గ్రూప్-II మెయిన్స్ అనుబంధం — పాలిటీ, ఎకానమీ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ సమాజం · Chapter 2

కేంద్ర–రాష్ట్ర కమిషన్లు, పార్టీ వ్యవస్థ మరియు ఎన్నికల సంస్కరణలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలపై మూడు సంస్థలు అధ్యయనం చేశాయి: రాజమన్నార్ కమిటీ (1969), సర్కారియా కమిషన్ (1983), పూంఛీ కమిషన్ (2007). సర్కారియా కమిషన్ నివేదికనే ఎక్కువగా ఉదహరిస్తారు; దాని నివేదిక వల్లే అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఏర్పడింది.
పదో షెడ్యూల్ (52వ సవరణ, 1985) పార్టీ ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం. 91వ సవరణ (2003) "మూడో వంతు చీలిక" రక్షణను తొలగించి, మూడింట రెండు వంతుల విలీన నియమాన్ని మాత్రమే ఉంచింది.
ఎన్నికల సంస్కరణలు ఎక్కువగా సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు, కమిటీ నివేదికల ద్వారా వచ్చాయి. అభ్యర్థుల నేపథ్య వివరాల వెల్లడి, NOTA, శిక్షపడితే అనర్హత, VVPAT ముఖ్యమైన అంశాలు.

కమిషన్లు ఎందుకు అవసరమయ్యాయి

భారతదేశంలో బలమైన కేంద్రంతో కూడిన సమాఖ్య వ్యవస్థ ఉంది. శాసన అధికారాలు ఏడో షెడ్యూల్ ద్వారా (కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాలు) విభజించబడ్డాయి; అవశిష్ట అధికారాలు కేంద్రానికి ఉన్నాయి. గవర్నర్ పాత్ర, ఆర్టికల్ 356 ప్రకారం రాష్ట్రపతి పాలన, ఆర్థిక గ్రాంట్లు, అఖిల భారత సర్వీసులు, కేంద్ర బలగాల వినియోగం విషయాల్లో ఘర్షణలు తలెత్తాయి. 1967 తర్వాత అనేక రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాలు ఏర్పడటంతో సమీక్ష డిమాండ్ పెరిగింది.

రాజమన్నార్ కమిటీ (తమిళనాడు)

1969లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం డా. పి. వి. రాజమన్నార్ (P. V. Rajamannar) అధ్యక్షతన నియమించింది; 1971లో నివేదిక ఇచ్చింది.
ప్రధాన సూచనలు: ఆర్టికల్ 263 ప్రకారం అంతర్రాష్ట్ర మండలి; ఆర్టికల్ 356 రద్దు, రాష్ట్రాలపై కేంద్రం పైచేయి సాధించే నిబంధనల రద్దు; రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ పన్నుల అధికారం; దీర్ఘకాలంలో అఖిల భారత సర్వీసుల రద్దు; శాశ్వత ఆర్థిక సంఘం; కేంద్ర ఆదాయంలో రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ వాటా.
ఇది రాష్ట్ర స్థాయి స్వయంప్రతిపత్తి డిమాండ్‌కు ఉదాహరణ. ఇది కేంద్రానికి కట్టుబడే నివేదిక కాదు.

సర్కారియా కమిషన్

1983లో జస్టిస్ ఆర్. ఎస్. సర్కారియా (R. S. Sarkaria) (సుప్రీంకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి) అధ్యక్షతన ఏర్పాటైంది; 1988లో నివేదిక సమర్పించింది. 240కి పైగా సిఫారసులు చేసింది.
కేంద్రాన్ని బలహీనపరచే ఆలోచనను తిరస్కరించింది, కానీ సహకార విధానాన్ని కోరింది.
గవర్నర్: రాష్ట్రానికి వెలుపలి నుంచి వచ్చిన ప్రముఖ వ్యక్తి అయి ఉండాలి, ఇటీవల రాజకీయాల్లో క్రియాశీలంగా లేనివారై ఉండాలి, నిర్ణీత ఐదేళ్ల పదవీకాలం ఉండాలి. గవర్నర్ నియామకానికి ముందు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిని సంప్రదించాలి.
ఆర్టికల్ 356: ఇతర మార్గాలన్నీ విఫలమైనప్పుడు చివరి ప్రయత్నంగా మాత్రమే వాడాలి; ముందుగా రాష్ట్రాన్ని హెచ్చరించాలి.
అంతర్రాష్ట్ర మండలి: ఆర్టికల్ 263 కింద శాశ్వత సంస్థ. ఇది 1990లో ఏర్పాటైంది.
అఖిల భారత సర్వీసులు: బలోపేతం చేయాలి, ప్రజా ప్రయోజనంలో కొత్త సర్వీసులు సృష్టించాలి.
అవశిష్ట అధికారాలు: పన్నులపై శాసనాధికారం పార్లమెంటు వద్దే ఉంటుంది; ఇతర అవశిష్ట అంశాలను ఉమ్మడి జాబితాలోకి మార్చాలి.
ఇతరాలు: ఉమ్మడి జాబితా అంశాలపై చట్టం చేసే ముందు రాష్ట్రాలతో సంప్రదింపులు; ఆర్థిక సంఘానికి శాశ్వత సచివాలయం సహాయం; జాతీయ అభివృద్ధి మండలి బలోపేతం; త్రిభాషా సూత్రం పూర్తిగా అమలు.
ఎస్. ఆర్. బొమ్మై వర్సెస్ కేంద్ర ప్రభుత్వం (1994) కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత ఆర్టికల్ 356 వినియోగానికి పరిమితులు ఏర్పడ్డాయి; ప్రకటన న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని తేల్చింది.

