సంవర్గమానాలు మరియు వాటి ధర్మాలు
గుర్తుంచుకోవాల్సినవి
- $\log_a N = x$ అంటే సరిగ్గా $a^x = N$ అని అర్థం. సంవర్గమానం (logarithm) అంటే ఒక ఘాతాంకం, అంతే. ఇది $a>0$, $a\ne 1$, $N>0$ అయినప్పుడు మాత్రమే నిర్వచితం.
- మూడు నియమాలు లబ్ధాలను మొత్తాలుగా, భాగఫలాలను భేదాలుగా, ఘాతాలను గుణకాలుగా మారుస్తాయి. వాటిలోని ప్రతి సంవర్గమానం నిర్వచితమైనప్పుడు మాత్రమే ఇవి సత్యం.
- భూమి మార్పు (change of base): $\log_a N = \dfrac{\log_c N}{\log_c a}$. మిశ్రమ భూముల సమాసాన్ని సరళం చేసే సాధనం ఇదే.
- $a>1$ అయితే $x$ పెరిగినప్పుడు $\log_a x$ పెరుగుతుంది; $0<a<1$ అయితే తగ్గుతుంది. ప్రతి అసమీకరణాన్ని ఈ రెండు సందర్భాల్లో ఏది అని చూసి సాధిస్తాం.
- $N \ge 1$ అయిన సంఖ్యకు $\lfloor \log_{10} N \rfloor + 1$ అంకెలు ఉంటాయి. సంవర్గమాన సమీకరణాన్ని ముగించే ముందు మూలాలను ప్రదేశంతో (domain) ఎల్లప్పుడూ సరిచూడండి.
1. సంవర్గమానం అంటే ఏమిటి
మీకు $2^3 = 8$ అని ఇప్పటికే తెలుసు. ప్రశ్నను తిప్పి అడగండి: "2 ను ఏ ఘాతానికి పెంచితే 8 వస్తుంది?" జవాబు 3. దీనిని 2 భూమిగా 8 యొక్క సంవర్గమానం అంటారు, $\log_2 8 = 3$ అని రాస్తారు.
ఇక్కడ $a$ ను భూమి (base) అంటారు, $N$ అనేది అంశం (ఎవరి సంవర్గమానం తీసుకుంటామో ఆ సంఖ్య), $x$ సంవర్గమానం. రెండు రూపాలూ ఒకే విషయాన్ని చెబుతాయి; వాటి మధ్య ఆలోచించకుండానే మారగలగాలి. ఏ సంవర్గమానమైనా మొండిగా అనిపిస్తే, దానిని ఘాత రూపంలో రాయండి.
$a$ మరియు $N$ పై షరతులు ఎందుకు ఉన్నాయి?
- భూమి ధనాత్మకం: $a$ రుణాత్మకమైతే $a^x$ కొన్ని $x$ లకు మాత్రమే వాస్తవం అవుతుంది (ఉదాహరణకు $(-2)^{1/2}$ వాస్తవం కాదు). కాబట్టి ప్రతి $N>0$ కు $\log_a N$ నిర్వచించలేము.
- భూమి 1 కాదు: ప్రతి $x$ కు $1^x = 1$. $1^x = 5$ కు సాధన లేదు, $1^x = 1$ కు అనంతమైన సాధనలు ఉన్నాయి. కాబట్టి 1 భూమిగా "ఆ" సంవర్గమానం అనేది అర్థరహితం.
- అంశం ధనాత్మకం: ధన భూమిని ఏ వాస్తవ ఘాతానికి పెంచినా ఫలితం ధనాత్మకంగానే ఉంటుంది. కాబట్టి $N \le 0$ కు $a^x = N$ అసాధ్యం.
కాబట్టి పూర్తి ప్రవచనం ఇది: $a>0$, $a \ne 1$, $N>0$ అయినప్పుడు $\log_a N$ నిర్వచితం. కింది ప్రతి సమస్యలో "ప్రదేశం" అంటే ఈ మూడు షరతులే. భూమి లేదా అంశంలో $x$ ఉంటే, ప్రతి షరతు $x$ పై ఒక అసమీకరణం అవుతుంది.
రెండు విలువలు ఏ భూమి మీదా ఆధారపడవు: $\log_a 1 = 0$ ($a^0 = 1$ కాబట్టి) మరియు $\log_a a = 1$ ($a^1 = a$ కాబట్టి). నిర్వచనం నుంచే నేరుగా రెండు సర్వసమీకరణాలు వస్తాయి:
మొదటిది ఇలా చెబుతుంది: "$N$ వచ్చేలా $a$ ను ఏ ఘాతానికి పెంచాలో ఆ ఘాతానికి పెంచితే, మీకు $N$ వస్తుంది". రెండోది సంవర్గమానం ఘాతాన్ని రద్దు చేస్తుందని చెబుతుంది. అందుకే సంవర్గమానాన్ని ఘాతీకరణానికి విలోమం అంటారు.
ఉదాహరణ 1: $\log_8 32 - \log_{1/3} 9$ విలువ కనుక్కోండి.
ప్రతిదాన్నీ ఘాత రూపంలో రాయండి.
$\log_8 32$: $8 = 2^3$, $32 = 2^5$, కాబట్టి $8^x = 32$ అంటే $2^{3x} = 2^5$, దీని నుంచి $x = \frac{5}{3}$.
$\log_{1/3} 9$: $9 = 3^2 = \left(\frac13\right)^{-2}$, కాబట్టి విలువ $-2$.
భేదం: $\frac53 - (-2) = \frac53 + 2 = \frac{11}{3}$.
జవాబు: $\frac{11}{3}$. 1 కంటే తక్కువ భూమి వల్ల, 1 కంటే పెద్ద సంఖ్యకు రుణాత్మక సంవర్గమానం వచ్చిందని గమనించండి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సంవర్గమానం అంటే మారువేషంలో ఉన్న ఘాతం." ఇరుక్కుపోతే "భూమిని ఏ ఘాతానికి పెంచాలి?" అని అడిగి $a^x = N$ అని రాయండి. ఏ నియమాన్నీ ముట్టుకునే ముందు దీన్ని వాడండి.
2. సంవర్గమాన నియమాలు
$a>0$, $a\ne1$ అనుకోండి; $M, N$ ధనాత్మకాలు. అప్పుడు:
| నియమం | ప్రవచనం | ఒక వాక్యంలో కారణం |
|---|---|---|
| లబ్ధ నియమం | $\log_a (MN) = \log_a M + \log_a N$ | $a^p a^q = a^{p+q}$ |
| భాగఫల నియమం | $\log_a \frac{M}{N} = \log_a M - \log_a N$ | $a^p / a^q = a^{p-q}$ |
| ఘాత నియమం | $\log_a M^k = k \log_a M$ | $(a^p)^k = a^{pk}$ |
| మూల నియమం | $\log_a \sqrt[k]{M} = \frac{1}{k}\log_a M$ | $\frac1k$ తో ఘాత నియమం |
| భూమి ఘాత నియమం | $\log_{a^m} M = \frac{1}{m}\log_a M$ | తర్వాతి విభాగం చూడండి |
లబ్ధ నియమం యొక్క నిరూపణ ఇక్కడ ఇస్తున్నాం, ఎందుకంటే మిగిలిన నియమాలకూ ఇదే పద్ధతి. $\log_a M = p$, $\log_a N = q$ అనుకోండి, అప్పుడు $M = a^p$, $N = a^q$. కాబట్టి $MN = a^{p+q}$, అంటే $\log_a(MN) = p+q$. భాగఫల, ఘాత నియమాలు కూడా సరిపోలే ఘాత సూత్రంతో ఇదే వాదన.
$M$, $N$ ధనాత్మకం కావాలనే షరతు అలంకారం కాదు. $\log_{10}[(-4)(-25)]$ ను చూడండి. లబ్ధం 100, కాబట్టి ఇది 2 కు సమానం. కానీ $\log_{10}(-4)$, $\log_{10}(-25)$ లేవు, కాబట్టి లబ్ధ నియమం కుడివైపు ఉన్న మొత్తానికి అర్థమే లేదు. రెండు వైపులా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఈ నియమం సర్వసమీకరణం.
ఘాత నియమంలోనూ ఇలాంటి ఉచ్చు ఉంది. $x \ne 0$ కు,
అంతేకానీ $2\log_a x$ కాదు, ఎందుకంటే $x$ రుణాత్మకం కావచ్చు, కానీ $x^2$ ఎప్పుడూ ధనాత్మకం. ఒక సమీకరణంలో $\log_a x^2$ ను $2\log_a x$ గా మారిస్తే, మీరు రుణాత్మక మూలాలన్నీ తెలియకుండానే పోగొట్టుకుంటారు; వెనక్కి వెళ్లి వాటిని సరిచూడాలి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "గుణకారం కూడికగా, భాగహారం తీసివేతగా, ఘాతం కిందికి దిగుతుంది!" ప్రతి నియమం రాసేటప్పుడు ఇలా చెప్పుకోండి, చివర్లో "ధనాత్మకాలకే" అని జోడించండి.
నియమాలతో సంక్షిప్తం చేయడం మరియు విస్తరించడం
విస్తరణ: $\log_a \dfrac{x^2 \sqrt{y}}{z^3} = 2\log_a x + \frac12 \log_a y - 3\log_a z$. సంక్షిప్తం చేయడం దీనికి వ్యతిరేకం; సమీకరణం ప్రతి వైపు ఒకే సంవర్గమానం రావాలంటే ఇదే మార్గం.
దీనివల్ల ఉపయోగకరమైన ఫలితం $\log_a b \cdot \log_b a = 1$, మరింత సాధారణంగా $\log_p q \cdot \log_q r \cdot \log_r s = \log_p s$ రూపంలోని శృంఖలం. భిన్నాల్లో లాగే, లోపలి భూములు జంటలుగా రద్దవుతాయి.
3. భూమి మార్పు, సామాన్య మరియు సహజ సంవర్గమానాలు
మీకు $c$ భూమిగా సంవర్గమానాలు తెలుసు, కానీ $a$ భూమిగా ఒకటి కావాలి అనుకోండి. $\log_a N = x$ అనుకోండి, అప్పుడు $N = a^x$. రెండు వైపులా $\log_c$ తీసుకుంటే: $\log_c N = x \log_c a$. కాబట్టి
రెండు ప్రత్యేక సందర్భాలను తరచుగా వాడతాం:
- $c = N$ తీసుకుంటే $\log_a N = \dfrac{1}{\log_N a}$ వస్తుంది.
- $\log_{a^m} N^k$ కు ఈ సూత్రం వాడితే $\dfrac{k}{m}\log_a N$ వస్తుంది.
రెండోదాని సాయంతో $\log_{4} 32 = \frac{5}{2}$ ను ఒకే పంక్తిలో కనుక్కోవచ్చు: $\log_{2^2} 2^5 = \frac52$.
రెండు భూములకు ప్రత్యేక పేర్లు ఉన్నాయి.
- సామాన్య సంవర్గమానం (common logarithm): భూమి 10, $\log_{10} N$ అని రాస్తాం (చాలా పుస్తకాల్లో కేవలం $\log N$). అంకెలను లెక్కించడానికి ఇదే భూమి.
- సహజ సంవర్గమానం (natural logarithm): భూమి $e \approx 2.718$, $\ln N$ అని రాస్తాం. $\frac{d}{dx}\ln x = \frac1x$ కాబట్టి ఇది కలనగణితంలో కనిపిస్తుంది.
ఈ రెండింటి మధ్య సంబంధం: $\ln N = \ln 10 \cdot \log_{10} N \approx 2.303\,\log_{10} N$. సమస్యలో భూమి లేకుండా కేవలం "$\log$" అని ఉంటే, ఆ సమస్య సందర్భం నుంచి భూమిని గ్రహించాలి; ఇక్కడ భూమి ఎల్లప్పుడూ ఇవ్వబడుతుంది.
ఉదాహరణ 2: $\log_2 3 = p$ అయితే, $\log_{18} 12$ ను $p$ లో రాయండి.
అన్నింటినీ భూమి 2 కు మార్చండి.
$\log_{18}12 = \dfrac{\log_2 12}{\log_2 18}$.
$12 = 2^2\cdot 3$, కాబట్టి $\log_2 12 = 2 + p$.
$18 = 2\cdot 3^2$, కాబట్టి $\log_2 18 = 1 + 2p$.
జవాబు: $\dfrac{2+p}{1+2p}$.
$p \approx 1.585$ తో సరిచూడండి: $\frac{3.585}{4.170} \approx 0.860$, మరియు $\ln 12 / \ln 18 \approx 0.860$. ముందు ప్రధాన కారణాంకాలుగా విడగొట్టండి, తర్వాత మీకు తెలిసిన భూమి ఘాతాలను లెక్కించండి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సంవర్గమానాన్ని తిప్పితే జవాబూ తిరుగుతుంది." $\log_a b$, $\log_b a$ లు వ్యుత్క్రమాలు. భూములు తారుమారైన సంవర్గమానాలతో ఉన్న భిన్నాన్ని తొలగించడానికి దీన్ని వాడండి.
4. $a^x$ మరియు $\log_a x$ గ్రాఫ్లు
$y = a^x$, $y = \log_a x$ ఒకదానినొకటి రద్దు చేస్తాయి కాబట్టి, వాటి గ్రాఫ్లు $y = x$ రేఖలో ఒకదానికొకటి ప్రతిబింబాలు. ఒక వక్రంపై ప్రతి బిందువు $(p, q)$ కు రెండో వక్రంపై జంట బిందువు $(q, p)$ ఉంటుంది.

