగు వార్తాపత్రికలు (ఈనాడు, ఆంధ్రజ్యోతి, సాక్షి వంటివి) చదవడం ద్వారా మరింత సానుకూలంగా బలోపేతం చేసుకోవచ్చు. ఆర్థిక పేజీలలో వచ్చే వ్యాపార కథనాలను ప్రత్యేకంగా గమనిస్తే, పైన ఇచ్చిన పదజాలం ఆచరణలో ఎలా ఉపయోగించబడుతుందో అవగతమవుతుంది.

Page 1 of 1

← Chapter 7 TOC Index Chapter 9 →