Chapter 1 of 2 · 36 min read

సదిశా బీజగణితం

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • సదిశకు పరిమాణం (magnitude) మరియు దిశ రెండూ ఉంటాయి; అదిశకు పరిమాణం మాత్రమే ఉంటుంది. రెండు సదిశలు సమానం కావాలంటే పరిమాణం, దిశ రెండూ సమానంగా ఉండాలి; అవి అంతరాళంలో ఎక్కడ గీసినా సరే.
  • ప్రతిదీ అంశాలకు (components) తగ్గుతుంది: $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$, ఇక్కడ $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{a_1^2 + a_2^2 + a_3^2}$. కూడిక, తీసివేత, గుణకారాన్ని అంశం వారీగా చేయాలి.
  • అదిశ లబ్ధం ఒక సంఖ్యను ఇస్తుంది: $\vec{a}\cdot\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$. రెండు సదిశలు ఎంత వరకు ఒకే వైపు మొగ్గుతున్నాయో ఇది కొలుస్తుంది; అవి లంబంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఇది సున్నా.
  • సదిశ లబ్ధం ఒక సదిశను ఇస్తుంది: $\vec{a}\times\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta\,\hat{n}$, ఇది రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది. దీని పొడవు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లపై ఏర్పడే సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యానికి సమానం; అవి సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఇది సున్నా.
  • ఒక సదిశ దిక్ కొసైన్‌లు (direction cosines) $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి; దిక్ నిష్పత్తులు (direction ratios) అంటే అదే నిష్పత్తిలో ఉన్న ఏ సంఖ్యలైనా.

1. అదిశలు, సదిశలు, పరిమాణం మరియు దిశ

ద్రవ్యరాశి, కాలం, ఉష్ణోగ్రత, వడి వీటికి ఒక్కొక్క సంఖ్య సరిపోతుంది. స్థానభ్రంశం, వేగం, బలం వీటికి అంతకంటే ఎక్కువ కావాలి: "5 km" అంటే మనం ఎక్కడికి చేరతామో చెప్పదు, కానీ "తూర్పు వైపు 5 km" చెబుతుంది. పరిమాణం, దిశ రెండింటితో వివరించే రాశిని సదిశ (vector) అంటారు. పరిమాణంతో మాత్రమే వివరించే రాశిని అదిశ (scalar) అంటారు.

సదిశను దిశా రేఖాఖండంగా గీస్తాం. $A$, $B$ బిందువులకు, $\vec{AB}$ సదిశ $A$ వద్ద (తోక) మొదలై $B$ వద్ద (తల) ముగుస్తుంది. దాని పొడవు $AB$ ను పరిమాణం అంటారు, దీన్ని $\lvert\vec{AB}\rvert$ అని రాస్తారు. బాణంతో కూడిన ఒకే అక్షరం $\vec{a}$ అంత్య బిందువులను పేర్కొనకుండా సదిశకు పేరు పెడుతుంది.

పరిమాణం ఎప్పుడూ రుణాత్మకం కాదు. దిశ అంటే బాణం చూపే వైపు; $\vec{BA}$ కు $\vec{AB}$ తో సమాన పరిమాణం ఉంటుంది కానీ దిశ వ్యతిరేకం, కాబట్టి $\vec{BA} = -\vec{AB}$.

2. స్థాన సదిశలు మరియు సదిశల రకాలు

ఒక బిందువు $O$ ను మూలబిందువుగా తీసుకోండి. బిందువు $P$ యొక్క స్థాన సదిశ (position vector) $\vec{OP}$. $P = (x, y, z)$ అయితే

$$\vec{OP} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$$

ఇక్కడ $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ మూడు అక్షాల వెంట యూనిట్ సదిశలు. $A$ నుండి $B$ కి సదిశను తల నుండి తోకను తీసివేసి పొందుతాం:

$$\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA} = (x_2 - x_1)\hat{i} + (y_2 - y_1)\hat{j} + (z_2 - z_1)\hat{k}$$

తీసివేతను తప్పు క్రమంలో చేయడం వల్ల విద్యార్థులు మార్కులు కోల్పోతారు. "తల మైనస్ తోక" అని మార్జిన్‌లో ఒకసారి రాసుకుంటే అలవాటు స్థిరపడుతుంది.

రకంఅర్థంఉదాహరణ
శూన్య సదిశ $\vec{0}$పరిమాణం 0, నిర్దిష్ట దిశ ఉండదు$\vec{AA}$
యూనిట్ సదిశ $\hat{a}$పరిమాణం 1$\hat{i}$
సమాన సదిశలుసమాన పరిమాణం, సమాన దిశసమాన పొడవు గల రెండు సమాంతర బాణాలు
$\vec{a}$ యొక్క రుణ సదిశసమాన పరిమాణం, వ్యతిరేక దిశ$-\vec{a}$
సరేఖీయ (సమాంతర) సదిశలుఒకే రేఖపై లేదా సమాంతర రేఖలపై ఉంటాయి$\vec{a}$ మరియు $3\vec{a}$
సమతలీయ సదిశలుఒకే తలంలో ఉంటాయి, లేదా ఒకే తలంలోకి తేవచ్చుఏ రెండు సదిశలైనా; మూడు సదిశలకు పరీక్ష అవసరం

ఏ రెండు సదిశలైనా ఎల్లప్పుడూ సమతలీయంగా ఉంటాయి. మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సదిశలకు సమతలీయత నిజమైన నియమం; దాని పరీక్ష మీకు క్రింది లబ్ధాలలో తారసపడుతుంది. స్వేచ్ఛా సదిశ (free vector) అంటే పరిమాణం, దిశ మారకుండా ఎక్కడికైనా జరపగల సదిశ; ఈ అధ్యాయంలోని ప్రతి సదిశనూ అలాగే పరిగణిస్తాం, మూలబిందువుకు బంధించబడిన స్థాన సదిశలు తప్ప.

సున్నా కాని ఏ సదిశ $\vec{a}$ వెంటనైనా యూనిట్ సదిశ

$$\hat{a} = \frac{\vec{a}}{\lvert\vec{a}\rvert}$$

కాబట్టి $\vec{a} = \lvert\vec{a}\rvert\,\hat{a}$. ఇచ్చిన దిశలో కావలసిన పొడవు గల సదిశను నిర్మించడానికి ఇదే ప్రాథమిక పద్ధతి.

ఉదాహరణ 1: $\vec{a} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$ వెంట యూనిట్ సదిశను, మరియు $\vec{a}$ కు వ్యతిరేక దిశలో పరిమాణం 21 గల సదిశను కనుక్కోండి.

దశ 1: $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.

దశ 2: యూనిట్ సదిశ $= \frac{1}{7}(2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k})$.

దశ 3: వ్యతిరేక దిశ అంటే $-\hat{a}$; దీనిని 21 తో గుణించండి: $-3(2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}) = -6\hat{i} + 9\hat{j} - 18\hat{k}$.

సరిచూడండి: $\sqrt{36 + 81 + 324} = \sqrt{441} = 21$. ముందు పొడవుతో భాగించండి, తర్వాత కావలసిన పొడవుతో గుణించండి.

3. కూడిక, అదిశ గుణకారం మరియు అంశాలు

త్రిభుజ నియమం. $\vec{b}$ యొక్క తోకను $\vec{a}$ యొక్క తల వద్ద ఉంచండి. అప్పుడు $\vec{a} + \vec{b}$ అనేది $\vec{a}$ తోక నుండి $\vec{b}$ తల వరకు ఉన్న సదిశ. సంకేతాలలో, $\vec{OA} + \vec{AB} = \vec{OB}$.

సమాంతర చతుర్భుజ నియమం. $\vec{a}$, $\vec{b}$ లను ఒకే బిందువు నుండి గీయండి. ఆ బిందువు నుండి వెళ్లే కర్ణం $\vec{a} + \vec{b}$. రెండు నియమాలు ఒకే ఫలితాన్ని ఇస్తాయి, ఎందుకంటే సమాంతర చతుర్భుజం అంటే ఒక కర్ణం వెంట కలిసిన రెండు త్రిభుజాలు.

ఎడమ: త్రిభుజ నియమం, O నుండి A కి సదిశ a, A నుండి B కి సదిశ b, మరియు O నుండి B కి మొత్తం a + b. కుడి: సమాంతర చతుర్భుజ నియమం, O నుండి గీసిన సదిశలు a, b; చుక్కల భుజాలు సమాంతర చతుర్భుజాన్ని పూర్తి చేస్తాయి, O నుండి కర్ణం a + b.

