భారత మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ — మెయిన్స్ లోతైన అధ్యయనం · Chapter 1

జాతీయ ఆదాయం, జనాభా, HDI, సుస్థిర అభివృద్ధి

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

GDP దేశం లోపల జరిగిన ఉత్పత్తిని లెక్కిస్తుంది; GNP దానికి విదేశాల నుంచి నికర కారక ఆదాయాన్ని (NFIA) కలుపుతుంది. కారక వ్యయం వద్ద NNPని జాతీయ ఆదాయం అంటారు.
పని చేసే వయస్సు వారి వాటా ఎక్కువగా ఉండి, ఆధారపడే నిష్పత్తి తగ్గుతున్నప్పుడు దేశానికి జనాభా డివిడెండ్ లభిస్తుంది. ప్రజలకు నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు లభిస్తేనే ఈ లాభం నిజమవుతుంది.
HDI ఆరోగ్యం, విద్య, ఆదాయాన్ని కొలుస్తుంది. MPI, GII లేమిని, లింగ అంతరాలను కొలుస్తాయి. సుస్థిర అభివృద్ధి అంటే భవిష్యత్ తరాలకు హాని కలిగించకుండా ప్రస్తుత అవసరాలను తీర్చుకోవడం.

జాతీయ ఆదాయ భావనలు

జాతీయ ఆదాయం అంటే ఒక సంవత్సరంలో దేశంలో ఉత్పత్తయిన అన్ని తుది వస్తువులు, సేవల ద్రవ్య విలువ. మధ్యంతర వస్తువులను లెక్కించము, ఎందుకంటే అది ద్వంద్వ లెక్కింపు అవుతుంది.

GDP (స్థూల దేశీయోత్పత్తి): నివాసులు, నివాసేతరులు ఇద్దరూ కలిసి దేశీయ భూభాగం లోపల ఉత్పత్తి చేసిన తుది వస్తువులు, సేవల విలువ.
GNP (స్థూల జాతీయోత్పత్తి): GDPకి విదేశాల నుంచి నికర కారక ఆదాయం కలిపితే వస్తుంది. NFIA అంటే విదేశాల్లో భారతీయులు సంపాదించిన ఆదాయం నుంచి భారతదేశంలో విదేశీయులు సంపాదించిన ఆదాయాన్ని తీసివేయగా వచ్చేది.
NDP, NNP: GDP, GNPల నుంచి తరుగుదల (స్థిర మూలధన వినియోగం) తీసివేస్తే వస్తాయి.
మార్కెట్ ధర, కారక వ్యయం: మార్కెట్ ధరలో పరోక్ష పన్నులు కలిసి ఉంటాయి, సబ్సిడీలు తీసివేయబడతాయి. కారక వ్యయం అంటే ఉత్పత్తి కారకాలకు మాత్రమే చెల్లించే వ్యయం.
GVA (స్థూల విలువ జోడింపు): ఉత్పత్తి విలువ నుంచి మధ్యంతర ఇన్‌పుట్ల విలువను తీసివేయగా వచ్చేది. మార్కెట్ ధర వద్ద GDP = ప్రాథమిక ధరల వద్ద GVA + ఉత్పత్తి పన్నులు - ఉత్పత్తి సబ్సిడీలు.

పదం	సూత్రం
GNP	GDP + NFIA
NDP	GDP - తరుగుదల
మార్కెట్ ధర వద్ద NNP	GNP - తరుగుదల
కారక వ్యయం వద్ద NNP (జాతీయ ఆదాయం)	మార్కెట్ ధర వద్ద NNP - పరోక్ష పన్నులు + సబ్సిడీలు
వ్యక్తిగత ఆదాయం	జాతీయ ఆదాయం - పంపిణీ చేయని లాభాలు - కార్పొరేట్ పన్ను + బదిలీ చెల్లింపులు
వినియోగ ఆదాయం	వ్యక్తిగత ఆదాయం - వ్యక్తిగత ప్రత్యక్ష పన్నులు

నామమాత్ర, వాస్తవ విలువలు. నామమాత్ర GDP ప్రస్తుత ధరలను ఉపయోగిస్తుంది. వాస్తవ GDP స్థిరమైన ఆధార సంవత్సరం ధరలను ఉపయోగిస్తుంది, కాబట్టి ద్రవ్యోల్బణ ప్రభావాన్ని తొలగిస్తుంది. వృద్ధిని కొలవడానికి సరైన కొలమానం వాస్తవ GDP. GDP డిఫ్లేటర్ = (నామమాత్ర GDP / వాస్తవ GDP) x 100.

తలసరి ఆదాయం = జాతీయ ఆదాయం / జనాభా. ఇది సగటు, అసమానతను దాచిపెడుతుంది.

