అధ్యాయం 3: పుష్పించే మొక్కల కుటుంబాలు (Families of Flowering Plants)
NMC ఐదు కుటుంబాలను పేర్కొంటుంది: Malvaceae, Cruciferae, Leguminosae, Compositae, Gramineae. ప్రతి కుటుంబానికి శాఖీయ లక్షణాలు, పుష్పం వివరంగా, పుష్ప సూత్రం, ఫలం, ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం గల మొక్కలు తెలిసి ఉండాలి.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
వేర్ల నుంచి విత్తనాల వరకు, ఒక నిర్దిష్ట క్రమంలో కుటుంబాన్ని ఎలా వర్ణించాలి
NMC లోని ఐదు కుటుంబాల నిర్వచిత పుష్ప లక్షణాలు, పుష్ప సూత్రాలు
Leguminosae లోని మూడు ఉపకుటుంబాలు, వాటి పుష్పాల తేడాలు
Compositae లోని శీర్షవిన్యాసం (capitulum), Gramineae లోని కాండిక (spikelet)
ప్రతి కుటుంబంలోని ఆర్థికంగా ఉపయోగపడే మొక్కలు, Solanaceae మరియు Liliaceae పై ఒక చిన్న చూపు
3.1 పాత మరియు కొత్త పేర్లు
ఆధునిక పుస్తకాలు ఒక ప్రాతినిధ్య ప్రజాతి (type genus) నుంచి వచ్చిన "-aceae" తో ముగిసే పేర్లను వాడతాయి. NMC పాత పేర్లను వాడుతుంది. రెండూ నేర్చుకోండి.
| NMC పేరు | ఆధునిక పేరు | సాధారణ పేరు | ప్రాతినిధ్య ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|
| Malvaceae | Malvaceae | పత్తి కుటుంబం | మందార |
| Cruciferae | Brassicaceae | ఆవాల కుటుంబం | ఆవాలు |
| Leguminosae | Fabaceae (విస్తృత అర్థంలో) | బఠానీ లేదా పప్పుధాన్యాల కుటుంబం | బఠానీ |
| Compositae | Asteraceae | పొద్దుతిరుగుడు కుటుంబం | పొద్దుతిరుగుడు |
| Gramineae | Poaceae | గడ్డి కుటుంబం | గోధుమ |
NCERT "Fabaceae" అనే పేరును బఠానీ ఉపకుటుంబానికి (Papilionoideae) మాత్రమే వాడుతుంది. విస్తృత అర్థంలో Leguminosae కు మూడు ఉపకుటుంబాలు ఉన్నాయి; వాటిని 3.4 లో చూడవచ్చు.
3.2 Malvaceae (పత్తి కుటుంబం)
శాఖీయ లక్షణాలు: గుల్మమొక్కలు, పొదలు లేదా చెట్లు; తరచుగా జిగురు (mucilage), నక్షత్రాకార రోమాలు (stellate hairs) ఉంటాయి. ఆకులు సరళ, ఏకాంతర, కురుచసహితం; సాధారణంగా హస్తాకార జాలాకార ఈనెల వ్యాపనం.
పుష్పవిన్యాసం: పుష్పాలు సాధారణంగా ఏకాంత, గ్రీవస్థం, ఉదా: మందార.
పుష్పం: పుష్పపత్ర సహితం, ద్విలింగం, త్రిజ్యా సౌష్ఠవం, పంచభాగయుతం, అండకోశాధస్థితం. రక్షకపత్రావళి కింద తరచుగా చిన్న పుష్పపత్రికల (bracteoles) వలయం ఉంటుంది; దానిని ఉపరక్షకపత్రావళి (epicalyx) అంటారు.
రక్షకపత్రావళి: 5 రక్షకపత్రాలు, సంయుక్త రక్షకపత్ర, కవాటయుత పుష్పరచన.
ఆకర్షణపత్రావళి: 5 ఆకర్షణపత్రాలు, విడిగా ఉంటాయి కానీ అడుగున కేసరనాళికతో కలిసి ఉంటాయి; మెలితిరిగిన పుష్పరచన.
కేసరావళి: అనేక కేసరాలు, ఏకబంధకం; కేసరదండాలు కలిసి కీలం చుట్టూ కేసరనాళిక (staminal tube) ఏర్పడుతుంది. పరాగకోశాలు ఏకలంబికం (monothecous), మూత్రపిండాకారం. పరాగరేణువులు పెద్దవి, ముళ్ళున్నవి.
అండకోశం: సాధారణంగా 5 కలిసిన ఫలదళాలు (పంచఫలదళ, సంయుక్త ఫలదళం), ఊర్ధ్వ అండాశయం, ఐదు గదులు, అక్షీయ అండన్యాసం. కీలం కేసరనాళిక గుండా వెళ్తుంది.
ఫలం: గుళిక (capsule) (పత్తి, బెండ) లేదా కొన్నింటిలో విదలనఫలం (schizocarp). పత్తి విత్తనాలపై పొడవైన రోమాలు (దూది, lint) ఉంటాయి.
పుష్ప సూత్రం (మందార):
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం: పత్తి (Gossypium) నుంచి నార; బెండ (Abelmoschus esculentus) కూరగాయ; అలంకార మొక్కలు: మందార (Hibiscus rosa-sinensis), హాలీహాక్ (Althaea).
3.3 Cruciferae లేదా Brassicaceae (ఆవాల కుటుంబం)
చలికాలంలో పంజాబ్లోని పసుపు ఆవాల పొలాలు ఒక మొత్తం కుటుంబ పాఠం. అక్కడి ప్రతి పుష్పానికి శిలువలా అమరిన నాలుగు ఆకర్షణపత్రాలు ఉంటాయి; కుటుంబానికి ఆ పేరు అలాగే వచ్చింది.
శాఖీయ లక్షణాలు: ఎక్కువగా ఘాటుగా, నీటి వంటి రసం ఉన్న గుల్మమొక్కలు. తల్లివేర్లు తరచుగా నిల్వ కోసం ఉబ్బి ఉంటాయి (ముల్లంగి, టర్నిప్). ఆకులు సరళ, ఏకాంతర, కురుచరహితం.
పుష్పవిన్యాసం: అనిశ్చితం (అనిశ్చిత మంజరి, పైభాగంలో తరచుగా గుచ్ఛం లాంటిది, corymb-like).
పుష్పం: పుష్పపత్ర రహితం, ద్విలింగం, త్రిజ్యా సౌష్ఠవం, చతుర్భాగయుతం, అండకోశాధస్థితం.
రక్షకపత్రావళి: 4 విడి రక్షకపత్రాలు, రెండు వలయాలలో (2 + 2).
ఆకర్షణపత్రావళి: 4 విడి ఆకర్షణపత్రాలు, గోళ్ళు (claw) ఉన్నవి, శిలువలా అమరి ఉంటాయి: శిలువాకార (cruciform) ఆకర్షణపత్రావళి.
కేసరావళి: రెండు వలయాలలో 6 కేసరాలు: బయట 2 పొట్టివి, లోపల 4 పొడవైనవి. ఇది చతుర్దీర్ఘ (tetradynamous) స్థితి.
