రేఖల, వృత్తాల కుటుంబాలు మరియు బిందుపథ సమస్యలు
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- బిందుపథం (locus) అంటే ఒక నియమాన్ని పాటిస్తూ కదిలే బిందువు పయనించే మార్గం. కదిలే బిందువును $(h, k)$ అనుకోండి, నియమాన్ని $h$, $k$ లలో సమీకరణంగా మార్చండి, అదనపు పరామితిని తొలగించండి, తర్వాత $h, k$ బదులు $x, y$ రాయండి.
- ప్రతి రేఖ $L_1 + \lambda L_2 = 0$ అనేది $L_1 = 0$, $L_2 = 0$ ల ఖండన బిందువు గుండా పోతుంది. ఒక అదనపు నియంత్రణ $\lambda$ ను నిర్ణయిస్తుంది.
- వృత్తాలు $S_1 = 0$, $S_2 = 0$ లకు (రెండింటిలోనూ $x^2 + y^2$ గుణకం 1 ఉండేలా రాసినప్పుడు), ప్రతి $\lambda \ne -1$ కి $S_1 + \lambda S_2 = 0$ వాటి ఉమ్మడి బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం. ఒక వృత్తం, ఒక రేఖకు $S + \lambda L = 0$ ఇదే పని చేస్తుంది.
- రెండు వృత్తాల మూలాక్షం (radical axis) $S_1 - S_2 = 0$. ఇది కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉండే సరళరేఖ. వృత్తాలు రెండు బిందువుల వద్ద ఖండించుకుంటే ఇదే వాటి ఉమ్మడి జ్యా.
- మూలాక్షంపై ప్రతి బిందువు నుండి రెండు వృత్తాలకు గీసిన స్పర్శరేఖల పొడవులు సమానం.
బిందుపథం కనుగొనే పద్ధతి
బిందుపథ సమస్యలో నియమం మాటల్లో ఉంటుంది: "ఒక బిందువు కదులుతుంది, దాని నుండి $A$ కి దూరం $B$ కి దూరానికి రెట్టింపు" లేదా "స్థిర బిందువు గుండా పోయే జ్యా మధ్యబిందువు". ఈ మాటలను నాలుగు దశల్లో బీజగణితంగా మార్చుకోవాలి.
- కదిలే బిందువుకు $P(h, k)$ అని పేరు పెట్టండి. ఇప్పుడే $x, y$ వాడవద్దు; దీనివల్ల ఈ బిందువు స్థిర వస్తువులతో కలిసిపోదు.
- నియమాన్ని సమీకరణంగా రాయండి. దూరాలు, వాలులు, మధ్యబిందువులు, విభజన సూత్రాలు, లంబత్వం దాదాపు అన్ని సందర్భాలను కవర్ చేస్తాయి.
- నియమంలో రెండవ చలరాశి (వాలు $m$, కోణం $\theta$, ఇచ్చిన వక్రంపై ఒక బిందువు) వస్తే అది పరామితి (parameter). మీ దగ్గర ఉన్న సమీకరణాల నుండి దాన్ని తొలగించండి.
- $h, k$ బదులు $x, y$ రాయండి. అది ఏ వక్రమో చెప్పండి.
మార్కులు కాపాడే రెండు అలవాట్లు ఉన్నాయి. మొదటిది, బీజగణితం అనుమతించి జ్యామితి నిషేధించే బిందువులను పరిశీలించండి (పొడవు సున్నా అయిన జ్యా, వాలుతో భాగించినప్పుడు నిలువు రేఖ). రెండవది, పరామితి కోణమైతే $\cos^2\theta + \sin^2\theta = 1$ వచ్చేలా చూడండి; పరామితి వాలు అయితే ఒక సమీకరణం నుండి $m$ ను సాధించి రెండవ దానిలో ఉంచండి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "పేరు పెట్టు, చెప్పు, పిండు, మళ్ళీ పేరు పెట్టు." $P(h,k)$ అని పేరు పెట్టండి, నియమాన్ని బీజగణితంలో చెప్పండి, పరామితిని పిండి తొలగించండి, $x, y$ గా పేరు మార్చండి. ఏ బిందుపథ సమస్య మొదలుపెట్టే ముందైనా ఇది అనుకోండి.
దూర నియమాలు
$A$, $B$ స్థిర బిందువులు, $P$ కదులుతూ $PA = k \cdot PB$ అయితే ఫలితం $k$ పై ఆధారపడుతుంది.
| నియమం | బిందుపథం |
|---|---|
| $PA = PB$ | $AB$ యొక్క లంబ సమద్విఖండన రేఖ (ఒక రేఖ) |
| $PA = k \cdot PB$, $k \ne 1$, $k > 0$ | ఒక వృత్తం (ఇది $A$ ని $B$ నుండి వేరు చేస్తుంది) |
| $PA^2 + PB^2 = c$ స్థిరం | $AB$ మధ్యబిందువు కేంద్రంగా ఉన్న వృత్తం ($c$ తగినంత పెద్దదైతే) |
| $PA^2 - PB^2 = c$ స్థిరం | $AB$ కి లంబంగా ఉండే సరళరేఖ |
చివరి వరుస గుర్తుంచుకోదగినది: $x^2 + y^2$ పదాలు రద్దవుతాయి, కాబట్టి వృత్తం రాదు.
ఉదాహరణ 1: $A = (0,0)$, $B = (9,0)$ అయినప్పుడు $PA = 2\,PB$ అయ్యేలా కదిలే బిందువు $P$ యొక్క బిందుపథం కనుగొనండి.
$P = (h,k)$ అనుకోండి. అప్పుడు $PA^2 = 4\,PB^2$.
$h^2 + k^2 = 4\left[(h-9)^2 + k^2\right]$
$h^2 + k^2 = 4h^2 - 72h + 324 + 4k^2$
$0 = 3h^2 + 3k^2 - 72h + 324$, కాబట్టి $h^2 + k^2 - 24h + 108 = 0$.
బిందుపథం: $x^2 + y^2 - 24x + 108 = 0$. వర్గాన్ని పూర్తి చేయండి: $(x-12)^2 + y^2 = 144 - 108 = 36$.
కాబట్టి ఇది కేంద్రం $(12, 0)$, వ్యాసార్ధం $6$ ఉన్న వృత్తం.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: నిష్పత్తిని వర్గం చేయడం వల్ల మూలాలు పోతాయి, విస్తరించిన తర్వాత $h^2$, $k^2$ గుణకాలు సమానంగా ఉంటే వృత్తం వస్తుందని తెలుస్తుంది. సరిచూపు: బిందువు $(6,0)$ కి $PA = 6$, $PB = 3$, కాబట్టి అది బిందుపథంపై ఉంది, మరియు $(6-12)^2 = 36$ దీనికి సరిపోతుంది.
మధ్యబిందువులు, లంబపాదాలు, విభజన బిందువులు
ఈ మూడు కుటుంబాలు మళ్ళీ మళ్ళీ వస్తాయి. ప్రతిదానిలో కదిలే బిందువు, తెలిసిన వక్రంపై ఉండే పరామితి బిందువు నుండి ఏర్పడుతుంది.