కొలిచే పద్ధతులు

1. ఉత్పత్తి (విలువ జోడింపు) పద్ధతి: వ్యవసాయం, పరిశ్రమ, సేవలనే ప్రతి రంగం జోడించిన విలువను కలపడం.
2. ఆదాయ పద్ధతి: వేతనాలు, అద్దె, వడ్డీ, లాభం అనే అన్ని కారకాల ఆదాయాలను కలపడం.
3. వ్యయ పద్ధతి: GDP = C + I + G + (X - M). ఇక్కడ C వినియోగం, I పెట్టుబడి, G ప్రభుత్వ వ్యయం, X - M నికర ఎగుమతులు.

భారతదేశంలో జాతీయ ఖాతాలను గణాంకాలు, కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) కింద ఉన్న జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) ప్రచురిస్తుంది. భారతదేశం మొత్తానికి ఉత్పత్తి పద్ధతిని, ఆదాయ పద్ధతిని కలిపి, డిమాండ్ విభజనకు వ్యయ పద్ధతిని ఉపయోగిస్తుంది.

ఆధార సంవత్సరం, దాని సవరణ

వాస్తవ GDPని కనుగొనడానికి ధరలను తీసుకునే సంవత్సరం ఆధార సంవత్సరం. ధరల బరువులు, ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం ప్రస్తుత వాస్తవికతకు సరిపోయేలా దీనిని కాలానుగుణంగా మారుస్తారు. భారతదేశ జాతీయ ఖాతాల సిరీస్ ఇప్పుడు 2022-23ను ఆధార సంవత్సరంగా ఉపయోగిస్తోంది; MoSPI 2026 ఫిబ్రవరి 27న విడుదల చేసిన ఈ కొత్త సిరీస్ 2011-12 సిరీస్ స్థానంలో వచ్చింది. కొత్త సిరీస్ GDP పరిమాణాన్ని, వృద్ధి రేటును మార్చవచ్చు, కాబట్టి ఆధార సంవత్సరం మారడం వల్ల పాత సిరీస్‌తో పోల్చడం కష్టమవుతుంది. సవరణల్లో కంపెనీ ఫైలింగ్‌లు (MCA-21), కొత్త సర్వేల వంటి కొత్త డేటా వనరులు చేరతాయి.

సవరణ వెనుక ఉన్న గణాంక భావన: స్థిరమైన పాత ఆధార సంవత్సరం క్రమంగా ప్రాతినిధ్యం కోల్పోతుంది. కొత్త వస్తువులు వస్తాయి, పాత వస్తువులు మాయమవుతాయి, సేవల వాటా పెరుగుతుంది.

జనాభా స్వరూపం, జనాభా డివిడెండ్

భారతదేశంలో జనగణన ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి జరుగుతుంది. ఇది జనాభా డేటాకు ప్రధాన వనరు, 2011 జనగణన పూర్తయిన తాజాది.

జనన రేటు, మరణ రేటు, సహజ వృద్ధి రేటు: వృద్ధి రేటు అంటే జనన రేటు, మరణ రేటుల మధ్య తేడా.
మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (TFR): ఒక స్త్రీకి సగటు పిల్లల సంఖ్య. ప్రతిక్షేపణ స్థాయి సుమారు 2.1.
లింగ నిష్పత్తి: ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు స్త్రీల సంఖ్య.
ఆధారపడే నిష్పత్తి: పని చేసే వయస్సులో ఉన్న ప్రతి 100 మందికి ఆధారపడిన వారి (పిల్లలు, వృద్ధులు) సంఖ్య.

జనాభా పరివర్తనకు దశలు ఉన్నాయి. 1వ దశలో జనన, మరణ రేట్లు రెండూ ఎక్కువ. 2వ దశలో మరణ రేటు ముందుగా తగ్గుతుంది, కాబట్టి జనాభా వేగంగా పెరుగుతుంది. 3వ దశలో జనన రేటు తగ్గుతుంది. 4వ దశలో రెండూ తక్కువగా ఉండి వృద్ధి నెమ్మదిగా ఉంటుంది.

జనాభా డివిడెండ్ అంటే ఆధారపడినవారితో పోలిస్తే పని చేసే వయస్సు (సుమారు 15-59 సంవత్సరాలు) గల వారి వాటా ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు వచ్చే వృద్ధి ప్రయోజనం. ఎక్కువ మంది కార్మికులు ఎక్కువ పొదుపు చేయగలరు, పెట్టుబడి పెట్టగలరు, ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేయగలరు. డివిడెండ్ ఒక అవకాశపు కిటికీ, జనాభా వృద్ధాప్యానికి చేరినప్పుడు అది మూసుకుపోతుంది. దీనిని ఉపయోగించుకోవడానికి దేశానికి ఆరోగ్య సంరక్షణ, నాణ్యమైన విద్య, నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు కావాలి. ఉద్యోగాలు లేకపోతే డివిడెండ్ "జనాభా భారం"గా మారుతుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ TFR ప్రతిక్షేపణ స్థాయిలో లేదా అంతకంటే తక్కువగా ఉంది, కాబట్టి దాని జనాభా జాతీయ సగటు కంటే ముందే వృద్ధాప్యానికి చేరుతోంది. అందువల్ల రాష్ట్రానికి తన డివిడెండ్ కోసం కిటికీ తక్కువ సమయం ఉంటుంది, నైపుణ్యాలలో (స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్, ITIలు, పాలిటెక్నిక్‌లు), ఉద్యోగాలలో పెట్టుబడి పెట్టాలి.