పూంఛీ కమిషన్

2007లో జస్టిస్ ఎం. ఎం. పూంఛీ (M. M. Punchhi) (భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి) అధ్యక్షతన ఏర్పాటైంది; 2010లో ఏడు సంపుటాలుగా నివేదిక ఇచ్చింది.
గవర్నర్‌ను రాష్ట్ర శాసనసభ తీర్మానం ద్వారా మాత్రమే తొలగించాలని, గవర్నర్ పదవీకాలం కేంద్రం ఇష్టానికి లోబడి ఉండకూడదని సూచించింది. గవర్నర్లను ఒక కమిటీ ఎంపిక చేయాలని కూడా చెప్పింది.
ఆర్టికల్ 356ను అత్యంత అరుదుగా మాత్రమే వాడాలని చెప్పింది; రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని తొలగించే ముందు ఆర్టికల్స్ 355, 356 కింద "స్థానిక అత్యవసర పరిస్థితి" (ఒక జిల్లా లేదా రాష్ట్రంలోని భాగానికి పరిమితం) సూచించింది.
ముఖ్యమంత్రి ఎంపికకు స్పష్టమైన సంప్రదాయాలను సమర్థించింది: మెజారిటీ ఉన్న పార్టీ నాయకుడు; ఎన్నికల తర్వాతి కూటమి కంటే ఎన్నికలకు ముందరి కూటమికి ప్రాధాన్యం.
అంతర్రాష్ట్ర మండలి క్రమం తప్పకుండా సమావేశం కావాలని, వివాదాల పరిష్కారానికి ప్రధాన వేదికగా ఉండాలని సిఫారసు చేసింది.

కమిషన్	సంవత్సరం	అధ్యక్షుడు	ముఖ్యాంశం
రాజమన్నార్	1969 (నివేదిక 1971)	పి. వి. రాజమన్నార్	రాష్ట్ర స్వయంప్రతిపత్తి; అంతర్రాష్ట్ర మండలి
సర్కారియా	1983 (నివేదిక 1988)	ఆర్. ఎస్. సర్కారియా	గవర్నర్, ఆర్టికల్ 356, అంతర్రాష్ట్ర మండలి
పూంఛీ	2007 (నివేదిక 2010)	ఎం. ఎం. పూంఛీ	స్థానిక అత్యవసర పరిస్థితి, గవర్నర్ తొలగింపు

సహకారం కోసం సంస్థలు

అంతర్రాష్ట్ర మండలి (ఆర్టికల్ 263): ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; ముఖ్యమంత్రులు, కొందరు కేంద్ర మంత్రులు సభ్యులు. ఉమ్మడి ప్రయోజన అంశాలపై చర్చిస్తుంది.
ప్రాంతీయ మండళ్లు: రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956 ద్వారా ఏర్పడ్డాయి; కేంద్ర హోం మంత్రి అధ్యక్షుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ దక్షిణ ప్రాంతీయ మండలిలో తెలంగాణ, కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడు, పుదుచ్చేరిలతో కలిసి ఉంది.
నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog): 2015 జనవరి 1న ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చింది; "సహకార సమాఖ్యవాదం"కు వేదికగా వర్ణిస్తారు.
ఆర్థిక సంఘం (ఆర్టికల్ 280): ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి; కేంద్ర పన్నులను కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య పంచడంపై సిఫారసు చేస్తుంది.

పార్టీ వ్యవస్థ మరియు ఫిరాయింపుల నిరోధం

భారతదేశంలో బహుపార్టీ వ్యవస్థ ఉంది. రాజకీయ పార్టీలు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951లోని సెక్షన్ 29A ప్రకారం ఎన్నికల సంఘంలో నమోదు చేసుకుంటాయి. ఓట్ల శాతం, సీట్ల ఆధారంగా సంఘం వాటిని జాతీయ లేదా రాష్ట్ర పార్టీలుగా గుర్తిస్తుంది, ఎన్నికల చిహ్నాల ఉత్తర్వు, 1968 ప్రకారం చిహ్నాలను కేటాయిస్తుంది.

పదో షెడ్యూల్ (52వ సవరణ, 1985). ఆర్టికల్స్ 102(2), 191(2) ప్రకారం పదో షెడ్యూల్ కింద సభ్యుడు అనర్హుడవుతాడు.