చిత్రం 1.1: సదిశల కూడికలో త్రిభుజ నియమం మరియు సమాంతర చతుర్భుజ నియమం

కూడిక పరివర్తనీయం మరియు సహచరం: $\vec{a} + \vec{b} = \vec{b} + \vec{a}$ మరియు $(\vec{a} + \vec{b}) + \vec{c} = \vec{a} + (\vec{b} + \vec{c})$. తీసివేత అంటే రుణ సదిశను కూడటం: $\vec{a} - \vec{b} = \vec{a} + (-\vec{b})$. $ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $\vec{AB} = \vec{p}$, $\vec{AD} = \vec{q}$ అయితే $\vec{AC} = \vec{p} + \vec{q}$ మరియు $\vec{BD} = \vec{q} - \vec{p}$.

ఏ రెండు సదిశలకైనా $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert \le \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$; అవి ఒకే వైపు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సమానత్వం వస్తుంది. త్రిభుజంలో ఒక భుజం మిగతా రెండు భుజాల మొత్తం కంటే చిన్నదిగా ఉంటుందనే విషయమే ఇది.

అదిశ గుణకారం. వాస్తవ సంఖ్య $k$ కు, సదిశ $k\vec{a}$ పరిమాణం $\lvert k\rvert\lvert\vec{a}\rvert$; $k > 0$ అయితే దిశ $\vec{a}$ దిశే, $k < 0$ అయితే వ్యతిరేక దిశ. అలాగే $k(\vec{a} + \vec{b}) = k\vec{a} + k\vec{b}$. సున్నా కాని రెండు సదిశలలో ఒకటి రెండవదానికి అదిశ గుణిజమైనప్పుడు మాత్రమే అవి సరేఖీయం.

అంశాలు. రెండు పరిమాణాలలో, ధన $x$-అక్షంతో కోణం $\theta$ చేసే, పొడవు $r$ గల సదిశ $r\cos\theta\,\hat{i} + r\sin\theta\,\hat{j}$. మూడు పరిమాణాలలో, $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ మరియు $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k}$ అయితే,

$$\vec{a} \pm \vec{b} = (a_1 \pm b_1)\hat{i} + (a_2 \pm b_2)\hat{j} + (a_3 \pm b_3)\hat{k}, \qquad k\vec{a} = ka_1\hat{i} + ka_2\hat{j} + ka_3\hat{k}$$

మూడు అంశాలూ సమానమైతే రెండు సదిశలు సమానం. అంశాలు నిష్పత్తిలో ఉంటే అవి సమాంతరం: $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$ (హారంలో సున్నా ఉంటే, "ఆ లవం కూడా సున్నా" అని చదవండి).

ఒక ఉపయోగకరమైన ఫలితం: $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల మధ్య కోణం యొక్క అంతర్గత సమద్విఖండన రేఖ వెంట ఉన్న సదిశ $\hat{a} + \hat{b}$, ఎందుకంటే రెండు యూనిట్ సదిశలను కూడితే సమచతుర్భుజ కర్ణం వస్తుంది, మరియు సమచతుర్భుజ కర్ణం కోణాన్ని సమద్విఖండన చేస్తుంది.

4. విభాజన సూత్రం మరియు సరేఖీయత

$A$, $B$ ల స్థాన సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ అనుకోండి. రేఖ $AB$ పై $AP : PB = m : n$ అయ్యేలా ఉన్న బిందువు $P$ యొక్క స్థాన సదిశ

$$\vec{p} = \frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m + n} \quad \text{(internal division)}, \qquad \vec{p} = \frac{m\vec{b} - n\vec{a}}{m - n} \quad \text{(external division)}$$

అంతర్విభాజన సూత్రానికి కారణం: $\vec{AP} = \frac{m}{m+n}\vec{AB}$, కాబట్టి $\vec{p} = \vec{a} + \frac{m}{m+n}(\vec{b} - \vec{a}) = \frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$. బహిర్విభాజన సూత్రం $n$ బదులు $-n$ ఉంచడం వల్ల వస్తుంది. మధ్య బిందువుకు $m = n$, దీని వల్ల $\frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$ వస్తుంది. శీర్షాలు $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ గా గల త్రిభుజ కేంద్రక బిందువు (centroid) $\frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3}$.

గుణకాల అడ్డం గమనించండి: $m$ అనేది దూరపు చివర అయిన $B$ యొక్క స్థాన సదిశను గుణిస్తుంది. ఇదే అత్యంత సాధారణమైన పొరపాటు.

$A, B, C$ బిందువులు సరేఖీయమయ్యేది $\vec{AB}$, $\vec{AC}$ సమాంతరమైనప్పుడు మాత్రమే, అంటే ఏదో వాస్తవ సంఖ్య $k$ కు $\vec{AC} = k\,\vec{AB}$.

ఉదాహరణ 2: $A = (1, -2, 4)$ మరియు $B = (6, 3, -1)$. $AB$ ను $2:3$ నిష్పత్తిలో అంతరంగా, బహిరంగా విభజించే బిందువులను కనుక్కోండి.

దశ 1: $\vec{a} = (1, -2, 4)$, $\vec{b} = (6, 3, -1)$, $m = 2$, $n = 3$.

దశ 2 (అంతర్విభాజనం): $\frac{3\vec{a} + 2\vec{b}}{5} = \frac{(3, -6, 12) + (12, 6, -2)}{5} = \frac{(15, 0, 10)}{5} = (3, 0, 2)$.

దశ 3 (బహిర్విభాజనం): $\frac{2\vec{b} - 3\vec{a}}{2 - 3} = \frac{(12, 6, -2) - (3, -6, 12)}{-1} = (-9, -12, 14)$.

బహిర్బిందువు $Q$ ను సరిచూడండి: $\vec{AQ} = (-10, -10, 10)$ మరియు $\vec{BQ} = (-15, -15, 15)$, పొడవులు $2:3$ నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి.

నిష్పత్తిలో చిన్న భాగం $A$ కు చెందినది కాబట్టి బహిర్బిందువు $A$ కు ఆవల ఉంటుంది.

ఉదాహరణ 3: బిందువులు $A(1, 2, 3)$, $B(3, 5, 9)$ మరియు $C(\lambda, -1, -3)$ సరేఖీయం. $\lambda$ ను కనుక్కోండి.

దశ 1: $\vec{AB} = (2, 3, 6)$ మరియు $\vec{AC} = (\lambda - 1, -3, -6)$.

దశ 2: సమాంతరం అంటే $\vec{AC} = k\vec{AB}$. రెండవ అంశాల నుండి $-3 = 3k$, కాబట్టి $k = -1$.

దశ 3: మూడవ అంశాలు సరిపోతాయి: $-6 = 6k$. మొదటి అంశం నుండి $\lambda - 1 = 2k = -2$, కాబట్టి $\lambda = -1$.

ఏదైనా ఒక జత అంశాలను పోల్చి $k$ ను కనుక్కోండి, తర్వాత మిగిలిన అంశంతో అది సరిపోతుందో లేదో నిర్ధారించుకోండి.

5. దిక్ కొసైన్‌లు మరియు దిక్ నిష్పత్తులు

$\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ ధన $x$, $y$, $z$ అక్షాలతో $\alpha, \beta, \gamma$ కోణాలు చేస్తుందనుకోండి. $l = \cos\alpha$, $m = \cos\beta$, $n = \cos\gamma$ సంఖ్యలను దిక్ కొసైన్‌లు అంటారు. $\vec{a}$ ను ప్రతి అక్షంపై ప్రక్షేపిస్తే $a_1 = \lvert\vec{a}\rvert l$, $a_2 = \lvert\vec{a}\rvert m$, $a_3 = \lvert\vec{a}\rvert n$ వస్తాయి, కాబట్టి

$$l = \frac{a_1}{\lvert\vec{a}\rvert}, \quad m = \frac{a_2}{\lvert\vec{a}\rvert}, \quad n = \frac{a_3}{\lvert\vec{a}\rvert}, \qquad l^2 + m^2 + n^2 = 1$$

దిక్ కొసైన్‌లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు: $\hat{a} = l\hat{i} + m\hat{j} + n\hat{k}$. వాటికి అనుపాతంలో ఉన్న సంఖ్యలు, ఉదాహరణకు $a_1, a_2, a_3$ లే, దిక్ నిష్పత్తులు. అవి ఏకైకం కావు: $(2, -3, 6)$ మరియు $(4, -6, 12)$ ఒకే దిశను వర్ణిస్తాయి. $a, b, c$ నిష్పత్తుల నుండి కొసైన్‌లకు వెళ్లాలంటే $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ తో భాగించండి, మరియు వ్యతిరేక దిశకు అన్ని గుర్తులూ తిరగబడతాయని గుర్తుంచుకోండి.