HDI, GII, MPI

మానవ అభివృద్ధి సూచిక (HDI)ను UNDP తన మానవ అభివృద్ధి నివేదికలో ప్రచురిస్తుంది. మొదటి నివేదిక 1990లో వచ్చింది. ఈ భావనను మహబూబ్ ఉల్ హక్ అమర్త్యసేన్‌తో కలిసి అభివృద్ధి చేశారు. దీనికి మూడు కోణాలు ఉన్నాయి.

కోణం	సూచిక
దీర్ఘ, ఆరోగ్యకరమైన జీవితం	పుట్టినప్పుడు ఆయుర్దాయం
జ్ఞానం	సగటు విద్యా సంవత్సరాలు, ఆశించిన విద్యా సంవత్సరాలు
మెరుగైన జీవన ప్రమాణం	తలసరి GNI (PPP)

ప్రతి సూచిక 0 నుంచి 1 వరకు కొలవబడుతుంది, ఈ మూడింటినీ (2010 నుంచి) గుణాత్మక సగటు (geometric mean) ద్వారా కలుపుతారు. దేశాలను అత్యధిక, అధిక, మధ్యస్థ, తక్కువ మానవ అభివృద్ధిగా వర్గీకరిస్తారు.

లింగ అసమానత సూచిక (GII) కూడా UNDP సూచికే. ఇది పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం (ప్రసూతి మరణాలు, కౌమార జనన రేటు), సాధికారత (పార్లమెంటులో స్థానాలు, మాధ్యమిక విద్య), శ్రామిక మార్కెట్ భాగస్వామ్యాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. HDIలో ఎక్కువ విలువ మంచిది, కానీ GIIలో ఎక్కువ విలువ అంటే ఎక్కువ అసమానత.

బహుముఖ పేదరిక సూచిక (MPI)ను UNDP ఆక్స్‌ఫర్డ్ పేదరికం, మానవ అభివృద్ధి కార్యక్రమం (OPHI)తో కలిసి ప్రచురిస్తుంది. ఇది ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణంలో లేమిని కొలుస్తుంది. నీతి ఆయోగ్ భారతదేశ సొంత జాతీయ MPIని అవే మూడు కోణాలతో 12 సూచికలతో ప్రచురిస్తుంది (ఇది ప్రసూతి ఆరోగ్యం, బ్యాంకు ఖాతా వంటి అంశాలను చేరుస్తుంది).

సూచిక	ప్రచురణకర్త	ఎక్కువ విలువ అంటే
HDI	UNDP	మెరుగైన మానవ అభివృద్ధి
GII	UNDP	ఎక్కువ లింగ అసమానత
MPI	UNDP, OPHI (ప్రపంచ); నీతి ఆయోగ్ (భారతదేశం)	ఎక్కువ బహుముఖ పేదరికం

సుస్థిర అభివృద్ధి

బ్రండ్‌ట్‌ల్యాండ్ కమిషన్ నివేదిక "మన ఉమ్మడి భవిష్యత్తు" (Our Common Future) (1987) సుస్థిర అభివృద్ధిని, భవిష్యత్ తరాల తమ అవసరాలు తీర్చుకునే సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీయకుండా ప్రస్తుత అవసరాలను తీర్చే అభివృద్ధిగా నిర్వచించింది. రియోలో జరిగిన ఎర్త్ సమ్మిట్ (1992) ఈ భావనను ముందుకు తీసుకెళ్లింది.

మూడు స్తంభాలు: ఆర్థిక వృద్ధి, సామాజిక సమ్మిళితత్వం, పర్యావరణ పరిరక్షణ.
సహస్రాబ్ది అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (MDGs): 2000-2015 కోసం ఎనిమిది లక్ష్యాలు.
సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs): 169 లక్ష్యాలతో 17 లక్ష్యాలు, 2030 అజెండాగా 2015లో ఐక్యరాజ్యసమితి ఆమోదించింది.
భారతదేశం: SDGలకు నీతి ఆయోగ్ నోడల్ సంస్థ, రాష్ట్రాలకు ర్యాంకులు ఇచ్చే SDG ఇండియా ఇండెక్స్‌ను ప్రచురిస్తుంది. రాష్ట్రాలు తమ సొంత విజన్ పత్రాలను సిద్ధం చేస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు దీర్ఘకాలిక విజన్ పత్రం (స్వర్ణాంధ్ర విజన్ 2047) ఉంది, తన ప్రణాళికను SDG సూచికలతో అనుసంధానిస్తుంది.
హరిత లెక్కింపు (Green accounting): హరిత GDP అంటే సహజ వనరుల క్షీణత, కాలుష్యం వ్యయాన్ని GDP నుంచి తీసివేయడం. భారతదేశం ఇంకా అధికారిక హరిత GDPని ప్రచురించదు.