సభ్యుడు ఈ సందర్భాల్లో అనర్హుడవుతాడు:

1. స్వచ్ఛందంగా పార్టీ సభ్యత్వాన్ని వదులుకుంటే; లేదా
2. ముందస్తు అనుమతి లేకుండా పార్టీ ఆదేశానికి (విప్) వ్యతిరేకంగా ఓటు వేస్తే లేదా ఓటింగ్‌కు గైర్హాజరైతే, మరియు పార్టీ 15 రోజుల్లోగా దానిని క్షమించకపోతే.

అలాగే:

ఎన్నికైన తర్వాత ఏదైనా పార్టీలో చేరిన స్వతంత్ర సభ్యుడు అనర్హుడవుతాడు.
నామినేటెడ్ సభ్యుడు సభలో స్థానం స్వీకరించిన ఆరు నెలల తర్వాత ఏదైనా పార్టీలో చేరితే అనర్హుడవుతాడు.
మినహాయింపు: అసలు పార్టీ విలీనం, శాసనసభా పక్షంలో కనీసం మూడింట రెండు వంతుల మంది అంగీకరిస్తే. ఒక వంతు చీలికకు ఉన్న పూర్వపు రక్షణను 91వ సవరణ, 2003 తొలగించింది.
నిర్ణయం: స్పీకర్ లేదా ఛైర్మన్ తీసుకుంటారు. కిహోటో హోలోహాన్ వర్సెస్ జచిల్హు (1992) కేసులో సుప్రీంకోర్టు పదో షెడ్యూల్‌ను సమర్థించింది, కానీ స్పీకర్ నిర్ణయం న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని తీర్పు ఇచ్చింది; కోర్టుల నుంచి పూర్తి రక్షణ ఇచ్చే నిబంధనను కొట్టివేసింది.
2020లో (కైషమ్ మేఘచంద్ర సింగ్ కేసు) అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ సాధారణంగా మూడు నెలల్లోగా నిర్ణయం తీసుకోవాలని కోర్టు పేర్కొంది.

91వ సవరణ, 2003: చీలిక నియమంతో పాటు, మంత్రిమండలిని సభ సభ్యుల సంఖ్యలో 15 శాతానికి పరిమితం చేసింది (ఆర్టికల్స్ 75(1A), 164(1A)); రాష్ట్రంలో కనీసం 12 మంది మంత్రులు ఉండాలని నిర్దేశించింది; అనర్హుడైన సభ్యుడు మంత్రి పదవినిగానీ, వేతనంతో కూడిన రాజకీయ పదవినిగానీ చేపట్టకూడదు (ఆర్టికల్ 361B).

ఎన్నికల సంస్కరణలు

సంస్కరణ	మూలం లేదా సంవత్సరం	ఏం చేసింది
ఓటు వయస్సు 18కి	61వ సవరణ, 1988	21 నుంచి తగ్గించింది
ఫిరాయింపుల నిరోధం	52వ సవరణ, 1985	పదో షెడ్యూల్
నేర చరిత్ర, ఆస్తులు, విద్యార్హతల వెల్లడి	ADR వర్సెస్ కేంద్ర ప్రభుత్వం (2002); PUCL కేసు (2003)	అభ్యర్థులు అఫిడవిట్లు దాఖలు చేయాలి
శిక్షపడితే అనర్హత	RPA 1951 సెక్షన్ 8(3); లిలీ థామస్ (2013)	రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జైలు శిక్షపడితే వెంటనే అనర్హత
NOTA	PUCL వర్సెస్ కేంద్ర ప్రభుత్వం (2013)	EVMలలో "పైవేవీ కాదు" ఎంపిక
VVPAT	సుబ్రహ్మణ్యస్వామి వర్సెస్ ECI (2013); తొలి వినియోగం 2013	ఓటును ధృవీకరించుకునేందుకు కాగితపు స్లిప్

కమిటీలు: తార్కుండే కమిటీ (1975, జయప్రకాశ్ నారాయణ్ ఏర్పాటు చేశారు), ఎన్నికల సంస్కరణలపై దినేష్ గోస్వామి కమిటీ (1990), నేరం–రాజకీయాల బంధంపై వోహ్రా కమిటీ (1993), ఎన్నికలకు ప్రభుత్వ నిధులపై ఇంద్రజిత్ గుప్తా కమిటీ (1998). లా కమిషన్ కూడా తన 170వ నివేదికలో (1999) ఈ అంశాన్ని అధ్యయనం చేసింది. రాజకీయ నిధుల గురించి తెలుసుకునే ఓటరు హక్కు ప్రాతిపదికన 2024లో సుప్రీంకోర్టు ఎన్నికల బాండ్ల పథకాన్ని కొట్టివేసింది.

ఎన్నికల సంఘం. ఆర్టికల్ 324 ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నియంత్రణను ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగిస్తుంది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించే పద్ధతిలోనే తొలగించవచ్చు. నియామకాల కోసం 2023లో కోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తితో కూడిన కమిటీని ఆదేశించింది, కానీ తర్వాత 2023లో వచ్చిన చట్టం ప్రధానమంత్రి, ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ఒక కేంద్ర మంత్రితో కమిటీని నిర్దేశించింది (తాజా అధికారిక ప్రకటనను సరిచూడండి).