దిక్ కొసైన్‌లు $(l_1, m_1, n_1)$ మరియు $(l_2, m_2, n_2)$ గా గల రెండు సదిశల మధ్య కోణం $\theta$ కు $\cos\theta = l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2$; ఇది తదుపరి విభాగంలోని అదిశ లబ్ధం నుండి వెంటనే వస్తుంది. $x$-అక్షం యొక్క కొసైన్‌లు $(1, 0, 0)$, మరియు సదిశ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ యొక్క కొసైన్‌లు $\left(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.

ఒక త్రికాన్ని పరీక్షించడానికి వేగవంతమైన మార్గం వర్గాలు చేసి కూడటం. ఒక సదిశ రెండు అక్షాలతో $60^\circ$ కోణాలు చేస్తుందని ప్రశ్న చెబితే, $\frac{1}{4} + \frac{1}{4} + n^2 = 1$ నుండి $n = \pm\frac{1}{\sqrt{2}}$ వస్తుంది, కాబట్టి మూడవ అక్షంతో కోణం $45^\circ$ లేదా $135^\circ$. ఒకదాన్ని ఎంచుకునే ముందు ప్రశ్నలో "అల్ప" (acute) అనే పదం కోసం లేదా గుర్తు కోసం చూడండి.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "కొసైన్‌లు అంటే కుదించిన రూపం: పొడవుతో భాగించండి." నిష్పత్తులకు ఏ కొలమానమైనా ఉండవచ్చు; కొసైన్‌లు యూనిట్ పొడవు కొలమానం, అందుకే వాటి వర్గాల మొత్తం ఎల్లప్పుడూ 1.

6. అదిశ (బిందు) లబ్ధం

ఒకే బిందువు నుండి గీసినప్పుడు $\theta$ కోణం ($0 \le \theta \le \pi$) చేసే రెండు సదిశలకు,

$$\vec{a}\cdot\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$$

ఫలితం ఒక సంఖ్య. అల్ప కోణానికి ఇది ధనాత్మకం, లంబకోణానికి సున్నా, అధిక కోణానికి రుణాత్మకం. అంశాల రూపంలో, $\vec{a}\cdot\vec{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3$. ఇది $\hat{i}\cdot\hat{i} = \hat{j}\cdot\hat{j} = \hat{k}\cdot\hat{k} = 1$ మరియు $\hat{i}\cdot\hat{j} = \hat{j}\cdot\hat{k} = \hat{k}\cdot\hat{i} = 0$ అనే వాస్తవాల నుండి, విభాజన నియమంతో కలిపి వస్తుంది.

ధర్మాలు: $\vec{a}\cdot\vec{b} = \vec{b}\cdot\vec{a}$; $\vec{a}\cdot(\vec{b} + \vec{c}) = \vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{a}\cdot\vec{c}$; $\vec{a}\cdot\vec{a} = \lvert\vec{a}\rvert^2$; $(k\vec{a})\cdot\vec{b} = k(\vec{a}\cdot\vec{b})$. చివరి రెండు ధర్మాల వల్ల బీజగణితంలో లాగే వర్గాలను విస్తరించవచ్చు:

$$\lvert\vec{a} \pm \vec{b}\rvert^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2 \pm 2\,\vec{a}\cdot\vec{b} + \lvert\vec{b}\rvert^2$$

కోణం మరియు లంబత్వం. నిర్వచనాన్ని మార్చి రాస్తే,

$$\cos\theta = \frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert}$$

సున్నా కాని సదిశలకు, $\vec{a}\perp\vec{b}$ అయ్యేది $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$ అయినప్పుడు మాత్రమే. శూన్య సదిశతో ఏ సదిశకైనా అదిశ లబ్ధం సున్నా, కాబట్టి "అదిశ లబ్ధం సున్నా అయితే లంబం" అనే ప్రవచనానికి రెండు సదిశలూ సున్నా కానివి కావాలి.

ప్రక్షేపణం. $\vec{b}$ తల నుండి $\vec{a}$ రేఖపైకి ఒక లంబం గీయండి. $\vec{a}$ వెంట గుర్తుతో కూడిన పొడవు, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం (scalar projection); సదిశ ప్రక్షేపణం $\hat{a}$ వెంట ఉంటుంది:

$$\text{scalar projection} = \lvert\vec{b}\rvert\cos\theta = \frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{a}\rvert}, \qquad \text{vector projection} = \frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{a}\rvert^2}\,\vec{a}$$

$\vec{a}$ పై $\vec{b}$ ప్రక్షేపణం కోసం, దేనిపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో ఆ సదిశ $\lvert\vec{a}\rvert$ తో భాగించాలి. అధిక కోణానికి ఇది రుణాత్మకం. అదిశ లబ్ధం యొక్క రేఖాగణిత అర్థం: $\vec{a}$ పొడవు గుణకారం $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ నీడ.

ప్రక్షేపణం $\vec{b}$ ను $\vec{a}$ వెంట ఉన్న భాగంగా మరియు దానికి అడ్డంగా ఉన్న భాగంగా కూడా విడదీస్తుంది. $\vec{b} = \vec{b}_{\parallel} + \vec{b}_{\perp}$ అని రాయండి, ఇక్కడ $\vec{b}_{\parallel}$ పైన చెప్పిన సదిశ ప్రక్షేపణం. అప్పుడు $\vec{b}_{\perp} = \vec{b} - \vec{b}_{\parallel}$, మరియు $\vec{b}_{\perp}\cdot\vec{a} = 0$ అని సరిచూసుకోవచ్చు. వాలు వెంట బలం యొక్క అంశం కోసం, లేదా లంబ పాదం కోసం అడిగే ప్రశ్నలు ఈ ఆలోచనే మారువేషంలో ఉన్నవి.

ఉదాహరణ 4: $\vec{a} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ మరియు $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ లకు, కోణం యొక్క కొసైన్‌ను, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణాన్ని మరియు సదిశ ప్రక్షేపణాన్ని కనుక్కోండి.

దశ 1: $\vec{a}\cdot\vec{b} = 12 + 6 - 2 = 16$. $\lvert\vec{a}\rvert = 3$, $\lvert\vec{b}\rvert = \sqrt{36 + 9 + 4} = 7$.

దశ 2: $\cos\theta = \frac{16}{3 \times 7} = \frac{16}{21}$.

దశ 3: అదిశ ప్రక్షేపణం $= \frac{16}{3}$.

దశ 4: సదిశ ప్రక్షేపణం $= \frac{16}{9}(2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = \frac{32}{9}\hat{i} + \frac{32}{9}\hat{j} - \frac{16}{9}\hat{k}$.

కొసైన్ ధనాత్మకం, కాబట్టి కోణం అల్పకోణం; ప్రక్షేపణం కూడా ధనాత్మకంగా వచ్చింది, ఇది దానికి అనుగుణంగా ఉంది.

ఉదాహరణ 5: యూనిట్ సదిశలు $\vec{a}$ మరియు $\vec{b}$ లు $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert = \sqrt{3}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $(2\vec{a} + 5\vec{b})\cdot(3\vec{a} - \vec{b})$ ను కనుక్కోండి.

దశ 1: ఇచ్చిన దానిని వర్గం చేయండి: $3 = \lvert\vec{a}\rvert^2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b} + \lvert\vec{b}\rvert^2 = 2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b}$, కాబట్టి $\vec{a}\cdot\vec{b} = \frac{1}{2}$.

దశ 2: లబ్ధాన్ని విస్తరించండి: $6\lvert\vec{a}\rvert^2 - 2\,\vec{a}\cdot\vec{b} + 15\,\vec{a}\cdot\vec{b} - 5\lvert\vec{b}\rvert^2$.

దశ 3: ప్రతిక్షేపించండి: $6 - 1 + 7.5 - 5 = 7.5$.

సదిశలనే కనుక్కోవడానికి ఎప్పుడూ ప్రయత్నించవద్దు; $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల అదిశ లబ్ధం మాత్రమే అవసరం, మరియు పరిమాణ వర్గపు ఉపాయం దానిని ఇస్తుంది.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "బిందు లబ్ధం తివాచీ లాంటిది, సదిశ లబ్ధం అడ్డు తీగ లాంటిది: బిందు లబ్ధం మీరు తొక్కగలిగే ఒక సంఖ్యను ఇస్తుంది, సదిశ లబ్ధం పేజీ నుండి బయటకు చూపే కొత్త సదిశను ఇస్తుంది." ఏ లబ్ధం ఏ రకమైన రాశిని ఇస్తుందో మర్చిపోయినప్పుడు దీనిని ఉపయోగించండి.