ఈ తేడాలు ఎందుకు ముఖ్యం. పెద్ద బహుళజాతి ప్లాంట్లకు ఆతిథ్యమిచ్చే దేశం వంటి, చాలా విదేశీ సంస్థలున్న దేశానికి లాభాలు బయటకు వెళ్తాయి కాబట్టి దాని GNP కంటే GDP చాలా పెద్దదిగా ఉండవచ్చు. విదేశాల్లో ఆదాయాన్ని స్వదేశానికి పంపే కార్మికులు ఎక్కువగా ఉన్న దేశంలో GNP, GDP కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. ఈ కారణంగానే HDIలో జీవన ప్రమాణాలను పోల్చేటప్పుడు ఆర్థికవేత్తలు GNP ఆదాయ ఆధారిత రూపమైన GNIని ఉపయోగిస్తారు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

GDP, GNP ఒకటి కావు. GNP పొందడానికి GDPకి NFIA కలపండి.
జాతీయ ఆదాయం కారక వ్యయం వద్ద NNP, మార్కెట్ ధర వద్ద NNP కాదు.
వాస్తవ GDP ద్రవ్యోల్బణాన్ని తొలగిస్తుంది; నామమాత్ర GDP తొలగించదు.
HDI తలసరి GNIని ఉపయోగిస్తుంది, తలసరి GDPని కాదు.
HDI గుణాత్మక సగటును (geometric mean) ఉపయోగిస్తుంది, సాధారణ సగటును కాదు.
GII ఎక్కువ ఉంటే లింగ సమానత్వం తక్కువ అని అర్థం.
UNDP MPIకి 10 సూచికలు ఉన్నాయి; భారత జాతీయ MPIకి 12.
MDGలకు 8 లక్ష్యాలు ఉండి 2015లో ముగిశాయి; SDGలకు 17 లక్ష్యాలు ఉండి 2030 వరకు సాగుతాయి.
జనాభా డివిడెండ్ ఒక అవకాశం, ఆటోమేటిక్ లాభం కాదు.
ఆధారపడే నిష్పత్తి పిల్లలను, వృద్ధులను కలిపి లెక్కిస్తుంది.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. భారతదేశంలో జాతీయ ఖాతాలను MoSPI కింద NSO ప్రచురిస్తుంది.
2. కారక వ్యయానికి పరోక్ష పన్నులు కలిపితే మార్కెట్ ధర వస్తుంది.
3. GDP డిఫ్లేటర్ = నామమాత్ర GDP / వాస్తవ GDP x 100.
4. వ్యయ సమీకరణం GDP = C + I + G + (X - M).
5. భారతదేశ ప్రస్తుత జాతీయ ఖాతాల ఆధార సంవత్సరం 2022-23 (ఇది 2026 ఫిబ్రవరిలో 2011-12 స్థానంలో వచ్చింది).
6. ప్రతిక్షేపణ స్థాయి TFR సుమారు 2.1.
7. HDI మొదటిసారి 1990లో ప్రచురించబడింది.
8. HDI 0 నుంచి 1 మధ్య ఉంటుంది.
9. బ్రండ్‌ట్‌ల్యాండ్ నివేదిక 1987లో ప్రచురించబడింది.
10. SDGలకు 17 లక్ష్యాలు, 169 లక్ష్య సూచికలు ఉన్నాయి.
11. SDG ఇండియా ఇండెక్స్‌ను నీతి ఆయోగ్ ప్రచురిస్తుంది.
12. రియో ఎర్త్ సమ్మిట్ 1992లో జరిగింది.