చిత్రం 1.1: a, 1 కంటే పెద్దగా ఉన్నప్పుడు (ఎడమ), a, 0 మరియు 1 మధ్య ఉన్నప్పుడు (కుడి) ఘాత మరియు సంవర్గమాన గ్రాఫ్లు
ఈ చిత్రం నుంచి కింది వాస్తవాలను చదివి, ఒక సమితిగా నేర్చుకోండి.
| లక్షణం | $y=a^x$ | $y=\log_a x$ |
|---|---|---|
| ప్రదేశం | అన్ని వాస్తవ $x$ | $x>0$ |
| వ్యాప్తి | $y>0$ | అన్ని వాస్తవ $y$ |
| స్థిర బిందువు | $(0,1)$ గుండా వెళ్తుంది | $(1,0)$ గుండా వెళ్తుంది |
| అనంతస్పర్శరేఖ | $x$-అక్షం | $y$-అక్షం |
| $a>1$ కు | ఆరోహణం | ఆరోహణం |
| $0<a<1$ కు | అవరోహణం | అవరోహణం |
సంవర్గమాన గ్రాఫ్ $y$-అక్షాన్ని ఎప్పుడూ తాకదు; "అంశం ధనాత్మకం కావాలి" అనే నియమం వెనుక ఉన్న చిత్రం ఇదే. $a>1$ కు సంవర్గమానం $(0,1)$ లో రుణాత్మకం, 1 కి అవతల ధనాత్మకం. $0<a<1$ కు గుర్తులు తారుమారవుతాయి: $(0,1)$ లో ధనాత్మకం, 1 కి అవతల రుణాత్మకం.
6వ విభాగంలోని అసమీకరణాల పని అంతా ఈ చిత్రంలోని ఒకే వాస్తవంపై ఆధారపడి ఉంది.
- $a>1$ అయితే, పెద్ద $x$ కు పెద్ద $\log_a x$ వస్తుంది, కాబట్టి $\log_a x_1 < \log_a x_2 \iff x_1 < x_2$.
- $0<a<1$ అయితే, పెద్ద $x$ కు చిన్న $\log_a x$ వస్తుంది, కాబట్టి $\log_a x_1 < \log_a x_2 \iff x_1 > x_2$.
ఘాతాలకూ ఇదే వర్తిస్తుంది: $a^{x_1} < a^{x_2}$ అంటే $a>1$ అయితే $x_1<x_2$, $0<a<1$ అయితే $x_1>x_2$.
రెండు భూముల మధ్య ఉపయోగకరమైన సంబంధం: $\log_{1/a} x = -\log_a x$, కాబట్టి చిత్రంలోని కుడివైపు వక్రం, ఎడమవైపు వక్రాన్ని $x$-అక్షంలో ప్రతిబింబించగా వచ్చినదే.
5. సంవర్గమాన మరియు ఘాత సమీకరణాల సాధన

చిత్రం 1.2: సంవర్గమాన సమీకరణాల (ఎడమ), అసమీకరణాల (కుడి) సాధన పద్ధతి
చిత్రం 1.2 లోని ఎడమ వరుసలో క్రమం ముఖ్యం. ముందుగా ప్రదేశం రాయండి, ఎందుకంటే సమీకరణాన్ని మార్చిన తర్వాత అసలు నిబంధనలు కనిపించవు.
రకం 1: సమాన సంవర్గమానాలు. $\log_a f(x) = \log_a g(x)$ అయితే $f(x) = g(x)$, అయితే $f(x)>0$, $g(x)>0$ కావాలి (రెండు వైపులా ఒకే భూమి, భూమి సరైనది).
రకం 2: సంవర్గమానం ఒక సంఖ్యకు సమానం. $\log_a f(x) = c$ అంటే $f(x) = a^c$. దీనివల్ల $f(x)>0$ ఆటోమేటిక్గా వస్తుంది, కానీ సమీకరణంలోని మిగిలిన సంవర్గమానాలకు వేరేగా సరిచూడాలి.
రకం 3: దాగి ఉన్న వర్గ సమీకరణం. $t = \log_a x$ (లేదా $t = a^x$) అనుకుని $t$ కు సాధించండి. $t = a^x$ అయితే, $t>0$ మాత్రమే అంగీకారం.
రకం 4: భూమిలో మరియు ఘాతాంకంలో చరరాశి. రెండు వైపులా $\log_{10}$ తీసుకుని $t = \log_{10} x$ ప్రతిక్షేపించండి.
ఉదాహరణ 3: $\log_2(x+1) + \log_2(x-3) = 5$ ను సాధించండి.
ప్రదేశం: $x+1>0$ మరియు $x-3>0$, కాబట్టి $x>3$.
కలపండి: $\log_2[(x+1)(x-3)] = 5$, కాబట్టి $(x+1)(x-3) = 2^5 = 32$.
విస్తరించండి: $x^2 - 2x - 3 = 32$, కాబట్టి $x^2 - 2x - 35 = 0$, కాబట్టి $(x-7)(x+5) = 0$.
మూలాలు: $x = 7$ లేదా $x = -5$. 3 కంటే పెద్దది $7$ మాత్రమే.
సరిచూడండి: $\log_2 8 + \log_2 4 = 3 + 2 = 5$.
జవాబు: $x = 7$. మూలం $-5$ రెండు రుణాత్మకాల లబ్ధం; కలిపిన రూపం యాదృచ్ఛికంగా లోపలికి రానిచ్చిన మూలం ఇదే.
ఉదాహరణ 4: $25^x - 6\cdot 5^x + 5 = 0$ ను సాధించండి.
$25^x = (5^x)^2$ అని రాసి, $t = 5^x$ అనుకోండి, $t>0$.
సమీకరణం: $t^2 - 6t + 5 = 0$, కాబట్టి $(t-1)(t-5) = 0$.
$t = 1$, $t = 5$ రెండూ ధనాత్మకాలు.
$5^x = 1$ నుంచి $x = 0$. $5^x = 5$ నుంచి $x = 1$.
జవాబు: $x = 0$ లేదా $x = 1$. $t=-2$ వంటి మూలం వచ్చి ఉంటే దాన్ని తిరస్కరించేవాళ్లం, ఎందుకంటే $5^x$ ఎప్పుడూ రుణాత్మకం కాదు.
ఉదాహరణ 5: $x^{\log_{10} x} = \dfrac{1000}{x^2}$ ను సాధించండి.
ప్రదేశం: $x>0$.
రెండు వైపులా $\log_{10}$ తీసుకోండి: $(\log_{10} x)^2 = 3 - 2\log_{10} x$.
$t = \log_{10} x$ అనుకోండి: $t^2 + 2t - 3 = 0$, కాబట్టి $(t+3)(t-1) = 0$.
$t = 1$ నుంచి $x = 10$. $t = -3$ నుంచి $x = \frac{1}{1000}$.
$x = 10$ సరిచూడండి: ఎడమ వైపు $10^1 = 10$, కుడి వైపు $1000/100 = 10$.
జవాబు: $x = 10$ లేదా $x = 0.001$. సంవర్గమానాలు ఘాత శిఖరాన్ని వర్గ సమీకరణంగా మారుస్తాయి.
భూమియే చరరాశి అయినప్పుడు, ఇంకేమీ చేసే ముందు ప్రదేశానికి $x>0$, $x\ne1$ షరతులను జోడించండి. $\log_x(x+6) = 2$ వంటి సమీకరణం $x^2 = x+6$ ఇస్తుంది, కాబట్టి $x = 3$ లేదా $x = -2$; భూమి షరతు $-2$ ను తొలగిస్తుంది.
6. సంవర్గమాన అసమీకరణాలు
$\log_a$ ఏకదిష్ట ప్రమేయం (చిత్రం 1.1) కాబట్టి, రెండు సంవర్గమానాల మధ్య అసమీకరణాన్ని వాటి అంశాల మధ్య అసమీకరణంగా మార్చవచ్చు. దిశ భూమిపై ఆధారపడుతుంది.
| భూమి | $\log_a f(x) > \log_a g(x)$ ఇలా మారుతుంది | $\log_a f(x) > c$ ఇలా మారుతుంది |
|---|---|---|
| $a>1$ | $f(x) > g(x) > 0$ | $f(x) > a^c$ |
| $0<a<1$ | $0 < f(x) < g(x)$ | $0 < f(x) < a^c$ |
$0<a<1$ కు రెండో నిలువు వరుసలో, ధనాత్మకత షరతు జవాబులో భాగమని, అది చిన్న వైపున ఉంటుందని గమనించండి. 1 కంటే ఎక్కువ భూమికి, $a^c>0$ ఎల్లప్పుడూ నిజం కాబట్టి $f(x)>a^c$ వల్ల $f(x)>0$ ఇప్పటికే వస్తుంది.
సోపానాలు. (1) ప్రదేశం రాయండి. (2) భూమి 1 కంటే ఎక్కువో తక్కువో నిర్ణయించండి. (3) సంవర్గమానాన్ని తీసివేయండి; భూమి 1 కంటే తక్కువైతే గుర్తును తిప్పండి. (4) సాధించి ప్రదేశంతో ఛేదనం తీసుకోండి.
ఉదాహరణ 6: $\log_{1/3}(2x-1) \ge -2$ ను సాధించండి.
ప్రదేశం: $2x - 1 > 0$, కాబట్టి $x > \frac12$.
భూమి $\frac13$ 1 కంటే తక్కువ, కాబట్టి సంవర్గమానాన్ని తీసివేసేటప్పుడు గుర్తు తిరగబడుతుంది.
$-2 = \log_{1/3}\left(\frac13\right)^{-2} = \log_{1/3} 9$, కాబట్టి అసమీకరణం $\log_{1/3}(2x-1) \ge \log_{1/3} 9$.
తిప్పండి: $2x - 1 \le 9$, కాబట్టి $x \le 5$.
ప్రదేశంతో కలపండి: $\frac12 < x \le 5$.
$x=5$ వద్ద సరిచూడండి: $\log_{1/3} 9 = -2$, సమానత్వం నిజం. $x=1$ వద్ద: $\log_{1/3}1 = 0 \ge -2$.
జవాబు: $\left(\frac12, 5\right]$. గుర్తు మార్పు, ప్రదేశం కలిసి విరామానికి రెండు చివరలనూ ఇస్తాయి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "భూమి ఒకటి కంటే తక్కువైతే జారుడుబల్ల కిందికి వెళ్తుంది: గుర్తు తిప్పండి!" భూమి భిన్నం అయిన ప్రతిసారీ ఇలా చెప్పుకోండి.
భూమిలో $x$ ఉన్నప్పుడు, రెండు సందర్భాలుగా విడగొట్టి ప్రతిదాన్ని వేరుగా సాధించండి. $\log_x(x+2) < 2$ కు:
- సందర్భం $x>1$: గుర్తు మారదు, $0 < x+2 < x^2$. దీని నుంచి $x^2 - x - 2 > 0$, కాబట్టి $x>2$ (లేదా $x<-1$, ఇది $x>1$ కు విరుద్ధం). ఫలితం: $x>2$.
- సందర్భం $0<x<1$: గుర్తు తిరగబడుతుంది, $x+2 > x^2 > 0$. దీని నుంచి $x^2 - x - 2 < 0$, కాబట్టి $-1<x<2$, మరియు $0<x<1$ తో కలిపి $0<x<1$ ఉంచుతాం.
సమ్మేళనం $(0,1)\cup(2,\infty)$. $x=1$ చట్టబద్ధమైన భూమి కాదు కాబట్టి దానిని మినహాయిస్తాం.
7. పెద్ద సంఖ్యల అంకెలు; పూర్ణాంక భాగం మరియు పాక్షిక భాగం
ప్రతి ధన సంఖ్యను $N = m \times 10^k$ అని రాయవచ్చు; ఇక్కడ $1 \le m < 10$, $k$ పూర్ణాంకం. $\log_{10}$ తీసుకుంటే:
పూర్ణాంక భాగం $k$ ను పూర్ణాంక భాగం (characteristic) అంటారు. భిన్న భాగం $\log_{10} m$ ను పాక్షిక భాగం (mantissa) అంటారు; ఇది ఎల్లప్పుడూ $[0,1)$ లో ఉంటుంది.
- $N \ge 1$ మరియు $N$ కు $n$ అంకెలు ఉంటే, $10^{n-1} \le N < 10^n$, కాబట్టి పూర్ణాంక భాగం $n-1$. అంకెల సంఖ్య = పూర్ణాంక భాగం + 1.
- $0<N<1$ అయి, దశాంశ బిందువు మరియు మొదటి శూన్యేతర అంకె మధ్య $z$ సున్నాలు ఉంటే, పూర్ణాంక భాగం $-(z+1)$. ఉదాహరణకు $0.0372 = 3.72\times10^{-2}$ కు పూర్ణాంక భాగం $-2$.
- పాక్షిక భాగం అంకెల వరుసపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది, దశాంశ బిందువు స్థానంపై కాదు. కాబట్టి $\log_{10}372$, $\log_{10}3.72$, $\log_{10}0.0372$ అన్నింటికీ ఒకే పాక్షిక భాగం.
రుణాత్మక పూర్ణాంక భాగాలకు పాక్షిక భాగాన్ని ధనాత్మకంగానే ఉంచండి. $\log_{10}0.0372 = -2 + 0.5705$ అని రాయండి; సాధారణ దశాంశంగా ఇది $-1.4295$. దశాంశం $-1.4$ లా కనిపిస్తోందని పూర్ణాంక భాగాన్ని $-1$ అనకండి.
| సంఖ్య | ఇలా రాస్తాం | పూర్ణాంక భాగం | పాక్షిక భాగం |
|---|---|---|---|
| 4560 | $4.56\times10^{3}$ | 3 | $\log_{10}4.56$ |
| 0.0372 | $3.72\times10^{-2}$ | $-2$ | $\log_{10}3.72$ |
| 5 | $5\times10^{0}$ | 0 | $\log_{10}5$ |
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "అంకెలు అంటే పూర్ణాంక భాగం ప్లస్ ఒకటి!" చిన్న దశాంశాలకు: "బిందువు తర్వాత సున్నాలు అంటే పూర్ణాంక భాగం పరిమాణం మైనస్ ఒకటి". అంకెల లెక్కింపు సమస్యలను ఒకే పంక్తిలో ముగించడానికి ఈ రెండింటినీ వాడండి.
ఉదాహరణ 7: $7^{25}$ కు ఎన్ని అంకెలు ఉంటాయి? $\log_{10}7 = 0.8451$ తీసుకోండి.
$\log_{10}7^{25} = 25 \times 0.8451 = 21.1275$.
పూర్ణాంక భాగం 21, కాబట్టి అంకెల సంఖ్య $21 + 1 = 22$.
జవాబు: 22 అంకెలు. 21.1275 ను 21 కి సవరించి ఆగిపోకండి; +1 నియమంలో భాగమే.
ఉదాహరణ 8: $\log_{10}2 = 0.3010$ తో, $\log_{10}0.0016$ యొక్క పూర్ణాంక భాగం, పాక్షిక భాగం కనుక్కోండి.
$0.0016 = 1.6 \times 10^{-3}$.
$\log_{10}1.6 = \log_{10}16 - 1 = 4(0.3010) - 1 = 0.2040$.
కాబట్టి $\log_{10}0.0016 = -3 + 0.2040$.
జవాబు: పూర్ణాంక భాగం $-3$, పాక్షిక భాగం $0.2040$. బిందువు తర్వాత రెండు సున్నాలు ఉన్నాయి, మొదటి శూన్యేతర అంకె మూడో స్థానంలో ఉంది కాబట్టి పూర్ణాంక భాగం $-3$.
ఘాతాల లబ్ధాలకు ఒక చిట్కా: $4^{25}\cdot 5^{30}$ లో అంకెలను లెక్కించాలంటే, దాన్ని $2^{50}\cdot 5^{30} = 2^{20}\cdot 10^{30}$ అని రాయండి. అప్పుడు $2^{20} = 1048576$ కు 7 అంకెలు, $10^{30}$ తో గుణిస్తే 30 సున్నాలు చేరి 37 అంకెలు వస్తాయి. పట్టిక వైపు వెళ్లే ముందు $2\cdot5=10$ జంటల కోసం చూడండి.
సాధారణ తప్పులు
- $\log_a(M+N) = \log_a M + \log_a N$ వాడటం → మొత్తానికి నియమం లేదు; లబ్ధాలు మాత్రమే మొత్తాలుగా మారతాయి.
- $\frac{\log_a M}{\log_a N}$ ను $\log_a M - \log_a N$ గా విడగొట్టడం → రెండు సంవర్గమానాల భాగఫలం $\log_N M$ (భూమి మార్పు), భేదం కాదు.
- అన్ని $x$ లకు $\log_a x^2 = 2\log_a x$ అని రాయడం → ఇది $x>0$ కు మాత్రమే నిజం; సాధారణంగా ఇది $2\log_a\vert x\vert$.
- బీజీయ సమీకరణంలోని ప్రతి మూలాన్ని ఉంచుకోవడం → ప్రతి మూలాన్ని అసలు సంవర్గమానాల్లో ప్రతిక్షేపించి, ఏ అంశాన్ని అయినా సున్నా లేదా రుణాత్మకం చేసే వాటిని తొలగించండి.
- చరరాశి భూమికి $a\ne1$ మరచిపోవడం → సాధించే ముందు $x>0$, $x\ne1$ జోడించండి.
- భూమి 0 మరియు 1 మధ్య ఉన్నప్పుడు అసమీకరణ గుర్తును అలాగే ఉంచడం → సంవర్గమానాన్ని తీసివేసేటప్పుడు దాన్ని తిప్పండి.
- 1 కంటే ఎక్కువ భూమికి గుర్తును తిప్పడం → $a>1$ కు తిప్పకుండా సంవర్గమానాన్ని తీసివేయండి, ఎల్లప్పుడూ ప్రదేశం $f(x)>0$ తో ఛేదనం తీసుకోండి.
- ఘాత వర్గ సమీకరణంలో $t\le0$ అయిన $t = a^x$ ను అంగీకరించడం → దాన్ని తిరస్కరించండి, ఎందుకంటే ప్రతి వాస్తవ $x$ కు $a^x>0$.
- $\log_{10}0.0372 = -1.4295$ యొక్క పూర్ణాంక భాగాన్ని $-1$ అని చదవడం → పూర్ణాంక భాగం $-2 + 0.5705$ లోని పూర్ణాంకం, అంటే $-2$.
- అంకెల సంఖ్యగా $\lfloor\log_{10}N\rfloor$ ఇవ్వడం → 1 కలపండి; $\log_{10}2^{50} = 15.05$ అంటే 16 అంకెలు.
త్వరిత పునశ్చరణ
- $\log_a N = x \iff a^x = N$, ఇక్కడ $a>0$, $a\ne1$, $N>0$.
- $\log_a 1 = 0$, $\log_a a = 1$, $a^{\log_a N} = N$.
- $M,N>0$ కు $\log_a(MN) = \log_a M + \log_a N$ మరియు $\log_a\frac MN = \log_a M - \log_a N$.
- $\log_a M^k = k\log_a M$; సరి ఘాతాలకు $\log_a x^{2k} = 2k\log_a\vert x\vert$ వాడండి.
- $\log_{a^m} M^k = \frac km\log_a M$.
- $\log_a N = \frac{\log_c N}{\log_c a}$ మరియు $\log_a b = \frac{1}{\log_b a}$.
- $\log_p q\cdot\log_q r\cdot\log_r s = \log_p s$.
- $\log_{1/a}x = -\log_a x$; $\ln N \approx 2.303\log_{10}N$.
- $y=a^x$, $y=\log_a x$ లు $y=x$ లో ఒకదానికొకటి ప్రతిబింబాలు; అవి $(0,1)$, $(1,0)$ ల గుండా వెళ్తాయి.
- $a>1$ కు రెండు ప్రమేయాలూ ఆరోహణం; $0<a<1$ కు రెండూ అవరోహణం.
- సంవర్గమాన సమీకరణాన్ని సాధించండి: ప్రదేశం రాయండి, సరళీకరించండి, సాధించండి, అనవసర మూలాలను తొలగించండి.
- $\log_a f > \log_a g$: $a>1$ కు $f>g>0$; $0<a<1$ కు $0<f<g$.
- ఘాత వర్గ సమీకరణం: $t=a^x$ అనుకోండి, $t>0$.
- $N\ge1$ యొక్క అంకెలు $\lfloor\log_{10}N\rfloor + 1$; పాక్షిక భాగం ఎల్లప్పుడూ $[0,1)$ లో ఉంటుంది.
- $0<N<1$ లో దశాంశ బిందువు తర్వాత $z$ సున్నాలు ఉంటే, పూర్ణాంక భాగం $-(z+1)$.
సాధన ప్రశ్నలు
$\log_4 32$ విలువ
- $3$
- $2$
- $\frac{5}{2}$
- $8$
సమాధానం
C. $\frac{5}{2}$
$\log_4 32=\log_{2^2}2^5=\frac52$. సరిచూపు: $4^{5/2}=2^5=32$.
$f(x)=\log_{(x-1)}(3-x)$ యొక్క ప్రదేశం
- $(-\infty,3)$
- $(1,3)$
- $(2,3)$
- $(1,2)\cup(2,3)$
సమాధానం
D. $(1,2)\cup(2,3)$
భూమి: $x-1>0$ మరియు $x-1\ne1$ నుంచి $x>1$, $x\ne2$. అంశం: $3-x>0$ నుంచి $x<3$. రెండూ కలిపి $(1,2)\cup(2,3)$.
$\log_3 5\cdot\log_5 81$ విలువ
- $4$
- $5$
- $9$
- $3$
సమాధానం
A. $4$
భూమి 5 రద్దవుతుంది: $\log_3 5\cdot\log_5 81=\log_3 81=4$, ఎందుకంటే $3^4=81$.
$\log_{10}2=0.3010$ అయితే, $2^{50}$ లోని అంకెల సంఖ్య
- $14$
- $16$
- $15$
- $17$
సమాధానం
B. $16$
$\log_{10}2^{50}=50\times0.3010=15.05$. పూర్ణాంక భాగం 15, కాబట్టి అంకెలు $=15+1=16$. సరిచూపు: $2^{50}\approx1.126\times10^{15}$ కు 16 అంకెలు.
$\log_2 x+\log_2(x-2)=3$ యొక్క సాధన సమితి
- $x=-2$ మాత్రమే
- $x=4$ మాత్రమే
- $x=4$ మరియు $x=-2$
- సాధన లేదు
సమాధానం
B. $x=4$ మాత్రమే
ప్రదేశం $x>2$. అప్పుడు $x(x-2)=8$, కాబట్టి $x^2-2x-8=0$, కాబట్టి $x=4$ లేదా $x=-2$. ప్రదేశంలో ఉన్నది $4$ మాత్రమే. సరిచూపు: $\log_2 4+\log_2 2=2+1=3$.
$\log_{0.5}(x-1)>1$ యొక్క సాధన సమితి
- $(-\infty,\,1.5)$
- $(1.5,\,\infty)$
- $(1,\,2)$
- $(1,\,1.5)$
సమాధానం
D. $(1,\,1.5)$
భూమి $0.5<1$ కాబట్టి గుర్తు తిరగబడుతుంది. $1=\log_{0.5}0.5$, కాబట్టి $0<x-1<0.5$, అంటే $1<x<1.5$. $x=1.25$ తో పరీక్ష: $\log_{0.5}0.25=2>1$.
$2^{\log_4 9}$ విలువ
- $81$
- $\frac{9}{2}$
- $3$
- $9$
సమాధానం
C. $3$
$\log_4 9=\frac12\log_2 9=\log_2 3$, కాబట్టి $2^{\log_2 3}=3$. సరిచూపు: $4^{\log_4 9}=9$ మరియు $2^{\log_4 9}=\sqrt{9}=3$.
$\log_a x=3$ మరియు $\log_a y=2$ అయితే, $\log_a\left(x^2\sqrt{y}\right)$ విలువ
- $7$
- $6$
- $5$
- $8$
సమాధానం
A. $7$
$\log_a(x^2\sqrt y)=2\log_a x+\frac12\log_a y=6+1=7$. $a=2$ తో సరిచూపు: $x=8$, $y=4$, $x^2\sqrt y=128=2^7$.
భూమి $a$ యొక్క ఏ విలువలకు $\log_a 5<\log_a 3$ అవుతుంది?
- $0<a<1$
- $a>1$
- $a>0$ మరియు $a\ne1$
- $a<1$
సమాధానం
A. $0<a<1$
$5>3$ అయినా $\log_a 5<\log_a 3$ కాబట్టి ప్రమేయం అవరోహణం. అది $0<a<1$ సందర్భం. $a=\frac12$ తో పరీక్ష: $\log_{1/2}5\approx-2.32<-1.58\approx\log_{1/2}3$.
$\log_{10}0.0372$ యొక్క పూర్ణాంక భాగం
- $-1$
- $-2$
- $1$
- $2$
సమాధానం
B. $-2$
$0.0372=3.72\times10^{-2}$, కాబట్టి $\log_{10}0.0372=-2+\log_{10}3.72=-2+0.5705$. పాక్షిక భాగాన్ని ధనాత్మకంగా ఉంచినప్పుడు వచ్చే పూర్ణాంకమే పూర్ణాంక భాగం, కాబట్టి $-2$.
$4^x-3\cdot2^x-4=0$ యొక్క వాస్తవ సాధన
- $x=4$
- $x=2$ మరియు $x=-1$
- $x=2$
- $x=-1$
సమాధానం
C. $x=2$
$t=2^x>0$ అనుకోండి: $t^2-3t-4=0$, కాబట్టి $(t-4)(t+1)=0$. $t=-1$ ను తిరస్కరించండి. $2^x=4$ నుంచి $x=2$. సరిచూపు: $16-12-4=0$.
$\log_2(x-1)<3$ యొక్క సాధన సమితి
- $(1,\,7)$
- $(-\infty,\,9)$
- $(0,\,9)$
- $(1,\,9)$
సమాధానం
D. $(1,\,9)$
భూమి 2 కాబట్టి గుర్తు అలాగే ఉంటుంది: $0<x-1<2^3=8$, కాబట్టి $1<x<9$. $x-1>0$ షరతు కింది చివరను ఇస్తుంది.
$\log_2 3=p$ అయితే, $\log_{24}54$ విలువ
- $\frac{1+3p}{3+p}$
- $\frac{1+p}{3+p}$
- $\frac{1+3p}{3p}$
- $\frac{3+p}{1+3p}$
సమాధానం
A. $\frac{1+3p}{3+p}$
$54=2\cdot3^3$ కాబట్టి $\log_2 54=1+3p$. $24=2^3\cdot3$ కాబట్టి $\log_2 24=3+p$. భాగఫలం $\frac{1+3p}{3+p}$. $p\approx1.585$ తో సరిచూపు: $\frac{5.755}{4.585}\approx1.255=\ln54/\ln24$.
$f(x)=\log_2\left(\log_{1/2}(x-1)\right)$ యొక్క ప్రదేశం
- $(0,\,2)$
- $(1,\,2)$
- $(1,\,\infty)$
- $(2,\,\infty)$
సమాధానం
B. $(1,\,2)$
బయటి సంవర్గమానానికి $\log_{1/2}(x-1)>0$ కావాలి. భూమి 1 కంటే తక్కువ కాబట్టి గుర్తు తిరగబడుతుంది: $0<x-1<1$, కాబట్టి $1<x<2$. $x=1.5$ తో పరీక్ష: $\log_{1/2}0.5=1$, $\log_2 1=0$ నిర్వచితం.
$\log_3 81-\log_2\frac18$ విలువ
- $4$
- $1$
- $7$
- $12$
సమాధానం
C. $7$
$\log_3 81=4$ మరియు $\log_2\frac18=-3$, కాబట్టి $4-(-3)=7$.
$\log_{10}25+\log_{10}4$ విలువ
- $4$
- $29$
- $100$
- $2$
సమాధానం
D. $2$
$\log_{10}(25\times4)=\log_{10}100=2$.
$\log_{10}3=0.4771$ అయితే, $3^{40}$ లోని అంకెల సంఖ్య
- $40$
- $19$
- $21$
- $20$
సమాధానం
D. $20$
$40\times0.4771=19.084$. పూర్ణాంక భాగం 19, అంకెలు $=19+1=20$.
$\log_{10}2=0.3010$ అయితే, $\left(\frac12\right)^{20}$ లో దశాంశ బిందువు వెంటనే తర్వాత ఉన్న సున్నాల సంఖ్య
- $5$
- $7$
- $6$
- $8$
సమాధానం
C. $6$
$\log_{10}2^{-20}=-6.02=-7+0.98$. పూర్ణాంక భాగం $-7=-(z+1)$, కాబట్టి $z=6$. సరిచూపు: $2^{20}=1048576$, మరియు $1/1048576\approx0.000000954$ లో 6 సున్నాలు ఉన్నాయి.
$\log_2 x+4\log_x 2=5$ యొక్క అన్ని వాస్తవ సాధనల మొత్తం
- $18$
- $32$
- $17$
- $5$
సమాధానం
A. $18$
$t=\log_2 x$ అనుకోండి: $t+\frac4t=5$, కాబట్టి $t^2-5t+4=0$, $t=1$ లేదా $4$. కాబట్టి $x=2$ లేదా $16$ (రెండూ $>0$, $\ne1$). మొత్తం $18$.
$\log_4(x+3)-\log_4(x-3)=\frac12$ యొక్క సాధన $x=$
- $3$
- $9$
- $15$
- $5$
సమాధానం
B. $9$
ప్రదేశం $x>3$. $\log_4\frac{x+3}{x-3}=\frac12$ నుంచి $\frac{x+3}{x-3}=4^{1/2}=2$, కాబట్టి $x+3=2x-6$, $x=9$. సరిచూపు: $\log_4 12-\log_4 6=\log_4 2=\frac12$.
$9^x-12\cdot3^x+27=0$ యొక్క అన్ని వాస్తవ సాధనల మొత్తం
- $3$
- $9$
- $2$
- $12$
సమాధానం
A. $3$
$t=3^x$ తో: $t^2-12t+27=0$, $t=3$ లేదా $9$. కాబట్టి $x=1$ లేదా $2$. మొత్తం $3$. $x=2$ కు సరిచూపు: $81-108+27=0$.
$x^{\log_{10}x}=1000x^2$ యొక్క అన్ని వాస్తవ సాధనల లబ్ధం
- $10$
- $1000$
- $100$
- $3$
సమాధానం
C. $100$
$\log_{10}$ తీసుకోండి: $t=\log_{10}x$ తో $t^2=3+2t$, కాబట్టి $t=3$ లేదా $-1$. $x=1000$ లేదా $0.1$. లబ్ధం $100$. $x=0.1$ కు సరిచూపు: $0.1^{-1}=10$ మరియు $1000(0.01)=10$.
$\log_{1/2}(x^2-5x+6)\ge-1$ ను తృప్తిపరచే అన్ని పూర్ణాంకాలు $x$ ల మొత్తం
- $10$
- $5$
- $6$
- $3$
సమాధానం
B. $5$
భూమి 1 కంటే తక్కువ: $0<x^2-5x+6\le2$. మొదటిది $x<2$ లేదా $x>3$ ఇస్తుంది. రెండోది $x^2-5x+4\le0$, అంటే $1\le x\le4$ ఇస్తుంది. సాధన $[1,2)\cup(3,4]$. పూర్ణాంకాలు $1$ మరియు $4$, మొత్తం $5$. రెండింటికీ అంశం $2$, మరియు $\log_{1/2}2=-1$.
$\log_2 3\cdot\log_3 4\cdot\log_4 5\cdot\log_5 8$ విలువ
- $8$
- $2$
- $4$
- $3$
సమాధానం
D. $3$
లోపలి భూములు జంటలుగా రద్దవుతాయి: లబ్ధం $\log_2 8=3$.
$\dfrac{1}{\log_2 30}+\dfrac{1}{\log_3 30}+\dfrac{1}{\log_5 30}$ విలువ
- $10$
- $30$
- $0$
- $1$
సమాధానం
D. $1$
ప్రతి పదం దాని భూమి యొక్క $\log_{30}$ కు సమానం: $\log_{30}2+\log_{30}3+\log_{30}5=\log_{30}30=1$.
$\log_{10}2=0.3010$ అయితే, $4^{25}\cdot5^{30}$ లోని అంకెల సంఖ్య
- $37$
- $36$
- $38$
- $50$
సమాధానం
A. $37$
$4^{25}\cdot5^{30}=2^{50}\cdot5^{30}=2^{20}\cdot10^{30}$. $2^{20}=1048576$ కు 7 అంకెలు, $10^{30}$ మరో 30 చేరుస్తుంది. మొత్తం $37$. సంవర్గమానాలతో: $20(0.3010)+30=36.02$, పూర్ణాంక భాగం 36, అంకెలు 37.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $\log_{10}[(-4)(-25)]=2$. ప్రవచనం II: $\log_{10}(-4)+\log_{10}(-25)$ నిర్వచితం మరియు అది $2$ కు సమానం.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
లబ్ధం $100$ మరియు $\log_{10}100=2$, కాబట్టి I సరైనది. రుణాత్మక సంఖ్య సంవర్గమానం నిర్వచితం కాదు, కాబట్టి II సరికాదు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ప్రతి వాస్తవ $x\ne0$ కు $\log_2 x^2=2\log_2 x$. ప్రవచనం II: ప్రతి వాస్తవ $x\ne0$ కు $\log_2 x^2=2\log_2\vert x\vert$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
$x=-2$ కు $\log_2 4=2$, కానీ $\log_2(-2)$ నిర్వచితం కాదు, కాబట్టి I సరికాదు. $x\ne0$ కు $x^2=\vert x\vert^2$ మరియు $\vert x\vert>0$, కాబట్టి II సరైనది.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $0<a<1$ మరియు $\log_a x<\log_a y$ అయితే $x>y$. ప్రవచనం II: $0<a<1$ అయితే, $x>1$ అయినప్పుడల్లా $\log_a x>0$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
$0<a<1$ కు $\log_a$ అవరోహణం, కాబట్టి I సరైనది. $0<a<1$ మరియు $x>1$ కు $\log_a x<0$ (ఉదాహరణకు $\log_{1/2}8=-3$), కాబట్టి II సరికాదు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $\log_{10}0.5>0$. ప్రవచనం II: $\log_{1/2}8=3$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
భూమి $10>1$ తో $0.5<1$ రుణాత్మక విలువను ఇస్తుంది ($\approx-0.301$), కాబట్టి I సరికాదు. $\left(\frac12\right)^{-3}=8$, కాబట్టి $\log_{1/2}8=-3$ మరియు II సరికాదు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $\log_2 3\cdot\log_3 2=1$. ప్రవచనం II: $a\ne1$, $b\ne1$ అయిన అన్ని $a,b>0$ లకు $\log_a b\cdot\log_b a=1$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
భూమి మార్పు వల్ల $\log_a b=\frac{1}{\log_b a}$, కాబట్టి II సరైనది, మరియు I అనేది $a=2$, $b=3$ సందర్భం.
నిశ్చితవాక్యం (A): సమీకరణం $\log_3 x+\log_3(x-8)=2$ కు సరిగ్గా ఒకే సాధన ఉంది. కారణం (R): సంవర్గమాన సమీకరణం యొక్క మూలం ఏదైనా సంవర్గమానం అంశాన్ని సున్నా లేదా రుణాత్మకం చేస్తే దాన్ని తిరస్కరిస్తారు.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
ప్రదేశం $x>8$. $x(x-8)=9$ నుంచి $x^2-8x-9=0$, కాబట్టి $x=9$ లేదా $-1$. ప్రదేశంలో ఉన్నది $9$ మాత్రమే, కాబట్టి A సత్యం. $-1$ ను తొలగించడానికి కారణం R.
నిశ్చితవాక్యం (A): $\log_2 8>\log_2 5$. కారణం (R): $y=2^x$ గ్రాఫ్ బిందువు $(0,1)$ గుండా వెళ్తుంది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
$\log_2$ ఆరోహణం కాబట్టి $\log_2 8=3>\log_2 5$; A సత్యం. R కూడా సత్యమే, కానీ అది రెండు సంవర్గమానాల పోలిక గురించి ఏమీ చెప్పదు, కాబట్టి A ను వివరించదు.
నిశ్చితవాక్యం (A): $\log_{10}(-100)=2$. కారణం (R): $10^2=100$ మరియు $(-10)^2=100$.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
రుణాత్మక సంఖ్య యొక్క $\log_{10}$ నిర్వచితం కాదు, కాబట్టి A అసత్యం. R ఒక సత్యమైన అంకగణిత ప్రవచనం.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. $\log_2 8$ b. $\log_{1/2}8$ c. $\log_8 2$ d. $\log_8\frac12$ జాబితా II: i. $-3$ ii. $3$ iii. $\frac13$ iv. $-\frac13$
- a-i, b-ii, c-iv, d-iii
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
సమాధానం
B. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
a: $2^3=8$ నుంచి $3$ (ii). b: $(\frac12)^{-3}=8$ నుంచి $-3$ (i). c: $8^{1/3}=2$ నుంచి $\frac13$ (iii). d: $8^{-1/3}=\frac12$ నుంచి $-\frac13$ (iv).
జాబితా I లోని ప్రతి సమీకరణాన్ని జాబితా II లోని దాని వాస్తవ సాధనల సంఖ్యతో జతపరచండి. జాబితా I: a. $\log_2 x=\log_2(x-1)$ b. $\log_2 x^2=2$ c. $\log_2 x=3$ d. $\log_3 x^2=2\log_3 x$ జాబితా II: i. వాస్తవ సాధన లేదు ii. సరిగ్గా ఒకటి iii. సరిగ్గా రెండు iv. అనంతం
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-i, b-iii, c-ii, d-iv
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
సమాధానం
C. a-i, b-iii, c-ii, d-iv
a: $x=x-1$ అసాధ్యం, ఏదీ లేదు (i). b: $x^2=4$ నుంచి $x=\pm2$, రెండూ సరైనవి, రెండు (iii). c: $x=8$, ఒకటి (ii). d: ప్రతి $x>0$ కు నిజం, అనంతం (iv).
$\log_{10}2=0.3010$ మరియు $\log_{10}3=0.4771$ ఇవ్వబడ్డాయి. జాబితా I లోని ప్రతి సంఖ్యను జాబితా II లోని దాని అంకెల సంఖ్యతో జతపరచండి. జాబితా I: a. $2^{10}$ b. $3^{20}$ c. $6^{10}$ d. $12^5$ జాబితా II: i. $4$ ii. $6$ iii. $8$ iv. $10$
- a-ii, b-iv, c-iii, d-i
- a-i, b-iv, c-ii, d-iii
- a-i, b-iii, c-iv, d-ii
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
సమాధానం
D. a-i, b-iv, c-iii, d-ii
a: $3.01$, కాబట్టి 4 అంకెలు. b: $20(0.4771)=9.542$, కాబట్టి 10. c: $10(0.7781)=7.781$, కాబట్టి 8. d: $5(1.0791)=5.3955$, కాబట్టి 6. సరిచూపు: $12^5=248832$ కు 6 అంకెలు.
$\log_{10}2=a$ మరియు $\log_{10}3=b$ అయితే, $\log_5 12$ విలువ
- $\frac{2a+b}{a}$
- $\frac{2a+b}{1-a}$
- $\frac{a+2b}{1-a}$
- $\frac{2a+b}{1+a}$
సమాధానం
B. $\frac{2a+b}{1-a}$
$\log_5 12=\frac{\log_{10}12}{\log_{10}5}$. $\log_{10}12=2a+b$. $\log_{10}5=\log_{10}\frac{10}{2}=1-a$. $a=0.301$, $b=0.477$ తో సరిచూపు: $\frac{1.079}{0.699}=1.544=\ln12/\ln5$.
ఒక కల్చర్లో కాలం 0 వద్ద 500 బాక్టీరియా ఉన్నాయి, వాటి సంఖ్య ప్రతి 3 గంటలకు రెట్టింపు అవుతుంది. $\log_{10}2=0.3010$ తీసుకుంటే, సంఖ్య $10^6$ ను మించడానికి పట్టే కనిష్ఠ పూర్ణ గంటల సంఖ్య
- $32$
- $30$
- $33$
- $36$
సమాధానం
C. $33$
$500\cdot2^{t/3}>10^6$ కావాలి, కాబట్టి $2^{t/3}>2000$. $\frac t3>\frac{\log_{10}2000}{\log_{10}2}=\frac{3.3010}{0.3010}\approx10.967$, కాబట్టి $t>32.9$. సరిచూపు: $t=32$ కు $2^{10.67}\approx1625<2000$; $t=33$ కు $2^{11}=2048>2000$. జవాబు $33$.
$\log_x(x+2)<2$ యొక్క సాధన సమితి
- $(0,1)\cup(2,\infty)$
- $(2,\infty)$
- $(0,2)$
- $(-2,1)\cup(2,\infty)$
సమాధానం
A. $(0,1)\cup(2,\infty)$
భూమి $x>0$, $x\ne1$. సందర్భం $x>1$: $0<x+2<x^2$ నుంచి $x>2$. సందర్భం $0<x<1$: గుర్తు తిరగబడుతుంది, $x+2>x^2$ నుంచి $-1<x<2$, కాబట్టి $0<x<1$. సమ్మేళనం $(0,1)\cup(2,\infty)$. పరీక్ష $x=0.5$: $\log_{0.5}2.5<0<2$; $x=1.5$: $\log_{1.5}3.5\approx3.1>2$.