7. సదిశ (తిర్యక్) లబ్ధం

$\theta$ కోణం చేసే రెండు సదిశలకు,

$$\vec{a}\times\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta\,\hat{n}$$

ఇక్కడ $\hat{n}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉన్న యూనిట్ సదిశ, దీనిని కుడిచేతి నియమంతో ఎంచుకుంటాం: వేళ్లను $\vec{a}$ నుండి $\vec{b}$ వైపు చిన్న కోణం ద్వారా తిప్పితే బొటనవేలు $\hat{n}$ వెంట చూపుతుంది. ధర్మాలు:

  • $\vec{b}\times\vec{a} = -(\vec{a}\times\vec{b})$, కాబట్టి క్రమం ముఖ్యం.
  • $\vec{a}\times(\vec{b} + \vec{c}) = \vec{a}\times\vec{b} + \vec{a}\times\vec{c}$, మరియు $(k\vec{a})\times\vec{b} = k(\vec{a}\times\vec{b})$.
  • $\vec{a}\times\vec{a} = \vec{0}$; సున్నా కాని సదిశలకు, $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{0}$ అయ్యేది అవి సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే.
  • $\hat{i}\times\hat{j} = \hat{k}$, $\hat{j}\times\hat{k} = \hat{i}$, $\hat{k}\times\hat{i} = \hat{j}$, మరియు ఏ జతనైనా తిప్పితే గుర్తు మారుతుంది.

ఈ నియమాల నుండి, $\vec{a} = (a_1, a_2, a_3)$ మరియు $\vec{b} = (b_1, b_2, b_3)$ గా, నిర్ధారక రూపం వస్తుంది:

$$\vec{a}\times\vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \end{vmatrix} = (a_2b_3 - a_3b_2)\hat{i} - (a_1b_3 - a_3b_1)\hat{j} + (a_1b_2 - a_2b_1)\hat{k}$$

మొదటి వరుస వెంట విస్తరించండి, మరియు మధ్య పదం ముందు మైనస్ గుర్తును ఉంచండి.

రేఖాగణిత అర్థం. $\vec{a}$, $\vec{b}$ లు ఆసన్న భుజాలుగా గల సమాంతర చతుర్భుజాన్ని తీసుకోండి. దాని భూమి $\lvert\vec{a}\rvert$ మరియు ఎత్తు $\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$, కాబట్టి

$$\text{Area of parallelogram} = \lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert, \qquad \text{Area of triangle} = \tfrac{1}{2}\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$$

కర్ణాలు $\vec{d_1}$, $\vec{d_2}$ గా గల సమాంతర చతుర్భుజానికి వైశాల్యం $\frac{1}{2}\lvert\vec{d_1}\times\vec{d_2}\rvert$, ఎందుకంటే $\vec{d_1} = \vec{a} + \vec{b}$, $\vec{d_2} = \vec{b} - \vec{a}$ మరియు $\vec{d_1}\times\vec{d_2} = 2(\vec{a}\times\vec{b})$.

ఎడమ: O నుండి భూమి వెంట సదిశ a, O నుండి కోణం తీటా వద్ద సదిశ b; b తల నుండి a రేఖపైకి చుక్కల లంబం గీయబడింది; లంబ పాదం గుర్తించబడింది మరియు O నుండి పాదం వరకు ఉన్న ఖండం b cos తీటా అని పేర్కొనబడింది. కుడి: భుజాలు a, b గా గల సమాంతర చతుర్భుజం మరియు b పొడవు గుణకారం sin తీటాకు సమానమైన చుక్కల ఎత్తు h.

*చిత్రం 1.2: ఎడమ, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క ప్రక్షేపణం; కుడి, సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert h$*

రెండు లబ్ధాల మధ్య ఉన్న, తెలుసుకోదగిన ఒక సంబంధం:

$$\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert^2 + (\vec{a}\cdot\vec{b})^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$$

ఇది $\sin^2\theta + \cos^2\theta = 1$ ను $\lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$ తో గుణించడమే.

ఇచ్చిన రెండు సదిశలకు లంబంగా ఉండే సదిశను కనుక్కోవడానికి, వాటి సదిశ లబ్ధాన్ని తీసుకోండి. దానిని యూనిట్ సదిశగా చేయడానికి, దాని పొడవుతో భాగించండి: $\pm\frac{\vec{a}\times\vec{b}}{\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉండే రెండు యూనిట్ సదిశలను ఇస్తుంది, తలానికి ఒక్కో వైపుకు ఒకటి. రెండు సదిశలకు లంబంగా, ఇచ్చిన పొడవు గల సదిశను అడిగితే ఇదే పద్ధతి, మరియు దిశ నిర్దిష్టంగా ఇవ్వకపోతే జవాబుకు రెండు గుర్తులు ఉంటాయి.

అదిశ లబ్ధంసదిశ లబ్ధం
ఫలితంఅదిశసదిశ
సూత్రం$\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$$\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta\,\hat{n}$
పరివర్తనీయంఅవునుకాదు, గుర్తు మారుతుంది
సున్నా అయ్యేదిలంబంగా ఉన్నప్పుడుసమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు
గరిష్ఠం అయ్యేదిసమాంతరంగా ఉన్నప్పుడులంబంగా ఉన్నప్పుడు
ఇచ్చేదిప్రక్షేపణం, కోణం, పనివైశాల్యం, లంబ దిశ, భ్రామకం

ఉదాహరణ 6: శీర్షాలు $A(1, 2, 3)$, $B(3, 3, 5)$, $C(2, 4, 1)$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యాన్ని కనుక్కోండి.

దశ 1: $\vec{AB} = (2, 1, 2)$ మరియు $\vec{AC} = (1, 2, -2)$.

దశ 2: $\vec{AB}\times\vec{AC} = \hat{i}(1\cdot(-2) - 2\cdot 2) - \hat{j}(2\cdot(-2) - 2\cdot 1) + \hat{k}(2\cdot 2 - 1\cdot 1) = -6\hat{i} + 6\hat{j} + 3\hat{k}$.

దశ 3: పరిమాణం $= \sqrt{36 + 36 + 9} = 9$.

దశ 4: వైశాల్యం $= \frac{1}{2}\times 9 = 4.5$.

ఇక్కడ $\vec{AB}\cdot\vec{AC} = 2 + 2 - 4 = 0$, కాబట్టి $A$ వద్ద కోణం లంబకోణం, మరియు వైశాల్యం $\frac{1}{2}(3)(3)$ కూడా, ఇది జవాబును నిర్ధారిస్తుంది.

ఉదాహరణ 7: మూడు యూనిట్ సదిశలు $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ లు $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $\vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{b}\cdot\vec{c} + \vec{c}\cdot\vec{a}$ ను, మరియు వాటిలో ఏ రెండింటి మధ్యనైనా కోణాన్ని కనుక్కోండి.

దశ 1: సున్నా అయిన మొత్తాన్ని వర్గం చేయండి: $0 = \lvert\vec{a}\rvert^2 + \lvert\vec{b}\rvert^2 + \lvert\vec{c}\rvert^2 + 2(\vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{b}\cdot\vec{c} + \vec{c}\cdot\vec{a})$.

దశ 2: మూడు వర్గాల మొత్తం 3, కాబట్టి కుండలీకరణంలోని విలువ $-\frac{3}{2}$.

దశ 3: కోణం కోసం, $\vec{a} + \vec{b} = -\vec{c}$ నుండి $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert^2 = 1$, కాబట్టి $2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b} = 1$, $\cos\theta = -\frac{1}{2}$, $\theta = 120^\circ$.

త్రిభుజంగా మూసుకునే మూడు యూనిట్ సదిశలు, సమతుల్యతలో లాగే మూడు సమాన తాళ్ల లాగా, ఒకదానితో ఒకటి $120^\circ$ కోణంలో ఉంటాయి.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సైన్ పక్కకు జారుతుంది, కొసైన్ కాపీ చేస్తుంది." కోణం యొక్క కొసైన్ రెండవ సదిశ వెంట ఉన్నదాన్ని ఉంచుకుంటుంది (ప్రక్షేపణం, బిందు లబ్ధం); సైన్ దానికి అడ్డంగా నిలిచినదాన్ని తీసుకుంటుంది (ఎత్తు, వైశాల్యం, సదిశ లబ్ధం).