జ్యా మధ్యబిందువు. కేంద్రం $O$ గా ఉన్న వృత్తం $x^2 + y^2 = r^2$ తీసుకోండి. $M$ జ్యా మధ్యబిందువైతే $OM$ ఆ జ్యాకు లంబంగా ఉంటుంది. కాబట్టి జ్యా స్థిర బిందువు $A$ గుండా పోతూ $M = (h,k)$ అయితే $OM \perp AM$, దీని నుండి $A = (a,b)$ కి $h(h - a) + k(k - b) = 0$ వస్తుంది. బిందుపథం $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తం.
పరావలయానికి లేదా ఇతర వక్రానికి వేరే మార్గం వాడండి: వక్రంపై రెండు అంత్య బిందువులు $(x_1,y_1)$, $(x_2,y_2)$ తీసుకుని, మధ్యబిందువును రాసి, తొలగించండి.
ఉదాహరణ 2: $x^2 + y^2 = 16$ వృత్తంపై స్థిర బిందువు $A(4,0)$ నుండి దానిపై చరబిందువు $Q$ కి ఒక జ్యా గీశారు. $AQ$ మధ్యబిందువు యొక్క బిందుపథం కనుగొనండి.
$Q = (4\cos\theta, 4\sin\theta)$ తీసుకోండి. మధ్యబిందువు
$h = \dfrac{4 + 4\cos\theta}{2} = 2 + 2\cos\theta$, $\quad k = \dfrac{4\sin\theta}{2} = 2\sin\theta$.
కాబట్టి $h - 2 = 2\cos\theta$ మరియు $k = 2\sin\theta$.
వర్గం చేసి కూడండి: $(h-2)^2 + k^2 = 4$.
బిందుపథం: $(x-2)^2 + y^2 = 4$, కేంద్రం $(2,0)$, వ్యాసార్ధం $2$ ఉన్న వృత్తం.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: వ్యాసార్ధం 4 ఉన్న వృత్తంపై బిందువుకు, $A$ కి మధ్యబిందువు, సగం పరిమాణం గల వృత్తంపై కదులుతుంది; దాని కేంద్రం $A$, కేంద్రం $O$ ల మధ్యబిందువు. లంబ పద్ధతి $h(h-4) + k^2 = 0$ ఇస్తుంది, అదే వృత్తం.
లంబపాదం. స్థిర బిందువు $A$ నుండి ఒక రేఖపైకి లంబపాదం $F = (h,k)$ అయితే $AF \perp$ ఆ రేఖ, మరియు $F$ ఆ రేఖపై ఉంటుంది. ఈ రెండు విషయాలు రెండు సమీకరణాలు; రేఖ పరామితి (సాధారణంగా వాలు) వాటి మధ్య నుండి తొలగిపోతుంది.
ఉదాహరణ 3: $A(1,0)$ గుండా చరవాలు $m$ తో రేఖలు పోతున్నాయి. మూలబిందువు నుండి అటువంటి రేఖకు గీసిన లంబపాదం యొక్క బిందుపథం కనుగొనండి.
రేఖ $y = m(x-1)$. లంబపాదం $F(h,k)$ అనుకోండి.
$F$ రేఖపై ఉంది: $k = m(h-1)$. ... (1)
$OF \perp$ రేఖ: $OF$ వాలు $k/h$, కాబట్టి $\dfrac{k}{h}\cdot m = -1$, అంటే $m = -\dfrac{h}{k}$. ... (2)
(2) ను (1) లో ఉంచండి: $k = -\dfrac{h}{k}(h-1)$, కాబట్టి $k^2 = -h^2 + h$.
బిందుపథం: $x^2 + y^2 - x = 0$.
ఇది $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తం. ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: $F$ ప్రతి స్థానంలోనూ $\angle OFA = 90^\circ$, మరియు ఒక రేఖాఖండాన్ని లంబకోణంలో చూసే బిందువు ఆ ఖండం వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తంపై ఉంటుంది. $m = \infty$ (రేఖ $x = 1$, లంబపాదం $(1,0)$), $m = 0$ (లంబపాదం $(0,0)$) లను ఇప్పటికే వృత్తంపై ఉన్న బిందువులుగా తీసుకోండి.
జ్యాను విభజించే బిందువు. $P$ అనేది $AQ$ ను ($A$ నుండి) $p : q$ నిష్పత్తిలో విభజిస్తే $P = \dfrac{q\,A + p\,Q}{p+q}$. $Q$ ఒక వక్రంపై తిరిగితే, $P$ ఆ వక్రానికి స్కేలు చేసిన నకలుపై తిరుగుతుంది.
ఉదాహరణ 4: $A = (6,0)$, $Q$ అనేది $x^2 + y^2 = 9$ పై కదులుతుంది. $P$ బిందువు $AQ$ ను అంతరంగా $AP : PQ = 1 : 2$ అయ్యేలా విభజిస్తుంది. $P$ యొక్క బిందుపథం కనుగొనండి.
$P = \dfrac{2A + 1\cdot Q}{3}$. $Q = (3\cos\theta, 3\sin\theta)$ తో:
$h = \dfrac{12 + 3\cos\theta}{3} = 4 + \cos\theta$, $\quad k = \sin\theta$.
$(h-4)^2 + k^2 = 1$.
బిందుపథం: $(x-4)^2 + y^2 = 1$.
ఏ బిందువుకు ఎక్కువ భారం వస్తుందో గమనించండి: $P$ కి దగ్గరగా ఉన్న బిందువుకు రెండవ భాగం యొక్క భారం వస్తుంది, కాబట్టి ఇక్కడ $A$ కి 2, $Q$ కి 1. నిష్పత్తిని తిరగేస్తే కేంద్రం బదులుగా $(2,0)$ వచ్చేది.
రెండు రేఖల ఖండన బిందువు గుండా పోయే రేఖల కుటుంబం
$L_1 = a_1x + b_1y + c_1 = 0$, $L_2 = a_2x + b_2y + c_2 = 0$ అనే రెండు రేఖలు $P$ వద్ద ఖండించుకుంటాయనుకోండి. అప్పుడు
ప్రతి వాస్తవ $\lambda$ కి ఒక రేఖ ($x$, $y$ లలో ఏకఘాతం కాబట్టి), మరియు అది $P$ గుండా పోతుంది, ఎందుకంటే $P$ వద్ద $L_1$, $L_2$ రెండూ సున్నా. అలాగే, $P$ గుండా పోయే $L_2$ తప్ప ప్రతి రేఖ ఈ రూపంలోనే ఉంటుంది. $L_2$ కి $\lambda \to \infty$ కావాలి; దాన్ని కూడా చేర్చాలంటే $\mu L_1 + \lambda L_2 = 0$ రాయండి.
ఈ పద్ధతికి $P$ నిరూపకాలు అవసరం లేదు, అందుకే ఇది వేగంగా ఉంటుంది. రేఖపై ఒక అదనపు నియంత్రణ వాడి $\lambda$ ను ఎంచుకోండి:
| అదనపు నియంత్రణ | ఏం చేయాలి |
|---|---|
| $(x_0, y_0)$ గుండా పోతుంది | $(x_0, y_0)$ ను ప్రతిక్షేపించి $\lambda$ ను సాధించండి |
| $x$-అక్షానికి సమాంతరం | $x$ గుణకాన్ని 0 కి సమానం చేయండి |
| $y$-అక్షానికి సమాంతరం | $y$ గుణకాన్ని 0 కి సమానం చేయండి |
| ఇచ్చిన రేఖకు సమాంతరం లేదా లంబం | వాలులను సమానం చేయండి లేదా గుణించండి |
| సమాన అంతరఖండాలు | $x$ గుణకం = $y$ గుణకం (రెండు అంతరఖండాలూ 0 కాకూడదు) |
| ఒక బిందువు నుండి ఇచ్చిన దూరంలో | దూర సూత్రం వాడి $\lambda$ ను సాధించండి |

*చిత్రం 4.1: కుటుంబం $(x+y-4) + \lambda(x-y) = 0$ నుండి $P(2, 2)$ గుండా పోయే రేఖలు*
ఉదాహరణ 5: $x + 2y - 5 = 0$, $3x - y - 1 = 0$ ల ఖండన గుండా పోతూ, అక్షాలపై సమాన శూన్యేతర అంతరఖండాలు కలిగిన రేఖను కనుగొనండి.
$(x + 2y - 5) + \lambda(3x - y - 1) = 0$ అని రాయండి, అంటే
$(1 + 3\lambda)x + (2 - \lambda)y - (5 + \lambda) = 0$.
అంతరఖండాలు: $x$-అంతరఖండం $= \dfrac{5+\lambda}{1+3\lambda}$, $y$-అంతరఖండం $= \dfrac{5+\lambda}{2-\lambda}$.
సమానం, శూన్యేతరం: $1 + 3\lambda = 2 - \lambda$ మరియు $5 + \lambda \ne 0$, కాబట్టి $\lambda = \tfrac14$.
రేఖ: $\tfrac74 x + \tfrac74 y = \tfrac{21}{4}$, అంటే $x + y = 3$.
సరిచూపు: రేఖలు $(1,2)$ వద్ద కలుస్తాయి (మొదటి రేఖలో $y = 3x - 1$ ఉంచండి: $7x = 7$). మరియు $1 + 2 = 3$, కాబట్టి ఈ సభ్యం దాని గుండా పోతుంది.
గమనించవలసింది: $\lambda = -5$ ఇస్తే $y = 2x$, దీనికి రెండు అంతరఖండాలూ 0. అందుకే ప్రశ్నలో "శూన్యేతర" అని చెప్పారు.
దాగి ఉన్న స్థిర బిందువు
కొన్నిసార్లు కుటుంబాన్ని రెండు రేఖలుగా ఇవ్వరు. $ax + by + c = 0$ లో $a, b, c$ ఏకఘాత సంబంధాన్ని పాటిస్తాయనుకోండి, ఉదాహరణకు $3a - 2b + c = 0$. ఈ సంబంధాన్ని "$x = 3,\ y = -2$ వద్ద రేఖ విలువ సున్నా" అని చదవండి. కాబట్టి అటువంటి ప్రతి రేఖ స్థిర బిందువు $(3, -2)$ గుండా పోతుంది. ఇది అదే ఆలోచన మారువేషంలో: ఆ రేఖలు ఒక బిందువు గుండా పోయే $L_1 + \lambda L_2$ రూపంలోని కుటుంబం.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "అదే బిందువు, కొత్త వాలు: లాంబ్డా కలపండి, ఖండన బిందువు కదలదు." మీరు ఏ $\lambda$ కలిపినా, $L_1$, $L_2$ కలిసే బిందువు కదలదు.
వృత్తాల కుటుంబం
ప్రతి వృత్తాన్ని $S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ గా రాయండి, $x^2 + y^2$ గుణకం 1 ఉండాలి. కింది అన్నింటికీ ఈ ప్రామాణిక రూపం ముఖ్యం.
రెండు వృత్తాల ఖండన గుండా పోయే వృత్తం. $S_1 = 0$, $S_2 = 0$ రెండు బిందువుల వద్ద కలిస్తే, సమీకరణం
ఆ రెండు బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం. ఉమ్మడి బిందువు $S_1$, $S_2$ లను సున్నా చేస్తుంది, కాబట్టి $S_1 + \lambda S_2$ ను కూడా సున్నా చేస్తుంది. $x^2 + y^2$ గుణకం $1 + \lambda$, కాబట్టి $\lambda \ne -1$ అయితే దానితో భాగిస్తే ఫలితం మళ్ళీ వృత్తమే.
వృత్తం, రేఖల ఖండన గుండా పోయే వృత్తం. వృత్తం $S = 0$, రేఖ $L = 0$ లకు,
ప్రతి వాస్తవ $\lambda$ కి వృత్తం, మరియు రేఖ వృత్తాన్ని ఖండించే రెండు బిందువుల గుండా పోతుంది. ఇక్కడ $x^2 + y^2$ గుణకం 1 గానే ఉంటుంది, కాబట్టి ఏ $\lambda$ విలువనూ మినహాయించరు.
కావలసిన సభ్యాన్ని ఎంచుకోవడానికి ఒక నియంత్రణ వాడండి:
- ఇచ్చిన బిందువు గుండా పోతుంది: ఆ బిందువును ప్రతిక్షేపించండి;
- ఇచ్చిన రేఖపై కేంద్రం ఉంది: $S_1 + \lambda S_2$ కేంద్రాన్ని రాసి దాన్ని ఆ రేఖపై ఉంచండి;
- అతి చిన్నది: ఉమ్మడి జ్యా వ్యాసం కావాలి, కాబట్టి కేంద్రం ఆ జ్యాపై ఉంటుంది;
- ఇచ్చిన రేఖను లేదా మరో వృత్తాన్ని స్పృశిస్తుంది: కేంద్రం నుండి దూరం వ్యాసార్ధానికి సమానం అని వాడండి.
ఉదాహరణ 6: $x^2 + y^2 = 9$ వృత్తాన్ని రేఖ $x + y = 3$ ఖండించే బిందువుల గుండా, మరియు బిందువు $(1,1)$ గుండా పోయే వృత్తం కనుగొనండి.
$S + \lambda L = x^2 + y^2 - 9 + \lambda(x + y - 3) = 0$ అని రాయండి.
$(1,1)$ ను ప్రతిక్షేపించండి: $1 + 1 - 9 + \lambda(1 + 1 - 3) = 0$, కాబట్టి $-7 - \lambda = 0$ మరియు $\lambda = -7$.
వృత్తం: $x^2 + y^2 - 7x - 7y + 12 = 0$.
సరిచూపు: రేఖ వృత్తాన్ని $(3,0)$, $(0,3)$ వద్ద ఖండిస్తుంది. $(3,0)$ వద్ద: $9 - 21 + 12 = 0$. $(0,3)$ వద్ద: $9 - 21 + 12 = 0$. $(1,1)$ వద్ద: $2 - 14 + 12 = 0$. మూడూ దానిపై ఉన్నాయి.
గమనించవలసింది: రెండు ఖండన బిందువులను మీరు సాధించలేదు. ఆ పని కుటుంబమే చేసింది.
మూలాక్షం మరియు ఉమ్మడి జ్యా
రెండు వృత్తాలు $S_1 = 0$, $S_2 = 0$ లకు మూలాక్షం (radical axis)
రెండు వృత్తాలలోనూ $x^2 + y^2$ గుణకం 1, కాబట్టి తీసివేత వర్గ పదాలను తొలగించి ఏకఘాత సమీకరణం మిగులుతుంది. మూడు విషయాలు:
- ఇది కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉండే సరళరేఖ.
- వృత్తాలు రెండు బిందువుల వద్ద ఖండించుకుంటే, ఇదే ఉమ్మడి జ్యా రేఖ (ఆ బిందువులు రెండు సమీకరణాలను తృప్తిపరుస్తాయి, కాబట్టి భేదాన్ని కూడా).