అండకోశం: ద్విఫలదళ, సంయుక్త ఫలదళం, ఊర్ధ్వ అండాశయం. మొదట ఏకవిబాగయుతంగా ఉండి, రిప్లమ్ (replum) అనే కృత్రిమ విభాజకం వల్ల ద్వివిబాగయుతమవుతుంది. అండన్యాసం కుడ్య.
ఫలం: సిలిక్వా (siliqua) (పొడవైనది, ఆవాలలో లాగా) లేదా సిలికులా (silicula) (పొట్టిగా, వెడల్పుగా, Capsella లో లాగా). విత్తనాలు అంకురచ్ఛద రహితం.
పుష్ప సూత్రం (ఆవాలు):
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం: ఆవాలు, రేప్సీడ్ (Brassica campestris, B. juncea) నుంచి నూనె; కూరగాయలు: కాయగూర, కాలీఫ్లవర్, నూల్కోల్ (Brassica oleracea రకాలు), ముల్లంగి (Raphanus sativus), టర్నిప్ (Brassica rapa); తాలింపులో వాడే ఆవాలు; అలంకార మొక్క క్యాండీటఫ్ట్ (Iberis).
3.4 Leguminosae (పప్పుధాన్యాల కుటుంబం)
ఉమ్మడి లక్షణాలు: వేర్లపై నైట్రోజన్ స్థాపన చేసే బాక్టీరియా (Rhizobium) ఉన్న వేరు బుడిపెలు (root nodules) ఉంటాయి. ఆకులు సాధారణంగా సంయుక్త, ఏకాంతర, కురుచసహితం; తరచుగా అడుగున పల్వినస్ ఉంటుంది. అండకోశం ఏకఫలదళ (monocarpellary), ఊర్ధ్వ, ఏకవిబాగయుతం, ఉపాంత అండన్యాసం. ఫలం లెగ్యూమ్ లేదా కాయ (pod). విత్తనాలు అంకురచ్ఛద రహితం.
మూడు ఉపకుటుంబాలు పుష్పంలో భిన్నంగా ఉంటాయి.
| లక్షణం | Papilionoideae (NCERT లోని Fabaceae) | Caesalpinioideae | Mimosoideae |
|---|---|---|---|
| సౌష్ఠవం | ద్విపార్శ్వ | ద్విపార్శ్వ | త్రిజ్యా |
| ఆకర్షణపత్రావళి | 5 విడి ఆకర్షణపత్రాలు, సీతాకోకచిలుక ఆకారం (papilionaceous): ధ్వజం, 2 రెక్కలు, కలిసిన 2 పడవ ఆకర్షణపత్రాలు | 5 విడి ఆకర్షణపత్రాలు, సీతాకోకచిలుక ఆకారం కాదు | చిన్నవి, సాధారణంగా కలిసిన ఆకర్షణపత్రాలు |
| పుష్పరచన | ధ్వజాకార (ధ్వజం అతి బయట) | చిక్కైన (ఆరోహణ: ధ్వజం అతి లోపల) | కవాటయుత |
| కేసరాలు | 10, ద్విబంధకం (9)+1 | 10, విడిగా (కొన్ని కేసరాభాసాలు కావచ్చు) | అనేకం, విడిగా, పొడవైనవి, ఆకర్షణీయం |
| పుష్పవిన్యాసం | అనిశ్చిత మంజరి (raceme) | అనిశ్చిత మంజరి | శీర్షం (head) లేదా కాండికావిన్యాసం (spike) |
| ఉదాహరణలు | బఠానీ, శనగ, సోయాచిక్కుడు, వేరుశనగ, Indigofera, జనుము (sunhemp), Sesbania | Cassia, గుల్మొహర్, చింత, Bauhinia | Mimosa pudica (అతిపత్తి/ముట్టుకుంటే ముడుచుకునే మొక్క), Acacia (తుమ్మ, సాంగ) |
పుష్ప సూత్రం (బఠానీ, Papilionoideae):
ఇక్కడ C1+2+(2) అంటే ఒక ధ్వజం, రెండు రెక్కలు, కలిసిన రెండు పడవ ఆకర్షణపత్రాలు. A(9)+1 అంటే తొమ్మిది కేసరాలు కలిసి, ఒకటి విడిగా.
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం:
పప్పుధాన్యాలు: శనగ, కందులు (arhar), చిక్కుడు (sem), పెసలు (moong), మినుములు (urad), సోయాచిక్కుడు (ప్రోటీన్ అధికం).
వంట నూనె: సోయాచిక్కుడు, వేరుశనగ.
రంగు: Indigofera (నీలిమందు).
నార: జనుము (Crotalaria juncea).
పశుగ్రాసం: Sesbania, Trifolium.
అలంకార మొక్కలు: లుపిన్, స్వీట్ పీ, గుల్మొహర్.
ఔషధం: అతిమధురం (muliathi, Glycyrrhiza glabra).
కలప: సిస్సు (shisham, Dalbergia sissoo); సాంగ (Acacia catechu) నుంచి కాచు (kattha); పులుపు కోసం చింతపండు గుజ్జు.
నేల: వేరు బుడిపెలు నైట్రోజన్ను చేరుస్తాయి, అందుకే పంట మార్పిడిలో (crop rotation) పప్పుధాన్యాలను వాడతారు.
3.5 Compositae లేదా Asteraceae (పొద్దుతిరుగుడు కుటుంబం)
ఒకే పొద్దుతిరుగుడు పువ్వులా కనిపించేది నిజానికి చదునైన బల్లపై దగ్గరగా అమరిన వందలాది చిన్న పుష్పాలు (పుష్పికలు, florets). అందుకే ఈ కుటుంబాన్ని "Compositae" అంటారు.
శాఖీయ లక్షణాలు: ఎక్కువగా గుల్మమొక్కలు, కొన్ని పొదలు. ఆకులు సరళ, ఏకాంతర లేదా అభిముఖ, కురుచరహితం. కొన్నింటిలో పాల వంటి లేటెక్స్ ఉంటుంది (లెట్యూస్).
పుష్పవిన్యాసం: శీర్షవిన్యాసం (capitulum, head), ఒక ప్రత్యేక అనిశ్చిత రకం. చదునైన పుష్పాసనంపై వృంతరహిత పుష్పికలు ఉంటాయి; దాని చుట్టూ ఆకుపచ్చ పుష్పపత్రాల పుష్పపత్రహారం (involucre) ఉంటుంది. పుష్పికలు అంచు నుంచి కేంద్రం వైపు వికసిస్తాయి (అభికేంద్ర, centripetal); ఇది చదునైన అనిశ్చిత మంజరి యొక్క అగ్రాభిసార క్రమమే.