సాధన ప్రశ్నలు

GDPకి ఏ అంశాన్ని కలిపితే GNP వస్తుంది?
1. పరోక్ష పన్నులు
2. సబ్సిడీలు
3. విదేశాల నుంచి నికర కారక ఆదాయం
4. తరుగుదల
సమాధానం
C. విదేశాల నుంచి నికర కారక ఆదాయం
GNP is obtained by adding which item to GDP?
1. Indirect taxes
2. Subsidies
3. Net factor income from abroad
4. Depreciation
కింది వాటిలో దేనిని జాతీయ ఆదాయం అంటారు?
1. మార్కెట్ ధర వద్ద NDP
2. మార్కెట్ ధర వద్ద GNP
3. మార్కెట్ ధర వద్ద GDP
4. కారక వ్యయం వద్ద NNP
సమాధానం
D. కారక వ్యయం వద్ద NNP
Which of the following is called national income?
1. NDP at market price
2. GNP at market price
3. GDP at market price
4. NNP at factor cost
GNP నుంచి ఏ అంశాన్ని తీసివేస్తే నికర జాతీయోత్పత్తి (NNP) వస్తుంది?
1. సబ్సిడీలు
2. తరుగుదల
3. బదిలీ చెల్లింపులు
4. నికర పరోక్ష పన్నులు
సమాధానం
B. తరుగుదల
Net National Product (NNP) is obtained by subtracting which item from GNP?
1. Subsidies
2. Depreciation
3. Transfer payments
4. Net indirect taxes
వేతనాలు, కౌలు, వడ్డీ, లాభాలను కూడి జాతీయ ఆదాయాన్ని కొలిచే పద్ధతి ఏది?
1. ఆదాయ పద్ధతి
2. వ్యయ పద్ధతి
3. ఉత్పత్తి పద్ధతి
4. నిల్వ పద్ధతి
సమాధానం
A. ఆదాయ పద్ధతి
Which method of measuring national income adds up wages, rent, interest and profit?
1. Income method
2. Expenditure method
3. Product method
4. Inventory method
GDP = C + I + G + (X - M) అనే వ్యయ సమీకరణంలో (X - M) దేనిని సూచిస్తుంది?
1. నికర పన్నులు
2. నికర ఎగుమతులు
3. నికర కారక ఆదాయం
4. నికర పెట్టుబడి
సమాధానం
B. నికర ఎగుమతులు
In the expenditure identity GDP = C + I + G + (X - M), the term (X - M) stands for
1. Net taxes
2. Net exports
3. Net factor income
4. Net investment
భారతదేశ జాతీయ ఖాతాల గణాంకాలను ప్రచురించే సంస్థ ఏది?
1. MoSPI పరిధిలోని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం
2. ఆర్థిక వ్యవహారాల శాఖ
3. నీతి ఆయోగ్
4. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
సమాధానం
A. MoSPI పరిధిలోని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం
Which body publishes the national accounts statistics of India?
1. National Statistics Office under MoSPI
2. Department of Economic Affairs
3. NITI Aayog
4. Reserve Bank of India
భారతదేశ ప్రస్తుత జాతీయ ఖాతాల శ్రేణి ఏ ఆధార సంవత్సరాన్ని ఉపయోగిస్తుంది?
1. 2017-18
2. 2004-05
3. 1999-2000
4. 2011-12
సమాధానం
D. 2011-12
India's present national accounts series uses which base year?
1. 2017-18
2. 2004-05
3. 1999-2000
4. 2011-12
మానవ అభివృద్ధి నివేదికను ప్రచురించేది
1. ప్రపంచ బ్యాంక్
2. WTO
3. UNDP
4. IMF
సమాధానం
C. UNDP
The Human Development Report is published by
1. World Bank
2. WTO
3. UNDP
4. IMF
కింది వాటిలో HDI ఆయామం కానిది ఏది?
1. జనన సమయంలో ఆయుర్దాయం
2. పాఠశాల విద్యా సంవత్సరాలు
3. పార్లమెంటులో మహిళా సాధికారత
4. తలసరి GNI
సమాధానం
C. పార్లమెంటులో మహిళా సాధికారత
Which of the following is NOT a dimension of the HDI?
1. Life expectancy at birth
2. Years of schooling
3. Gender empowerment in parliament
4. GNI per capita
మానవ అభివృద్ధి సూచిక (HDI) భావనతో సంబంధం ఉన్న వ్యక్తుల జత ఏది?
1. రఘురామ్ రాజన్, సి. రంగరాజన్
2. మహబూబ్ ఉల్ హక్, అమర్త్యసేన్
3. గ్రో హార్లెం బ్రుండ్ట్‌లాండ్, మారిస్ స్ట్రాంగ్
4. సైమన్ కుజ్నెట్స్, రిచర్డ్ స్టోన్
సమాధానం
B. మహబూబ్ ఉల్ హక్, అమర్త్యసేన్
Which pair of persons is linked with the conception of the Human Development Index?
1. Raghuram Rajan and C. Rangarajan
2. Mahbub ul Haq and Amartya Sen
3. Gro Harlem Brundtland and Maurice Strong
4. Simon Kuznets and Richard Stone
'అవర్ కామన్ ఫ్యూచర్' (1987) నివేదిక దేనితో సంబంధం కలిగి ఉంది?
1. రియో ధరిత్రి సదస్సు
2. క్యోటో ప్రోటోకాల్
3. క్లబ్ ఆఫ్ రోమ్
4. బ్రుండ్ట్‌లాండ్ కమిషన్
సమాధానం
D. బ్రుండ్ట్‌లాండ్ కమిషన్
The report 'Our Common Future' (1987) is associated with
1. Rio Earth Summit
2. Kyoto Protocol
3. Club of Rome
4. Brundtland Commission
2015లో ఆమోదించిన సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs) ఎన్ని?
1. 17
2. 8
3. 25
4. 12
సమాధానం
A. 17
How many Sustainable Development Goals were adopted in 2015?
1. 17
2. 8
3. 25
4. 12
సహస్రాబ్ది అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (MDGs) ఏ కాలానికి వర్తించాయి?
1. 2015 నుంచి 2030
2. 1990 నుంచి 2005