- $P$ బిందువు నుండి రెండు వృత్తాలకు స్పర్శరేఖల పొడవులు సమానమైతే, అప్పుడే $P$ దానిపై ఉంటుంది. $(x_1, y_1)$ నుండి $S = 0$ కి స్పర్శరేఖ పొడవు వర్గం $S(x_1, y_1)$, కాబట్టి స్పర్శరేఖ పొడవులు సమానం అంటే $S_1(x_1,y_1) = S_2(x_1,y_1)$.
రెండు వృత్తాలు స్పృశించుకుంటే, మూలాక్షం స్పర్శ బిందువు వద్ద ఉమ్మడి స్పర్శరేఖ. వాస్తవ ఉమ్మడి బిందువు లేని రెండు వృత్తాలకు కూడా ఆ రేఖ ఉంటుంది; అది ఏ వృత్తాన్నీ ఖండించదు అంతే. ఏకకేంద్ర వృత్తాలకు మూలాక్షం ఉండదు (భేదం శూన్యేతర స్థిరాంకం).

*చిత్రం 4.2: ఉమ్మడి జ్యా PQ మూలాక్షం; చుక్కల వృత్తం $S_1 + S_2 = 0$*
ఉమ్మడి జ్యా పొడవు. మూలాక్షాన్ని కనుగొని, ఒక వృత్తం కేంద్రం నుండి దానికి దూరం $d$ కనుగొనండి. ఆ వృత్తం వ్యాసార్ధం $r$ తో జ్యా పొడవు $2\sqrt{r^2 - d^2}$.
| రాశి | సూత్రం |
|---|---|
| మూలాక్షం | $S_1 - S_2 = 0$ |
| ఉమ్మడి బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం | $S_1 + \lambda S_2 = 0$, $\lambda \ne -1$ |
| జ్యా పొడవు | $2\sqrt{r^2 - d^2}$ |
| $(x_1,y_1)$ నుండి స్పర్శరేఖ పొడవు | $\sqrt{S(x_1, y_1)}$ ($S(x_1,y_1) \ge 0$ అయితే) |
| ఉమ్మడి బిందువుల గుండా పోయే అతి చిన్న వృత్తం | ఉమ్మడి జ్యా వ్యాసంగా |
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "మైనస్ రేఖను చేస్తుంది, ప్లస్ వృత్తాన్ని చేస్తుంది." $S_1 - S_2$ జ్యా; $S_1 + \lambda S_2$ దాని కొనల గుండా పోయే వృత్తం. రెండు వృత్త సమీకరణాలు పక్కపక్కన కనిపించినప్పుడు ఇది అనుకోండి.
ఉదాహరణ 7: $S_1: x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$, $S_2: x^2 + y^2 - 8x - 12y + 36 = 0$ ల ఉమ్మడి జ్యా పొడవు కనుగొనండి.
మూలాక్షం: $S_1 - S_2 = 6x + 8y - 40 = 0$, కాబట్టి $3x + 4y = 20$.
$S_1$ కేంద్రం $(1,2)$, $r^2 = 1 + 4 + 4 = 9$, కాబట్టి $r = 3$.
$(1,2)$ నుండి $3x + 4y - 20 = 0$ కి దూరం: $d = \dfrac{\vert 3 + 8 - 20 \vert}{5} = \dfrac{9}{5}$.
అర్ధ జ్యా: $\sqrt{9 - \tfrac{81}{25}} = \sqrt{\tfrac{144}{25}} = \tfrac{12}{5}$.
జ్యా పొడవు $= \tfrac{24}{5} = 4.8$.
రెండవ వృత్తంతో సరిచూపు: కేంద్రం $(4,6)$, $r^2 = 16 + 36 - 36 = 16$, $r = 4$. కేంద్రాల మధ్య దూరం 5, మరియు $3^2 + 4^2 = 5^2$, కాబట్టి వ్యాసార్ధాలు, కేంద్రాలను కలిపే రేఖ కలిసి భుజాలు 3, 4 ఉన్న లంబకోణ త్రిభుజం ఏర్పరుస్తాయి. అర్ధ జ్యా కర్ణానికి గీసిన లంబం, $\tfrac{3 \cdot 4}{5} = \tfrac{12}{5}$. ఇది సరిపోతుంది.
పద్ధతిని ఎంచుకోవడం
సమస్యలో కదిలే బిందువు, కుటుంబం లేదా వృత్తాల జత కనిపించినప్పుడు, ఏమీ రాయకముందు ఇందులో ఏదో అడగండి.
| మీరు చూసేది | వాడేది |
|---|---|
| దూరం, కోణం లేదా నిష్పత్తి నియమాన్ని పాటించే బిందువు | $(h,k)$ తో నేరుగా బిందుపథం |
| తెలిసిన వక్రంపై బిందువు నుండి ఏర్పడే మధ్యబిందువు, లంబపాదం లేదా విభజన బిందువు | పరామితి బిందువు, తర్వాత తొలగించడం |
| స్థిర బిందువు గుండా పోయే వృత్త జ్యా మధ్యబిందువు | $OM \perp AM$ (వ్యాసంపై వృత్తం) |
| రెండు రేఖల ఖండన గుండా పోయే రేఖ | $L_1 + \lambda L_2 = 0$ |
| $a, b, c$ ల మధ్య సంబంధం ఉన్న $ax + by + c = 0$ రేఖలు | సంబంధం నుండి స్థిర బిందువును చదవండి |
| రెండు వృత్తాల ఖండన గుండా పోయే వృత్తం | $S_1 + \lambda S_2 = 0$ |
| వృత్తం, రేఖల ఖండన గుండా పోయే వృత్తం | $S + \lambda L = 0$ |
| ఉమ్మడి జ్యా, సమాన స్పర్శరేఖ పొడవులు | $S_1 - S_2 = 0$ |
సాధారణ తప్పులు
- రెండు వృత్తాలూ $x^2 + y^2$ గుణకం 1 ఉన్న రూపంలో లేనప్పుడు $S_1 + \lambda S_2 = 0$ వాడడం → ముందు ప్రతి సమీకరణాన్ని భాగించి గుణకాన్ని 1 చేయండి; లేకపోతే $S_1 - S_2$ వర్గ పదాలను రద్దు చేయదు.
- ప్రతి $\lambda$ కి $S_1 + \lambda S_2 = 0$ వృత్తమే అనుకోవడం → $\lambda = -1$ వద్ద అది రేఖ $S_1 - S_2 = 0$.
- $L_1 + \lambda L_2 = 0$ నుండి $L_2$ వస్తుందనుకోవడం → వాస్తవ $\lambda$ కి అది ఎప్పుడూ రాదు; $L_2$ ను అనుమతిస్తే $\mu L_1 + \lambda L_2 = 0$ వాడండి.
- తుది సమాధానంలో $h, k$ ను ఉంచేయడం → వాటిని $x, y$ గా మార్చి అది ఏ వక్రమో చెప్పండి.
- వాలుతో లేదా $k$ తో భాగించి నిలువు రేఖను లేదా $k = 0$ సందర్భాన్ని కోల్పోవడం → ఆ సందర్భాలను విడిగా పరిశీలించండి.
- సమాన అంతరఖండాల నియంత్రణలో "శూన్యేతర" ను వదిలేయడం → మూలబిందువు గుండా పోయే రేఖకు రెండు అంతరఖండాలూ 0; ప్రశ్న దాన్ని అనుమతిస్తుందో లేదో నిర్ణయించండి.
- $k \ne 1$ తో $PA = k\,PB$ ను సరళరేఖగా భావించడం → అది వృత్తం; $k = 1$ మాత్రమే రేఖను ఇస్తుంది.
- విభజన సూత్రంలో నిష్పత్తిని తిరగేయడం → విభజన బిందువుకు దగ్గరగా ఉన్న బిందువుకు దూరపు భాగం భారం వస్తుంది: $AP : PQ = p : q$ కి $P = \dfrac{qA + pQ}{p+q}$.
- మూలాక్షం కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు సమాంతరం అనుకోవడం → అది దానికి లంబం.
- జ్యా పొడవును $2d$ లేదా $\sqrt{r^2 - d^2}$ గా లెక్కించడం → అది అర్ధ జ్యాకు రెట్టింపు, $2\sqrt{r^2 - d^2}$.
త్వరిత పునశ్చరణ
- బిందుపథం: $P(h,k)$ అని పేరు పెట్టండి, నియమాన్ని రాయండి, పరామితిని తొలగించండి, $x, y$ గా మార్చండి.
- $PA = PB$ రేఖను ఇస్తుంది; $k \ne 1$ తో $PA = k\,PB$ వృత్తాన్ని ఇస్తుంది.
- $PA^2 + PB^2 = c$ అనేది $AB$ మధ్యబిందువు కేంద్రంగా ఉన్న వృత్తం; $PA^2 - PB^2 = c$ రేఖ.
- స్థిర బిందువు $A$ గుండా పోయే వృత్త జ్యా మధ్యబిందువు: $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తం ($OM \perp AM$).
- $A$ గుండా పోయే రేఖలకు $O$ నుండి లంబపాదం: $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తం.
- $AP : PQ = p : q$ అంటే $P = \dfrac{qA + pQ}{p + q}$.
- $L_1 + \lambda L_2 = 0$: $L_2$ తప్ప, $L_1, L_2$ ల ఖండన బిందువు గుండా పోయే అన్ని రేఖలు.
- $ax + by + c = 0$ గుణకాల మధ్య సంబంధం $\alpha a + \beta b + c = 0$ అంటే స్థిర బిందువు $(\alpha, \beta)$.
- $S_1 + \lambda S_2 = 0$ ($\lambda \ne -1$): $S_1$, $S_2$ ల ఉమ్మడి బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం.
- $S + \lambda L = 0$: ప్రతి వాస్తవ $\lambda$ కి, $L$ అనేది $S$ ని కలిసే బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం.
- మూలాక్షం: $S_1 - S_2 = 0$, కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబం.
- మూలాక్షంపై రెండు వృత్తాలకు స్పర్శరేఖ పొడవులు సమానం.
- ఉమ్మడి జ్యా పొడవు: $2\sqrt{r^2 - d^2}$, $d$ అనేది ఒక కేంద్రం నుండి మూలాక్షానికి దూరం.
- వృత్తం, రేఖల ఖండన గుండా పోయే అతి చిన్న వృత్తం: కేంద్రం రేఖపై ఉండేలా $\lambda$ ను ఎంచుకోండి.
సాధన ప్రశ్నలు
$A(1,2)$, $B(3,4)$ బిందువుల నుండి సమాన దూరంలో ఉండే బిందువు బిందుపథం ఏ రేఖ?
- $x - y + 1 = 0$
- $x - y = 5$
- $x + y = 7$
- $x + y = 5$
సమాధానం
D. $x + y = 5$
$(x-1)^2+(y-2)^2=(x-3)^2+(y-4)^2 \Rightarrow -2x-4y+5 = -6x-8y+25 \Rightarrow 4x+4y=20$, కాబట్టి $x+y=5$. మధ్యబిందువు $(2,3)$ దీనిని తృప్తిపరుస్తుంది.
ఒక బిందువు $x$-అక్షం నుండి దూరం, $y$-అక్షం నుండి దూరానికి రెట్టింపు ఉండేలా కదులుతుంది. దాని బిందుపథం
- $y = 2x$ మాత్రమే
- $y = x/2$ లేదా $y = -x/2$
- $y = 2x$ లేదా $y = -2x$
- $y^2 = 2x^2$
సమాధానం
C. $y = 2x$ లేదా $y = -2x$
దూరాలు $\vert y\vert$, $\vert x\vert$. $\vert y\vert = 2\vert x\vert \Rightarrow y^2 = 4x^2 \Rightarrow y = \pm 2x$.
వృత్తం $x^2 + y^2 = 4$ యొక్క బిందువు $(1,1)$ గుండా పోయే జ్యాల మధ్యబిందువుల బిందుపథం
- $x^2 + y^2 - x - y = 0$
- $x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$
- $x^2 + y^2 + x + y = 0$
- $x^2 + y^2 - x - y = 2$
సమాధానం
A. $x^2 + y^2 - x - y = 0$
మధ్యబిందువు $M(h,k)$: $A(1,1)$ తో $OM \perp AM$, కాబట్టి $h(h-1)+k(k-1)=0$, అంటే $x^2+y^2-x-y=0$. బిందువు $(1,1)$, $O$ లు దీనిని తృప్తిపరుస్తాయి.
కుటుంబం $(2x + y - 5) + \lambda(x - y - 1) = 0$ లో మూలబిందువు గుండా పోయే సభ్యం
- $x + 2y = 0$
- $x - 2y = 0$
- $2x + y = 0$
- $2x - y = 0$
సమాధానం
B. $x - 2y = 0$
మూలబిందువు వద్ద: $-5 - \lambda = 0$, కాబట్టి $\lambda = -5$. రేఖ: $2x+y-5-5x+5y+5 = -3x+6y=0$, అంటే $x-2y=0$. ఇది ఖండన బిందువు $(2,1)$ గుండా పోతుంది.
$x^2 + y^2 + 4x - 2y + 1 = 0$, $x^2 + y^2 - 2x + 4y - 3 = 0$ వృత్తాల మూలాక్షం
- $3x - 3y - 1 = 0$
- $3x + 3y + 2 = 0$
- $x - y + 4 = 0$
- $3x - 3y + 2 = 0$
సమాధానం
D. $3x - 3y + 2 = 0$
తీసివేయండి: $(4x+2x) + (-2y-4y) + (1+3) = 6x - 6y + 4 = 0$, కాబట్టి $3x - 3y + 2 = 0$.
$3a - 2b + c = 0$ అయ్యే అన్ని రేఖలు $ax + by + c = 0$ ఏ స్థిర బిందువు గుండా పోతాయి?
- $(-3, 2)$
- $(3, -2)$
- $(3, 2)$
- $(2, -3)$
సమాధానం
B. $(3, -2)$
$(x,y)=(3,-2)$ వద్ద రేఖ $3a - 2b + c = 0$ ఇస్తుంది, ఇది అటువంటి ప్రతి రేఖకూ సత్యం.