8. బలం చేసిన పని మరియు బల భ్రామకం

పని. స్థిర బలం $\vec{F}$ పనిచేస్తూ వస్తువు స్థానభ్రంశం $\vec{d}$ చెందితే చేసే పని

$$W = \vec{F}\cdot\vec{d} = \lvert\vec{F}\rvert\lvert\vec{d}\rvert\cos\theta$$

స్థానభ్రంశం వెంట ఉన్న బల అంశం మాత్రమే పని చేస్తుంది; చలనానికి లంబంగా ఉన్న బలం ఏ పనీ చేయదు.

భ్రామకం. బలం $\vec{F}$ ఒక సూచన బిందువు $O$ నుండి కొలిచిన స్థాన సదిశ $\vec{r}$ గల బిందువు వద్ద పనిచేస్తే, $O$ పరంగా $\vec{F}$ యొక్క భ్రామకం (టార్క్)

$$\vec{M} = \vec{r}\times\vec{F}$$

దీని పరిమాణం $\lvert\vec{r}\rvert\lvert\vec{F}\rvert\sin\theta$, అంటే బలం గుణకారం $O$ నుండి బల రేఖకు ఉన్న లంబ దూరం. దీని దిశ, బలం వస్తువును తిప్పడానికి ప్రయత్నించే అక్షం.

పని ఒక అదిశ, ఇది రుణాత్మకం కూడా కావచ్చు: ఘర్షణ లాగా చలనాన్ని వ్యతిరేకించే బలం స్థానభ్రంశంతో అధిక కోణం చేస్తుంది, అందువల్ల శక్తిని తగ్గిస్తుంది. బల రేఖ $O$ గుండా వెళ్తే భ్రామకం సున్నా, ఎందుకంటే అప్పుడు $\vec{r}$, $\vec{F}$ లు సమాంతరం మరియు $\sin\theta = 0$. బలాన్ని దాని సొంత రేఖ వెంట జరిపినా భ్రామకం మారదు, ఎందుకంటే $\vec{r}$ లో మార్పు $\vec{F}$ యొక్క గుణిజం మాత్రమే, అది సదిశ లబ్ధానికి ఏమీ కలపదు.

ఉదాహరణ 8: $\vec{F} = 4\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ న్యూటన్ బలం బిందువు $P(1, 2, 3)$ మీటరు వద్ద పనిచేస్తూ, దాని అనువర్తన బిందువును $Q(4, 0, 5)$ కి కదిలిస్తుంది. చేసిన పనిని, మరియు అది $P$ వద్ద పనిచేసినప్పుడు మూలబిందువు పరంగా బల భ్రామకాన్ని కనుక్కోండి.

దశ 1: స్థానభ్రంశం $\vec{PQ} = (3, -2, 2)$.

దశ 2: పని $= 4(3) + (-1)(-2) + 2(2) = 12 + 2 + 4 = 18$ జౌల్.

దశ 3: $\vec{r} = (1, 2, 3)$. $\vec{r}\times\vec{F} = \hat{i}(2\cdot 2 - 3\cdot(-1)) - \hat{j}(1\cdot 2 - 3\cdot 4) + \hat{k}(1\cdot(-1) - 2\cdot 4) = 7\hat{i} + 10\hat{j} - 9\hat{k}$.

సరిచూడండి: ఈ భ్రామకం $\vec{F}$ కు మరియు $\vec{r}$ కు లంబంగా ఉండాలి. $\vec{F}$ తో అదిశ లబ్ధం: $28 - 10 - 18 = 0$. $\vec{r}$ తో అదిశ లబ్ధం: $7 + 20 - 27 = 0$.

లంబత్వ పరీక్షకు పది సెకన్లు చాలు, మరియు సదిశ లబ్ధంలో దాదాపు ప్రతి లెక్కల పొరపాటును అది పట్టుకుంటుంది.

సాధారణ పొరపాట్లు

  • $\vec{AB} = \vec{OA} - \vec{OB}$ అని రాయడం → తల మైనస్ తోక: $\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA}$.
  • $AP:PB = m:n$ కు $\frac{m\vec{a} + n\vec{b}}{m+n}$ వాడటం → దూరపు చివర మిగిలిన భాగాన్ని తీసుకుంటుంది: $\frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$.
  • దిక్ నిష్పత్తుల త్రికాన్ని దిక్ కొసైన్‌లుగా భావించడం → ముందు $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ తో భాగించండి.
  • $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$ నుండి $\vec{a} = \vec{0}$ లేదా $\vec{b} = \vec{0}$ అని నిర్ధారించడం → అదిశ లబ్ధం సున్నా అయితే సదిశలు లంబంగా ఉండటం కూడా సాధ్యమే.
  • $\vec{a}\cdot\vec{b} = \vec{a}\cdot\vec{c}$ లో కొట్టివేసి $\vec{b} = \vec{c}$ అనడం → $\vec{a}\cdot(\vec{b} - \vec{c}) = 0$ మాత్రమే వస్తుంది. సదిశ లబ్ధానికీ ఇదే వర్తిస్తుంది.
  • $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{b}\times\vec{a}$ అని రాయడం → క్రమం మారిస్తే సదిశ లబ్ధం గుర్తు మారుతుంది.
  • $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ ప్రక్షేపణానికి $\lvert\vec{b}\rvert$ తో భాగించడం → దేనిపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో ఆ సదిశ పొడవు $\lvert\vec{a}\rvert$ తో భాగించండి.
  • $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert^2$ ను $\lvert\vec{a}\rvert^2 + \lvert\vec{b}\rvert^2$ గా విస్తరించడం → అడ్డు పదం $2\,\vec{a}\cdot\vec{b}$ ను కలపండి.
  • నిర్ధారకంలో మధ్య పదం యొక్క మైనస్ గుర్తును వదిలేయడం → $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ వెంట $+ - +$ గుర్తులతో విస్తరించండి.
  • $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$ అని నొక్కి చెప్పడం → ఇది సదిశలు ఒకే దిశలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే నిజం.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • $\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA}$; $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{a_1^2 + a_2^2 + a_3^2}$; $\hat{a} = \vec{a}/\lvert\vec{a}\rvert$.
  • త్రిభుజ నియమం: $\vec{OA} + \vec{AB} = \vec{OB}$; సమాంతర చతుర్భుజ కర్ణాలు $\vec{p} + \vec{q}$ మరియు $\vec{q} - \vec{p}$.
  • $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert \le \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$, ఒకే దిశకు సమానత్వం.
  • సమాంతర సదిశలు: $\vec{a} = k\vec{b}$, అంశాలు నిష్పత్తిలో.
  • అంతర్విభాజనం: $\frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$; బహిర్విభాజనం: $\frac{m\vec{b} - n\vec{a}}{m-n}$; కేంద్రక బిందువు $\frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}}{3}$.
  • దిక్ కొసైన్‌లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు, కాబట్టి $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
  • $\vec{a}\cdot\vec{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3 = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$.
  • లంబం: సున్నా కాని సదిశలకు $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$.
  • $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ అదిశ ప్రక్షేపణం: $\frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{a}\rvert}$.
  • $\lvert\vec{a} \pm \vec{b}\rvert^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2 \pm 2\,\vec{a}\cdot\vec{b} + \lvert\vec{b}\rvert^2$.
  • $\vec{a}\times\vec{b}$ రెండింటికీ లంబం; $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$; $\vec{b}\times\vec{a} = -\vec{a}\times\vec{b}$.
  • సమాంతర సదిశలు: $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{0}$.
  • సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం $= \lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$; త్రిభుజం $= \frac{1}{2}\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$; కర్ణాలతో, $\frac{1}{2}\lvert\vec{d_1}\times\vec{d_2}\rvert$.
  • $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert^2 + (\vec{a}\cdot\vec{b})^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$.
  • పని $= \vec{F}\cdot\vec{d}$; భ్రామకం $= \vec{r}\times\vec{F}$.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. సదిశ $2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$ యొక్క పరిమాణం ఎంత?

    1. 5
    2. 7
    3. $\sqrt{31}$
    4. 11
    సమాధానం

    B. 7

    $\sqrt{4+9+36}=\sqrt{49}=7$. అంశాలను కూడటం వల్ల 5 వస్తుంది, వర్గాల వద్ద గుర్తు పొరపాటు వల్ల $\sqrt{31}$ వస్తుంది.