3. 2000 నుంచి 2015
4. 2005 నుంచి 2020
సమాధానం
C. 2000 నుంచి 2015
The Millennium Development Goals covered which period?
1. 2015 to 2030
2. 1990 to 2005
3. 2000 to 2015
4. 2005 to 2020
రాష్ట్రాలకు ర్యాంకులు ఇచ్చే SDG ఇండియా సూచికను ప్రచురించే సంస్థ ఏది?
1. నీతి ఆయోగ్
2. UNDP ప్రణాళికా బోర్డు
3. ఎన్నికల సంఘం
4. ఆర్థిక సంఘం
సమాధానం
A. నీతి ఆయోగ్
Which body publishes the SDG India Index ranking states?
1. NITI Aayog
2. Planning Board of UNDP
3. Election Commission
4. Finance Commission
ప్రతిక్షేపణ స్థాయి మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు సుమారుగా
1. ఒక మహిళకు 4.2 పిల్లలు
2. ఒక మహిళకు 1.0 బిడ్డ
3. ఒక మహిళకు 3.5 పిల్లలు
4. ఒక మహిళకు 2.1 పిల్లలు
సమాధానం
D. ఒక మహిళకు 2.1 పిల్లలు
Replacement-level total fertility rate is about
1. 4.2 children per woman
2. 1.0 child per woman
3. 3.5 children per woman
4. 2.1 children per woman
లింగ నిష్పత్తి అంటే
1. 100 మంది వ్యక్తులకు పురుషుల సంఖ్య
2. 1,000 మంది పురుషులకు స్త్రీల సంఖ్య
3. 100 మంది పురుషులకు స్త్రీల సంఖ్య
4. 1,000 మంది స్త్రీలకు పురుషుల సంఖ్య
సమాధానం
B. 1,000 మంది పురుషులకు స్త్రీల సంఖ్య
The sex ratio is defined as the number of
1. Males per 100 persons
2. Females per 1,000 males
3. Females per 100 males
4. Males per 1,000 females
భారతదేశంలో జనాభా లెక్కల సేకరణ ఎన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతుంది?
1. ఏడు సంవత్సరాలు
2. ఐదు సంవత్సరాలు
3. పన్నెండు సంవత్సరాలు
4. పది సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. పది సంవత్సరాలు
India's population census is held at an interval of
1. Seven years
2. Five years
3. Twelve years
4. Ten years
మహిళలకు అధిక విలువ అధ్వాన్న ఫలితాలను సూచించే సూచిక ఏది?
1. జనన సమయంలో లింగ నిష్పత్తి
2. మానవ అభివృద్ధి సూచిక
3. లింగ అసమానత సూచిక
4. లింగ అభివృద్ధి సూచిక
సమాధానం
C. లింగ అసమానత సూచిక
Which index uses a higher value to show worse outcomes for women?
1. Sex ratio at birth
2. Human Development Index
3. Gender Inequality Index
4. Gender Development Index
ఒక దేశానికి NFIA రుణాత్మకంగా ఉంటే
1. GNP, GDP కంటే తక్కువగా ఉంటుంది
2. GDP సున్నా అవుతుంది
3. NNP, GNPకి సమానం అవుతుంది
4. GNP, GDP కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది
సమాధానం
A. GNP, GDP కంటే తక్కువగా ఉంటుంది
If NFIA is negative for a country, then
1. GNP is less than GDP
2. GDP is zero
3. NNP equals GNP
4. GNP is more than GDP
పని చేసే వయస్సు వారి వాటా ఎక్కువగా ఉండి, ఆధారిత నిష్పత్తి తగ్గుతున్న దేశానికి ఉన్నదని చెప్పేది
1. చెల్లింపుల శేషంలో మిగులు
2. జనాభా డివిడెండ్
3. స్టాగ్‌ఫ్లేషన్
4. రాజకోశ డివిడెండ్
సమాధానం
B. జనాభా డివిడెండ్
A country with a large share of working-age people and falling dependency ratio is said to have
1. A balance of payments surplus
2. A demographic dividend
3. Stagflation
4. A fiscal dividend
వాస్తవ GDP, నామమాత్ర GDP కంటే భిన్నంగా ఉండటానికి కారణం వాస్తవ GDP
1. సేవలను మినహాయిస్తుంది
2. ఎగుమతులను మాత్రమే కలుపుకుంటుంది
3. ఆధార సంవత్సర ధరల వద్ద కొలవబడుతుంది
4. ప్రస్తుత ధరల వద్ద కొలవబడుతుంది
సమాధానం
C. ఆధార సంవత్సర ధరల వద్ద కొలవబడుతుంది
Real GDP differs from nominal GDP because real GDP
1. Excludes services
2. Includes only exports
3. Is measured at base-year prices
4. Is measured at current prices
GDP డిఫ్లేటర్‌ను లెక్కించే విధానం
1. వాస్తవ GDPని నామమాత్ర GDPతో భాగించడం
2. GDP నుంచి తరుగుదలను తీసివేయడం
3. GDPకి NFIAను కలపడం
4. నామమాత్ర GDPని వాస్తవ GDPతో భాగించి 100తో గుణించడం
సమాధానం
D. నామమాత్ర GDPని వాస్తవ GDPతో భాగించి 100తో గుణించడం
The GDP deflator is calculated as
1. Real GDP divided by nominal GDP
2. GDP minus depreciation
3. GDP plus NFIA
4. Nominal GDP divided by real GDP, times 100
నామమాత్ర GDP 12% పెరిగి, సాధారణ ధరలు 8% పెరిగితే, వాస్తవ వృద్ధి సుమారుగా
1. 4%
2. 20%
3. 12%
4. 8%
సమాధానం
A. 4%
A rise in nominal GDP of 12% with a general price rise of 8% suggests real growth of roughly
1. 4%
2. 20%
3. 12%
4. 8%
ఆధార సంవత్సరాలను ఎందుకు సవరిస్తారో ఉత్తమంగా వివరించే ప్రకటన ఏది?
1. విదేశీ వాణిజ్య నియమాలు మారతాయి
2. కాలక్రమేణా ధరల భారాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం మారతాయి
3. పన్నులు ప్రతి సంవత్సరం మారుస్తారు