$x^2 + y^2 = 9$, $x + y = 3$ ల ఉమ్మడి జ్యాను వ్యాసంగా కలిగిన వృత్తం
- $x^2 + y^2 - 6x - 6y + 9 = 0$
- $x^2 + y^2 - 3x - 3y - 9 = 0$
- $x^2 + y^2 - 3x - 3y = 0$
- $x^2 + y^2 + 3x + 3y - 18 = 0$
సమాధానం
C. $x^2 + y^2 - 3x - 3y = 0$
$x^2+y^2-9+\lambda(x+y-3)=0$ కేంద్రం $(-\lambda/2,-\lambda/2)$. అది $x+y=3$ పై ఉంది: $-\lambda=3$, $\lambda=-3$. వృత్తం: $x^2+y^2-3x-3y=0$. $(3,0)$ వద్ద సరిచూడండి: $9-9=0$.
రెండు ఇచ్చిన వృత్తాలకు స్పర్శరేఖల పొడవులు సమానంగా ఉండే బిందువుల సమితి
- కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉన్న రేఖ
- కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు సమాంతరంగా ఉన్న రేఖ
- కేంద్రాలను కలిపే రేఖ
- వృత్తాల ఉమ్మడి బిందువుల గుండా పోయే వృత్తం
సమాధానం
A. కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉన్న రేఖ
స్పర్శరేఖ పొడవులు సమానం అంటే ఆ బిందువు వద్ద $S_1 = S_2$, అంటే $S_1 - S_2 = 0$, అదే మూలాక్షం; ఇది కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉంటుంది.
వృత్తాలు $x^2 + y^2 - 4 = 0$, $x^2 + y^2 - 2x - 4 = 0$ లకు, $S_1 + \lambda S_2 = 0$ సమీకరణం వృత్తాన్ని సూచించని $\lambda$ విలువ
- $1$
- $0$
- $-2$
- $-1$
సమాధానం
D. $-1$
$x^2+y^2$ గుణకం $1+\lambda$. $\lambda=-1$ వద్ద అది సున్నా అవుతుంది, సమీకరణం రేఖ $2x=0$ అవుతుంది.
మూలబిందువు గుండా చరవాలుతో రేఖలు పోతున్నాయి. $(0,3)$ నుండి అటువంటి రేఖకు గీసిన లంబపాదం యొక్క బిందుపథం
- $x^2 + y^2 - 3x = 0$
- $x^2 + y^2 + 3y = 0$
- $x^2 + y^2 - 3y = 0$
- $x^2 + y^2 = 9$
సమాధానం
C. $x^2 + y^2 - 3y = 0$
లంబపాదం $F(h,k)$: $A(0,3)$ తో $\angle OFA = 90^\circ$, కాబట్టి $FO \cdot FA=0$: $h\cdot h + k(k-3)=0$, అంటే $x^2+y^2-3y=0$.
రేఖ $x + y = 2$ పై చరబిందువును మూలబిందువుతో కలిపే ఖండం యొక్క మధ్యబిందువు బిందుపథం
- $x + y = 4$
- $x + y = 1$
- $x + y = 2$
- $2x + 2y = 1$
సమాధానం
B. $x + y = 1$
బిందువు $(t, 2-t)$; మధ్యబిందువు $(t/2, 1 - t/2)$, కాబట్టి $h + k = 1$.
$(1,0)$ నుండి దూరం, రేఖ $x = -1$ నుండి దూరానికి సమానంగా ఉండే బిందువు బిందుపథం
- $y^2 = 4x$
- $y^2 = 2x$
- $y^2 = -4x$
- $x^2 = 4y$
సమాధానం
A. $y^2 = 4x$
$(x-1)^2 + y^2 = (x+1)^2 \Rightarrow y^2 = 4x$.
$(3,0)$, $(-3,0)$ బిందువుల నుండి ఒక బిందువు దూరాల వర్గాల మొత్తం $26$ ఉండేలా అది కదులుతుంది. దాని బిందుపథం
- $x^2 + y^2 = 4$
- $x^2 + y^2 = 13$
- $x^2 + y^2 = 17$
- $x^2 + y^2 = 8$
సమాధానం
A. $x^2 + y^2 = 4$
$(x-3)^2+y^2+(x+3)^2+y^2 = 2x^2+2y^2+18 = 26$, కాబట్టి $x^2+y^2 = 4$.
కుటుంబం $(x + 2y - 3) + \lambda(2x + y - 3) = 0$ లో, రేఖ $y = x$ కి లంబంగా ఉండే రేఖ
- $x + y = 1$
- $x - y = 0$
- $x + y = 2$
- $2x + y = 3$
సమాధానం
C. $x + y = 2$
కుటుంబం: $(1+2\lambda)x+(2+\lambda)y-3(1+\lambda)=0$. $y=x$ కి లంబం అంటే లంబరేఖ $(1,1)$ దిశలో ఉంటుంది: $1+2\lambda=2+\lambda$, $\lambda=1$. రేఖ: $3x+3y=6$, $x+y=2$ ($(1,1)$ గుండా పోతుంది).
$A = (0,0)$, $B = (9,0)$ అయినప్పుడు, బిందువు $P$ కి $PA = 2\,PB$ అయ్యేలా కదులుతుంది. దాని బిందుపథం వ్యాసార్ధం
- $12$
- $36$
- $9$
- $6$
సమాధానం
D. $6$
$x^2+y^2=4[(x-9)^2+y^2] \Rightarrow x^2+y^2-24x+108=0$. $r^2 = 144-108 = 36$, కాబట్టి $r=6$.
$x^2 + y^2 = 25$, $x^2 + y^2 - 12x + 11 = 0$ ల ఉమ్మడి జ్యా పొడవు
- $10$
- $8$
- $6$
- $4$
సమాధానం
B. $8$
తీసివేయండి: $12x - 36 = 0$, $x = 3$. అర్ధ జ్యా $=\sqrt{25 - 9} = 4$. పొడవు $= 8$. సరిచూపు: కేంద్రాలు $(0,0)$, $(6,0)$ కాబట్టి రెండు కేంద్రాలూ ఆ రేఖ నుండి $3$ దూరంలో ఉన్నాయి.
$x^2 + y^2 + 6x + 8y = 0$, $x^2 + y^2 - 4 = 0$ ల మూలాక్షం నుండి మూలబిందువుకు దూరం
- $0.4$
- $0.8$
- $4$
- $0.04$
సమాధానం
A. $0.4$
తీసివేయండి: $6x + 8y + 4 = 0$. దూరం $= 4/\sqrt{36+64} = 4/10 = 0.4$.
రేఖ $(x + y - 4) + \lambda(x - y) = 0$ బిందువు $(5,1)$ గుండా పోవడానికి $\lambda$ విలువ
- $-2$
- $0.5$
- $-0.5$
- $2$
సమాధానం
C. $-0.5$
$(5,1)$ వద్ద: $2 + 4\lambda = 0$, $\lambda = -0.5$. సరిచూపు: రేఖ $x+3y=8$ అవుతుంది, ఇది $(5,1)$, $(2,2)$ లకు సత్యం.
$S_1: x^2 + y^2 - 2x - 6 = 0$, $S_2: x^2 + y^2 + 2y - 3 = 0$ లకు, వృత్తం $S_1 + \lambda S_2 = 0$ మూలబిందువు గుండా పోవడానికి $\lambda$ విలువ
- $2$
- $-2$
- $-0.5$
- $0.5$
సమాధానం
B. $-2$
$(0,0)$ వద్ద: $-6 + \lambda(-3) = 0$, కాబట్టి $\lambda=-2$. వృత్తం: $x^2+y^2+2x+4y=0$.
$x^2 + y^2 = 4$ ను $x + y = 2$ ఖండించే బిందువుల గుండా, మరియు $(3,3)$ గుండా పోయే వృత్తం కేంద్రం యొక్క $x$-నిరూపకం
- $3$
- $3.5$
- $-1.75$
- $1.75$
సమాధానం
D. $1.75$
$x^2+y^2-4+\lambda(x+y-2)=0$, $(3,3)$ వద్ద: $14 + 4\lambda = 0$, $\lambda=-3.5$. వృత్తం: $x^2+y^2-3.5x-3.5y+3=0$; కేంద్రం $(1.75,1.75)$. $(2,0)$ వద్ద సరిచూడండి: $4-7+3=0$.
వృత్తం $x^2 + y^2 = 25$ లో పొడవు $6$ ఉన్న జ్యాలు గీశారు. వాటి మధ్యబిందువులు ఏ వ్యాసార్ధం ఉన్న వృత్తంపై ఉంటాయి?
- $3$
- $4$
- $5$
- $8$
సమాధానం
B. $4$
అటువంటి ప్రతి జ్యాకు మధ్యబిందువు కేంద్రం నుండి దూరం $=\sqrt{25-9}=4$, కాబట్టి బిందుపథం $x^2+y^2=16$.
$A = (9,0)$, $Q$ అనేది $x^2 + y^2 = 36$ పై కదులుతుంది. బిందువు $P$ అనేది $AQ$ ను $AP : PQ = 1 : 2$ గా విభజిస్తుంది. $P$ బిందుపథం కేంద్రం యొక్క $x$-నిరూపకం
- $9$
- $3$
- $4.5$
- $6$
సమాధానం
D. $6$
$P = (2A + Q)/3$. కేంద్రం $= 2A/3 = (6,0)$, వ్యాసార్ధం $2$. నిష్పత్తిని తిరగేస్తే కేంద్రం $3$ వచ్చేది.
$A(10,0)$ గుండా చరవాలుతో రేఖలు పోతున్నాయి. మూలబిందువు నుండి వాటికి గీసిన లంబపాదం బిందుపథం ఏ వ్యాసార్ధం ఉన్న వృత్తం?
- $10$
- $2.5$
- $5$
- $7.5$
సమాధానం
C. $5$
$\angle OFA = 90^\circ$, కాబట్టి బిందుపథం $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తం; $OA = 10$, కాబట్టి $r=5$.
$L_1: x + y - 7 = 0$, $L_2: x - y + 1 = 0$ అనుకోండి. $L_1 + \lambda L_2 = 0$ రేఖలన్నింటిలో, మూలబిందువు నుండి అటువంటి రేఖకు గరిష్ఠ దూరం
- $5$
- $7$
- $3$
- $4$
సమాధానం
A. $5$
$L_1,L_2$ లు $P(3,4)$ వద్ద కలుస్తాయి. ప్రతి సభ్యం $P$ గుండా పోతుంది, కాబట్టి దూరం $\le OP = 5$, ఇది $OP$ కి లంబంగా ఉన్న రేఖ $3x+4y=25$ కి వస్తుంది.
$x^2 + y^2 = 4$, $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 20 = 0$ ల మూలాక్షం అక్షాలను ఖండిస్తుంది. అది అక్షాలతో ఏర్పరచే త్రిభుజ వైశాల్యం
- $3$
- $6$
- $24$
- $12$
సమాధానం
B. $6$
తీసివేయండి: $6x+8y-24=0$, అంటే $3x+4y=12$. అంతరఖండాలు $4$, $3$; వైశాల్యం $=\tfrac12\cdot4\cdot3=6$.
$A = (0,0)$, $B = (4,0)$ మరియు $PA = 3\,PB$. $P$ బిందుపథం వ్యాసార్ధం
- $3$
- $2.25$
- $1.5$
- $4.5$
సమాధానం
C. $1.5$
$x^2+y^2=9[(x-4)^2+y^2] \Rightarrow x^2+y^2-9x+18=0$. కేంద్రం $(4.5,0)$, $r^2=20.25-18=2.25$, $r=1.5$.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $x^2 + y^2 = a^2$ వృత్తం లోపల ఉన్న స్థిర బిందువు $A$ (కేంద్రం కాకుండా) గుండా పోయే జ్యాల మధ్యబిందువుల బిందుపథం ఒక వృత్తం. ప్రవచనం II: ఈ వృత్తం ఇచ్చిన వృత్తం కేంద్రం గుండా పోతుంది.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
మధ్యబిందువు $M$ కి $OM \perp AM$, కాబట్టి $M$ అనేది $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తంపై ఉంటుంది. ఆ వృత్తం $O$ గుండా పోతుంది ($OA$ వెంట ఉన్న జ్యా మధ్యబిందువు $O$). రెండూ సరైనవి.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ప్రతి వాస్తవ $\lambda$ కి $S_1 + \lambda S_2 = 0$ ఒక వృత్తాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రవచనం II: రెండు బిందువుల వద్ద ఖండించుకునే రెండు వృత్తాలకు $S_1 - S_2 = 0$ వాటి ఉమ్మడి జ్యా రేఖ.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
$\lambda=-1$ వద్ద $x^2+y^2$ పదాలు రద్దవుతాయి, రేఖ వస్తుంది, కాబట్టి I తప్పు. II ప్రామాణిక మూలాక్ష ఫలితం.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: కుటుంబం $L_1 + \lambda L_2 = 0$ లో ఏదో ఒక వాస్తవ $\lambda$ కి $L_2$ ఉంటుంది. ప్రవచనం II: $L_1$, $L_2$ ఖండించుకునేటప్పుడు, ఈ కుటుంబంలోని ప్రతి సభ్యం $L_1$ కి సమాంతరం.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
$L_2$ కేవలం $\lambda\to\infty$ వద్ద మాత్రమే వస్తుంది, కాబట్టి I తప్పు. సభ్యాలు ఖండన బిందువు గుండా మారుతున్న వాలులతో పోతాయి, కాబట్టి II తప్పు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఏకకేంద్రం కాని రెండు వృత్తాల మూలాక్షం వాటి కేంద్రాలను కలిపే రేఖకు లంబంగా ఉంటుంది. ప్రవచనం II: రెండు వృత్తాల మూలాక్షం ఎల్లప్పుడూ వాటి కేంద్రాలను కలిపే ఖండం మధ్యబిందువు గుండా పోతుంది.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
I సత్యం. II వ్యాసార్ధాలు సమానమైనప్పుడు మాత్రమే సరి. ప్రతిఉదాహరణ: $x^2+y^2-4=0$, $x^2+y^2-4x+3=0$ (కేంద్రాలు $(0,0)$, $(2,0)$) అక్షం $4x-7=0$, అంటే $x=1.75$ ఇస్తాయి, ఇది మధ్యబిందువు $(1,0)$ గుండా పోదు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: స్థిర బిందువులు $A$, $B$ లకు, $PA^2 + PB^2$ స్థిరం (మరియు తగినంత పెద్దది) అయ్యే $P$ బిందుపథం $AB$ మధ్యబిందువు కేంద్రంగా ఉన్న వృత్తం. ప్రవచనం II: స్థిర బిందువులు $A$, $B$ లకు, $PA^2 - PB^2$ స్థిరం అయ్యే $P$ బిందుపథం ఒక వృత్తం.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
$PA^2+PB^2 = 2PM^2 + AB^2/2$ ($M$ మధ్యబిందువు), కాబట్టి I సత్యం. $PA^2-PB^2$ అనేది $x,y$ లలో ఏకఘాతం, సరళరేఖ వస్తుంది, కాబట్టి II అసత్యం.
నిశ్చితవాక్యం (A): $(3,0)$ గుండా గీసిన $x^2 + y^2 = 9$ జ్యాల మధ్యబిందువుల బిందుపథం ఒక వృత్తం. కారణం (R): అటువంటి మధ్యబిందువు $M$ కి కోణం $OMA$ లంబకోణం, ఇక్కడ $O$ మూలబిందువు, $A=(3,0)$.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
$OM$ జ్యాకు లంబం, జ్యా $A$ గుండా పోతుంది, కాబట్టి $\angle OMA = 90^\circ$ మరియు $M$ అనేది $OA$ వ్యాసంగా ఉన్న వృత్తంపై ఉంటుంది: $x^2+y^2-3x=0$. R అనేది A ని వివరిస్తుంది.
నిశ్చితవాక్యం (A): $x^2 + y^2 = 4$, $x^2 + y^2 - 4x = 0$ ల మూలాక్షం $x = 1$. కారణం (R): ఈ రెండు వృత్తాల కేంద్రాలను కలిపే రేఖ $x$-అక్షం.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
తీసివేయండి: $4x - 4 = 0$, కాబట్టి $x=1$; A సత్యం. కేంద్రాలు $(0,0)$, $(2,0)$ నిజంగా $x$-అక్షంపై ఉన్నాయి, కాబట్టి R సత్యం. కానీ అక్షం తీసివేత నుండి వస్తుంది, కేంద్రాలు ఎక్కడ ఉన్నాయన్నదాని నుండి కాదు.
నిశ్చితవాక్యం (A): $PA = 2\,PB$ ($A \ne B$) అయ్యే బిందువు $P$ బిందుపథం ఒక వృత్తం. కారణం (R): $PA = PB$ అయ్యే బిందువు $P$ బిందుపథం కూడా ఒక వృత్తం.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
C. A సత్యం కానీ R అసత్యం
నిష్పత్తి $2\neq1$ అయితే $x^2+y^2$ పదాలు మిగులుతాయి, వృత్తం వస్తుంది; A సత్యం. $PA=PB$ అయితే అవి రద్దవుతాయి, బిందుపథం లంబ సమద్విఖండన రేఖ, అంటే రేఖ; R అసత్యం.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. మూలబిందువును $x + y = 2$ పై ఒక బిందువుతో కలిపే ఖండం మధ్యబిందువు. b. $(0,0)$, $(2,0)$ ల నుండి సమాన దూరంలో ఉన్న బిందువులు. c. $(1,0)$, $(-1,0)$ ల నుండి దూరాల వర్గాల మొత్తం $6$ అయ్యే బిందువులు. d. $(2,0)$ గుండా పోయే రేఖలకు మూలబిందువు నుండి లంబపాదం. జాబితా II: i. $x^2 + y^2 = 2$. ii. $x^2 + y^2 - 2x = 0$. iii. $x + y = 1$. iv. $x = 1$.
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
సమాధానం
D. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
a: $x+y=1$ (iii). b: $x^2=(x-2)^2+0$ నుండి $x=1$ (iv). c: $2x^2+2y^2+2=6$ నుండి $x^2+y^2=2$ (i). d: $h(h-2)+k^2=0$ (ii).
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I (వృత్తాల జతలు): a. $x^2+y^2=4$, $x^2+y^2-4x=0$. b. $x^2+y^2=4$, $x^2+y^2-4y=0$. c. $x^2+y^2=4$, $x^2+y^2-2x-2y=0$. d. $x^2+y^2=4$, $x^2+y^2+2x+2y=0$. జాబితా II (మూలాక్షాలు): i. $x+y=-2$. ii. $x=1$. iii. $y=1$. iv. $x+y=2$.
- a-ii, b-iii, c-iv, d-i
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-iv, b-iii, c-ii, d-i
సమాధానం
A. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
a: $4x-4=0$, $x=1$. b: $4y-4=0$, $y=1$. c: $2x+2y-4=0$, $x+y=2$. d: $-2x-2y-4=0$, $x+y=-2$.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I ($(x+y-2)+\lambda(x-y)=0$ సభ్యాలు): a. $\lambda = 1$. b. $\lambda = -1$. c. $\lambda = 0$. d. $\lambda = 3$. జాబితా II: i. $2x - y = 1$. ii. $y = 1$. iii. $x = 1$. iv. $x + y = 2$.
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
- a-ii, b-iii, c-iv, d-i
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
సమాధానం
D. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
$\lambda=1$: $2x-2=0$, $x=1$. $\lambda=-1$: $2y-2=0$, $y=1$. $\lambda=0$: $x+y=2$. $\lambda=3$: $4x-2y-2=0$, $2x-y=1$.
బిందువు $P$ నుండి $x^2 + y^2 = 4$ కి గీసిన స్పర్శరేఖ పొడవు, రేఖ $x = 3$ నుండి దాని దూరానికి సమానంగా ఉండేలా $P$ కదులుతుంది. $P$ బిందుపథం
- $y^2 + 6x = 13$
- $y^2 - 6x = 13$
- $y^2 + 6x = 5$
- $x^2 + 6y = 13$
సమాధానం
A. $y^2 + 6x = 13$
స్పర్శరేఖ పొడవు$^2$ $= x^2+y^2-4$; దూరం$^2$ $=(x-3)^2$. కాబట్టి $x^2+y^2-4 = x^2-6x+9$, దీని నుండి $y^2+6x=13$.
$x^2 + y^2 = 16$, $x^2 + y^2 - 8x = 0$ ల ఉమ్మడి జ్యాను వ్యాసంగా కలిగిన వృత్తం
- $x^2 + y^2 - 8x - 16 = 0$
- $x^2 + y^2 - 4x + 8 = 0$
- $x^2 + y^2 - 4x - 16 = 0$
- $x^2 + y^2 - 4x - 8 = 0$
సమాధానం
D. $x^2 + y^2 - 4x - 8 = 0$
మూలాక్షం: $8x-16=0$, $x=2$. $S_1+\lambda S_2$ కేంద్రం $(4\lambda/(1+\lambda),0)$; దాన్ని $2$ కి సమానం చేయండి: $\lambda=1$. వృత్తం: $2x^2+2y^2-8x-16=0$, అంటే $x^2+y^2-4x-8=0$. సరిచూపు: ఉమ్మడి బిందువులు $(2,\pm\sqrt{12})$ కి $4+12-8-8=0$.
$(1,2)$ గుండా పోయే చరరేఖ $x$-అక్షాన్ని $A$ వద్ద, $y$-అక్షాన్ని $B$ వద్ద ఖండిస్తుంది. $AB$ మధ్యబిందువు బిందుపథం
- $x + 2y = xy$
- $2x + y = 2xy$
- $2x + y = xy$
- $x + 2y = 2xy$
సమాధానం
B. $2x + y = 2xy$
అంతరఖండాలు $a,b$: $1/a + 2/b = 1$. మధ్యబిందువు $(h,k)=(a/2,b/2)$, కాబట్టి $a=2h$, $b=2k$: $\frac{1}{2h}+\frac{1}{k}=1$, కాబట్టి $k+2h=2hk$: $2x+y=2xy$. పరీక్ష: $m=1$ అయితే $(-0.5,0.5)$ వస్తుంది, రెండు వైపులా $-0.5$ సమానం.