  2. $3\hat{i} - 4\hat{k}$ దిశలో యూనిట్ సదిశ

    1. $\frac{1}{7}(3\hat{i} - 4\hat{k})$
    2. $\frac{1}{5}(3\hat{i} + 4\hat{k})$
    3. $\frac{1}{5}(3\hat{i} - 4\hat{k})$
    4. $3\hat{i} - 4\hat{k}$
    సమాధానం

    C. $\frac{1}{5}(3\hat{i} - 4\hat{k})$

    పరిమాణం $=\sqrt{9+16}=5$. సదిశను 5 తో భాగించండి, గుర్తులను అలాగే ఉంచండి.

  3. బిందువులు $A(2,-1,3)$ మరియు $B(5,3,-2)$ ఇవ్వబడ్డాయి. సదిశ $\vec{AB}$

    1. $3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$
    2. $3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$
    3. $-3\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k}$
    4. $7\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$
    సమాధానం

    A. $3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$

    తల మైనస్ తోక: $(5-2,\,3-(-1),\,-2-3)=(3,4,-5)$.

  4. $P$ అనేది స్థాన సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ గల బిందువులను కలిపే ఖండాన్ని $2:1$ నిష్పత్తిలో బహిర్విభజిస్తుంది, అంటే $AP:PB=2:1$ మరియు $P$ ఖండం వెలుపల ఉంది. $P$ యొక్క స్థాన సదిశ

    1. $2\vec{a}-\vec{b}$
    2. $\frac{2\vec{b}+\vec{a}}{3}$
    3. $\frac{2\vec{b}-\vec{a}}{3}$
    4. $2\vec{b}-\vec{a}$
    సమాధానం

    D. $2\vec{b}-\vec{a}$

    బహిర్విభాజన సూత్రం $\frac{m\vec{b}-n\vec{a}}{m-n}$ లో $m=2$, $n=1$ ఉంచితే $\frac{2\vec{b}-\vec{a}}{1}$ వస్తుంది. ఒక రేఖపై $\vec{a}=0$, $\vec{b}=1$ తీసుకుని సరిచూడండి: $P=2$, కాబట్టి $AP=2$ మరియు $PB=1$.

  5. సదిశ $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ యొక్క దిక్ కొసైన్‌లు

    1. $\frac{1}{3},\frac{2}{3},\frac{2}{3}$
    2. $\frac{1}{9},-\frac{2}{9},\frac{2}{9}$
    3. $1,-2,2$
    4. $\frac{1}{3},-\frac{2}{3},\frac{2}{3}$
    సమాధానం

    D. $\frac{1}{3},-\frac{2}{3},\frac{2}{3}$

    పరిమాణం $=\sqrt{1+4+4}=3$; ప్రతి అంశాన్ని 3 తో భాగించండి. సరిచూడండి: $\frac19+\frac49+\frac49=1$.

  6. సదిశలు $2\hat{i} + \lambda\hat{j} + \hat{k}$ మరియు $\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ లంబంగా ఉన్నాయి. $\lambda$ విలువ

    1. $\frac{1}{2}$
    2. $\frac{5}{2}$
    3. $1$
    4. $-\frac{5}{2}$
    సమాధానం

    B. $\frac{5}{2}$

    అదిశ లబ్ధం సున్నా: $2-2\lambda+3=0$, కాబట్టి $\lambda=\frac{5}{2}$. తిరిగి ప్రతిక్షేపించండి: $2-5+3=0$.

  7. $(\hat{i} \times \hat{j}) \times \hat{j}$ విలువ

    1. $-\hat{i}$
    2. $\vec{0}$
    3. $\hat{k}$
    4. $\hat{i}$
    సమాధానం

    A. $-\hat{i}$

    $\hat{i}\times\hat{j}=\hat{k}$ మరియు $\hat{k}\times\hat{j}=-\hat{i}$, ఎందుకంటే $\hat{j}\times\hat{k}=\hat{i}$ మరియు క్రమం తిప్పితే గుర్తు మారుతుంది.

  8. సున్నా కాని సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల మధ్య కోణం $\theta$ కు $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=\vec{a}\cdot\vec{b}$. అప్పుడు $\theta$ విలువ

    1. $\frac{\pi}{2}$
    2. $\frac{\pi}{3}$
    3. $\frac{\pi}{4}$
    4. $\frac{\pi}{6}$
    సమాధానం

    C. $\frac{\pi}{4}$

    $\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$ నుండి $\tan\theta=1$ వస్తుంది. అదిశ లబ్ధం ధనాత్మకం, కాబట్టి $\theta=\frac{\pi}{4}$.

  9. సున్నా కాని సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లకు, $(\vec{a}+\vec{b})\cdot(\vec{a}-\vec{b})=0$ సమీకరణం నిజమయ్యేది ఎప్పుడంటే, అది మరియు అది మాత్రమే

    1. $\vec{a}=\vec{b}$
    2. $\lvert\vec{a}\rvert=\lvert\vec{b}\rvert$
    3. $\vec{a}$, $\vec{b}$ కి లంబంగా ఉంటుంది
    4. $\vec{a}$, $\vec{b}$ కి సమాంతరంగా ఉంటుంది
    సమాధానం

    B. $\lvert\vec{a}\rvert=\lvert\vec{b}\rvert$

    విస్తరిస్తే, $\lvert\vec{a}\rvert^2-\lvert\vec{b}\rvert^2=0$. సమాన పరిమాణాలు ఉంటే చాలు; $\vec{a}=\vec{b}$ అనేది ఒక ప్రత్యేక సందర్భం మాత్రమే.

  10. ఆసన్న భుజాలు $\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ మరియు $-3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ గా గల సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం

    1. $6\sqrt{5}$
    2. $2\sqrt{57}$
    3. $3\sqrt{5}$
    4. $12\sqrt{5}$
    సమాధానం

    A. $6\sqrt{5}$

    సదిశ లబ్ధం: $\hat{i}(2+6)-\hat{j}(1+9)+\hat{k}(-2+6)=8\hat{i}-10\hat{j}+4\hat{k}$. పరిమాణం $\sqrt{64+100+16}=\sqrt{180}=6\sqrt{5}$.

  11. క్రింది వాటిలో యూనిట్ సదిశ ఏది?

    1. $\frac{1}{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
    2. $\frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j})$
    3. $\frac{1}{3}(\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k})$
    4. $\frac{1}{2}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
    సమాధానం

    C. $\frac{1}{3}(\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k})$

    చివరిది మాత్రమే $\frac{1+4+4}{9}=1$ ఇస్తుంది. మిగిలినవి పరిమాణ వర్గానికి $\frac34$, $\frac23$ మరియు $\frac13$ ఇస్తాయి.

  12. $ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $\vec{AB}=\vec{p}$ మరియు $\vec{AD}=\vec{q}$. సదిశ $\vec{BD}$

    1. $\vec{p}+\vec{q}$
    2. $-\vec{p}-\vec{q}$
    3. $\vec{p}-\vec{q}$
    4. $\vec{q}-\vec{p}$
    సమాధానం

    D. $\vec{q}-\vec{p}$

    $\vec{BD}=\vec{BA}+\vec{AD}=-\vec{p}+\vec{q}$.

  13. బిందువులు $A(1,2,3)$, $B(3,5,9)$ మరియు $C(\lambda,-1,-3)$ సరేఖీయం. అప్పుడు $\lambda$ విలువ

    1. $-1$
    2. $1$
    3. $-3$
    4. $3$
    సమాధానం

    A. $-1$

    $\vec{AB}=(2,3,6)$, $\vec{AC}=(\lambda-1,-3,-6)=k\,\vec{AB}$ నుండి $k=-1$, కాబట్టి $\lambda-1=-2$ మరియు $\lambda=-1$.

  14. $\vec a = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మరియు $\vec b = 4\hat{i} - 3\hat{k}$ అనుకోండి. వాటి మధ్య కోణం యొక్క అంతర్ సమద్విఖండన రేఖ వెంట యూనిట్ సదిశ

    1. $\frac{-7\hat{i} + 10\hat{j} + 19\hat{k}}{\sqrt{510}}$
    2. $\frac{5\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{30}}$
    3. $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{15}$
    4. $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{390}}$
    సమాధానం

    D. $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{390}}$

    $\lvert\vec a\rvert=3$, $\lvert\vec b\rvert=5$. సమద్విఖండన దిశ $\hat a+\hat b=\frac13(1,2,2)+\frac15(4,0,-3)=\frac{1}{15}(17,10,1)$. దీని పొడవు $\frac{\sqrt{390}}{15}$, కాబట్టి దానితో భాగించండి: $\frac{(17,10,1)}{\sqrt{390}}$. పొడవులు సమానమైతే తప్ప కేవలం మొత్తం $\vec a+\vec b$ సమద్విఖండన రేఖ వెంట ఉండదు.

  15. $(2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k})\cdot(\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k})$ విలువ

    1. 0
    2. 12
    3. 4
    4. 8
    సమాధానం

    C. 4

    $2(1)+(-1)(4)+3(2)=2-4+6=4$.

  16. రెండు సదిశల పరిమాణాలు 2 మరియు 3, వాటి అదిశ లబ్ధం 3. వాటి మధ్య కోణం, డిగ్రీలలో,

    1. 120
    2. 60
    3. 45
    4. 30
    సమాధానం

    B. 60

    $\cos\theta=\frac{3}{2\times3}=\frac12$, కాబట్టి $\theta=60^\circ$.

  17. $2\hat{i} + 3\hat{j} + 6\hat{k}$ పై $\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం

    1. 14
    2. 2
    3. 7
    4. 4
    సమాధానం

    B. 2

    అదిశ లబ్ధం $=2+6+6=14$. ఏ సదిశపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో దాని పొడవు $=\sqrt{4+9+36}=7$. ప్రక్షేపణం $=\frac{14}{7}=2$.

  18. శీర్షాలు $(1,2,3)$, $(3,3,5)$ మరియు $(2,4,1)$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో

    1. 6
    2. 9
    3. 4.5
    4. 2.25
    సమాధానం

    C. 4.5

    మొదటి శీర్షం నుండి భుజాలు: $(2,1,2)$ మరియు $(1,2,-2)$. సదిశ లబ్ధం $=(-6,6,3)$, పరిమాణం 9. వైశాల్యం $=\frac92=4.5$. సరిచూడండి: ఆ రెండు భుజాల అదిశ లబ్ధం $2+2-4=0$, అంటే లంబకోణం, మరియు వైశాల్యం $\frac12(3)(3)$.

  19. $\lvert\vec{a}\rvert=3$, $\lvert\vec{b}\rvert=5$ మరియు $\vec{a}\cdot\vec{b}=9$ గా గల సదిశలకు, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$ విలువ

    1. 15
    2. 9
    3. 20
    4. 12
    సమాధానం

    D. 12

    $\cos\theta=\frac{9}{15}=\frac35$, కాబట్టి $\sin\theta=\frac45$ మరియు $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=15\times\frac45=12$. $\lvert\vec a\times\vec b\rvert^2+81=225$ తో సరిచూడండి: $144+81=225$.

  20. సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లకు $\lvert\vec{a}\rvert=4$, $\lvert\vec{b}\rvert=7$ మరియు $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert=9$. $\lvert\vec{a}-\vec{b}\rvert$ విలువ

    1. 7
    2. 5
    3. 9
    4. 8
    సమాధానం

    A. 7

    $81=16+49+2\,\vec a\cdot\vec b$ నుండి $\vec a\cdot\vec b=8$. అప్పుడు $\lvert\vec a-\vec b\rvert^2=16+49-16=49$, కాబట్టి $7$. సమాంతర చతుర్భుజ నియమంతో సరిచూడండి: $81+49=2(16+49)=130$.

  21. $3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ న్యూటన్ బలం ఒక కణాన్ని $(1,1,1)$ నుండి $(4,3,-1)$ కి కదిలిస్తుంది, పొడవులు మీటర్లలో ఉన్నాయి. చేసిన పని జౌల్‌లలో

    1. 11
    2. 13
    3. 17
    4. 7
    సమాధానం

    A. 11

    స్థానభ్రంశం $=(3,2,-2)$. పని $=3(3)+2(2)+1(-2)=11$. కేవలం అంత్య బిందువును వాడితే 17 వస్తుంది, అది తప్పు.

  22. $3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ న్యూటన్ బలం, స్థాన సదిశ $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మీటర్ గల బిందువు వద్ద పనిచేస్తుంది. మూలబిందువు పరంగా దాని భ్రామకం పరిమాణం, న్యూటన్ మీటర్లలో,

    1. 3
    2. 12
    3. 144
    4. 6
    సమాధానం

    B. 12

    $\vec r\times\vec F=\hat i(-4-4)-\hat j(2-6)+\hat k(2+6)=-8\hat{i}+4\hat{j}+8\hat{k}$. పరిమాణం $=\sqrt{64+16+64}=12$. సరిచూడండి: $\lvert r\rvert=3$, $\lvert F\rvert=\sqrt{17}$, మరియు $\vec r\cdot\vec F=3$, కాబట్టి $\lvert\vec r\times\vec F\rvert^2=153-9=144$.

  23. ఒక సదిశ ధన $x$-అక్షంతో $45^\circ$, ధన $y$-అక్షంతో $60^\circ$ కోణాలు, ధన $z$-అక్షంతో అల్ప కోణం చేస్తుంది. ఈ అల్ప కోణం, డిగ్రీలలో,

    1. 120
    2. 30
    3. 60
    4. 90
    సమాధానం

    C. 60

    $l^2+m^2+n^2=1$: $\frac12+\frac14+n^2=1$, కాబట్టి $n=\frac12$ (అల్ప కోణం అంటే $n>0$), మరియు కోణం $60^\circ$.

  24. పరిమాణం 14 గల సదిశ $2\hat{i} + 3\hat{j} + 6\hat{k}$ దిశలో ఉంది. దాని మూడు అంశాల మొత్తం

    1. 11
    2. 14
    3. 44
    4. 22
    సమాధానం

    D. 22

    యూనిట్ సదిశ $=\frac{1}{7}(2,3,6)$; దీనిని 14 తో గుణిస్తే $(4,6,12)$ వస్తుంది. మొత్తం $=22$.

  25. సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లు $\lvert\vec{a}\rvert=2$, $\lvert\vec{b}\rvert=3$ మరియు $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert=\sqrt{19}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $(\vec{a}+\vec{b})\cdot(\vec{a}-2\vec{b})$ విలువ

    1. -17
    2. -11
    3. -15
    4. 19
    సమాధానం

    A. -17

    $19=4+9+2\,\vec a\cdot\vec b$, కాబట్టి $\vec a\cdot\vec b=3$. విస్తరించండి: $\lvert\vec a\rvert^2-\vec a\cdot\vec b-2\lvert\vec b\rvert^2=4-3-18=-17$.

  26. ఒక సమాంతర చతుర్భుజ కర్ణాలు $3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మరియు $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$. దాని వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో

    1. 18
    2. 12
    3. 6
    4. 3
    సమాధానం

    C. 6

    $\vec d_1\times\vec d_2=\hat i(4+4)-\hat j(6-2)+\hat k(-6-2)=8\hat{i}-4\hat{j}-8\hat{k}$, పరిమాణం $12$. వైశాల్యం $=\frac12(12)=6$. సగం తీసుకోవడం మర్చిపోతే 12 వస్తుంది.

  27. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఏ రెండు సదిశలకైనా, $\vec{a}\cdot\vec{b}=\vec{b}\cdot\vec{a}$. ప్రవచనం II: ఏ రెండు సదిశలకైనా, $\vec{a}\times\vec{b}=\vec{b}\times\vec{a}$.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    అదిశ లబ్ధం పరివర్తనీయం. సదిశ లబ్ధం క్రమం మారితే గుర్తు మారుతుంది, కాబట్టి $\vec a\times\vec b=\vec 0$ అయితే తప్ప II తప్పు.

  28. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert\le\lvert\vec{a}\rvert+\lvert\vec{b}\rvert$. ప్రవచనం II: అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert\le\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert$.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    I అనేది త్రిభుజ అసమానత. $\sin\theta\le 1$ కాబట్టి II నిజం. రెండూ సరైనవి.

  29. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సున్నా కాని అన్ని సదిశలకూ, $\vec{b}$ పై $\vec{a}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణానికి సమానం. ప్రవచనం II: $\vec{b}$ పై $\vec{a}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం $\frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{b}\rvert}$.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    రెండు ప్రక్షేపణాలు $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec b\rvert}$ మరియు $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec a\rvert}$, ఇవి పరిమాణాలు సమానమైనప్పుడు (లేదా అదిశ లబ్ధం సున్నా అయినప్పుడు) మాత్రమే సమానం. I తప్పు, II నిజం.

  30. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $\vec{a}\cdot\vec{b}=\vec{a}\cdot\vec{c}$ మరియు $\vec{a}\ne\vec{0}$ అయితే, $\vec{b}=\vec{c}$. ప్రవచనం II: $\vec{a}\times\vec{b}=\vec{a}\times\vec{c}$ మరియు $\vec{a}\ne\vec{0}$ అయితే, $\vec{b}=\vec{c}$.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు

    I నుండి $\vec a\cdot(\vec b-\vec c)=0$ మాత్రమే వస్తుంది: $\vec a=\hat{i}$, $\vec b=\hat{j}$, $\vec c=\hat{k}$ తీసుకోండి. II నుండి $\vec a\times(\vec b-\vec c)=\vec 0$ మాత్రమే వస్తుంది: $\vec b=\vec c+\vec a$ తీసుకోండి. రెండూ తప్పు.

  31. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఒక సదిశ దిక్ కొసైన్‌లు $l, m, n$ లు $l^2+m^2+n^2=1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. ప్రవచనం II: ఒక సదిశ యొక్క ఏ మూడు దిక్ నిష్పత్తులు $a, b, c$ అయినా $a^2+b^2+c^2=1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    కొసైన్‌లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు, కాబట్టి I నిజం. నిష్పత్తులు కొసైన్‌లకు అనుపాతంలో మాత్రమే ఉంటాయి, ఉదాహరణకు $2,3,6$, కాబట్టి II తప్పు.

  32. నిశ్చితవాక్యం (A): అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert^2+(\vec{a}\cdot\vec{b})^2=\lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$. కారణం (R): $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$ మరియు $\vec{a}\cdot\vec{b}=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    రెండు సూత్రాలను వర్గం చేసి కూడి, $\sin^2\theta+\cos^2\theta=1$ వాడితే A నిరూపితమవుతుంది, కాబట్టి R అనేది A ను వివరిస్తుంది.

  33. నిశ్చితవాక్యం (A): సున్నా కాని రెండు సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లంబంగా ఉండేది $\vec{a}\cdot\vec{b}=0$ అయినప్పుడు మాత్రమే. కారణం (R): $\hat{i}\cdot\hat{j}=0$.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

    $\cos\theta=0$ కాబట్టి A నిజం. R ఒక నిజమైన వాస్తవం, కానీ ఒక ఉదాహరణ సాధారణ ప్రవచనాన్ని వివరించదు.

  34. నిశ్చితవాక్యం (A): రెండు సదిశల అదిశ లబ్ధం ఒక సదిశ కావచ్చు. కారణం (R): $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల అదిశ లబ్ధం $\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$ గా నిర్వచించబడింది.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    D. A అసత్యం కానీ R సత్యం

    R అనేది నిర్వచనం, మరియు అది ఒక వాస్తవ సంఖ్య, కాబట్టి A తప్పు కానీ R నిజం.

  35. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. సున్నా కాని సదిశలకు $\vec a\cdot\vec b=0$ b. సున్నా కాని సదిశలకు $\vec a\times\vec b=\vec 0$ c. $\vec a\cdot\vec b=-\lvert\vec a\rvert\lvert\vec b\rvert$ d. $\vec a\cdot\vec b=\lvert\vec a\rvert\lvert\vec b\rvert$ జాబితా II: i. సదిశలు లంబంగా ఉంటాయి ii. సదిశలు సరేఖీయం iii. సదిశలకు ఒకే దిశ ఉంటుంది iv. సదిశలకు వ్యతిరేక దిశలు ఉంటాయి

    1. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    2. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
    3. a-i, b-iii, c-iv, d-ii
    4. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    సమాధానం

    B. a-i, b-ii, c-iv, d-iii

    సున్నా అదిశ లబ్ధం: లంబకోణం. సున్నా సదిశ లబ్ధం: $\sin\theta=0$, సరేఖీయం. అదిశ లబ్ధం $-\lvert a\rvert\lvert b\rvert$ కు సమానం: $\cos\theta=-1$, వ్యతిరేక దిశ. అదిశ లబ్ధం $+\lvert a\rvert\lvert b\rvert$ కు సమానం: $\cos\theta=1$, ఒకే దిశ.

  36. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. $\vec a=\hat{i}+\hat{j}$ మరియు $\vec b=\hat{j}+\hat{k}$ లకు $\vec a\cdot\vec b$ b. అదే రెండు సదిశలకు $\lvert\vec a\times\vec b\rvert$ c. అదే రెండు సదిశల మధ్య కోణం యొక్క కొసైన్ d. అదే రెండు సదిశలకు $\vec b$ పై $\vec a$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం జాబితా II: i. $\frac12$ ii. $\sqrt3$ iii. $1$ iv. $\frac{1}{\sqrt2}$

    1. a-iii, b-ii, c-iv, d-i
    2. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    3. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
    4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
    సమాధానం

    D. a-iii, b-ii, c-i, d-iv

    $\vec a=\hat{i}+\hat{j}$ మరియు $\vec b=\hat{j}+\hat{k}$ లకు: అదిశ లబ్ధం $=1$; సదిశ లబ్ధం $=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$, పరిమాణం $\sqrt3$; $\cos\theta=\frac{1}{\sqrt2\sqrt2}=\frac12$; ప్రక్షేపణం $=\frac{1}{\sqrt2}$.

  37. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. స్థానభ్రంశం $\vec d$ పై స్థిర బలం $\vec F$ చేసిన పని b. స్థాన సదిశ $\vec r$ వద్ద పనిచేసే బలం $\vec F$ యొక్క మూలబిందువు పరంగా భ్రామకం c. ఆసన్న భుజాలు $\vec a$, $\vec b$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యం d. $\vec b$ పై $\vec a$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం జాబితా II: i. $\vec r\times\vec F$ ii. $\frac12\lvert\vec a\times\vec b\rvert$ iii. $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec b\rvert}$ iv. $\vec F\cdot\vec d$

    1. a-iv, b-i, c-iii, d-ii
    2. a-i, b-iv, c-ii, d-iii
    3. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    సమాధానం

    C. a-iv, b-i, c-ii, d-iii

    పని ఒక అదిశ లబ్ధం, భ్రామకం ఒక సదిశ లబ్ధం, త్రిభుజ వైశాల్యం సదిశ లబ్ధ పరిమాణంలో సగం, మరియు ప్రక్షేపణం అంటే అదిశ లబ్ధాన్ని ఏ సదిశపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో దాని పొడవుతో భాగించడం.

  38. $ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $A(1,1,1)$, $B(3,2,0)$ మరియు $C(4,5,1)$. దాని వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో

    1. $5\sqrt{3}$
    2. $5\sqrt{2}$
    3. $10$
    4. $\sqrt{26}$
    సమాధానం

    B. $5\sqrt{2}$

    $\vec{AB}=(2,1,-1)$ మరియు $\vec{BC}=(1,3,1)$ ఆసన్న భుజాలు. సదిశ లబ్ధం $=\hat{i}(1+3)-\hat{j}(2+1)+\hat{k}(6-1)=4\hat{i}-3\hat{j}+5\hat{k}$. పరిమాణం $\sqrt{16+9+25}=\sqrt{50}=5\sqrt2$.

  39. సదిశ $\vec c$ అనేది $\hat{i} + \hat{j}$ మరియు $\hat{j} + \hat{k}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉంది, మరియు $\vec c\cdot(2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})=6$. $\vec c$ పరిమాణం

    1. $3\sqrt{3}$
    2. $3$
    3. $\sqrt{3}$
    4. $6$
    సమాధానం

    A. $3\sqrt{3}$

    $\vec c$ అనేది $(\hat{i}+\hat{j})\times(\hat{j}+\hat{k})=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ కు సమాంతరం, కాబట్టి $\vec c=\lambda(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$. అప్పుడు $\vec c\cdot(2,1,1)=\lambda(2-1+1)=2\lambda=6$, $\lambda=3$. పరిమాణం $=3\sqrt3$.

  40. $O$ మూలబిందువుగా గల త్రిభుజం $OAB$ లో, $\lvert\vec{OA}\rvert=3$, $\lvert\vec{OB}\rvert=6$ మరియు $\angle AOB=60^\circ$. బిందువు $P$, $AB$ పై $AP:PB=1:2$ అయ్యేలా ఉంది. $\lvert\vec{OP}\rvert^2$ విలువ

    1. $18$
    2. $9$
    3. $21$
    4. $12$
    సమాధానం

    D. $12$

    $\vec{OP}=\frac{2\vec a+\vec b}{3}$ మరియు $\vec a\cdot\vec b=3\cdot6\cdot\frac12=9$. $\lvert\vec{OP}\rvert^2=\frac{4(9)+4(9)+36}{9}=\frac{108}{9}=12$. పొరపాటున $\frac{\vec a+2\vec b}{3}$ వాడితే $21$ వస్తుంది.

36 min left
‹
›