శీర్షవిన్యాసంలో రెండు రకాల పుష్పికలు ఉంటాయి:
| లక్షణం | కిరణ పుష్పికలు (Ray florets, బయట) | బింబ పుష్పికలు (Disc florets, మధ్య) |
|---|---|---|
| ఆకర్షణపత్రావళి ఆకారం | పట్టీ ఆకారం (జిహ్వాకారం, ligulate) | నాళాకారం (tubular) |
| సౌష్ఠవం | ద్విపార్శ్వ | త్రిజ్యా |
| లింగం | స్త్రీ లేదా నపుంసక (neuter) | ద్విలింగ |
| అండాశయం | నిమ్న | నిమ్న |
బింబ పుష్పిక వివరాలు:
రక్షకపత్రావళి: రోమాలు లేదా పొలుసులుగా తగ్గి ఉంటుంది; దీనిని రోమగుచ్ఛం (pappus) అంటారు; తర్వాత ఇది ఫలం గాలి ద్వారా వ్యాపించడానికి సహాయపడుతుంది.
ఆకర్షణపత్రావళి: 5 కలిసిన ఆకర్షణపత్రాలు, నాళాకారం, కవాటయుత.
కేసరావళి: 5 కేసరాలు, దళలగ్నం, సంయుక్త పరాగకోశ (syngenesious) (పరాగకోశాలు కలిసి నాళికగా, కేసరదండాలు విడిగా).
అండకోశం: ద్విఫలదళ, సంయుక్త ఫలదళం, నిమ్న అండాశయం, ఒకే గది, ఒకే అండం, పీఠ అండన్యాసం. ఒకే కీలం, రెండు లంబాల కీలాగ్రం.
ఫలం: సిప్సెలా (cypsela), ఒకే విత్తనం ఉన్న పొడి ఫలం; తరచుగా దానిపై రోమగుచ్ఛం కిరీటంలా ఉంటుంది (డాండెలియన్ పారాచూట్ను గుర్తుచేసుకోండి). విత్తనం అంకురచ్ఛద రహితం.
పుష్ప సూత్రం (బింబ పుష్పిక):
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం: పొద్దుతిరుగుడు, కుసుమ (Carthamus) నుంచి నూనె; లెట్యూస్ (Lactuca sativa) సలాడ్ ఆకులు; అలంకార మొక్కలు: బంతి (Tagetes), Dahlia, Zinnia, Chrysanthemum; Artemisia నుంచి మలేరియా నివారణ ఔషధం ఆర్టిమిసినిన్. Parthenium (కాంగ్రెస్ గడ్డి) చర్మ, శ్వాస అలెర్జీలను కలిగించే హానికరమైన కలుపు మొక్క.
3.6 Gramineae లేదా Poaceae (గడ్డి కుటుంబం)
మీ పళ్ళెంలోని రొట్టె నుంచి మీ టీలోని చక్కెర వరకు, ఒక భారతీయుడు రోజూ తినేదాంట్లో చాలావరకు ఈ ఒక్క కుటుంబం నుంచే వస్తుంది.
శాఖీయ లక్షణాలు: ఎక్కువగా గుల్మమొక్కలు, కొన్ని కలపమొక్కలు (వెదురు). వేర్లు గుబురు, అబ్బురపు వేర్లు; మొక్కజొన్న, చెరకుకు ఊత వేర్లు ఉంటాయి. కాండం స్పష్టమైన కణుపులు ఉన్న కాలమ్ (culm); కణుపుమధ్యమాలు తరచుగా గోలుగా ఉంటాయి (గోధుమ, వెదురు) కానీ మొక్కజొన్న, చెరకులో నిండుగా ఉంటాయి. ఆకులు సరళ, రెండు వరుసలలో ఏకాంతర; తొడుగు పత్రపీఠం, తొడుగు, పత్రపల్లె కలిసే చోట చిన్న పొర లాంటి జిహ్విక (ligule), సమాంతర ఈనెల వ్యాపనం ఉంటాయి.
పుష్పవిన్యాసం: కాండికలతో (spikelets) ఏర్పడుతుంది; అవి కాండికావిన్యాసాలు (spikes) లేదా గుచ్ఛాలు (panicles) గా అమరి ఉంటాయి. ప్రతి కాండిక అడుగున రెండు ఖాళీ పుష్పపత్రాలు, తుషాలు (glumes), తర్వాత ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పుష్పికలు ఉంటాయి. ప్రతి పుష్పిక రెండు పుష్పపత్రాల మధ్య ఉంటుంది: లెమ్మా (lemma) (బయటిది), పాలియా (palea) (లోపలిది).
పుష్పం: చిన్నది, సాధారణంగా ద్విలింగం (మొక్కజొన్న ఏకగృహి (monoecious): పైన పుం కుచ్చు (tassel), కింద స్త్రీ కంకి (cob)), అండకోశాధస్థితం.
పరిదళపుంజం: 2 లేదా 3 అతి చిన్న పొలుసులుగా తగ్గి ఉంటుంది; వాటిని లోడిక్యూలు (lodicules) అంటారు; ఇవి ఉబ్బి పుష్పికను తెరుస్తాయి.
కేసరావళి: సాధారణంగా 3 కేసరాలు (వరిలో 6), పొడవైన కేసరదండాలు, అటుఇటు తిరిగే (versatile) పరాగకోశాలు గాలి పరాగ సంపర్కం కోసం బయటకు వేలాడుతుంటాయి.
అండకోశం: ఒకే పనిచేసే ఫలదళం, ఊర్ధ్వ అండాశయం, ఒకే గది, ఒకే అండం, పీఠ అండన్యాసం. రెండు ఈకలాంటి (plumose) కీలాగ్రాలు గాలిలోని పరాగాన్ని పట్టుకుంటాయి.
ఫలం: కారియోప్సిస్ (caryopsis); ఇందులో ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోతుంది. విత్తనం అంకురచ్ఛద సహితం (మొక్కజొన్న గింజలోని పెద్ద అంకురచ్ఛదం, అధ్యాయం 2).
పుష్ప సూత్రం (గోధుమ పుష్పిక):
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం: ధాన్యాలు (గోధుమ, వరి, మొక్కజొన్న, బార్లీ, ఓట్స్, జొన్న, సజ్జ); చెరకు నుంచి చక్కెర; నిర్మాణం, ఫర్నిచర్, కాగితాల కోసం వెదురు; పశుగ్రాసం, పచ్చిక బయళ్ల గడ్డి; నిమ్మగడ్డి నూనె (Cymbopogon).
3.7 ఐదు కుటుంబాలు పక్కపక్కన
| లక్షణం | Malvaceae | Cruciferae | Leguminosae (బఠానీ) | Compositae (బింబ పుష్పిక) | Gramineae |
|---|---|---|---|---|---|
| సౌష్ఠవం | త్రిజ్యా | త్రిజ్యా | ద్విపార్శ్వ | త్రిజ్యా | ద్విపార్శ్వ |
| పరిదళభాగాలు | K(5), C5, ఉపరక్షకపత్రావళి | K2+2, C4 శిలువాకార | K(5), C1+2+(2) | రోమగుచ్ఛం, C(5) | 2 లోడిక్యూలు |
| కేసరాలు | అనేకం, ఏకబంధకం | 6, చతుర్దీర్ఘ | 10, ద్విబంధకం | 5, సంయుక్త పరాగకోశ, దళలగ్న | 3 (వరిలో 6) |
| ఫలదళాలు | 5, కలిసినవి | 2, కలిసినవి | 1 | 2, కలిసినవి | 1 పనిచేసేది |
| అండాశయం | ఊర్ధ్వ | ఊర్ధ్వ | ఊర్ధ్వ | నిమ్న | ఊర్ధ్వ |
| అండన్యాసం | అక్షీయ | కుడ్య | ఉపాంత | పీఠ | పీఠ |
| ఫలం | గుళిక | సిలిక్వా | లెగ్యూమ్ (కాయ) | సిప్సెలా | కారియోప్సిస్ |
3.8 అనుసంధానం: Solanaceae మరియు Liliaceae
NCERT ఈ రెండు కుటుంబాలను వివరిస్తుంది. NMC వాటిని పేర్కొనదు, కానీ ఒక చిన్న పట్టిక ఎక్కువ సమయం తీసుకోదు, ఆప్షన్లను తొలగించడానికి సహాయపడుతుంది.
| లక్షణం | Solanaceae (బంగాళదుంప కుటుంబం) | Liliaceae (లిల్లీ కుటుంబం) |
|---|---|---|
| వర్గం | ద్విదళం | ఏకదళం |
| సూత్రం | ⊕ ⚥ K(5) C(5) A5 దళలగ్నం G̲(2) | Br ⊕ ⚥ P(3+3) A3+3 G̲(3) |
| అండన్యాసం | అక్షీయ, అండానుబంధం ఉబ్బి ఉంటుంది; అండాశయం వాలుగా (obliquely) అమరి ఉంటుంది | అక్షీయ, మూడు గదులు |
| ఫలం | మృదు ఫలం (berry) లేదా గుళిక | గుళిక, కొన్నిసార్లు మృదు ఫలం |
| ఉదాహరణలు | బంగాళదుంప, టమాటా, వంకాయ, మిరప, Petunia, Datura, పొగాకు, అశ్వగంధ (Withania) | టులిప్, Gloriosa, Aloe, Asparagus, Colchicum (కాల్చిసిన్) |
సాధించిన ఉదాహరణ 3.1: ఒక పుష్పంలో శిలువలా అమరిన నాలుగు ఆకర్షణపత్రాలు, ఆరు కేసరాలు (రెండు పొట్టివి, నాలుగు పొడవైనవి) ఉన్నాయి. కుటుంబాన్ని, కేసరాల స్థితిని పేర్కొనండి.
సాధన: Cruciferae (Brassicaceae). కేసరాలు చతుర్దీర్ఘం.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.2: ఒక పుష్పంలో రక్షకపత్రావళి కింద పుష్పపత్రికల వలయం ఉంది, దాని కేసరాలు కీలం చుట్టూ నాళికగా ఏర్పడ్డాయి. కుటుంబాన్ని, ఆ వలయాన్ని, కేసరాల స్థితిని పేర్కొనండి.
సాధన: Malvaceae. ఆ వలయం ఉపరక్షకపత్రావళి. కేసరాలు ఏకబంధకం, కేసరనాళికను ఏర్పరుస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.3: బఠానీ పుష్ప సూత్రాన్ని ఇచ్చి, A(9)+1 ని వివరించండి.
సాధన: % ⚥ K(5) C1+2+(2) A(9)+1 G̲ 1. A(9)+1 అంటే పది కేసరాలు రెండు కట్టలుగా: తొమ్మిది కేసరదండాలు కలిసి ఒక కట్టగా, ఒక కేసరం విడిగా. ఇది ద్విబంధకం.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.4: తుమ్మ (babool), గుల్మొహర్ రెండూ లెగ్యూమ్లే. ప్రతి దాని ఉపకుటుంబాన్ని, ఒక పుష్ప భేదాన్ని చెప్పండి.
సాధన: తుమ్మ (Acacia) Mimosoideae; త్రిజ్యా సౌష్ఠవ పుష్పాలు, అనేక విడి, ఆకర్షణీయ కేసరాలు. గుల్మొహర్ Caesalpinioideae; ద్విపార్శ్వ పుష్పాలు, చిక్కైన పుష్పరచన, పది విడి కేసరాలు.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.5: పొద్దుతిరుగుడు శీర్షంలో ఏ పుష్పికలలో కేసరాలు ఉంటాయి? పరాగకోశాల ప్రత్యేకత ఏమిటి?
సాధన: బింబ పుష్పికలు మాత్రమే ద్విలింగాలు, వాటికి ఐదు కేసరాలు ఉంటాయి. కేసరదండాలు విడిగా ఉండగా పరాగకోశాలు కలిసి నాళికగా ఏర్పడతాయి: సంయుక్త పరాగకోశ స్థితి.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.6: గోధుమ పుష్పాలు గాలి పరాగ సంపర్కానికి ఎందుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి?
సాధన: పరిదళపుంజం లోడిక్యూలుగా తగ్గిపోయింది, కాబట్టి కేసరాలను లేదా కీలాగ్రాన్ని ఏదీ అడ్డుకోదు. పరాగకోశాలు అటుఇటు తిరిగేవి, పొడవైన కేసరదండాలపై బయటకు వేలాడుతాయి. రెండు కీలాగ్రాలు ఈకలాగా ఉండి గాలిలోని పరాగాన్ని పట్టుకుంటాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.7 (NEET కఠినం): ఒక పుష్పంలో ఒకే పీఠ అండం ఉన్న నిమ్న ద్విఫలదళ అండాశయం ఉంది. మరొకదానిలో కుడ్య అండన్యాసం, రిప్లమ్ ఉన్న ఊర్ధ్వ ద్విఫలదళ అండాశయం ఉంది. కుటుంబాలను, ఫలాలను గుర్తించండి.
సాధన: మొదటిది Compositae (బింబ పుష్పిక); దాని ఫలం సిప్సెలా. రెండోది Cruciferae; దాని ఫలం సిలిక్వా.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.8 (NEET కఠినం): NMC లోని ఐదు కుటుంబాలలో ఏ రెండింటికి పీఠ అండన్యాసం ఉంటుంది, వాటి అండాశయ స్థానం ఎలా భిన్నంగా ఉంటుంది?
సాధన: Compositae, Gramineae. Compositae కు నిమ్న అండాశయం; Gramineae కు ఊర్ధ్వ అండాశయం.
త్వరిత పునశ్చరణ
Malvaceae: ఉపరక్షకపత్రావళి, మెలితిరిగిన ఆకర్షణపత్రావళి, ఏకలంబిక పరాగకోశాలతో ఏకబంధక కేసరాలు, అక్షీయ అండన్యాసం; పత్తి, బెండ, మందార.
Cruciferae: శిలువాకార ఆకర్షణపత్రావళి, చతుర్దీర్ఘ కేసరాలు, రిప్లమ్తో కుడ్య అండన్యాసం, సిలిక్వా; ఆవాలు, కాయగూర, ముల్లంగి.
Leguminosae: వేరు బుడిపెలు, ఏకఫలదళ ఊర్ధ్వ అండాశయం, ఉపాంత అండన్యాసం, లెగ్యూమ్; బఠానీ ధ్వజాకార, ద్విబంధకం.
Mimosoideae: త్రిజ్యా, కవాటయుత, అనేక కేసరాలు (Mimosa, Acacia). Caesalpinioideae: ద్విపార్శ్వ, చిక్కైన (Cassia, గుల్మొహర్).
Compositae: పుష్పపత్రహారంతో శీర్షవిన్యాసం; కిరణ, బింబ పుష్పికలు; రోమగుచ్ఛం; సంయుక్త పరాగకోశ కేసరాలు; నిమ్న అండాశయం; సిప్సెలా.
Gramineae: కాలమ్, జిహ్విక, తుషాలు, లెమ్మా, పాలియా ఉన్న కాండిక; లోడిక్యూలు; 3 కేసరాలు; ఈకలాంటి కీలాగ్రాలు; కారియోప్సిస్.
NMC లోని ఐదు కుటుంబాలలో Compositae కు మాత్రమే నిమ్న అండాశయం ఉంటుంది.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
సంయుక్త పరాగకోశ అంటే పరాగకోశాలు కలిసినవి, కేసరదండాలు కాదు. ఏకబంధకం అంటే కేసరదండాలు కలిసినవి.
గుల్మొహర్, Cassia లెగ్యూమ్లే కానీ సీతాకోకచిలుక ఆకారం కాదు; వాటి పుష్పరచన చిక్కైన.
ఆవాలు పుష్పపత్ర రహితం; మందార, బఠానీ పుష్పపత్ర సహితం.
Compositae లో రక్షకపత్రావళియే రోమగుచ్ఛం. అది ఆకర్షణపత్రావళి భాగం కాదు.
మొక్కజొన్న ఏకగృహి: కుచ్చు (tassel) పుం, కంకి (cob) స్త్రీ. మొక్కజొన్న పుష్పాన్ని ద్విలింగం అనవద్దు.
కారియోప్సిస్ (గడ్డి మొక్కలు) లో ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోతుంది; సిప్సెలా (Compositae) లో కాదు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. చతుర్దీర్ఘ కేసరాలు దేని లక్షణం? (a) Malvaceae (b) Cruciferae (c) Gramineae (d) Compositae
2. ఉపరక్షకపత్రావళి దేని ప్రత్యేక లక్షణం? (a) Cruciferae (b) Malvaceae (c) Gramineae (d) Leguminosae
3. ఆవాల ఫలం (a) సిలిక్వా (b) లెగ్యూమ్ (c) సిప్సెలా (d) కారియోప్సిస్
4. సంయుక్త పరాగకోశ కేసరాలు దేనిలో ఉంటాయి? (a) బఠానీ (b) మందార (c) పొద్దుతిరుగుడు (d) గోధుమ
5. లోడిక్యూలు అంటే (a) గడ్డి మొక్కల తగ్గిన పరిదళపుంజం (b) శీర్షవిన్యాస పుష్పపత్రాలు (c) Compositae రక్షకపత్రావళి (d) వంధ్య కేసరాలు
6. రోమగుచ్ఛం (pappus) దేని రూపాంతరం? (a) ఆకర్షణపత్రావళి (b) పుష్పపత్రం (c) కేసరం (d) రక్షకపత్రావళి
7. నైట్రోజన్ స్థాపన బాక్టీరియా ఉన్న వేరు బుడిపెలు దేనికి సాధారణం? (a) Malvaceae (b) Leguminosae (c) Cruciferae (d) Compositae
8. Leguminosae లో అండన్యాసం (a) అక్షీయ (b) కుడ్య (c) పీఠ (d) ఉపాంత
9. పత్ర తొడుగు, పత్రపల్లె కలిసే చోట జిహ్విక దేనిలో ఉంటుంది? (a) Gramineae (b) Malvaceae (c) Cruciferae (d) Compositae
10. ఏ మొక్క Mimosoideae కు చెందుతుంది? (a) Cassia (b) బఠానీ (c) గుల్మొహర్ (d) Mimosa pudica
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. కాలమ్ I ని కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. Gossypium, B. Raphanus, C. Tagetes, D. Saccharum
కాలమ్ II: i. Compositae, ii. Gramineae, iii. Malvaceae, iv. Cruciferae
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
12. నిమ్న అండాశయం దేనిలో ఉంటుంది? (a) పొద్దుతిరుగుడు (b) ఆవాలు (c) బఠానీ (d) గోధుమ
13. ఏకలంబిక పరాగకోశాలు ఉన్న ఏకబంధక కేసరాలు దేని లక్షణం? (a) Cruciferae (b) Malvaceae (c) Compositae (d) Gramineae
14. రిప్లమ్ (కృత్రిమ విభాజకం) ఏ అండాశయంలో ఉంటుంది? (a) ఆవాలు (b) పత్తి (c) బఠానీ (d) బంతి
15. కారియోప్సిస్ అనే ఫలంలో (a) రోమగుచ్ఛం ఉంటుంది (b) అనేక విత్తనాలు ఉంటాయి (c) ఫలాంతరకవచం రాయిలా ఉంటుంది (d) ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోతుంది
16. నీలిమందు (indigo) రంగునిచ్చే మొక్క ఏ కుటుంబానికి చెందుతుంది? (a) Cruciferae (b) Leguminosae (c) Malvaceae (d) Compositae
17. మలేరియా నివారణ ఔషధం ఆర్టిమిసినిన్ ఏ కుటుంబ సభ్యుడి నుంచి వస్తుంది? (a) Compositae (b) Gramineae (c) Malvaceae (d) Leguminosae
18. పది విడి కేసరాలతో చిక్కైన పుష్పరచన దేనిలో కనిపిస్తుంది? (a) Cassia (b) బఠానీ (c) Acacia (d) మందార
19. Ebr ⊕ ⚥ K2+2 C4 A2+4 G̲(2) అనే పుష్ప సూత్రం దేనికి సరిపోతుంది? (a) మందార (b) బఠానీ (c) ముల్లంగి (d) పొద్దుతిరుగుడు
20. గడ్డి కాండికలో అడుగున ఉండే రెండు ఖాళీ పుష్పపత్రాలు (a) లెమ్మా, పాలియా (b) తుషాలు (glumes) (c) లోడిక్యూలు (d) పుష్పపత్రహారం
21. వరి పుష్పికలో కేసరాల సంఖ్య (a) 3 (b) 6 (c) 10 (d) అనేకం
22. Compositae బింబ పుష్పికకు ఏ జత సరైనది? (a) ఊర్ధ్వ అండాశయం, అక్షీయ అండన్యాసం (b) నిమ్న అండాశయం, కుడ్య అండన్యాసం (c) ఊర్ధ్వ అండాశయం, పీఠ అండన్యాసం (d) నిమ్న అండాశయం, పీఠ అండన్యాసం
స్థాయి 3: సవాలు
23. వీటిలో ఎన్ని Leguminosae కు చెందుతాయి? శనగ, వేరుశనగ, చింత, తుమ్మ, పత్తి, కుసుమ, జనుము, కాయగూర (a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 6
24. ఏ జత తప్పుగా జతపరచబడింది? (a) Cruciferae: కుడ్య అండన్యాసం (b) Malvaceae: ద్విబంధక కేసరాలు (c) Gramineae: ఈకలాంటి కీలాగ్రాలు (d) Compositae: సిప్సెలా
25. ఒక మొక్కకు గోలు కణుపుమధ్యమాలు ఉన్న కాలమ్, జిహ్వికతో తొడుగు పత్రపీఠం, లోడిక్యూలు, ఈకలాంటి కీలాగ్రాలు ఉన్న పుష్పాలు ఉన్నాయి. దాని ఫలం ఎక్కువగా (a) సిలిక్వా (b) లెగ్యూమ్ (c) కారియోప్సిస్ (d) గుళిక
26. Cruciferae, Malvaceae రెండింటికీ ఉమ్మడి లక్షణం (a) చతుర్దీర్ఘ కేసరాలు (b) కుడ్య అండన్యాసం (c) ఊర్ధ్వ అండాశయం (d) ఉపరక్షకపత్రావళి
27. ఏ మొక్క–ఉత్పత్తి జత తప్పు? (a) Crotalaria juncea: నార (b) Glycyrrhiza glabra: ఔషధం (c) Carthamus: నూనె (d) Iberis: వంట నూనె
28. ఈ వాక్యాలను పరిగణించండి:
I. Mimosoideae పుష్పాలు త్రిజ్యా సౌష్ఠవంతో, కవాటయుత పుష్పరచనతో ఉంటాయి.
II. Papilionoideae లో మొగ్గలో ధ్వజం అతి బయట ఉంటుంది.
III. Caesalpinioideae లో మొగ్గలో ధ్వజం అతి లోపల ఉంటుంది.
IV. మూడు ఉపకుటుంబాలకూ ఏకఫలదళ ఊర్ధ్వ అండాశయం ఉంటుంది.
ఏవి సరైనవి? (a) I, II మాత్రమే (b) II, III మాత్రమే (c) I, II, IV మాత్రమే (d) I, II, III, IV
29. ప్రతిపాదన (A): Compositae లో రక్షకపత్రావళి రోమగుచ్ఛంగా తగ్గి ఉంటుంది.
కారణం (R): రోమగుచ్ఛం కీటకాలు పుష్పికలలో పరాగ సంపర్కం జరపడానికి సహాయపడుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: గోధుమ పుష్పాలలాగే మొక్కజొన్న పుష్పాలు కూడా ద్విలింగాలు.
వాక్యం II: గోధుమలో ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | Cruciferae: 2 పొట్టి, 4 పొడవైన కేసరాలు. |
| 2 | b | Malvaceae లో రక్షకపత్రావళి కింద పుష్పపత్రికల వలయం ఉంటుంది. |
| 3 | a | ఆవాలు సిలిక్వాను ఏర్పరుస్తాయి. |
| 4 | c | పొద్దుతిరుగుడు బింబ పుష్పికలలో పరాగకోశాలు కలిసి ఉంటాయి. |
| 5 | a | లోడిక్యూలు గడ్డి మొక్కల తగ్గిన పరిదళపుంజం. |
| 6 | d | రోమగుచ్ఛం Compositae లోని రూపాంతర రక్షకపత్రావళి. |
| 7 | b | లెగ్యూమ్ల వేరు బుడిపెలలో Rhizobium ఉంటుంది. |
| 8 | d | ఏకఫలదళ అండాశయం, ఉదర సీవనంపై అండాలు. |
| 9 | a | జిహ్విక గడ్డి మొక్కల పత్ర లక్షణం. |
| 10 | d | Mimosa pudica Mimosoideae కు ప్రాతినిధ్య మొక్క. |
| 11 | a | పత్తి Malvaceae, ముల్లంగి Cruciferae, బంతి Compositae, చెరకు Gramineae. |
| 12 | a | Compositae కు నిమ్న అండాశయం ఉంటుంది. |
| 13 | b | Malvaceae: కేసరనాళిక, ఏకలంబిక పరాగకోశాలు. |
| 14 | a | ఆవాల అండాశయాన్ని రిప్లమ్ విభజిస్తుంది. |
| 15 | d | కారియోప్సిస్: ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోతుంది. |
| 16 | b | Indigofera ఒక లెగ్యూమ్. |
| 17 | a | Artemisia Compositae కు చెందుతుంది. |
| 18 | a | Cassia (Caesalpinioideae) చిక్కైన, విడి కేసరాలు. |
| 19 | c | ముల్లంగి ఒక క్రూసిఫెర్. |
| 20 | b | తుషాలు అడుగున ఉండే ఖాళీ పుష్పపత్రాలు. |
| 21 | b | వరి పుష్పికలో ఆరు కేసరాలు. |
| 22 | d | బింబ పుష్పిక: నిమ్న అండాశయం, ఒకే పీఠ అండం. |
| 23 | c | శనగ, వేరుశనగ, చింత, తుమ్మ, జనుము = 5. |
| 24 | b | Malvaceae కేసరాలు ఏకబంధకం. |
| 25 | c | ఇవి గడ్డి లక్షణాలు; గడ్డి మొక్కలు కారియోప్సిస్ను ఏర్పరుస్తాయి. |
| 26 | c | రెండింటికీ ఊర్ధ్వ అండాశయం. |
| 27 | d | Iberis (క్యాండీటఫ్ట్) అలంకార మొక్క. |
| 28 | d | నాలుగు వాక్యాలూ సరైనవే. |
| 29 | c | రోమగుచ్ఛం ఫలం గాలి ద్వారా వ్యాపించడానికి సహాయపడుతుంది, కీటక పరాగ సంపర్కానికి కాదు. |
| 30 | d | మొక్కజొన్న ఏకగృహి; గోధుమ ఫలం కారియోప్సిస్. |
అధ్యాయం 3 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక్క పేజీ సారాంశం
పాత, కొత్త పేర్లు: Cruciferae = Brassicaceae, Leguminosae = Fabaceae (బఠానీ ఉపకుటుంబం), Compositae = Asteraceae, Gramineae = Poaceae.
Malvaceae: ఉపరక్షకపత్రావళి, K(5) కవాటయుత, C5 మెలితిరిగిన, మూత్రపిండాకార ఏకకోశ పరాగకోశాలతో అనేక ఏకబంధక కేసరాలు, G(5) ఊర్ధ్వ, అక్షీయ; గుళిక. పత్తి, బెండ, మందార.
Brassicaceae: పుష్పపత్ర రహితం, చతుర్భాగయుతం, K2+2, C4 శిలువాకార, A2+4 చతుర్దీర్ఘ, G(2) ఊర్ధ్వ, కృత్రిమ విభాజకం (రిప్లమ్) తో కుడ్య; సిలిక్వా. ఆవాలు, ముల్లంగి, కాయగూర, టర్నిప్.
Fabaceae: ద్విపార్శ్వ, K(5), C1+2+(2) ధ్వజాకార, A(9)+1 ద్విబంధక, G1 ఊర్ధ్వ, ఉపాంత; లెగ్యూమ్ (కాయ). బఠానీ, శనగ, వేరుశనగ, సోయాచిక్కుడు.
Asteraceae: కిరణ, బింబ పుష్పికల శీర్షవిన్యాసం, రోమగుచ్ఛంగా రక్షకపత్రావళి, A5 సంయుక్త పరాగకోశ, దళలగ్నం, G(2) నిమ్న, ఒకే పీఠ అండం; సిప్సెలా. పొద్దుతిరుగుడు, బంతి, లెట్యూస్.
Poaceae: కాండికలు, లోడిక్యూలుగా తగ్గిన పరిదళపుంజం, అటుఇటు తిరిగే పరాగకోశాలతో A3, ఒకే అండం ఉన్న ఊర్ధ్వ అండాశయం, ఈకలాంటి కీలాగ్రాలు; కారియోప్సిస్. గోధుమ, వరి, మొక్కజొన్న, చెరకు, వెదురు.
Solanaceae (అనుసంధానం): K(5) శాశ్వతం (persistent), C(5) కవాటయుత, A5 దళలగ్నం, G(2) ఊర్ధ్వ, ఉబ్బిన అండానుబంధం, అక్షీయ; మృదు ఫలం లేదా గుళిక. బంగాళదుంప, వంకాయ, టమాటా, మిరప, పొగాకు.
Liliaceae (అనుసంధానం): P(3+3), A3+3 పరిదళలగ్నం (epitepalous), G(3) ఊర్ధ్వ, త్రివిబాగయుతం, అక్షీయ; గుళిక లేదా మృదు ఫలం. టులిప్, Gloriosa, Aloe, Asparagus.
ఇక్కడి ఏడు కుటుంబాలలో Asteraceae కు మాత్రమే నిమ్న అండాశయం ఉంటుంది.
Fabaceae కు మాత్రమే ఒకే ఫలదళం; Brassicaceae కు మాత్రమే కృత్రిమ విభాజకం.
ఆర్థిక ఉపయోగాలు: నార (పత్తి, జనుము), రంగు (Indigofera), పశుగ్రాసం (Sesbania, Trifolium), ఔషధం (బెలడోనా, అశ్వగంధ), నూనెలు (ఆవాలు, వేరుశనగ, పొద్దుతిరుగుడు).
పుష్ప సూత్ర క్రమం: పుష్పపత్రం, సౌష్ఠవం, లింగం, K, C, A, G; బ్రాకెట్లు = కలయిక; G కింద లేదా పైన గీత అండాశయ స్థానాన్ని సూచిస్తుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసిన పట్టిక
| కుటుంబం | కేసరాలు | అండాశయం, అండన్యాసం | ఫలం | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|---|---|
| Malvaceae | ఏకబంధకం, మూత్రపిండాకార పరాగకోశాలు | G(5) ఊర్ధ్వ, అక్షీయ | గుళిక | పత్తి, మందార |
| Brassicaceae | చతుర్దీర్ఘ, A2+4 | G(2) ఊర్ధ్వ, కుడ్య | సిలిక్వా | ఆవాలు, ముల్లంగి |
| Fabaceae | ద్విబంధకం, A(9)+1 | G1 ఊర్ధ్వ, ఉపాంత | లెగ్యూమ్ | బఠానీ, వేరుశనగ |
| Asteraceae | సంయుక్త పరాగకోశ, దళలగ్నం | G(2) నిమ్న, పీఠ | సిప్సెలా | పొద్దుతిరుగుడు, బంతి |
| Poaceae | A3, అటుఇటు తిరిగేవి | ఊర్ధ్వ, ఒకే అండం | కారియోప్సిస్ | గోధుమ, మొక్కజొన్న |
| Solanaceae | A5, దళలగ్నం | G(2) ఊర్ధ్వ, అక్షీయ | మృదు ఫలం లేదా గుళిక | వంకాయ, టమాటా |
| Liliaceae | A3+3, పరిదళలగ్నం | G(3) ఊర్ధ్వ, అక్షీయ | గుళిక లేదా మృదు ఫలం | టులిప్, Aloe |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Mono-Malva, Di-Fab, Tetra-Brassi, Syn-Aster": కేసరాల పదం ఒక్క అడుగులోనే కుటుంబాన్ని చెప్పేస్తుంది: ఏకబంధకం = Malvaceae, ద్విబంధకం = Fabaceae, చతుర్దీర్ఘ = Brassicaceae, సంయుక్త పరాగకోశ = Asteraceae.
"CRUCIfer = CROSS": శిలువ (cross) ఆకారంలో నాలుగు ఆకర్షణపత్రాలు (శిలువాకారం), నాలుగు పొడవైన + రెండు పొట్టి కేసరాలు.
"Aster is the odd one down": ఇక్కడి కుటుంబాలలో Asteraceae లో మాత్రమే అండాశయం మిగిలిన భాగాల కింద (down) ఉంటుంది (నిమ్నం).
"S-L-C-C" ఫలాలు: Siliqua (ఆవాలు), Legume (బఠానీ), Cypsela (పొద్దుతిరుగుడు), Caryopsis (గడ్డి). గడ్డి గింజ = Caryopsis, Cereal (ధాన్యం).
"Epi-Calyx = Extra Calyx": రక్షకపత్రావళి కింద ఉండే అదనపు (extra) వలయం Malvaceae ని సూచిస్తుంది.
భావనా సంబంధాలు
ఈ కుటుంబాల వెనుక ఉన్న ఆవృతబీజ వర్గాలు (ద్విదళ, ఏకదళ) NEET Biology Book 1: Diversity in the Living World లో ఉన్నాయి.
పంట మొక్కలు (గోధుమ, వరి, చెరకు, పప్పుధాన్యాలు) NEET Biology Book 8: Biology and Human Welfare లోని మొక్కల ప్రజననంలో మళ్ళీ వస్తాయి.
ప్రతి కుటుంబ లక్షణం అధ్యాయం 2 పదజాలాన్నే వాడుతుంది: పుష్పరచన, అండన్యాసం, కేసరాల కలయిక.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. List I (కుటుంబం) ని List II (కేసరాల స్థితి) తో జతపరచండి.
List I: A. Malvaceae, B. Brassicaceae, C. Fabaceae, D. Asteraceae
List II: i. సంయుక్త పరాగకోశ, ii. ద్విబంధకం, iii. చతుర్దీర్ఘ, iv. ఏకబంధకం
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (c) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-iii, C-ii, D-i
32. List I (కుటుంబం) ని List II (ఫలం) తో జతపరచండి.
List I: A. Brassicaceae, B. Fabaceae, C. Asteraceae, D. Poaceae
List II: i. కారియోప్సిస్, ii. సిప్సెలా, iii. లెగ్యూమ్, iv. సిలిక్వా
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-i, B-iii, C-ii, D-iv
33. List I (మొక్క) ని List II (ఉపయోగం) తో జతపరచండి.
List I: A. Indigofera, B. Gossypium, C. బెలడోనా, D. Trifolium
List II: i. పశుగ్రాసం, ii. నార, iii. రంగు, iv. ఔషధం
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (d) A-i, B-ii, C-iv, D-iii
34. List I (ప్రత్యేక నిర్మాణం) ని List II (కుటుంబం) తో జతపరచండి.
List I: A. రోమగుచ్ఛం, B. ఉపరక్షకపత్రావళి, C. లోడిక్యూలు, D. కృత్రిమ విభాజకం (రిప్లమ్)
List II: i. Asteraceae, ii. Brassicaceae, iii. Poaceae, iv. Malvaceae
(a) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (b) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (c) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. Brassicaceae ఆకర్షణపత్రావళి శిలువాకారం.
B. Malvaceae లో పరాగకోశాలు ఏకకోశ (monothecous).
C. Fabaceae లో అండాశయం ద్విఫలదళ.
D. Asteraceae లో అండాశయం నిమ్నం, ఒకే పీఠ అండం.
E. గడ్డి పుష్పంలో సాధారణంగా అటుఇటు తిరిగే పరాగకోశాలతో మూడు కేసరాలు ఉంటాయి.
(a) నాలుగు (b) మూడు (c) ఐదు (d) రెండు
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. Solanaceae లో రక్షకపత్రావళి శాశ్వతం (persistent).
B. Solanaceae లో కేసరాలు దళలగ్నం.
C. Liliaceae లో పరిదళపుంజంలో మూడేసి పరిదళాల (tepals) రెండు వలయాలు ఉంటాయి.
D. Liliaceae లో అండాశయం నిమ్నం.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D
37. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. వేరుశనగ, సోయాచిక్కుడు Fabaceae కు చెందుతాయి.
B. ముల్లంగి, కాయగూర Brassicaceae కు చెందుతాయి.
C. బెండ Poaceae కు చెందుతుంది.
D. చెరకు, వెదురు Poaceae కు చెందుతాయి.
(a) A, C, D మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D
38. ఈ అధ్యాయంలోని ఏడు కుటుంబాలలో (Malvaceae, Brassicaceae, Fabaceae, Asteraceae, Poaceae, Solanaceae, Liliaceae) ఎన్నింటికి ఊర్ధ్వ అండాశయం ఉంటుంది? (a) నాలుగు (b) ఐదు (c) ఏడు (d) ఆరు
39. ఒక పుష్ప సూత్రం ఇలా ఉంది: Ebr, ⊕, ⚥, K2+2, C4, A2+4, G(2), ఊర్ధ్వ. కుటుంబం (a) Brassicaceae (b) Malvaceae (c) Fabaceae (d) Solanaceae
40. ఒక పుష్ప సూత్రం ఇలా ఉంది: %, ⚥, K(5), C1+2+(2), A(9)+1, G1, ఊర్ధ్వ. ఇది ఏ లక్షణాల జతను చూపిస్తుంది? (a) మెలితిరిగిన పుష్పరచన; అక్షీయ అండన్యాసం (b) శిలువాకార ఆకర్షణపత్రావళి; కుడ్య అండన్యాసం (c) ధ్వజాకార పుష్పరచన; ఉపాంత అండన్యాసం (d) కవాటయుత పుష్పరచన; పీఠ అండన్యాసం
41. ఒక పట్టిక ఒక కుటుంబ లక్షణాలను ఇస్తుంది: పుష్పవిన్యాసం శీర్షం; రోమాలు లేదా పొలుసుల రక్షకపత్రావళి; పరాగకోశాలు కలిసి, కేసరదండాలు విడిగా; ఒకే పీఠ అండంతో నిమ్న అండాశయం. కుటుంబం, దాని ఫలం (a) Poaceae; కారియోప్సిస్ (b) Asteraceae; సిప్సెలా (c) Brassicaceae; సిలిక్వా (d) Malvaceae; గుళిక
Q42–43 కోసం సందర్భం: లూధియానా సమీపంలోని ఒక పొలంలో సిమ్రన్ ఒక పంటను అధ్యయనం చేస్తుంది. దానికి సమాంతర ఈనెలు ఉన్న పొడవైన ఆకులు, స్పష్టమైన కీళ్లు (కణుపులు) ఉన్న కాండం ఉన్నాయి. పుష్పాలు చిన్న కాండికలలో ఉంటాయి, ఆకర్షణపత్రాల స్థానంలో చిన్న పొలుసులు ఉంటాయి. మూడు కేసరాలు పొడవైన కేసరదండాలపై బయటకు వేలాడుతాయి, కీలాగ్రాలు ఈకల్లా కనిపిస్తాయి. ప్రతి గింజలో ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోయి ఉంటుంది.
42. ఈ పంట ఏ కుటుంబానికి చెందుతుంది? (a) Liliaceae (b) Asteraceae (c) Fabaceae (d) Poaceae
43. గింజ (a) సిప్సెలా (b) కారియోప్సిస్ (c) లెగ్యూమ్ (d) సిలిక్వా
44. ఏ కుటుంబం దాని అండన్యాసంతో తప్పుగా జతపరచబడింది? (a) Brassicaceae: అక్షీయ (b) Fabaceae: ఉపాంత (c) Malvaceae: అక్షీయ (d) Asteraceae: పీఠ
45. ఏ కలయిక Malvaceae కు చెందుతుంది? (a) చతుర్దీర్ఘ కేసరాలు, సిలిక్వా (b) ద్విబంధక కేసరాలు, లెగ్యూమ్ (c) ఉపరక్షకపత్రావళి, మెలితిరిగిన ఆకర్షణపత్రాలు, ఏకబంధక కేసరాలు, మూత్రపిండాకార పరాగకోశాలు (d) సంయుక్త పరాగకోశాలు, రోమగుచ్ఛం
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | d | Malvaceae ఏకబంధకం, Brassicaceae చతుర్దీర్ఘ, Fabaceae ద్విబంధకం, Asteraceae సంయుక్త పరాగకోశ |
| 32 | b | వరుసగా సిలిక్వా, లెగ్యూమ్, సిప్సెలా, కారియోప్సిస్ |
| 33 | c | Indigofera రంగు, పత్తి నార, బెలడోనా ఔషధం, Trifolium పశుగ్రాసం |
| 34 | a | రోమగుచ్ఛం Asteraceae, ఉపరక్షకపత్రావళి Malvaceae, లోడిక్యూలు Poaceae, రిప్లమ్ Brassicaceae |
| 35 | a | C మాత్రమే తప్పు: Fabaceae అండాశయం ఏకఫలదళ |
| 36 | c | Liliaceae కు ఊర్ధ్వ అండాశయం ఉంటుంది |
| 37 | b | బెండ Malvaceae కు చెందుతుంది |
| 38 | d | Asteraceae తప్ప మిగిలిన అన్నింటికీ ఊర్ధ్వ అండాశయం |
| 39 | a | K2+2, C4, A2+4 చతుర్దీర్ఘ = Brassicaceae |
| 40 | c | C1+2+(2) ధ్వజాకారం; G1 లో ఉపాంత అండన్యాసం |
| 41 | b | శీర్షం, రోమగుచ్ఛం, సంయుక్త పరాగకోశాలు, నిమ్న అండాశయం = Asteraceae, సిప్సెలా |
| 42 | d | కాండికలు, లోడిక్యూలు, మూడు కేసరాలు, ఈకలాంటి కీలాగ్రం = గడ్డి కుటుంబం |
| 43 | b | ఫలకవచం బీజకవచంతో కలిసిపోవడం = కారియోప్సిస్ |
| 44 | a | Brassicaceae కు కుడ్య అండన్యాసం |
| 45 | c | ఉపరక్షకపత్రావళి, ఏకబంధక కేసరాలు Malvaceae ని సూచిస్తాయి |