4. జనాభాను మళ్లీ లెక్కించాల్సి ఉంటుంది
సమాధానం
B. కాలక్రమేణా ధరల భారాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం మారతాయి
Which statement best explains why base years are revised?
1. Foreign trade rules change
2. The price weights and structure of the economy change over time
3. Taxes are changed every year
4. Population has to be counted again
ఒక దేశంలో GDP, GNP కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండటానికి అత్యంత సంభావ్య కారణం ఏది?
1. విదేశాల నుంచి అధిక రెమిటెన్సులు అందడం
2. విదేశీ సంస్థలకు భారీగా లాభాలు తరలిపోవడం
3. తక్కువ తరుగుదల
4. అధిక పొదుపు రేటు
సమాధానం
B. విదేశీ సంస్థలకు భారీగా లాభాలు తరలిపోవడం
Which is the most likely reason a country has GDP much higher than GNP?
1. Large remittances received from abroad
2. Large profit outflows to foreign firms
3. Low depreciation
4. High savings rate
ఒక దేశంలో 15 ఏళ్లలోపు వారు 30%, 64 ఏళ్లకు పైబడినవారు 10% ఉన్నారు. 20%, 8% ఉన్న దేశంతో పోలిస్తే, దాని ఆధారిత నిష్పత్తి ఎలా ఉండే అవకాశం ఉంది?
1. తక్కువ
2. సున్నా
3. సమానం
4. ఎక్కువ
సమాధానం
D. ఎక్కువ
A country has 30% of people below 15 and 10% above 64. Compared with a country with 20% and 8%, its dependency ratio is likely to be
1. Lower
2. Zero
3. Equal
4. Higher
ఏ పరిస్థితి జనాభా డివిడెండ్‌ను భారంగా మారుస్తుంది?
1. ఉద్యోగాలు, నైపుణ్యాలు లేని పెద్ద పని వయస్సు జనాభా
2. ఆయుర్దాయం పెరగడం
3. అధిక అక్షరాస్యత
4. జనన రేటు తగ్గడం
సమాధానం
A. ఉద్యోగాలు, నైపుణ్యాలు లేని పెద్ద పని వయస్సు జనాభా
Which situation turns the demographic dividend into a burden?
1. Large working-age population without jobs or skills
2. A rise in life expectancy
3. Higher literacy
4. A fall in birth rate
HDIలో మూడు ఆయామ సూచికలను కలపడానికి ఉపయోగించేది
1. భారిత బాహుళకం
2. అంకగణిత సగటు
3. గుణ సగటు
4. మధ్యగతం
సమాధానం
C. గుణ సగటు
In the HDI, the three dimension indices are combined using
1. Weighted mode
2. Arithmetic mean
3. Geometric mean
4. Median
HDIలో ఏ ఆయామాన్ని ఆశించిన పాఠశాల విద్యా సంవత్సరాల ద్వారా కొలుస్తారు?
1. ఆదాయం
2. ఆరోగ్యం
3. విజ్ఞానం
4. సాధికారత
సమాధానం
C. విజ్ఞానం
Which dimension of the HDI is measured by the expected years of schooling?
1. Income
2. Health
3. Knowledge
4. Empowerment
నీతి ఆయోగ్ ప్రచురించే భారత జాతీయ బహుళ ఆయామ పేదరిక సూచిక (MPI) ఎన్ని సూచికలను ఉపయోగిస్తుంది?
1. 10
2. 12
3. 6
4. 17
సమాధానం
B. 12
The National Multidimensional Poverty Index of India published by NITI Aayog uses how many indicators?
1. 10
2. 12
3. 6
4. 17
కింది వాటిలో భావన, సూత్రం సరైన జతగా ఉన్నది ఏది?
1. మార్కెట్ ధర = కారక వ్యయం - పరోక్ష పన్నులు
2. GNP = GDP - NFIA
3. NDP = GNP - తరుగుదల
4. వినియోగ ఆదాయం = వ్యక్తిగత ఆదాయం - వ్యక్తిగత ప్రత్యక్ష పన్నులు
సమాధానం
D. వినియోగ ఆదాయం = వ్యక్తిగత ఆదాయం - వ్యక్తిగత ప్రత్యక్ష పన్నులు
Which of the following is a correct match of concept and formula?
1. Market price = factor cost - indirect taxes
2. GNP = GDP - NFIA
3. NDP = GNP - depreciation
4. Disposable income = personal income - personal direct taxes
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. GNP ఎల్లప్పుడూ GDP కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. 2. కారక వ్యయం వద్ద NNP, మార్కెట్ ధర వద్ద GNPకి సమానం. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the following statements: 1. GNP is always greater than GDP. 2. NNP at factor cost equals GNP at market price. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ఉత్పత్తి పద్ధతి ఉత్పత్తి ప్రతి దశలో చేరిన విలువను కూడుతుంది. 2. ఏ ఉత్పత్తినీ వదిలిపోకుండా ఉండేందుకు మధ్యంతర వస్తువులను పూర్తిగా లెక్కిస్తారు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. The product method adds the value added at each stage of production. 2. Intermediate goods are counted in full to avoid missing any output. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. రియో ధరిత్రి సదస్సు 1992లో జరిగింది. 2. బ్రుండ్ట్‌లాండ్ నివేదిక సుస్థిర అభివృద్ధిని నిర్వచించింది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements: 1. The Rio Earth Summit was held in 1992. 2. The Brundtland report defined sustainable development. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. SDGలు ఎనిమిది లక్ష్యాలను కలిగి ఉంటాయి. 2. 2015లో MDGల స్థానంలో SDGలు వచ్చాయి. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. SDGs consist of eight goals. 2. The MDGs were replaced by SDGs in 2015. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. అధిక HDI విలువ మెరుగైన మానవ అభివృద్ధిని సూచిస్తుంది. 2. అధిక GII విలువ మెరుగైన లింగ సమానత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. A higher HDI value shows better human development. 2. A higher GII value shows better gender equality. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. జనాభా డివిడెండ్ ప్రయోజనం పొందాలంటే నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు అవసరం. 2. జనాభా డివిడెండ్ ఒకసారి మొదలైతే శాశ్వతంగా ఉంటుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. Skills and jobs are needed to gain from the demographic dividend. 2. The demographic dividend lasts forever once it begins. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. HDI ఆదాయ కొలమానంగా PPP వద్ద తలసరి GNIని ఉపయోగిస్తుంది. 2. HDI మూడు సూచికల సాధారణ అంకగణిత సగటును ఉపయోగిస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. HDI uses GNI per capita at PPP as the income measure. 2. HDI uses a simple arithmetic mean of three indices. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ద్రవ్యోల్బణ కాలంలో నామమాత్ర GDP ఎల్లప్పుడూ వాస్తవ GDP కంటే నెమ్మదిగా వృద్ధి చెందుతుంది. 2. వాస్తవ GDPని స్థిర ఆధార సంవత్సర ధరల వద్ద కొలుస్తారు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. Nominal GDP always grows slower than real GDP in an inflationary period. 2. Real GDP is measured at constant base-year prices. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. MPI ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాలలో లేమిని కొలుస్తుంది. 2. MPIని UNDP, OPHIతో కలిసి ప్రచురిస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements: 1. The MPI measures deprivation in health, education and living standards. 2. The MPI is published by the UNDP together with OPHI. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. వినియోగ ఆదాయం ఎల్లప్పుడూ వ్యక్తిగత ఆదాయం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. 2. వ్యక్తిగత ఆదాయంలో బదిలీ చెల్లింపులు కలిసి ఉంటాయి. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. Disposable income is always more than personal income. 2. Personal income includes transfer payments. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. భారతదేశం ప్రతి సంవత్సరం అధికారిక హరిత GDPని ప్రచురిస్తుంది. 2. హరిత GDP, GDP నుంచి సహజ వనరుల క్షీణత వ్యయాన్ని తీసివేస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. India publishes an official green GDP every year. 2. Green GDP would subtract the cost of natural resource depletion from GDP. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. వ్యయ పద్ధతి వినియోగం, పెట్టుబడి, ప్రభుత్వ వ్యయం, నికర ఎగుమతులను ఉపయోగిస్తుంది. 2. వ్యయ పద్ధతిలో దిగుమతులను GDPకి కలుపుతారు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. The expenditure method uses consumption, investment, government spending and net exports. 2. In the expenditure method, imports are added to GDP. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ఆధార సంవత్సరాన్ని మార్చడం వల్ల పాత, కొత్త శ్రేణులు ఖచ్చితంగా పోల్చదగినవిగా మారతాయి. 2. ఆధార సంవత్సరాన్ని మార్చడం వల్ల GDP పరిమాణం మారవచ్చు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements: 1. Replacing the base year makes the old and new series strictly comparable. 2. Replacing the base year can change the size of GDP. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. జనాభా పరివర్తనలో సాధారణంగా మరణ రేటు, జనన రేటు కంటే ముందే తగ్గుతుంది. 2. చివరి దశలో జనన, మరణ రేట్లు రెండూ తక్కువగా ఉంటాయి. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements: 1. In the demographic transition, the death rate usually falls before the birth rate. 2. In the final stage both birth and death rates are low. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice