ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు మరియు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు (Aldehydes, Ketones and Carboxylic Acids)
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- కార్బొనైల్ కార్బన్ (C=O) sp² సంకరీకరణం చెందింది మరియు ఎలక్ట్రాన్ల కొరత కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు ప్రధానంగా కేంద్రక స్నేహి సంకలన (nucleophilic addition) చర్యలను చూపుతాయి; చర్యాశీలత క్రమం HCHO > ఇతర ఆల్డిహైడ్లు > కీటోన్లు.
- ఆల్డిహైడ్లు మాత్రమే టాలెన్స్ కారకాన్ని (Tollens' reagent) క్షయీకరిస్తాయి; అలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు మాత్రమే ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని (Fehling's solution) క్షయీకరిస్తాయి; మిథైల్ కీటోన్లు (CH₃CO–) మరియు CH₃CH(OH)– సమ్మేళనాలు అయోడోఫారం పరీక్షను ఇస్తాయి.
- α-హైడ్రోజన్ ఉన్న ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు ఆల్డాల్ సంఘననాన్ని (aldol condensation) ఇస్తాయి (విలీన క్షారంలో); α-హైడ్రోజన్ లేనివి (HCHO, C₆H₅CHO) కానిజారో చర్యను (Cannizzaro reaction) ఇస్తాయి (గాఢ క్షారంలో).
- కార్బాక్సిలేట్ అయాన్ అనునాదం (resonance) వల్ల స్థిరత్వం పొందడం వలన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు ఆమ్ల స్వభావం కలిగి ఉంటాయి; ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహాలు ఆమ్లత్వాన్ని పెంచుతాయి, ఎలక్ట్రాన్ దాత సమూహాలు తగ్గిస్తాయి. ఆమ్లాలు ఫినాల్ల కంటే, ఆల్కహాల్ల కంటే బలమైనవి, వాటి NaHCO₃ పరీక్ష CO₂ ను ఇస్తుంది.
కార్బొనైల్ సమూహం నామకరణం మరియు నిర్మాణం
కార్బొనైల్ సమూహం (carbonyl group) C=O. ఆల్డిహైడ్లో (aldehyde) ఇది కనీసం ఒక హైడ్రోజన్తో కలిసి ఉంటుంది (R–CHO). కీటోన్లో (ketone) ఇది రెండు కార్బన్ సమూహాలతో కలిసి ఉంటుంది (R–CO–R′). కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లంలో (carboxylic acid) ఇది –OH సమూహంతో కలిసి ఉంటుంది (R–COOH).
కార్బొనైల్ కార్బన్ sp² సంకరీకరణం చెందింది. ఇది ఒకే తలంలో సుమారు 120° బంధ కోణాలతో మూడు σ బంధాలను, ఆక్సిజన్తో ఒక π బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఆక్సిజన్ కార్బన్ కంటే ఎక్కువ విద్యుదృణాత్మకం కాబట్టి C=O బంధం ధ్రువ బంధం: కార్బన్పై పాక్షిక ధన ఆవేశం, ఆక్సిజన్పై పాక్షిక రుణ ఆవేశం ఉంటాయి. అందువల్ల కార్బొనైల్ కార్బన్పై కేంద్రక స్నేహులు (nucleophiles) దాడి చేస్తాయి.
IUPAC నియమాలు: ఆల్డిహైడ్లకు ఆల్కేన్ పేరులోని చివరి –e ని –al తో మార్చాలి (గొలుసుకు CHO కార్బన్ నుండి సంఖ్యలు ఇవ్వాలి). కీటోన్లకు –e ని –one తో మార్చి, C=O కార్బన్కు అతి తక్కువ సంఖ్య ఇవ్వాలి. ఆమ్లాలకు –e ని –oic acid తో మార్చాలి. –CHO ఉన్న బెంజీన్ వలయాన్ని బెంజీన్ కార్బాల్డిహైడ్ (benzenecarbaldehyde, బెంజాల్డిహైడ్) అంటారు.
| సమ్మేళనం | IUPAC పేరు | సాధారణ పేరు |
|---|---|---|
| HCHO | మీథనల్ (methanal) | ఫార్మాల్డిహైడ్ (formaldehyde) |
| CH₃CHO | ఈథనల్ (ethanal) | ఎసిటాల్డిహైడ్ (acetaldehyde) |
| CH₃COCH₃ | ప్రొపనోన్ (propanone) | ఎసిటోన్ (acetone) |
| CH₃COC₆H₅ | 1-ఫినైల్ఈథనోన్ (1-phenylethanone) | ఎసిటోఫినోన్ (acetophenone) |
| HCOOH | మీథనోయిక్ ఆమ్లం (methanoic acid) | ఫార్మిక్ ఆమ్లం (formic acid) |
| CH₃COOH | ఈథనోయిక్ ఆమ్లం (ethanoic acid) | ఎసిటిక్ ఆమ్లం (acetic acid) |
| C₆H₅COOH | బెంజీన్ కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం (benzenecarboxylic acid) | బెంజోయిక్ ఆమ్లం (benzoic acid) |
| HOOC–COOH | ఈథేన్డయోయిక్ ఆమ్లం (ethanedioic acid) | ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం (oxalic acid) |
| HOOC–CH₂–COOH | ప్రొపేన్డయోయిక్ ఆమ్లం (propanedioic acid) | మేలోనిక్ ఆమ్లం (malonic acid) |
| HOOC–(CH₂)₂–COOH | బ్యూటేన్డయోయిక్ ఆమ్లం (butanedioic acid) | సక్సినిక్ ఆమ్లం (succinic acid) |
| HOOC–(CH₂)₄–COOH | హెక్సేన్డయోయిక్ ఆమ్లం (hexanedioic acid) | అడిపిక్ ఆమ్లం (adipic acid) |
ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్ల తయారీ
| పద్ధతి | చర్య | ఉత్పన్నం |
|---|---|---|
| ఆల్కహాల్ల ఆక్సీకరణ | 1° ఆల్కహాల్ + PCC (లేదా నియంత్రిత పరిస్థితులలో CrO₃) → ఆల్డిహైడ్; 2° ఆల్కహాల్ + CrO₃ లేదా K₂Cr₂O₇ → కీటోన్ | RCHO, RCOR′ |
| డీహైడ్రోజనీకరణం | 1° లేదా 2° ఆల్కహాల్ బాష్పం Cu పై 573 K వద్ద | RCHO, RCOR′ (+ H₂) |
| ఓజోనీయ విశ్లేషణ (ozonolysis) | ఆల్కీన్ + O₃, తరువాత Zn/H₂O | రెండు కార్బొనైల్ సమ్మేళనాలు |
| ఆల్కైన్ల జలయోజనం | ఈథైన్ + H₂O, HgSO₄/H₂SO₄ → CH₃CHO; ఇతర ఆల్కైన్లు → కీటోన్లు | CH₃CHO లేదా కీటోన్ |
| రోజెన్ముండ్ క్షయకరణం (Rosenmund reduction) | RCOCl + H₂, BaSO₄ పై Pd | RCHO (BaSO₄ ఉత్ప్రేరకాన్ని విషపూరితం చేసి ఆల్కహాల్గా మరింత క్షయకరణం జరగకుండా ఆపుతుంది) |
| స్టీఫెన్ చర్య (Stephen reaction) | RCN + SnCl₂/HCl → RCH=NH, తరువాత H₃O⁺ | RCHO |
| DIBAL-H | RCN లేదా RCOOR′ ను DIBAL-H తో క్షయకరించి, తరువాత H₂O | RCHO |
| ఈటార్డ్ చర్య (Etard reaction) | టోలుఈన్ + CS₂ లో CrO₂Cl₂ → క్రోమియం సంకర సమ్మేళనం, తరువాత H₃O⁺ | బెంజాల్డిహైడ్ |
| పార్శ్వ శృంఖల క్లోరీనీకరణం | టోలుఈన్ + Cl₂/కాంతి → C₆H₅CHCl₂, తరువాత వేడి నీరు | బెంజాల్డిహైడ్ |
| గాటర్మన్–కోచ్ (Gattermann–Koch) | బెంజీన్ + CO + HCl, నిర్జల AlCl₃/CuCl | బెంజాల్డిహైడ్ |
| ఫ్రీడెల్–క్రాఫ్ట్స్ ఎసైలీకరణం (Friedel–Crafts acylation) | బెంజీన్ + CH₃COCl, నిర్జల AlCl₃ | ఎసిటోఫినోన్ |
| ఎసైల్ క్లోరైడ్ + డైఆల్కైల్ కాడ్మియం | 2 R′COCl + R₂Cd → 2 R′COR + CdCl₂ | కీటోన్ |
ఓజోనీయ విశ్లేషణ ఉదాహరణ: CH₃CH=CH₂ ను O₃ తో, తరువాత Zn/H₂O తో చర్య జరిపితే CH₃CHO, HCHO ఏర్పడతాయి. నైట్రైల్ అదే కార్బన్ పరమాణువుల సంఖ్య ఉన్న ఆల్డిహైడ్ను ఇస్తుంది: CH₃CN → CH₃CHO.
భౌతిక ధర్మాలు
మీథనల్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువు. ఈథనల్ బాష్పశీల ద్రవం. సుమారు C₁₁ వరకు ఉన్న ఇతర ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు ద్రవాలు. ఆక్సిజన్పై H లేనందున ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు ఒకదానితో ఒకటి హైడ్రోజన్ బంధాలను ఏర్పరచలేవు. అందువల్ల వాటి మరిగే స్థానాలు సమాన ద్రవ్యరాశి ఉన్న హైడ్రోకార్బన్ల, ఈథర్ల కంటే ఎక్కువ (ద్విధ్రువ–ద్విధ్రువ ఆకర్షణ వల్ల), కానీ సమాన ద్రవ్యరాశి ఉన్న ఆల్కహాల్ల కంటే తక్కువ.
నీటితో హైడ్రోజన్ బంధాలను ఏర్పరచడం వల్ల తక్కువ ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు నీటిలో కలిసిపోతాయి (miscible). ఆల్కైల్ గొలుసు పెరిగే కొద్దీ ద్రావణీయత తగ్గుతుంది. రెండు అణువుల మధ్య రెండు హైడ్రోజన్ బంధాలు ఏర్పడి ద్విపరమాణుకాలుగా (dimers) ఉండటం వల్ల కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలకు సమాన ద్రవ్యరాశి ఉన్న ఆల్కహాల్ల కంటే కూడా ఎక్కువ మరిగే స్థానాలు ఉంటాయి (శుద్ధ స్థితిలో, ధ్రువరహిత ద్రావణులలో చక్రీయ ద్విపరమాణుకాలు). తక్కువ ఆమ్లాలు (C₄ వరకు) నీటిలో కలిసిపోతాయి.
మరిగే స్థానం క్రమం (సమాన మోలార్ ద్రవ్యరాశి): కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం > ఆల్కహాల్ > ఆల్డిహైడ్ లేదా కీటోన్ > ఈథర్ > ఆల్కేన్.
కేంద్రక స్నేహి సంకలన చర్యలు
చర్యా విధానం: కేంద్రక స్నేహి (Nu⁻) కార్బొనైల్ కార్బన్పై తలానికి వెలుపల నుండి దాడి చేస్తుంది. కార్బన్ sp² నుండి sp³ కు మారి, చతుర్ముఖీయ ఆల్కాక్సైడ్ అయాన్ ఏర్పడుతుంది. ఈ ఆల్కాక్సైడ్ యానకం నుండి H⁺ ను తీసుకొని తటస్థ ఉత్పన్నాన్ని ఇస్తుంది.
ఆల్డిహైడ్లు కీటోన్ల కంటే ఎందుకు ఎక్కువ చర్యాశీలమైనవి:
- త్రిమితీయ ప్రభావం (steric effect): ఆల్డిహైడ్ కార్బొనైల్ కార్బన్కు ఒక చిన్న H, ఒక ఆల్కైల్ సమూహం ఉంటాయి, కాబట్టి కేంద్రక స్నేహి సులభంగా చేరుతుంది. కీటోన్కు రెండు స్థూలమైన ఆల్కైల్ సమూహాలు ఉంటాయి.
- ఎలక్ట్రానిక్ ప్రభావం: ఆల్డిహైడ్లో ఒక ఆల్కైల్ సమూహం కంటే కీటోన్లో రెండు ఆల్కైల్ సమూహాలు (+I ప్రభావం) కార్బొనైల్ కార్బన్పై ధనావేశాన్ని ఎక్కువగా తగ్గిస్తాయి.
చర్యాశీలత క్రమం: HCHO > CH₃CHO > CH₃COCH₃ > CH₃COCH₂CH₃. బెంజీన్ వలయం అనునాదం ద్వారా కార్బొనైల్ కార్బన్కు ఎలక్ట్రాన్లను ఇస్తుంది కాబట్టి ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు అలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్ల కంటే తక్కువ చర్యాశీలమైనవి.
| కారకం | ఉత్పన్నం | వ్యాఖ్య |
|---|---|---|
| HCN (కొద్ది మొత్తంలో క్షారం) | సయనోహైడ్రిన్ (cyanohydrin), R₂C(OH)CN | జల విశ్లేషణలో హైడ్రాక్సీ ఆమ్లాన్ని ఇస్తుంది |
| NaHSO₃ | స్ఫటిక రూప బైసల్ఫైట్ సంకలన సమ్మేళనం | ఆల్డిహైడ్లను, కొన్ని కీటోన్లను వేరు చేయడానికి, శుద్ధి చేయడానికి వాడతారు |
| గ్రిన్యార్డ్ కారకం RMgX, తరువాత H₃O⁺ | HCHO → 1° ఆల్కహాల్; ఇతర ఆల్డిహైడ్లు → 2° ఆల్కహాల్; కీటోన్లు → 3° ఆల్కహాల్ | C–C బంధ నిర్మాణం |
| ROH, పొడి HCl వాయువు | ఆల్డిహైడ్ → హెమిఎసిటాల్ (hemiacetal) → ఎసిటాల్ (acetal) | ఎసిటాల్ క్షారంలో స్థిరం; కార్బొనైల్ సమూహాన్ని రక్షించడానికి వాడతారు |
| ఇథిలీన్ గ్లైకాల్, పొడి HCl | కీటోన్ → ఇథిలీన్ గ్లైకాల్ కీటాల్ | చక్రీయ కీటాల్ |
ఉదాహరణ: CH₃CHO + CH₃MgBr, తరువాత H₃O⁺, ఇస్తుంది CH₃CH(OH)CH₃ (ప్రొపాన్-2-ఆల్, 2° ఆల్కహాల్).
అమోనియా ఉత్పన్నాలతో (Z–NH₂) సంకలన–విలోపన చర్య, బలహీన ఆమ్ల యానకంలో, నీటిని కోల్పోయి C=N–Z సమ్మేళనాలను ఇస్తుంది:
| కారకం | Z | ఉత్పన్నం |
|---|---|---|
| హైడ్రాక్సిలమైన్, NH₂OH | –OH | ఆక్సిమ్ (oxime) |
| హైడ్రజిన్, NH₂NH₂ | –NH₂ | హైడ్రజోన్ (hydrazone) |
| ఫినైల్హైడ్రజిన్ | –NHC₆H₅ | ఫినైల్హైడ్రజోన్ |
| 2,4-డైనైట్రోఫినైల్హైడ్రజిన్ (2,4-DNP) | –NH–C₆H₃(NO₂)₂ | 2,4-డైనైట్రోఫినైల్హైడ్రజోన్ (పసుపు, నారింజ లేదా ఎరుపు ఘనం) |
| సెమికార్బజైడ్ | –NHCONH₂ | సెమికార్బజోన్ |
2,4-DNP పరీక్ష ఏ ఆల్డిహైడ్ లేదా కీటోన్నైనా గుర్తిస్తుంది (ఆమ్లాలు, ఎస్టర్లు, అమైడ్లను కాదు).
క్షయకరణం, ఆక్సీకరణం మరియు పరీక్షలు
క్షయకరణం:
- ఆల్కహాల్లకు: NaBH₄ లేదా LiAlH₄, లేదా H₂/Ni లేదా Pd. ఆల్డిహైడ్లు 1° ఆల్కహాల్లను; కీటోన్లు 2° ఆల్కహాల్లను ఇస్తాయి.
- ఆల్కేన్లకు: క్లెమెన్సన్ క్షయకరణంలో Zn–Hg, గాఢ HCl వాడతారు. వోల్ఫ్–కిష్నర్ క్షయకరణంలో NH₂NH₂, తరువాత వేడి చేస్తూ ఇథిలీన్ గ్లైకాల్లో KOH వాడతారు. ఉదాహరణ: CH₃COCH₃ → CH₃CH₂CH₃. మొదటిది ఆమ్లంలో, రెండవది క్షారంలో జరుగుతుంది.
ఆక్సీకరణం: ఆల్డిహైడ్లు సులభంగా, మృదువైన ఆక్సీకారకాలతో కూడా, ఆమ్లాలుగా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి. కీటోన్లు బలమైన ఆక్సీకారకాలతో మాత్రమే, C–C బంధం విచ్ఛిన్నమై, తక్కువ కార్బన్లు గల ఆమ్లాల మిశ్రమంగా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి.
| పరీక్ష | కారకం | పరిశీలన | వేటికి ధనాత్మకం |
|---|---|---|---|
| టాలెన్స్ (Tollens') | అమోనియా కలిగిన AgNO₃, [Ag(NH₃)₂]⁺ | వెండి దర్పణం | అన్ని ఆల్డిహైడ్లు (అలిఫాటిక్, ఆరోమాటిక్) |
| ఫెహ్లింగ్ (Fehling's) | టార్ట్రేట్తో క్షార Cu²⁺ | ఎరుపు–గోధుమ Cu₂O అవక్షేపం | అలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు మాత్రమే |
| అయోడోఫారం (Iodoform) | I₂ + NaOH (NaOI) | CHI₃ పసుపు అవక్షేపం | CH₃CO–R (మిథైల్ కీటోన్లు), CH₃CHO, CH₃CH(OH)–R, ఇథనాల్ |
బెంజాల్డిహైడ్ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు. మీథనల్కు CH₃CO– సమూహం లేదు, కాబట్టి అది అయోడోఫారం పరీక్షను ఇవ్వదు. ఈథనల్ మాత్రమే దీనిని ఇచ్చే ఆల్డిహైడ్.
అయోడోఫారం చర్య ఉదాహరణ: CH₃COCH₃ + 3 I₂ + 4 NaOH → CHI₃ + CH₃COONa + 3 NaI + 3 H₂O. ఏర్పడిన ఆమ్లంలో కీటోన్ కంటే ఒక కార్బన్ తక్కువ ఉంటుంది.
α-హైడ్రోజన్ వల్ల చర్యలు, కానిజారో చర్య మరియు వలయ ప్రతిక్షేపణం
α-హైడ్రోజన్లు (C=O కి పక్కనున్న కార్బన్పై ఉన్నవి) ఆమ్ల స్వభావం కలిగి ఉంటాయి. కారణం, H⁺ కోల్పోయిన తరువాత ఏర్పడే కార్బ్యానయాన్ కార్బొనైల్ సమూహంతో అనునాదం వల్ల స్థిరత్వం పొందుతుంది.
ఆల్డాల్ సంఘననం (aldol condensation): α-H ఉన్న ఆల్డిహైడ్ లేదా కీటోన్ రెండు అణువులు విలీన క్షారంలో చర్య జరుపుతాయి. ఒక అణువు యొక్క α-కార్బన్ రెండవ దాని కార్బొనైల్ కార్బన్కు చేరుతుంది.
- 2 CH₃CHO → CH₃CH(OH)CH₂CHO (3-హైడ్రాక్సీబ్యూటనల్, ఆల్డాల్). వేడి చేసినప్పుడు ఇది నీటిని కోల్పోయి CH₃CH=CHCHO (బ్యూట్-2-ఈనల్) ను ఇస్తుంది.
- 2 CH₃COCH₃ → (CH₃)₂C(OH)CH₂COCH₃ (4-హైడ్రాక్సీ-4-మిథైల్పెంటాన్-2-ఓన్), ఇది వేడి చేసినప్పుడు (CH₃)₂C=CHCOCH₃ (4-మిథైల్పెంట్-3-ఈన్-2-ఓన్) ను ఇస్తుంది.
అడ్డు ఆల్డాల్ (cross aldol): α-H ఉన్న రెండు భిన్న కార్బొనైల్ సమ్మేళనాలు నాలుగు ఉత్పన్నాల మిశ్రమాన్ని ఇస్తాయి. వాటిలో ఒకదానికి α-H లేకపోతే (ఉదాహరణకు బెంజాల్డిహైడ్), ఒకే ప్రధాన ఉత్పన్నం ఏర్పడుతుంది.
కానిజారో చర్య (Cannizzaro reaction): α-H లేని ఆల్డిహైడ్లు గాఢ NaOH తో వేడి చేసినప్పుడు స్వయం ఆక్సీకరణ–క్షయకరణం (అసమానుపాతనం) చెందుతాయి. ఒక అణువు ఆమ్ల లవణంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, మరొకటి ఆల్కహాల్గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
- 2 HCHO + NaOH (గాఢ) → CH₃OH + HCOONa.
- 2 C₆H₅CHO + NaOH (గాఢ) → C₆H₅CH₂OH + C₆H₅COONa.
ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక ప్రతిక్షేపణం: –CHO, –COR సమూహాలు ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహాలు. అవి బెంజీన్ వలయాన్ని నిష్క్రియం చేస్తాయి మరియు మెటా నిర్దేశకాలు. ఉదాహరణ: బెంజాల్డిహైడ్ HNO₃/H₂SO₄ తో 3-నైట్రోబెంజాల్డిహైడ్ను ఇస్తుంది.
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు: తయారీ మరియు ఆమ్లత్వం
తయారీ:
- 1° ఆల్కహాల్ల లేదా ఆల్డిహైడ్ల ఆక్సీకరణం: ఆమ్ల లేదా క్షార యానకంలో KMnO₄, లేదా K₂Cr₂O₇. ఉదాహరణ: CH₃CH₂OH → CH₃COOH.
- ఆల్కైల్బెంజీన్ల ఆక్సీకరణం: KMnO₄ తో తీవ్ర ఆక్సీకరణం చేస్తే బెంజైలిక్ H ఉన్న ఏ ఆల్కైల్ పార్శ్వ శృంఖలమైనా –COOH గా మారుతుంది. టోలుఈన్, ఇథైల్బెంజీన్ రెండూ బెంజోయిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తాయి. తృతీయ బ్యూటైల్బెంజీన్కు బెంజైలిక్ H లేదు, కాబట్టి అది ఆక్సీకరణం చెందదు.
- నైట్రైల్ల, అమైడ్ల జలవిశ్లేషణం (ఆమ్లం లేదా క్షారం): CH₃CN + 2 H₂O → CH₃COOH + NH₃ (H⁺ తో, NH₄⁺ గా).
- ఘన CO₂ (పొడి మంచు, dry ice) తో గ్రిన్యార్డ్ కారకం, తరువాత H₃O⁺: RMgX + CO₂ → RCOOMgX → RCOOH. ఆమ్లంలో RMgX కంటే ఒక కార్బన్ ఎక్కువ ఉంటుంది.
- ఎసైల్ హాలైడ్లు, అన్హైడ్రైడ్లు, ఎస్టర్ల జలవిశ్లేషణం.
భౌతిక ధర్మాలు: సరళ ఆమ్లాలు ఘాటైన వాసన గల రంగులేని ద్రవాలు (అధిక సభ్యులు ఘనాలు). ద్విపరమాణుకాలు ఏర్పడటం వల్ల, ధ్రువరహిత ద్రావణులలో కొలిచిన వాటి మోలార్ ద్రవ్యరాశులు రెట్టింపుగా వస్తాయి.
ఆమ్లత్వం: RCOOH ⇌ RCOO⁻ + H⁺. అనునాదం వల్ల కార్బాక్సిలేట్ అయాన్లోని రెండు C–O బంధాల పొడవులు సమానం, కాబట్టి రుణావేశం రెండు ఆక్సిజన్ పరమాణువుల మధ్య పంచుకోబడుతుంది. ఫినాక్సైడ్ అయాన్లో ఆవేశం కార్బన్ పరమాణువులపై కూడా విస్తరిస్తుంది, ఇది తక్కువ అనుకూలం, కాబట్టి ఆమ్లాలు ఫినాల్ల కంటే బలమైనవి. క్రమం: కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు > ఫినాల్లు > నీరు > ఆల్కహాల్లు.
| ఆమ్లం | pKa (సుమారు) |
|---|---|
| Cl₃CCOOH | 0.65 |
| Cl₂CHCOOH | 1.26 |
| FCH₂COOH | 2.66 |
| ClCH₂COOH | 2.86 |
| HCOOH | 3.75 |
| C₆H₅COOH | 4.19 |
| CH₃COOH | 4.76 |
| CH₃CH₂COOH | 4.88 |
pKa తక్కువైతే ఆమ్లం బలమైనది. నియమాలు:
- ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహాలు (–F, –Cl, –NO₂, –CN) ఋణ అయాన్ను స్థిరపరుస్తాయి, కాబట్టి ఆమ్లత్వాన్ని పెంచుతాయి. ఇలాంటి సమూహాలు ఎక్కువగా ఉంటే, దగ్గరగా ఉంటే ప్రభావం ఎక్కువ. సమూహం –COOH నుండి దూరమయ్యే కొద్దీ బలం తగ్గుతుంది: CH₃CH₂CHClCOOH > CH₃CHClCH₂COOH > ClCH₂CH₂CH₂COOH.
- హాలోజన్ క్రమం: FCH₂COOH > ClCH₂COOH > BrCH₂COOH > ICH₂COOH (హాలోజన్ యొక్క –I ప్రభావం వల్ల).
- ఎలక్ట్రాన్ దాత సమూహాలు (ఆల్కైల్, –OCH₃) ఋణ అయాన్ను అస్థిరపరుస్తాయి, కాబట్టి ఆమ్లత్వాన్ని తగ్గిస్తాయి. మీథనోయిక్ ఆమ్లం ఈథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైనది.
- బెంజోయిక్ ఆమ్లం ఈథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైనది. ప్రతిక్షేపిత బెంజోయిక్ ఆమ్లాలలో ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహాలు ఆమ్లత్వాన్ని పెంచుతాయి, దాత సమూహాలు తగ్గిస్తాయి.
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాల చర్యలు
| స్థానం | కారకం | ఉత్పన్నం |
|---|---|---|
| O–H | Na, NaOH, NaHCO₃ | సోడియం లవణం + H₂ (Na తో) లేదా CO₂ (NaHCO₃ తో) |
| C–OH | PCl₅, PCl₃ లేదా SOCl₂ | ఎసైల్ క్లోరైడ్ (SOCl₂ ఉత్తమం, ఎందుకంటే ఉపఉత్పన్నాలు SO₂, HCl వాయువులు) |
| C–OH | P₂O₅, వేడి (లేదా రెండు ఆమ్ల అణువులను వేడి చేయడం) | అన్హైడ్రైడ్ |
| C–OH | R′OH, గాఢ H₂SO₄ (ఫిషర్ ఎస్టరీకరణం) | ఎస్టర్ + నీరు (ఉభయ దిశా చర్య) |
| C–OH | NH₃, తరువాత వేడి | అమోనియం లవణం, తరువాత అమైడ్ |
| –COOH | LiAlH₄ లేదా డైబోరేన్ (B₂H₆) | ప్రాథమిక ఆల్కహాల్ (NaBH₄ –COOH ను క్షయీకరించదు) |
| –COOH | సోడా లైమ్ (NaOH + CaO), వేడి | ఒక కార్బన్ తక్కువ ఉన్న ఆల్కేన్ |
| –COO⁻ | సోడియం లేదా పొటాషియం లవణ జల ద్రావణ విద్యుద్విశ్లేషణ (కోల్బే) | ఆనోడ్ వద్ద ఆల్కేన్ |
కార్బాక్సిల్ విలోపన ఉదాహరణ: CH₃COONa + NaOH → CH₄ + Na₂CO₃ (CaO, వేడి).
కోల్బే విద్యుద్విశ్లేషణ ఉదాహరణ: 2 CH₃COONa + 2 H₂O → CH₃CH₃ + 2 CO₂ + H₂ + 2 NaOH. ఈథేన్, CO₂ ఆనోడ్ వద్ద ఏర్పడతాయి; H₂ కాథోడ్ వద్ద ఏర్పడుతుంది. ఆల్కేన్లో R లోని కార్బన్ల సంఖ్య రెట్టింపు ఉంటుంది.
హెల్–వోల్హార్డ్–జెలిన్స్కీ (HVZ) చర్య: α-H ఉన్న కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు కొద్దిగా ఎర్ర ఫాస్ఫరస్ సమక్షంలో Cl₂ లేదా Br₂ తో చర్య జరిపి α-హాలో ఆమ్లాలను ఇస్తాయి. ఉదాహరణ: CH₃CH₂COOH + Br₂, ఎర్ర P → CH₃CHBrCOOH.
వలయ ప్రతిక్షేపణం: –COOH సమూహం ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహం, కాబట్టి బెంజీన్ వలయాన్ని నిష్క్రియం చేసి, ప్రవేశించే సమూహాన్ని మెటా స్థానానికి నిర్దేశిస్తుంది. బెంజోయిక్ ఆమ్ల నైట్రీకరణం 3-నైట్రోబెంజోయిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తుంది. వలయం నిష్క్రియం కావడం వల్ల, AlCl₃ –COOH తో బంధించడం వల్ల బెంజోయిక్ ఆమ్లం ఫ్రీడెల్–క్రాఫ్ట్స్ చర్యకు లోనుకాదు.
NEET ఉచ్చులు
- 1. రోజెన్ముండ్ క్షయకరణం ఎసైల్ క్లోరైడ్తో మొదలవుతుంది మరియు విషపూరితం చేసిన ఉత్ప్రేరకాన్ని (Pd/BaSO₄) వాడుతుంది; విషపూరితం కాని ఉత్ప్రేరకం ఆల్డిహైడ్ను మరింత క్షయీకరించి ఆల్కహాల్గా మారుస్తుంది.
- 2. స్టీఫెన్ చర్య నైట్రైల్ను SnCl₂/HCl తో వాడుతుంది; రోజెన్ముండ్ ఎసైల్ క్లోరైడ్ను H₂ తో వాడుతుంది. వీటిని తారుమారు చేయవద్దు.
- 3. బెంజాల్డిహైడ్ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు, కానీ టాలెన్స్ కారకాన్ని క్షయీకరిస్తుంది.
- 4. క్లెమెన్సన్ ఆమ్ల యానకంలో (Zn–Hg/HCl); వోల్ఫ్–కిష్నర్ క్షార యానకంలో (KOH). ఆమ్ల సున్నితమైన సమ్మేళనానికి వోల్ఫ్–కిష్నర్ అవసరం.
- 5. ఈథనల్ అయోడోఫారం పరీక్షను ఇస్తుంది; మీథనల్ ఇవ్వదు. ఇథనాల్ ఇస్తుంది; మిథనాల్, ప్రొపాన్-1-ఆల్ ఇవ్వవు.
- 6. కానిజారోకు α-H అవసరం లేదు; ఆల్డాల్కు α-H అవసరం. మీథనల్, బెంజాల్డిహైడ్ ఎప్పుడూ ఆల్డాల్ ఇవ్వవు.
- 7. NaBH₄ ఆల్డిహైడ్లను, కీటోన్లను క్షయీకరిస్తుంది కానీ –COOH ను కాదు; LiAlH₄ –COOH ను క్షయీకరిస్తుంది.
- 8. FCH₂COOH, ClCH₂COOH కంటే బలమైనది, కానీ Cl₃CCOOH, FCH₂COOH కంటే బలమైనది, ఎందుకంటే మూడు హాలోజన్లు ఒక్క బలమైన హాలోజన్ కంటే ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతాయి.
- 9. మీథనోయిక్ ఆమ్లం ఈథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే ఎక్కువ ఆమ్లత్వం కలది, కానీ బెంజోయిక్ ఆమ్లం (4.19) మీథనోయిక్ ఆమ్లం (3.75) కంటే బలహీనమైనది.
- 10. CO₂ తో గ్రిన్యార్డ్ చర్య ఒక కార్బన్ను కలుపుతుంది; కోల్బే ఆల్కైల్ సమూహాన్ని రెట్టింపు చేస్తుంది; సోడా లైమ్ ఒక కార్బన్ను తగ్గిస్తుంది.
ఒక్క వాక్యపు సారాంశాలు
- 1. కార్బొనైల్ కార్బన్ sp² సంకరీకరణం చెందింది, బంధ కోణం సుమారు 120°.
- 2. కేంద్రక స్నేహి సంకలనానికి చర్యాశీలత క్రమం HCHO > CH₃CHO > CH₃COCH₃.
- 3. HCN ఆల్డిహైడ్లకు, కీటోన్లకు చేరి సయనోహైడ్రిన్లను ఇస్తుంది.
- 4. ఆల్కహాల్ లేదా ఇథిలీన్ గ్లైకాల్తో పొడి HCl లో ఎసిటాల్లు, కీటాల్లు ఏర్పడతాయి.
- 5. 2,4-DNP ఆల్డిహైడ్లతో, కీటోన్లతో పసుపు, నారింజ లేదా ఎరుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది.
- 6. సెమికార్బజైడ్ సెమికార్బజోన్లను ఇస్తుంది; హైడ్రాక్సిలమైన్ ఆక్సిమ్లను ఇస్తుంది.
- 7. ఈటార్డ్, గాటర్మన్–కోచ్ చర్యలు రెండూ హైడ్రోకార్బన్ల నుండి బెంజాల్డిహైడ్ను ఇస్తాయి.
- 8. CH₃COCl/AlCl₃ తో బెంజీన్ ఫ్రీడెల్–క్రాఫ్ట్స్ ఎసైలీకరణం ఎసిటోఫినోన్ను ఇస్తుంది.
- 9. ఎసైల్ క్లోరైడ్తో డైఆల్కైల్ కాడ్మియం కీటోన్ను ఇస్తుంది.
- 10. టాలెన్స్ పరీక్ష ఆల్డిహైడ్లతో వెండి దర్పణాన్ని ఇస్తుంది.
- 11. అయోడోఫారం అవక్షేపం పసుపు రంగు CHI₃.
- 12. ఈథనల్ ఆల్డాల్ సంఘననం 3-హైడ్రాక్సీబ్యూటనల్ను, వేడి చేస్తే బ్యూట్-2-ఈనల్ను ఇస్తుంది.
- 13. HCHO కానిజారో చర్య CH₃OH, HCOONa లను ఇస్తుంది.
- 14. కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు హైడ్రోజన్ బంధిత ద్విపరమాణుకాలుగా ఉంటాయి.
- 15. సోడా లైమ్ కార్బాక్సిల్ విలోపనం ఒక కార్బన్ను CO₂ గా (కార్బొనేట్ రూపంలో) తొలగిస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
ఆల్డిహైడ్ లేదా కీటోన్లోని కార్బొనైల్ కార్బన్ సంకరీకరణం
- sp³d
- sp³
- sp
- sp²
సమాధానం
D. sp²
కార్బొనైల్ కార్బన్ మూడు σ బంధాలను, ఒక π బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, కాబట్టి అది sp², త్రికోణీయ సమతల ఆకృతి.
The carbonyl carbon in an aldehyde or ketone is hybridised as
- sp³d
- sp³
- sp
- sp²
CH₃COCH₂CH₃ యొక్క IUPAC పేరు ఏమిటి?
- బ్యూటనోన్ (బ్యూటాన్-2-ఓన్)
- బ్యూటనల్
- ప్రొపనోన్
- బ్యూటాన్-2-ఆల్
సమాధానం
A. బ్యూటనోన్ (బ్యూటాన్-2-ఓన్)
2వ కార్బన్ వద్ద C=O ఉన్న నాలుగు కార్బన్ల గొలుసు కీటోన్: బ్యూటాన్-2-ఓన్.
What is the IUPAC name of CH₃COCH₂CH₃?
- butanone (butan-2-one)
- butanal
- propanone
- butan-2-ol
బెంజాయిల్ క్లోరైడ్ను బెంజాల్డిహైడ్గా మార్చే కారకం ఏది?
- ఈథర్లో LiAlH₄
- BaSO₄ పై Pd తో H₂
- Zn–Hg మరియు గాఢ HCl
- ఇథనాల్లో NaBH₄
సమాధానం
B. BaSO₄ పై Pd తో H₂
రోజెన్ముండ్ క్షయకరణం: విషపూరితం చేసిన ఉత్ప్రేరకం క్షయకరణాన్ని ఆల్డిహైడ్ దశలోనే ఆపుతుంది.
Which reagent converts benzoyl chloride into benzaldehyde?
- LiAlH₄ in ether
- H₂ with Pd on BaSO₄
- Zn–Hg and conc. HCl
- NaBH₄ in ethanol
టోలుఈన్ను CS₂ లో CrO₂Cl₂ తో చర్య జరిపి, ఆ సంకర సమ్మేళనాన్ని జలవిశ్లేషణం చేస్తే ఉత్పన్నం
- బెంజోయిక్ ఆమ్లం
- బెంజైల్ క్లోరైడ్
- బెంజాల్డిహైడ్
- బెంజైల్ ఆల్కహాల్
సమాధానం
C. బెంజాల్డిహైడ్
ఈటార్డ్ చర్య: –CH₃ సమూహం యొక్క క్రోమియం సంకర సమ్మేళనం జలవిశ్లేషణంలో –CHO గా మారుతుంది.
Toluene is treated with CrO₂Cl₂ in CS₂ and the complex is then hydrolysed. The product is
- benzoic acid
- benzyl chloride
- benzaldehyde
- benzyl alcohol
కేంద్రక స్నేహి సంకలనానికి అత్యంత చర్యాశీలమైన సమ్మేళనం ఏది?
- CH₃COCH₃
- CH₃CHO
- C₆H₅CHO
- HCHO
సమాధానం
D. HCHO
మీథనల్ కార్బొనైల్ కార్బన్పై రెండు H పరమాణువులు ఉంటాయి: అతి తక్కువ త్రిమితీయ అవరోధం, +I సమూహాలు లేవు.
Which compound is the most reactive towards nucleophilic addition?
- CH₃COCH₃
- CH₃CHO
- C₆H₅CHO
- HCHO
బలమైన క్షార యానకంలో ఎసిటోఫినోన్ను ఇథైల్బెంజీన్గా మార్చేది
- Zn–Hg మరియు గాఢ HCl
- NH₂NH₂, తరువాత ఇథిలీన్ గ్లైకాల్లో KOH, వేడి
- ఇథనాల్లో NaBH₄
- పొడి ఈథర్లో LiAlH₄
సమాధానం
B. NH₂NH₂, తరువాత ఇథిలీన్ గ్లైకాల్లో KOH, వేడి
వోల్ఫ్–కిష్నర్ క్షయకరణం: హైడ్రజోన్ ఏర్పడుతుంది, తరువాత ఇథిలీన్ గ్లైకాల్లో KOH తో వేడి చేస్తే N₂ తొలగి –CH₂– ఏర్పడుతుంది.
Acetophenone is converted into ethylbenzene in strongly basic medium by
- Zn–Hg and conc. HCl
- NH₂NH₂, then KOH in ethylene glycol, heat
- NaBH₄ in ethanol
- LiAlH₄ in dry ether
ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించే సమ్మేళనం ఏది?
- బెంజాల్డిహైడ్
- ప్రొపనోన్
- ప్రొపనల్
- ఎసిటోఫినోన్
సమాధానం
C. ప్రొపనల్
అలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని ఎరుపు–గోధుమ Cu₂O గా క్షయీకరిస్తాయి; ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు క్షయీకరించవు.
Which compound reduces Fehling's solution?
- benzaldehyde
- propanone
- propanal
- acetophenone
I₂ మరియు NaOH తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇచ్చే సమ్మేళనం ఏది?
- పెంటాన్-2-ఓన్
- పెంటాన్-3-ఓన్
- 2-మిథైల్ప్రొపనల్
- పెంటనల్
సమాధానం
A. పెంటాన్-2-ఓన్
పెంటాన్-2-ఓన్లో CH₃CO– సమూహం ఉంది, కాబట్టి అది CHI₃ ను ఇస్తుంది. పెంటాన్-3-ఓన్లో మిథైల్ కీటోన్ యూనిట్ లేదు.
Which compound gives a yellow precipitate with I₂ and NaOH?
- pentan-2-one
- pentan-3-one
- 2-methylpropanal
- pentanal
గాఢ NaOH తో కానిజారో చర్యను చూపే సమ్మేళనం ఏది?
- ఈథనల్
- ప్రొపనల్
- బెంజాల్డిహైడ్
- ప్రొపనోన్
సమాధానం
C. బెంజాల్డిహైడ్
బెంజాల్డిహైడ్కు α-హైడ్రోజన్ లేదు. మిగిలిన వాటికి α-H ఉంది, అవి ఆల్డాల్ తరహా చర్యలను ఇస్తాయి.
Which compound undergoes the Cannizzaro reaction with concentrated NaOH?
- ethanal
- propanal
- benzaldehyde
- propanone
రెండు ఈథనల్ అణువుల నుండి ఏర్పడిన ఆల్డాల్ను తీవ్రంగా వేడి చేస్తే ఏర్పడేది
- బ్యూటనల్
- బ్యూట్-2-ఈనల్
- బ్యూటనోయిక్ ఆమ్లం
- బ్యూటేన్-1,3-డయాల్
సమాధానం
B. బ్యూట్-2-ఈనల్
3-హైడ్రాక్సీబ్యూటనల్ నీటిని కోల్పోయి α,β-అసంతృప్త ఆల్డిహైడ్ CH₃CH=CHCHO ను ఇస్తుంది.
On strong heating, the aldol obtained from two molecules of ethanal gives
- butanal
- but-2-enal
- butanoic acid
- butane-1,3-diol
బెంజీన్ నిర్జల AlCl₃/CuCl సమక్షంలో CO మరియు HCl తో చర్య జరిపితే ఏర్పడేది
- బెంజాల్డిహైడ్
- బెంజోయిక్ ఆమ్లం
- ఎసిటోఫినోన్
- బెంజోఫినోన్
సమాధానం
A. బెంజాల్డిహైడ్
ఇది గాటర్మన్–కోచ్ చర్య, ఇది –CHO ను ప్రవేశపెడుతుంది.
Benzene reacts with CO and HCl in the presence of anhydrous AlCl₃/CuCl to give
- benzaldehyde
- benzoic acid
- acetophenone
- benzophenone
ఈథేన్నైట్రైల్ను SnCl₂ మరియు HCl తో చర్య జరిపి, తరువాత జలవిశ్లేషణం చేస్తే ఉత్పన్నం
- CH₃CH₂NH₂
- CH₃COOH
- CH₃CH₂OH
- CH₃CHO
సమాధానం
D. CH₃CHO
స్టీఫెన్ చర్య: RCN → RCH=NH → జలవిశ్లేషణంలో RCHO.
Ethanenitrile is treated with SnCl₂ and HCl and then hydrolysed. The product is
- CH₃CH₂NH₂
- CH₃COOH
- CH₃CH₂OH
- CH₃CHO
అత్యంత బలమైన ఆమ్లం ఏది?
- Cl₃CCOOH
- CH₃COOH
- Cl₂CHCOOH
- ClCH₂COOH
సమాధానం
A. Cl₃CCOOH
మూడు క్లోరిన్ పరమాణువులు అత్యధిక –I ప్రభావాన్ని ఇస్తాయి, కాబట్టి ఋణ అయాన్ ఎక్కువగా స్థిరపడుతుంది (pKa సుమారు 0.65).
Which is the strongest acid?
- Cl₃CCOOH
- CH₃COOH
- Cl₂CHCOOH
- ClCH₂COOH
సోడా లైమ్ను సోడియం ప్రొపనోయేట్తో వేడి చేశారు. కర్బన ఉత్పన్నం
- బ్యూటేన్
- ఈథేన్
- మీథేన్
- ప్రొపేన్
సమాధానం
B. ఈథేన్
కార్బాక్సిల్ విలోపనం ఒక కార్బన్ను కార్బొనేట్గా తొలగిస్తుంది: CH₃CH₂COONa → CH₃CH₃.
Soda lime is heated with sodium propanoate. The organic product is
- butane
- ethane
- methane
- propane
ప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం ఎర్ర ఫాస్ఫరస్ సమక్షంలో Br₂ తో చర్య జరిపితే ప్రధానంగా ఏర్పడేది
- బ్రోమోఈథేన్
- 3-బ్రోమోప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం
- ప్రొపనాయిల్ బ్రోమైడ్
- 2-బ్రోమోప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
D. 2-బ్రోమోప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం
హెల్–వోల్హార్డ్–జెలిన్స్కీ చర్య α-హైడ్రోజన్ను హాలోజన్తో ప్రతిక్షేపిస్తుంది.
Propanoic acid reacts with Br₂ in the presence of red phosphorus to give mainly
- bromoethane
- 3-bromopropanoic acid
- propanoyl bromide
- 2-bromopropanoic acid
సోడియం ప్రొపనోయేట్ జల ద్రావణాన్ని విద్యుద్విశ్లేషణం చేస్తే ఆనోడ్ వద్ద ఒక హైడ్రోకార్బన్ ఏర్పడుతుంది. అది
- హెక్సేన్
- ప్రొపేన్
- బ్యూటేన్
- ఈథేన్
సమాధానం
C. బ్యూటేన్
కోల్బే విద్యుద్విశ్లేషణ రెండు ఇథైల్ సమూహాలను కలుపుతుంది: 2 CH₃CH₂COO⁻ → CH₃CH₂CH₂CH₃ + 2 CO₂.
Electrolysis of an aqueous solution of sodium propanoate gives at the anode a hydrocarbon. It is
- hexane
- propane
- butane
- ethane
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: కేంద్రక స్నేహి సంకలనంలో ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్లు అలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్ల కంటే తక్కువ చర్యాశీలమైనవి. ప్రవచనం II: బెంజీన్ వలయం అనునాదం ద్వారా కార్బొనైల్ సమూహానికి ఎలక్ట్రాన్లను ఇచ్చి దాని ధనావేశాన్ని తగ్గిస్తుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండూ సరైనవి; అనునాదం ద్వారా ఎలక్ట్రాన్ దానం కార్బొనైల్ కార్బన్ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ ప్రియత్వాన్ని (electrophilicity) తగ్గిస్తుంది.
Given below are two statements: Statement I: Aromatic aldehydes are less reactive than aliphatic aldehydes towards nucleophilic addition. Statement II: The benzene ring donates electrons to the carbonyl group by resonance and lowers its positive charge. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: బెంజాల్డిహైడ్ టాలెన్స్ కారకాన్ని క్షయీకరిస్తుంది. ప్రవచనం II: బెంజాల్డిహైడ్ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరిస్తుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
బెంజాల్డిహైడ్ వెండి దర్పణాన్ని ఇస్తుంది కానీ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు.
Given below are two statements: Statement I: Benzaldehyde reduces Tollens' reagent. Statement II: Benzaldehyde reduces Fehling's solution. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఈథనల్ గాఢ NaOH తో కానిజారో చర్యను చూపుతుంది. ప్రవచనం II: ఈథనల్ విలీన NaOH తో ఆల్డాల్ సంఘననాన్ని చూపుతుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
ఈథనల్కు α-హైడ్రోజన్లు ఉన్నాయి, కాబట్టి అది ఆల్డాల్ సంఘననాన్ని ఇస్తుంది, కానిజారోను కాదు.
Given below are two statements: Statement I: Ethanal undergoes the Cannizzaro reaction with concentrated NaOH. Statement II: Ethanal undergoes aldol condensation with dilute NaOH. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది వాటిలో సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. NaBH₄ –COOH సమూహాన్ని –CH₂OH గా క్షయీకరిస్తుంది. 2. LiAlH₄ –COOH సమూహాన్ని –CH₂OH గా క్షయీకరిస్తుంది. 3. క్లెమెన్సన్ క్షయకరణంలో Zn–Hg మరియు గాఢ HCl వాడతారు.
- 1 మరియు 2 మాత్రమే
- 2 మరియు 3 మాత్రమే
- 1 మరియు 3 మాత్రమే
- 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
NaBH₄ కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలను క్షయీకరించదు; LiAlH₄ క్షయీకరిస్తుంది. క్లెమెన్సన్లో Zn–Hg/HCl వాడతారు. కాబట్టి 2 మరియు 3 సరైనవి.
Which of the following statements are correct? 1. NaBH₄ reduces a –COOH group to –CH₂OH. 2. LiAlH₄ reduces a –COOH group to –CH₂OH. 3. Clemmensen reduction uses Zn–Hg and conc. HCl.
- 1 and 2 only
- 2 and 3 only
- 1 and 3 only
- 1, 2 and 3
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సమాన మోలార్ ద్రవ్యరాశి ఉన్న ఆల్కహాల్ల కంటే కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలకు ఎక్కువ మరిగే స్థానాలు ఉంటాయి. ప్రవచనం II: కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు హైడ్రోజన్ బంధిత ద్విపరమాణుకాలను ఏర్పరుస్తాయి. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
ద్విపరమాణుకాలు ఏర్పడటం వల్ల అంతర అణుబల సంయోగం బలంగా ఉండి మరిగే స్థానం పెరుగుతుంది. రెండూ సరైనవి.
Given below are two statements: Statement I: Carboxylic acids have higher boiling points than alcohols of comparable molar mass. Statement II: Carboxylic acids form hydrogen-bonded dimers. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: మీథనల్ I₂ మరియు NaOH తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. ప్రవచనం II: ఈథనల్ I₂ మరియు NaOH తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
ఈథనల్లో CH₃CO– సమూహం ఉంది; మీథనల్లో లేదు, కాబట్టి అది అయోడోఫారంను ఇవ్వదు.
Given below are two statements: Statement I: Methanal gives a yellow precipitate with I₂ and NaOH. Statement II: Ethanal gives a yellow precipitate with I₂ and NaOH. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: బెంజోయిక్ ఆమ్లం ఫ్రీడెల్–క్రాఫ్ట్స్ ఎసైలీకరణానికి సులభంగా లోనవుతుంది. ప్రవచనం II: –COOH సమూహం ఎలక్ట్రాన్ ఆకర్షక సమూహం మరియు ప్రవేశించే సమూహాన్ని మెటా స్థానానికి నిర్దేశిస్తుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
వలయం నిష్క్రియం కావడం వల్ల బెంజోయిక్ ఆమ్లం ఫ్రీడెల్–క్రాఫ్ట్స్ చర్యలకు లోనుకాదు. ప్రవచనం II సరైనది.
Given below are two statements: Statement I: Benzoic acid undergoes Friedel–Crafts acylation easily. Statement II: The –COOH group is electron-withdrawing and directs the incoming group to the meta position. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
కింది వాటిలో సరైన ప్రవచనాలు ఏవి? 1. గాటర్మన్–కోచ్ చర్యలో CO మరియు HCl వాడతారు. 2. ఈటార్డ్ చర్యలో CrO₂Cl₂ వాడతారు. 3. స్టీఫెన్ చర్యలో BaSO₄ పై Pd తో H₂ వాడతారు.
- 1 మరియు 2 మాత్రమే
- 2 మరియు 3 మాత్రమే
- 1 మరియు 3 మాత్రమే
- 1, 2 మరియు 3
సమాధానం
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
స్టీఫెన్ చర్యలో నైట్రైల్పై SnCl₂/HCl వాడతారు; H₂/Pd–BaSO₄ రోజెన్ముండ్ క్షయకరణం. కాబట్టి 1 మరియు 2 మాత్రమే.
Which of the following statements are correct? 1. Gattermann–Koch reaction uses CO and HCl. 2. Etard reaction uses CrO₂Cl₂. 3. Stephen reaction uses H₂ and Pd on BaSO₄.
- 1 and 2 only
- 2 and 3 only
- 1 and 3 only
- 1, 2 and 3
కింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఎసిటిక్ ఆమ్లం మీథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైన ఆమ్లం. ప్రవచనం II: ఫినాల్ ఈథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైన ఆమ్లం. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
మీథనోయిక్ ఆమ్లం (pKa 3.75) ఈథనోయిక్ ఆమ్లం (4.76) కంటే బలమైనది. కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు ఫినాల్ల కంటే బలమైనవి. రెండూ సరికావు.
Given below are two statements: Statement I: Acetic acid is a stronger acid than methanoic acid. Statement II: Phenol is a stronger acid than ethanoic acid. Choose the correct option.
- Both Statement I and Statement II are correct
- Both Statement I and Statement II are incorrect
- Statement I is correct but Statement II is incorrect
- Statement I is incorrect but Statement II is correct
నిశ్చితవాక్యం (A): కేంద్రక స్నేహి సంకలనంలో ఆల్డిహైడ్లు కీటోన్ల కంటే ఎక్కువ చర్యాశీలమైనవి. కారణం (R): కీటోన్ కార్బొనైల్ కార్బన్కు రెండు ఎలక్ట్రాన్ దాత ఆల్కైల్ సమూహాలు ఉంటాయి మరియు అది ఎక్కువ స్థూలంగా ఉంటుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
+I ప్రభావం, త్రిమితీయ ఇరుకు రెండూ కీటోన్ల చర్యాశీలతను తగ్గిస్తాయి, కాబట్టి R అనేది A ని వివరిస్తుంది.
Assertion (A): Aldehydes are more reactive than ketones in nucleophilic addition. Reason (R): The carbonyl carbon of a ketone carries two electron-releasing alkyl groups and is more crowded.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): బెంజాల్డిహైడ్ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు. కారణం (R): బెంజాల్డిహైడ్కు α-హైడ్రోజన్ లేదు.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
రెండూ సత్యం, కానీ ఫెహ్లింగ్ ఫలితానికి కారణం α-H లేకపోవడం కాదు; వలయంతో అనునాదమే కారణం.
Assertion (A): Benzaldehyde does not reduce Fehling's solution. Reason (R): Benzaldehyde has no α-hydrogen.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): రోజెన్ముండ్ క్షయకరణాన్ని BaSO₄ తో విషపూరితం చేసిన Pd తో చేస్తారు. కారణం (R): విషపూరితం చేయడం వల్ల ఆల్డిహైడ్ మరింతగా ఆల్కహాల్గా క్షయకరణం చెందకుండా ఆగుతుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
విషపూరితం చేసిన ఉత్ప్రేరకం తక్కువ క్రియాశీలమైనది, కాబట్టి చర్య RCHO వద్దే ఆగుతుంది.
Assertion (A): Rosenmund reduction is done with Pd that is poisoned by BaSO₄. Reason (R): Poisoning prevents further reduction of the aldehyde to an alcohol.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): ప్రొపనోన్ విలీన క్షారంలో ఆల్డాల్ సంఘననాన్ని చూపుతుంది. కారణం (R): ప్రొపనోన్కు α-హైడ్రోజన్ పరమాణువులు లేవు.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
ప్రొపనోన్కు ఆరు α-హైడ్రోజన్లు ఉన్నాయి, కాబట్టి A సత్యం, R అసత్యం.
Assertion (A): Propanone undergoes aldol condensation in dilute alkali. Reason (R): Propanone has no α-hydrogen atoms.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): మీథనోయిక్ ఆమ్లం ఈథనోయిక్ ఆమ్లం కంటే బలహీనమైన ఆమ్లం. కారణం (R): ఈథనోయిక్ ఆమ్లంలోని ఆల్కైల్ సమూహం +I ప్రభావం చూపి కార్బాక్సిలేట్ అయాన్ను అస్థిరపరుస్తుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
A అసత్యం: మీథనోయిక్ ఆమ్లం బలమైనది. R సత్యం, కానీ అది ఈథనోయిక్ ఆమ్లం ఎందుకు బలహీనమో వివరిస్తుంది.
Assertion (A): Methanoic acid is a weaker acid than ethanoic acid. Reason (R): The alkyl group in ethanoic acid has a +I effect and destabilises the carboxylate ion.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
నిశ్చితవాక్యం (A): సమాన మోలార్ ద్రవ్యరాశి ఉన్న ఆల్కహాల్ల కంటే కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలకు ఎక్కువ మరిగే స్థానాలు ఉంటాయి. కారణం (R): కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు ఆల్కహాల్ల కంటే ఎక్కువ ఆమ్ల స్వభావం కలవి.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
రెండూ సత్యం; అధిక మరిగే స్థానానికి కారణం ద్విపరమాణుకాలు ఏర్పడటం, ఆమ్లత్వం కాదు.
Assertion (A): Carboxylic acids have higher boiling points than alcohols of similar molar mass. Reason (R): Carboxylic acids are more acidic than alcohols.
- Both A and R are true and R is the correct explanation of A
- Both A and R are true but R is not the correct explanation of A
- A is true but R is false
- A is false but R is true
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. రోజెన్ముండ్ క్షయకరణం b. స్టీఫెన్ చర్య c. ఈటార్డ్ చర్య d. గాటర్మన్–కోచ్ చర్య జాబితా II: i. CS₂ లో CrO₂Cl₂ ii. CO, HCl, AlCl₃/CuCl iii. SnCl₂, HCl iv. H₂, Pd–BaSO₄ సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-i, b-iii, c-iv, d-ii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
సమాధానం
C. a-iv, b-iii, c-i, d-ii
రోజెన్ముండ్: H₂/Pd–BaSO₄; స్టీఫెన్: SnCl₂/HCl; ఈటార్డ్: CrO₂Cl₂; గాటర్మన్–కోచ్: CO/HCl/AlCl₃.
Match List I with List II. List I: a. Rosenmund reduction b. Stephen reaction c. Etard reaction d. Gattermann–Koch reaction List II: i. CrO₂Cl₂ in CS₂ ii. CO, HCl, AlCl₃/CuCl iii. SnCl₂, HCl iv. H₂, Pd–BaSO₄ Choose the correct answer.
- a-i, b-iii, c-iv, d-ii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. హైడ్రాక్సిలమైన్ b. హైడ్రజిన్ c. సెమికార్బజైడ్ d. 2,4-డైనైట్రోఫినైల్హైడ్రజిన్ జాబితా II: i. హైడ్రజోన్ ii. ఆక్సిమ్ iii. సెమికార్బజోన్ iv. 2,4-డైనైట్రోఫినైల్హైడ్రజోన్ సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
సమాధానం
C. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
NH₂OH ఆక్సిమ్ను, NH₂NH₂ హైడ్రజోన్ను, సెమికార్బజైడ్ సెమికార్బజోన్ను ఇస్తాయి; 2,4-DNP తన హైడ్రజోన్ను ఇస్తుంది.
Match List I with List II. List I: a. Hydroxylamine b. Hydrazine c. Semicarbazide d. 2,4-Dinitrophenylhydrazine List II: i. hydrazone ii. oxime iii. semicarbazone iv. 2,4-dinitrophenylhydrazone Choose the correct answer.
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. క్లెమెన్సన్ క్షయకరణం b. వోల్ఫ్–కిష్నర్ క్షయకరణం c. కోల్బే విద్యుద్విశ్లేషణ d. హెల్–వోల్హార్డ్–జెలిన్స్కీ చర్య జాబితా II: i. సోడియం లవణ విద్యుద్విశ్లేషణ ii. Zn–Hg, గాఢ HCl iii. NH₂NH₂, KOH, గ్లైకాల్ iv. X₂, ఎర్ర ఫాస్ఫరస్ సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-ii, b-iii, c-iv, d-i
- a-i, b-iii, c-ii, d-iv
సమాధానం
B. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
క్లెమెన్సన్: Zn–Hg/HCl; వోల్ఫ్–కిష్నర్: NH₂NH₂/KOH; కోల్బే: విద్యుద్విశ్లేషణ; HVZ: X₂/ఎర్ర P.
Match List I with List II. List I: a. Clemmensen reduction b. Wolff–Kishner reduction c. Kolbe electrolysis d. Hell–Volhard–Zelinsky reaction List II: i. electrolysis of sodium salt ii. Zn–Hg, conc. HCl iii. NH₂NH₂, KOH, glycol iv. X₂, red phosphorus Choose the correct answer.
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-ii, b-iii, c-iv, d-i
- a-i, b-iii, c-ii, d-iv
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఈథనల్ b. ప్రొపనోన్ c. బెంజాల్డిహైడ్ d. మీథనల్ జాబితా II: i. అయోడోఫారం పరీక్షను ఇస్తుంది మరియు ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరిస్తుంది ii. అయోడోఫారం పరీక్షను ఇస్తుంది కానీ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు iii. టాలెన్స్ కారకాన్ని క్షయీకరిస్తుంది కానీ ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు iv. ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరిస్తుంది కానీ అయోడోఫారం పరీక్షను ఇవ్వదు సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
- a-i, b-iii, c-ii, d-iv
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
సమాధానం
C. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
ఈథనల్: రెండూ; ప్రొపనోన్: అయోడోఫారం మాత్రమే; బెంజాల్డిహైడ్: టాలెన్స్ మాత్రమే; మీథనల్: ఫెహ్లింగ్ మాత్రమే.
Match List I with List II. List I: a. Ethanal b. Propanone c. Benzaldehyde d. Methanal List II: i. gives iodoform test and reduces Fehling's solution ii. gives iodoform test but does not reduce Fehling's solution iii. reduces Tollens' reagent but not Fehling's solution iv. reduces Fehling's solution but gives no iodoform test Choose the correct answer.
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
- a-i, b-iii, c-ii, d-iv
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. HOOC–COOH b. HOOC–CH₂–COOH c. HOOC–(CH₂)₂–COOH d. HOOC–(CH₂)₄–COOH జాబితా II: i. సక్సినిక్ ఆమ్లం ii. అడిపిక్ ఆమ్లం iii. ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం iv. మేలోనిక్ ఆమ్లం సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
సమాధానం
A. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
ఆక్సాలిక్ (C2), మేలోనిక్ (C3), సక్సినిక్ (C4), అడిపిక్ (C6).
Match List I with List II. List I: a. HOOC–COOH b. HOOC–CH₂–COOH c. HOOC–(CH₂)₂–COOH d. HOOC–(CH₂)₄–COOH List II: i. succinic acid ii. adipic acid iii. oxalic acid iv. malonic acid Choose the correct answer.
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. Cl₃CCOOH b. ClCH₂COOH c. CH₃COOH d. HCOOH జాబితా II: i. 4.76 ii. 0.65 iii. 3.75 iv. 2.86 సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి.
- a-ii, b-iv, c-iii, d-i
- a-iv, b-ii, c-i, d-iii
- a-ii, b-iv, c-i, d-iii
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
సమాధానం
C. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
pKa విలువలు: Cl₃CCOOH 0.65, ClCH₂COOH 2.86, CH₃COOH 4.76, HCOOH 3.75.
Match List I with List II. List I: a. Cl₃CCOOH b. ClCH₂COOH c. CH₃COOH d. HCOOH List II: i. 4.76 ii. 0.65 iii. 3.75 iv. 2.86 Choose the correct answer.
- a-ii, b-iv, c-iii, d-i
- a-iv, b-ii, c-i, d-iii
- a-ii, b-iv, c-i, d-iii
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
C₃H₆O అనే సమ్మేళనం I₂/NaOH తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది మరియు టాలెన్స్ కారకంతో వెండి దర్పణాన్ని ఇవ్వదు. ఆ సమ్మేళనం
- ప్రొపాన్-1-ఆల్
- ప్రొపనోన్
- ప్రొపనల్
- ప్రొప్-2-ఈన్-1-ఆల్
సమాధానం
B. ప్రొపనోన్
మిథైల్ కీటోన్ అయోడోఫారంను ఇస్తుంది, టాలెన్స్ చర్యను ఇవ్వదు; ప్రొపనల్ టాలెన్స్ చర్యను ఇస్తుంది, అయోడోఫారంను ఇవ్వదు.
A compound C₃H₆O gives a yellow precipitate with I₂/NaOH and does not give a silver mirror with Tollens' reagent. The compound is
- propan-1-ol
- propanone
- propanal
- prop-2-en-1-ol
బెంజాల్డిహైడ్ను గాఢ NaOH తో వేడి చేశారు. ఉత్పన్నాలు
- బెంజైల్ ఆల్కహాల్ మాత్రమే
- సోడియం బెంజోయేట్ మాత్రమే
- టోలుఈన్ మరియు సోడియం బెంజోయేట్
- బెంజైల్ ఆల్కహాల్ మరియు సోడియం బెంజోయేట్
సమాధానం
D. బెంజైల్ ఆల్కహాల్ మరియు సోడియం బెంజోయేట్
కానిజారో చర్య: ఒక అణువు ఆమ్ల లవణంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, మరొకటి ఆల్కహాల్గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
Benzaldehyde is heated with concentrated NaOH. The products are
- benzyl alcohol only
- sodium benzoate only
- toluene and sodium benzoate
- benzyl alcohol and sodium benzoate
ఈథనల్ను పొడి ఈథర్లో CH₃MgBr తో, తరువాత విలీన ఆమ్లంతో చర్య జరిపారు. ఉత్పన్నం
- ప్రొపాన్-2-ఆల్
- ప్రొపాన్-1-ఆల్
- ప్రొపనోన్
- ఇథనాల్
సమాధానం
A. ప్రొపాన్-2-ఆల్
మీథనల్ కాకుండా ఇతర ఆల్డిహైడ్ ద్వితీయ ఆల్కహాల్ను ఇస్తుంది: CH₃CH(OH)CH₃.
Ethanal is treated with CH₃MgBr in dry ether and then with dilute acid. The product is
- propan-2-ol
- propan-1-ol
- propanone
- ethanol
క్షార KMnO₄ తో వేడి చేసినప్పుడు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లంగా ఆక్సీకరణం చెందని హైడ్రోకార్బన్ ఏది?
- ఇథైల్బెంజీన్
- టోలుఈన్
- టెర్ట్-బ్యూటైల్బెంజీన్
- ఐసోప్రొపైల్బెంజీన్
సమాధానం
C. టెర్ట్-బ్యూటైల్బెంజీన్
ఆక్సీకరణానికి బెంజైలిక్ హైడ్రోజన్ అవసరం. టెర్ట్-బ్యూటైల్బెంజీన్కు అది లేదు.
Which hydrocarbon is not oxidised to a carboxylic acid on heating with alkaline KMnO₄?
- ethylbenzene
- toluene
- tert-butylbenzene
- isopropylbenzene
C₇H₆O అనే ఆరోమాటిక్ సమ్మేళనం టాలెన్స్ కారకంతో వెండి దర్పణాన్ని ఇస్తుంది, ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయీకరించదు మరియు 2,4-DNP తో నారింజ అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. ఆ సమ్మేళనం
- ఫినాల్
- బెంజోయిక్ ఆమ్లం
- ఎసిటోఫినోన్
- బెంజాల్డిహైడ్
సమాధానం
D. బెంజాల్డిహైడ్
ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్: టాలెన్స్, 2,4-DNP ధనాత్మకం; ఫెహ్లింగ్ ఋణాత్మకం. C₇H₆O బెంజాల్డిహైడ్కు సరిపోతుంది.
An aromatic compound C₇H₆O forms a silver mirror with Tollens' reagent, does not reduce Fehling's solution and gives an orange precipitate with 2,4-DNP. It is
- phenol
- benzoic acid
- acetophenone
- benzaldehyde
CH₃MgBr ను ఈథనోయిక్ ఆమ్లంగా మార్చడానికి దానిని దేనితో చర్య జరపాలి?
- HCHO, తరువాత విలీన ఆమ్లం
- CH₃CHO, తరువాత విలీన ఆమ్లం
- O₂ మాత్రమే
- ఘన CO₂, తరువాత విలీన ఆమ్లం
సమాధానం
D. ఘన CO₂, తరువాత విలీన ఆమ్లం
CH₃MgBr + CO₂ → CH₃COOMgBr, ఆమ్లీకరిస్తే CH₃COOH వస్తుంది.
To convert CH₃MgBr into ethanoic acid, it is treated with
- HCHO, then dilute acid
- CH₃CHO, then dilute acid
- O₂ only
- solid CO₂, then dilute acid
ఈథనోయిక్ ఆమ్లం, ఇథనాల్లను కొన్ని చుక్కల గాఢ H₂SO₄ తో వేడి చేశారు. ఉత్పన్నం మరియు ఆమ్లం పాత్ర
- డైఇథైల్ ఈథర్; క్షయకారకం
- ఇథైల్ ఈథనోయేట్; ఉత్ప్రేరకం మరియు నిర్జలీకారకం
- ఈథనాయిల్ క్లోరైడ్; క్లోరీనీకారకం
- ఇథైల్ ఈథనోయేట్; ఆక్సీకారకం
సమాధానం
B. ఇథైల్ ఈథనోయేట్; ఉత్ప్రేరకం మరియు నిర్జలీకారకం
ఫిషర్ ఎస్టరీకరణం: H₂SO₄ ఉభయ దిశా చర్యను ఉత్ప్రేరకం చేస్తుంది మరియు నీటిని తొలగిస్తుంది.
Ethanoic acid and ethanol are heated with a few drops of conc. H₂SO₄. The product and the role of the acid are
- diethyl ether; reducing agent
- ethyl ethanoate; catalyst and dehydrating agent
- ethanoyl chloride; chlorinating agent
- ethyl ethanoate; oxidising agent