పరీక్షలో తప్పులకు ఆస్కారమున్న అంశాలు

రాజమన్నార్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం (తమిళనాడు) నియమించిన కమిటీ; సర్కారియా, పూంఛీ కేంద్రం నియమించిన కమిషన్లు.
సర్కారియా 1988లో నివేదిక ఇచ్చింది; అంతర్రాష్ట్ర మండలి 1990లో ఏర్పడింది.
అంతర్రాష్ట్ర మండలికి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; ప్రాంతీయ మండళ్లకు హోం మంత్రి.
పదో షెడ్యూల్ 52వ సవరణతో వచ్చింది; "చీలిక" మినహాయింపును 91వ సవరణ తొలగించింది.
విలీనానికి శాసనసభా పక్షంలో మూడింట రెండు వంతులు కావాలి, ఒక వంతు కాదు.
ఫిరాయింపుపై నిర్ణయం ప్రిసైడింగ్ అధికారి తీసుకుంటారు; కోర్టు సమీక్షించగలదు.
ఓటు వయస్సును 21 నుంచి 18కి తగ్గించింది 61వ సవరణ, 42వది కాదు.
NOTA సుప్రీంకోర్టు ఆదేశం ద్వారా వచ్చింది, పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా కాదు.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. రాజమన్నార్ కమిటీకి అధ్యక్షుడు పి. వి. రాజమన్నార్.
2. సర్కారియా కమిషన్ 1983లో నియమితమైంది.
3. పూంఛీ కమిషన్ 2007లో ఏర్పాటైంది.
4. ఆర్టికల్ 263 అంతర్రాష్ట్ర మండలి గురించి చెబుతుంది.
5. దక్షిణ ప్రాంతీయ మండలిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉంది.
6. పదో షెడ్యూల్ పార్టీ ఫిరాయింపుల నిరోధం గురించి.
7. విప్ ఉల్లంఘనకు 15 రోజుల్లో క్షమించకపోతే అనర్హత వర్తిస్తుంది.
8. 91వ సవరణ: మంత్రిమండలి సభ సంఖ్యలో 15 శాతం వరకు.
9. కిహోటో హోలోహాన్ (1992) పదో షెడ్యూల్‌ను సమర్థించింది.
10. ఆర్టికల్ 324 ఎన్నికలపై ఎన్నికల సంఘానికి నియంత్రణ ఇస్తుంది.
11. 61వ సవరణ ఓటు వయస్సును 18కి తగ్గించింది.
12. NOTA 2013లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ద్వారా వచ్చింది.

సాధన ప్రశ్నలు

కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై రాజమన్నార్ కమిటీని ఏ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నియమించింది?
1. పంజాబ్
2. ఆంధ్రప్రదేశ్
3. తమిళనాడు
4. పశ్చిమ బెంగాల్
సమాధానం
C. తమిళనాడు
The Rajamannar Committee on Centre-State relations was appointed by the government of
1. Punjab
2. Andhra Pradesh
3. Tamil Nadu
4. West Bengal
సర్కారియా కమిషన్‌కు అధ్యక్షత వహించినవారు
1. పి. వి. రాజమన్నార్
2. జస్టిస్ ఎం. ఎం. పుంఛి
3. జస్టిస్ వెంకటాచలయ్య
4. జస్టిస్ ఆర్. ఎస్. సర్కారియా
సమాధానం
D. జస్టిస్ ఆర్. ఎస్. సర్కారియా
The Sarkaria Commission was headed by
1. P. V. Rajamannar
2. Justice M. M. Punchhi
3. Justice Venkatachaliah
4. Justice R. S. Sarkaria
కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై పుంఛి కమిషన్ ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటైంది?
1. 1983
2. 2007
3. 2014
4. 1969
సమాధానం
B. 2007
The Punchhi Commission on Centre-State relations was set up in
1. 1983
2. 2007
3. 2014
4. 1969
అంతర్ రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council) కోసం రాజ్యాంగంలోని ఏ అధికరణ నిబంధన చేస్తుంది?
1. అధికరణ 280
2. అధికరణ 263
3. అధికరణ 324
4. అధికరణ 356
సమాధానం
B. అధికరణ 263
Which Article of the Constitution provides for the Inter-State Council?
1. Article 280
2. Article 263
3. Article 324
4. Article 356
అంతర్ రాష్ట్ర మండలి వాస్తవంగా ఏర్పాటైన సంవత్సరం
1. 1990
2. 1950
3. 2007
4. 1988
సమాధానం
A. 1990
The Inter-State Council was actually set up in
1. 1990
2. 1950
3. 2007
4. 1988
అంతర్ రాష్ట్ర మండలికి అధ్యక్షత వహించేది
1. రాష్ట్రపతి
2. కేంద్ర హోంమంత్రి
3. ఉపరాష్ట్రపతి
4. ప్రధానమంత్రి
సమాధానం
D. ప్రధానమంత్రి
The Inter-State Council is chaired by the
1. President
2. Union Home Minister
3. Vice-President
4. Prime Minister
భారతదేశంలో ప్రాంతీయ మండళ్లను (Zonal Councils) ఏర్పరిచింది
1. అంతర్ రాష్ట్ర జల వివాదాల చట్టం
2. భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935
3. రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956
4. రాజ్యాంగ (7వ సవరణ)
సమాధానం
C. రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956
Zonal Councils in India were created by the
1. Inter-State Water Disputes Act
2. Government of India Act, 1935
3. States Reorganisation Act, 1956
4. Constitution (7th Amendment)
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏ ప్రాంతీయ మండలిలో సభ్యురాలు?
1. పశ్చిమ ప్రాంతీయ మండలి
2. దక్షిణ ప్రాంతీయ మండలి
3. ఈశాన్య మండలి
4. మధ్య ప్రాంతీయ మండలి
సమాధానం
B. దక్షిణ ప్రాంతీయ మండలి
Andhra Pradesh is a member of which Zonal Council?
1. Western Zonal Council
2. Southern Zonal Council
3. North Eastern Council
4. Central Zonal Council
'స్థానికీకరించిన అత్యవసర పరిస్థితి' (localised emergency) ఆలోచనను సూచించిన కమిషన్ ఏది?
1. సర్కారియా కమిషన్
2. రాజమన్నార్ కమిటీ
3. పుంఛి కమిషన్
4. ఆర్థిక సంఘం
సమాధానం
C. పుంఛి కమిషన్
Which commission suggested the idea of a 'localised emergency'?
1. Sarkaria Commission
2. Rajamannar Committee
3. Punchhi Commission
4. Finance Commission
అధికరణ 356 వినియోగంపై పరిమితులు విధించి, దానిని న్యాయ సమీక్షకు లోబడినదిగా చేసిన సుప్రీంకోర్టు కేసు
1. ఎస్. ఆర్. బొమ్మై v. భారత యూనియన్
2. మినర్వా మిల్స్ v. భారత యూనియన్
3. మేనకా గాంధీ v. భారత యూనియన్
4. కేశవానంద భారతి v. కేరళ రాష్ట్రం
సమాధానం
A. ఎస్. ఆర్. బొమ్మై v. భారత యూనియన్
The Supreme Court case that placed limits on the use of Article 356 and made it open to judicial review is
1. S. R. Bommai v. Union of India
2. Minerva Mills v. Union of India
3. Maneka Gandhi v. Union of India
4. Kesavananda Bharati v. State of Kerala
గవర్నర్ ఎలా ఉండాలని సర్కారియా కమిషన్ సిఫార్సు చేసింది?
1. పదవిలో ఉన్న కేంద్ర మంత్రి
2. శాసనసభచే ఎన్నికైనవారు
3. అదే రాష్ట్రానికి చెందిన విశ్రాంత ముఖ్యమంత్రి
4. రాష్ట్రం వెలుపలి నుండి వచ్చిన ప్రముఖ వ్యక్తి
సమాధానం
D. రాష్ట్రం వెలుపలి నుండి వచ్చిన ప్రముఖ వ్యక్తి
The Sarkaria Commission recommended that the Governor should be
1. a serving Union Minister
2. elected by the Legislature
3. a retired Chief Minister of the same State
4. an eminent person from outside the State
ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో నీతి ఆయోగ్ ఏ తేదీన వచ్చింది?
1. 2 అక్టోబర్ 2016
2. 15 ఆగస్టు 2014
3. 26 జనవరి 1950
4. 1 జనవరి 2015
సమాధానం
D. 1 జనవరి 2015
The Planning Commission was replaced by the NITI Aayog on
1. 2 October 2016
2. 15 August 2014
3. 26 January 1950
4. 1 January 2015
ఆర్థిక సంఘం రాజ్యాంగంలోని ఏ అధికరణ కింద ఏర్పాటవుతుంది?
1. అధికరణ 263
2. అధికరణ 280
3. అధికరణ 324
4. అధికరణ 112
సమాధానం
B. అధికరణ 280
The Finance Commission is constituted under which Article?
1. Article 263
2. Article 280
3. Article 324
4. Article 112
రాజ్యాంగంలోని పదవ షెడ్యూల్ దేనికి సంబంధించినది?
1. పంచాయతీలు
2. భాషలు
3. పార్టీ ఫిరాయింపు కారణంగా అనర్హత
4. భూ సంస్కరణలు
సమాధానం
C. పార్టీ ఫిరాయింపు కారణంగా అనర్హత
The Tenth Schedule of the Constitution deals with
1. Panchayats
2. Languages
3. disqualification on grounds of defection
4. Land reforms
పదవ షెడ్యూల్‌ను ఏ సవరణ ద్వారా చేర్చారు?
1. 52వ
2. 44వ
3. 61వ
4. 42వ
సమాధానం
A. 52వ
The Tenth Schedule was inserted by which Amendment?
1. 52nd
2. 44th
3. 61st
4. 42nd
శాసనసభా పార్టీలో మూడింట ఒక వంతు చీలికకు ఉన్న మినహాయింపును ఏ సవరణ తొలగించింది?
1. 73వ సవరణ
2. 52వ సవరణ
3. 101వ సవరణ
4. 91వ సవరణ, 2003
సమాధానం
D. 91వ సవరణ, 2003
Which Amendment removed the exception for a split of one-third of a legislature party?
1. 73rd Amendment
2. 52nd Amendment
3. 101st Amendment
4. 91st Amendment, 2003
పదవ షెడ్యూల్ ప్రకారం, శాసనసభా పార్టీలో కనీసం ఎంత భాగం అంగీకరిస్తే విలీనానికి రక్షణ ఉంటుంది?
1. నాలుగింట మూడు వంతులు
2. మూడింట ఒక వంతు
3. మూడింట రెండు వంతులు
4. సగం
సమాధానం
C. మూడింట రెండు వంతులు
Under the Tenth Schedule, a merger is protected when at least how much of the legislature party agrees?
1. Three-fourths
2. One-third
3. Two-thirds
4. One-half
పదవ షెడ్యూల్ ప్రకారం, పార్టీ విప్‌ను ఉల్లంఘించినా, పార్టీ ఎంత కాలంలోపు క్షమిస్తే శిక్షించరు?
1. 30 రోజులు
2. 15 రోజులు
3. 60 రోజులు
4. 7 రోజులు
సమాధానం
B. 15 రోజులు
Under the Tenth Schedule, a party's whip violation is not punished if the party condones it within
1. 30 days
2. 15 days
3. 60 days
4. 7 days
పదవ షెడ్యూల్ కింద అనర్హత పిటిషన్‌పై నిర్ణయం తీసుకునేది ఎవరు?
1. సభ స్పీకర్ లేదా ఛైర్మన్
2. ఎన్నికల సంఘం
3. నేరుగా రాష్ట్రపతి
4. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి
సమాధానం
A. సభ స్పీకర్ లేదా ఛైర్మన్
Who decides a disqualification petition under the Tenth Schedule?
1. The Speaker or Chairman of the House
2. The Election Commission
3. The President directly
4. The Chief Justice of India
పదవ షెడ్యూల్‌ను సమర్థిస్తూనే, స్పీకర్ నిర్ణయంపై న్యాయ సమీక్షకు అనుమతించిన సుప్రీంకోర్టు కేసు ఏది?
1. ఎస్. పి. గుప్తా కేసు
2. రాజ్ నారాయణ్ కేసు
3. లిల్లీ థామస్ v. భారత యూనియన్
4. కిహోటో హోలోహన్ v. జాచిల్హు
సమాధానం
D. కిహోటో హోలోహన్ v. జాచిల్హు
In which case did the Supreme Court uphold the Tenth Schedule but allow judicial review of the Speaker's decision?
1. S. P. Gupta case
2. Raj Narain case
3. Lily Thomas v. Union of India
4. Kihoto Hollohan v. Zachillhu
91వ సవరణ మంత్రిమండలి పరిమాణాన్ని సభలో ఎంత శాతానికి పరిమితం చేసింది?
1. 15 శాతం
2. 20 శాతం
3. 25 శాతం
4. 10 శాతం
సమాధానం
A. 15 శాతం
The 91st Amendment limits the Council of Ministers to what percent of the House?
1. 15 percent
2. 20 percent
3. 25 percent
4. 10 percent
నామినేటెడ్ సభ్యుడు ఏ సమయం తరువాత రాజకీయ పార్టీలో చేరితే అనర్హుడవుతాడు?
1. మొదటి సమావేశం ముగిసిన తరువాత
2. స్థానం స్వీకరించిన ఆరు నెలల తరువాత
3. తదుపరి ఎన్నిక తరువాత
4. స్థానం స్వీకరించిన ఒక సంవత్సరం తరువాత
సమాధానం
B. స్థానం స్వీకరించిన ఆరు నెలల తరువాత
A nominated member of a House becomes disqualified if he or she joins a political party after
1. the first session ends
2. six months of taking seat
3. the next election
4. one year of taking seat
రాజకీయ పార్టీలను ఎన్నికల సంఘంలో నమోదు చేయడాన్ని ఏ చట్టం నియంత్రిస్తుంది?
1. రాజ్యాంగ (పదవ షెడ్యూల్) చట్టం
2. సొసైటీల నమోదు చట్టం
3. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951
4. కంపెనీల చట్టం, 2013
సమాధానం
C. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951
Which Act governs the registration of political parties with the Election Commission?
1. Constitution (Tenth Schedule) Act
2. Societies Registration Act
3. Representation of the People Act, 1951
4. Companies Act, 2013
భారతదేశంలో ఓటింగ్ వయస్సును 21 నుండి 18కి తగ్గించిన సవరణ
1. 73వ సవరణ
2. 61వ సవరణ
3. 91వ సవరణ
4. 42వ సవరణ
సమాధానం
B. 61వ సవరణ
The voting age in India was reduced from 21 to 18 by the
1. 73rd Amendment
2. 61st Amendment
3. 91st Amendment
4. 42nd Amendment
భారతదేశంలో NOTA (పైవారెవరూ కాదు) ఏ తీర్పు తరువాత ప్రవేశపెట్టబడింది?
1. కిహోటో హోలోహన్ కేసు
2. లిల్లీ థామస్ v. భారత యూనియన్
3. బొమ్మై కేసు
4. PUCL v. భారత యూనియన్
సమాధానం
D. PUCL v. భారత యూనియన్
NOTA (None of the Above) was introduced in India following a judgment in
1. Kihoto Hollohan case
2. Lily Thomas v. Union of India
3. Bommai case
4. PUCL v. Union of India
లిల్లీ థామస్ (2013) సుప్రీంకోర్టు తీర్పు దేనికి సంబంధించినది?
1. ఓటింగ్ వయస్సు
2. పార్టీ గుర్తులు
3. శాసనకర్తలు దోషులుగా తేలినప్పుడు అనర్హత
4. NOTA
సమాధానం
C. శాసనకర్తలు దోషులుగా తేలినప్పుడు అనర్హత
The Supreme Court judgment in Lily Thomas (2013) relates to
1. voting age
2. party symbols
3. disqualification of legislators on conviction
4. NOTA
అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ (2002) తీర్పు దేనికి దారితీసింది?
1. అభ్యర్థుల నేర, ఆస్తి, విద్యా వివరాల వెల్లడి
2. ఓటింగ్ వయస్సు తగ్గింపు
3. VVPAT స్లిప్పులు
4. ఎన్నికలకు ప్రభుత్వ నిధులు
సమాధానం
A. అభ్యర్థుల నేర, ఆస్తి, విద్యా వివరాల వెల్లడి
The Association for Democratic Reforms (2002) judgment led to
1. disclosure of criminal, asset and education details of candidates
2. lowering of voting age
3. VVPAT slips
4. State funding of elections
1998లో ఏర్పాటైన ఏ కమిటీ ఎన్నికలకు ప్రభుత్వ నిధుల అంశాన్ని పరిశీలించింది?
1. ఇంద్రజిత్ గుప్తా కమిటీ
2. తార్కుండే కమిటీ
3. దినేష్ గోస్వామి కమిటీ
4. వోహ్రా కమిటీ
సమాధానం
A. ఇంద్రజిత్ గుప్తా కమిటీ
Which committee, formed in 1998, examined State funding of elections?
1. Indrajit Gupta Committee
2. Tarkunde Committee
3. Dinesh Goswami Committee
4. Vohra Committee
వోహ్రా కమిటీ (1993) దేనిని పరిశీలించింది?
1. ఓటింగ్ యంత్రాలు
2. నేరాలకు, రాజకీయాలకు మధ్య ఉన్న సంబంధం
3. కేంద్ర-రాష్ట్ర పన్నుల పంపకం
4. గవర్నర్ పాత్ర
సమాధానం
B. నేరాలకు, రాజకీయాలకు మధ్య ఉన్న సంబంధం
The Vohra Committee (1993) examined
1. voting machines
2. the nexus between crime and politics
3. Centre-State tax sharing
4. Governor's role
ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ ఎన్నికల సంఘానికి ఏ అధికరణ ద్వారా అప్పగించబడింది?
1. అధికరణ 356
2. అధికరణ 280
3. అధికరణ 324
4. అధికరణ 326
సమాధానం
C. అధికరణ 324
Superintendence, direction and control of elections is vested in the Election Commission by
1. Article 356
2. Article 280
3. Article 324
4. Article 326
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. రాజమన్నార్ కమిటీని కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమించింది. 2. సర్కారియా కమిషన్ శాశ్వత అంతర్ రాష్ట్ర మండలిని సిఫార్సు చేసింది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The Rajamannar Committee was appointed by the Union Government. 2. The Sarkaria Commission recommended a permanent Inter-State Council. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. పదవ షెడ్యూల్‌ను 52వ సవరణ ద్వారా చేర్చారు. 2. శాసనసభా పార్టీలో మూడింట ఒక వంతు చీలికకు ఇప్పటికీ రక్షణ ఉంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on the Tenth Schedule: 1. It was added by the 52nd Amendment. 2. A split of one-third of a legislature party is still protected. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ప్రాంతీయ మండళ్లకు కేంద్ర హోంమంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు. 2. అంతర్ రాష్ట్ర మండలికి రాష్ట్రపతి అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Zonal Councils are chaired by the Union Home Minister. 2. The Inter-State Council is chaired by the President. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. పుంఛి కమిషన్ 1970లలో నివేదిక ఇచ్చింది. 2. సర్కారియా కమిషన్ 1988లో నివేదిక ఇచ్చింది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The Punchhi Commission reported in the 1970s. 2. The Sarkaria Commission reported in 1988. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. NOTA సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ద్వారా వచ్చింది. 2. ఓటింగ్ వయస్సును 61వ సవరణ తగ్గించింది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. NOTA came through a Supreme Court judgment. 2. The voting age was lowered by the 61st Amendment. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పదవ షెడ్యూల్ ప్రకారం స్పీకర్ పాత్రకు సంబంధించిన క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. అనర్హతను స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. 2. ఆ నిర్ణయాన్ని ఏ న్యాయస్థానమూ సమీక్షించలేదు. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on the Speaker's role under the Tenth Schedule: 1. The Speaker decides disqualification. 2. The decision cannot be reviewed by any court. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ఎన్నికైన తరువాత పార్టీలో చేరిన స్వతంత్ర సభ్యుడు అనర్హుడవుతాడు. 2. 15 రోజులలోపు క్షమించినా కూడా విప్ ఉల్లంఘన ఎల్లప్పుడూ శిక్షార్హమే. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. An independent member joining a party after election is disqualified. 2. A whip violation is always punished even if condoned within 15 days. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో నీతి ఆయోగ్ వచ్చింది. 2. నీతి ఆయోగ్ అధికరణ 263 కింద ఏర్పడిన రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The Planning Commission was replaced by NITI Aayog. 2. NITI Aayog is a constitutional body under Article 263. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పార్టీ టికెట్‌పై ఎన్నికైన ఒక శాసనకర్త అనుమతి లేకుండా సభలో పార్టీ విప్‌కు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశాడు, పార్టీ అతనిని క్షమించలేదు. ఏమి జరుగుతుంది?
1. స్పీకర్ జరిమానా విధిస్తారు
2. ఏమీ జరగదు; విప్‌లు కట్టుబడి ఉండవు
3. ఎన్నికల సంఘం వెంటనే తొలగిస్తుంది
4. పదవ షెడ్యూల్ కింద అనర్హత
సమాధానం
D. పదవ షెడ్యూల్ కింద అనర్హత
A legislator elected on a party ticket votes against the party whip in the House without permission, and the party does not forgive him. What follows?
1. Fine imposed by the Speaker
2. Nothing; Whips are not binding
3. Immediate dismissal by the Election Commission
4. Disqualification under the Tenth Schedule
సభలో ఒక పార్టీ సభ్యులలో మూడింట రెండు వంతుల మంది మరొక పార్టీలో విలీనం కావడానికి అంగీకరించారు. పదవ షెడ్యూల్ ప్రకారం ఆ సభ్యులు
1. జరిమానాకు గురవుతారు
2. అనర్హులవుతారు
3. ఆరు నెలలు సస్పెండ్ అవుతారు
4. అనర్హులు కారు
సమాధానం
D. అనర్హులు కారు
Two-thirds of a party's members in the House agree to merge with another party. Under the Tenth Schedule the members are
1. fined
2. disqualified
3. suspended for six months
4. not disqualified
ప్రధానమంత్రి, ముఖ్యమంత్రులతో ఉమ్మడి అంశాలను చర్చించడానికి ఒక రాష్ట్రం అందరినీ కలుపుకొనిపోయే వేదికను కోరుకుంటోంది. ఏ సంస్థ సరిపోతుంది?
1. ఆర్థిక సంఘం
2. ఎన్నికల సంఘం
3. అంతర్ రాష్ట్ర మండలి
4. ప్రాంతీయ మండలి
సమాధానం
C. అంతర్ రాష్ట్ర మండలి
A State wants an inclusive forum with the Prime Minister and Chief Ministers to discuss common issues. Which body fits?
1. Finance Commission
2. Election Commission
3. Inter-State Council
4. Zonal Council
జతపరచండి: (1) సర్కారియా (2) పుంఛి (3) రాజమన్నార్ లను (a) 2007 (b) 1969 (c) 1983 తో. సరైన జతను ఎంచుకోండి.
1. 1-c, 2-b, 3-a
2. 1-b, 2-c, 3-a
3. 1-a, 2-b, 3-c
4. 1-c, 2-a, 3-b
సమాధానం
D. 1-c, 2-a, 3-b
Match: (1) Sarkaria (2) Punchhi (3) Rajamannar with (a) 2007 (b) 1969 (c) 1983. Select the correct pairing.
1. 1-c, 2-b, 3-a
2. 1-b, 2-c, 3-a
3. 1-a, 2-b, 3-c
4. 1-c, 2-a, 3-b
వీటిలో రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ కానిది ఏది?
1. ఆర్థిక సంఘం
2. ఎన్నికల సంఘం
3. ప్రాంతీయ మండలి
4. కేంద్ర ప్రజా సర్వీస్ కమిషన్
సమాధానం
C. ప్రాంతీయ మండలి
Which of these is NOT a constitutional body?
1. Finance Commission
2. Election Commission
3. Zonal Council
4. Union Public Service Commission
గవర్నర్‌కు ఐదేళ్ల స్థిర పదవీకాలం ఉండాలని, రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిని సంప్రదించి నియమించాలని సూచించిన కమిషన్ ఏది?
1. ఎన్నికల సంఘం
2. ఆర్థిక సంఘం
3. లా కమిషన్
4. సర్కారియా కమిషన్
సమాధానం
D. సర్కారియా కమిషన్
Which Commission suggested that the Governor should have a fixed five-year term and be appointed after consulting the State Chief Minister?
1. Election Commission
2. Finance Commission
3. Law Commission
4. Sarkaria Commission

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice