సదిశా బీజగణితం
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- సదిశకు పరిమాణం (magnitude) మరియు దిశ రెండూ ఉంటాయి; అదిశకు పరిమాణం మాత్రమే ఉంటుంది. రెండు సదిశలు సమానం కావాలంటే పరిమాణం, దిశ రెండూ సమానంగా ఉండాలి; అవి అంతరాళంలో ఎక్కడ గీసినా సరే.
- ప్రతిదీ అంశాలకు (components) తగ్గుతుంది: $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$, ఇక్కడ $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{a_1^2 + a_2^2 + a_3^2}$. కూడిక, తీసివేత, గుణకారాన్ని అంశం వారీగా చేయాలి.
- అదిశ లబ్ధం ఒక సంఖ్యను ఇస్తుంది: $\vec{a}\cdot\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$. రెండు సదిశలు ఎంత వరకు ఒకే వైపు మొగ్గుతున్నాయో ఇది కొలుస్తుంది; అవి లంబంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఇది సున్నా.
- సదిశ లబ్ధం ఒక సదిశను ఇస్తుంది: $\vec{a}\times\vec{b} = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta\,\hat{n}$, ఇది రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది. దీని పొడవు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లపై ఏర్పడే సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యానికి సమానం; అవి సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఇది సున్నా.
- ఒక సదిశ దిక్ కొసైన్లు (direction cosines) $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి; దిక్ నిష్పత్తులు (direction ratios) అంటే అదే నిష్పత్తిలో ఉన్న ఏ సంఖ్యలైనా.
1. అదిశలు, సదిశలు, పరిమాణం మరియు దిశ
ద్రవ్యరాశి, కాలం, ఉష్ణోగ్రత, వడి వీటికి ఒక్కొక్క సంఖ్య సరిపోతుంది. స్థానభ్రంశం, వేగం, బలం వీటికి అంతకంటే ఎక్కువ కావాలి: "5 km" అంటే మనం ఎక్కడికి చేరతామో చెప్పదు, కానీ "తూర్పు వైపు 5 km" చెబుతుంది. పరిమాణం, దిశ రెండింటితో వివరించే రాశిని సదిశ (vector) అంటారు. పరిమాణంతో మాత్రమే వివరించే రాశిని అదిశ (scalar) అంటారు.
సదిశను దిశా రేఖాఖండంగా గీస్తాం. $A$, $B$ బిందువులకు, $\vec{AB}$ సదిశ $A$ వద్ద (తోక) మొదలై $B$ వద్ద (తల) ముగుస్తుంది. దాని పొడవు $AB$ ను పరిమాణం అంటారు, దీన్ని $\lvert\vec{AB}\rvert$ అని రాస్తారు. బాణంతో కూడిన ఒకే అక్షరం $\vec{a}$ అంత్య బిందువులను పేర్కొనకుండా సదిశకు పేరు పెడుతుంది.
పరిమాణం ఎప్పుడూ రుణాత్మకం కాదు. దిశ అంటే బాణం చూపే వైపు; $\vec{BA}$ కు $\vec{AB}$ తో సమాన పరిమాణం ఉంటుంది కానీ దిశ వ్యతిరేకం, కాబట్టి $\vec{BA} = -\vec{AB}$.
2. స్థాన సదిశలు మరియు సదిశల రకాలు
ఒక బిందువు $O$ ను మూలబిందువుగా తీసుకోండి. బిందువు $P$ యొక్క స్థాన సదిశ (position vector) $\vec{OP}$. $P = (x, y, z)$ అయితే
ఇక్కడ $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ మూడు అక్షాల వెంట యూనిట్ సదిశలు. $A$ నుండి $B$ కి సదిశను తల నుండి తోకను తీసివేసి పొందుతాం:
తీసివేతను తప్పు క్రమంలో చేయడం వల్ల విద్యార్థులు మార్కులు కోల్పోతారు. "తల మైనస్ తోక" అని మార్జిన్లో ఒకసారి రాసుకుంటే అలవాటు స్థిరపడుతుంది.
| రకం | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| శూన్య సదిశ $\vec{0}$ | పరిమాణం 0, నిర్దిష్ట దిశ ఉండదు | $\vec{AA}$ |
| యూనిట్ సదిశ $\hat{a}$ | పరిమాణం 1 | $\hat{i}$ |
| సమాన సదిశలు | సమాన పరిమాణం, సమాన దిశ | సమాన పొడవు గల రెండు సమాంతర బాణాలు |
| $\vec{a}$ యొక్క రుణ సదిశ | సమాన పరిమాణం, వ్యతిరేక దిశ | $-\vec{a}$ |
| సరేఖీయ (సమాంతర) సదిశలు | ఒకే రేఖపై లేదా సమాంతర రేఖలపై ఉంటాయి | $\vec{a}$ మరియు $3\vec{a}$ |
| సమతలీయ సదిశలు | ఒకే తలంలో ఉంటాయి, లేదా ఒకే తలంలోకి తేవచ్చు | ఏ రెండు సదిశలైనా; మూడు సదిశలకు పరీక్ష అవసరం |
ఏ రెండు సదిశలైనా ఎల్లప్పుడూ సమతలీయంగా ఉంటాయి. మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సదిశలకు సమతలీయత నిజమైన నియమం; దాని పరీక్ష మీకు క్రింది లబ్ధాలలో తారసపడుతుంది. స్వేచ్ఛా సదిశ (free vector) అంటే పరిమాణం, దిశ మారకుండా ఎక్కడికైనా జరపగల సదిశ; ఈ అధ్యాయంలోని ప్రతి సదిశనూ అలాగే పరిగణిస్తాం, మూలబిందువుకు బంధించబడిన స్థాన సదిశలు తప్ప.
సున్నా కాని ఏ సదిశ $\vec{a}$ వెంటనైనా యూనిట్ సదిశ
కాబట్టి $\vec{a} = \lvert\vec{a}\rvert\,\hat{a}$. ఇచ్చిన దిశలో కావలసిన పొడవు గల సదిశను నిర్మించడానికి ఇదే ప్రాథమిక పద్ధతి.
ఉదాహరణ 1: $\vec{a} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$ వెంట యూనిట్ సదిశను, మరియు $\vec{a}$ కు వ్యతిరేక దిశలో పరిమాణం 21 గల సదిశను కనుక్కోండి.
దశ 1: $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.
దశ 2: యూనిట్ సదిశ $= \frac{1}{7}(2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k})$.
దశ 3: వ్యతిరేక దిశ అంటే $-\hat{a}$; దీనిని 21 తో గుణించండి: $-3(2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}) = -6\hat{i} + 9\hat{j} - 18\hat{k}$.
సరిచూడండి: $\sqrt{36 + 81 + 324} = \sqrt{441} = 21$. ముందు పొడవుతో భాగించండి, తర్వాత కావలసిన పొడవుతో గుణించండి.
3. కూడిక, అదిశ గుణకారం మరియు అంశాలు
త్రిభుజ నియమం. $\vec{b}$ యొక్క తోకను $\vec{a}$ యొక్క తల వద్ద ఉంచండి. అప్పుడు $\vec{a} + \vec{b}$ అనేది $\vec{a}$ తోక నుండి $\vec{b}$ తల వరకు ఉన్న సదిశ. సంకేతాలలో, $\vec{OA} + \vec{AB} = \vec{OB}$.
సమాంతర చతుర్భుజ నియమం. $\vec{a}$, $\vec{b}$ లను ఒకే బిందువు నుండి గీయండి. ఆ బిందువు నుండి వెళ్లే కర్ణం $\vec{a} + \vec{b}$. రెండు నియమాలు ఒకే ఫలితాన్ని ఇస్తాయి, ఎందుకంటే సమాంతర చతుర్భుజం అంటే ఒక కర్ణం వెంట కలిసిన రెండు త్రిభుజాలు.

చిత్రం 1.1: సదిశల కూడికలో త్రిభుజ నియమం మరియు సమాంతర చతుర్భుజ నియమం
కూడిక పరివర్తనీయం మరియు సహచరం: $\vec{a} + \vec{b} = \vec{b} + \vec{a}$ మరియు $(\vec{a} + \vec{b}) + \vec{c} = \vec{a} + (\vec{b} + \vec{c})$. తీసివేత అంటే రుణ సదిశను కూడటం: $\vec{a} - \vec{b} = \vec{a} + (-\vec{b})$. $ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $\vec{AB} = \vec{p}$, $\vec{AD} = \vec{q}$ అయితే $\vec{AC} = \vec{p} + \vec{q}$ మరియు $\vec{BD} = \vec{q} - \vec{p}$.
ఏ రెండు సదిశలకైనా $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert \le \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$; అవి ఒకే వైపు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సమానత్వం వస్తుంది. త్రిభుజంలో ఒక భుజం మిగతా రెండు భుజాల మొత్తం కంటే చిన్నదిగా ఉంటుందనే విషయమే ఇది.
అదిశ గుణకారం. వాస్తవ సంఖ్య $k$ కు, సదిశ $k\vec{a}$ పరిమాణం $\lvert k\rvert\lvert\vec{a}\rvert$; $k > 0$ అయితే దిశ $\vec{a}$ దిశే, $k < 0$ అయితే వ్యతిరేక దిశ. అలాగే $k(\vec{a} + \vec{b}) = k\vec{a} + k\vec{b}$. సున్నా కాని రెండు సదిశలలో ఒకటి రెండవదానికి అదిశ గుణిజమైనప్పుడు మాత్రమే అవి సరేఖీయం.
అంశాలు. రెండు పరిమాణాలలో, ధన $x$-అక్షంతో కోణం $\theta$ చేసే, పొడవు $r$ గల సదిశ $r\cos\theta\,\hat{i} + r\sin\theta\,\hat{j}$. మూడు పరిమాణాలలో, $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ మరియు $\vec{b} = b_1\hat{i} + b_2\hat{j} + b_3\hat{k}$ అయితే,
మూడు అంశాలూ సమానమైతే రెండు సదిశలు సమానం. అంశాలు నిష్పత్తిలో ఉంటే అవి సమాంతరం: $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$ (హారంలో సున్నా ఉంటే, "ఆ లవం కూడా సున్నా" అని చదవండి).
ఒక ఉపయోగకరమైన ఫలితం: $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల మధ్య కోణం యొక్క అంతర్గత సమద్విఖండన రేఖ వెంట ఉన్న సదిశ $\hat{a} + \hat{b}$, ఎందుకంటే రెండు యూనిట్ సదిశలను కూడితే సమచతుర్భుజ కర్ణం వస్తుంది, మరియు సమచతుర్భుజ కర్ణం కోణాన్ని సమద్విఖండన చేస్తుంది.
4. విభాజన సూత్రం మరియు సరేఖీయత
$A$, $B$ ల స్థాన సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ అనుకోండి. రేఖ $AB$ పై $AP : PB = m : n$ అయ్యేలా ఉన్న బిందువు $P$ యొక్క స్థాన సదిశ
అంతర్విభాజన సూత్రానికి కారణం: $\vec{AP} = \frac{m}{m+n}\vec{AB}$, కాబట్టి $\vec{p} = \vec{a} + \frac{m}{m+n}(\vec{b} - \vec{a}) = \frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$. బహిర్విభాజన సూత్రం $n$ బదులు $-n$ ఉంచడం వల్ల వస్తుంది. మధ్య బిందువుకు $m = n$, దీని వల్ల $\frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$ వస్తుంది. శీర్షాలు $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ గా గల త్రిభుజ కేంద్రక బిందువు (centroid) $\frac{\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}}{3}$.
గుణకాల అడ్డం గమనించండి: $m$ అనేది దూరపు చివర అయిన $B$ యొక్క స్థాన సదిశను గుణిస్తుంది. ఇదే అత్యంత సాధారణమైన పొరపాటు.
$A, B, C$ బిందువులు సరేఖీయమయ్యేది $\vec{AB}$, $\vec{AC}$ సమాంతరమైనప్పుడు మాత్రమే, అంటే ఏదో వాస్తవ సంఖ్య $k$ కు $\vec{AC} = k\,\vec{AB}$.
ఉదాహరణ 2: $A = (1, -2, 4)$ మరియు $B = (6, 3, -1)$. $AB$ ను $2:3$ నిష్పత్తిలో అంతరంగా, బహిరంగా విభజించే బిందువులను కనుక్కోండి.
దశ 1: $\vec{a} = (1, -2, 4)$, $\vec{b} = (6, 3, -1)$, $m = 2$, $n = 3$.
దశ 2 (అంతర్విభాజనం): $\frac{3\vec{a} + 2\vec{b}}{5} = \frac{(3, -6, 12) + (12, 6, -2)}{5} = \frac{(15, 0, 10)}{5} = (3, 0, 2)$.
దశ 3 (బహిర్విభాజనం): $\frac{2\vec{b} - 3\vec{a}}{2 - 3} = \frac{(12, 6, -2) - (3, -6, 12)}{-1} = (-9, -12, 14)$.
బహిర్బిందువు $Q$ ను సరిచూడండి: $\vec{AQ} = (-10, -10, 10)$ మరియు $\vec{BQ} = (-15, -15, 15)$, పొడవులు $2:3$ నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి.
నిష్పత్తిలో చిన్న భాగం $A$ కు చెందినది కాబట్టి బహిర్బిందువు $A$ కు ఆవల ఉంటుంది.
ఉదాహరణ 3: బిందువులు $A(1, 2, 3)$, $B(3, 5, 9)$ మరియు $C(\lambda, -1, -3)$ సరేఖీయం. $\lambda$ ను కనుక్కోండి.
దశ 1: $\vec{AB} = (2, 3, 6)$ మరియు $\vec{AC} = (\lambda - 1, -3, -6)$.
దశ 2: సమాంతరం అంటే $\vec{AC} = k\vec{AB}$. రెండవ అంశాల నుండి $-3 = 3k$, కాబట్టి $k = -1$.
దశ 3: మూడవ అంశాలు సరిపోతాయి: $-6 = 6k$. మొదటి అంశం నుండి $\lambda - 1 = 2k = -2$, కాబట్టి $\lambda = -1$.
ఏదైనా ఒక జత అంశాలను పోల్చి $k$ ను కనుక్కోండి, తర్వాత మిగిలిన అంశంతో అది సరిపోతుందో లేదో నిర్ధారించుకోండి.
5. దిక్ కొసైన్లు మరియు దిక్ నిష్పత్తులు
$\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$ ధన $x$, $y$, $z$ అక్షాలతో $\alpha, \beta, \gamma$ కోణాలు చేస్తుందనుకోండి. $l = \cos\alpha$, $m = \cos\beta$, $n = \cos\gamma$ సంఖ్యలను దిక్ కొసైన్లు అంటారు. $\vec{a}$ ను ప్రతి అక్షంపై ప్రక్షేపిస్తే $a_1 = \lvert\vec{a}\rvert l$, $a_2 = \lvert\vec{a}\rvert m$, $a_3 = \lvert\vec{a}\rvert n$ వస్తాయి, కాబట్టి
దిక్ కొసైన్లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు: $\hat{a} = l\hat{i} + m\hat{j} + n\hat{k}$. వాటికి అనుపాతంలో ఉన్న సంఖ్యలు, ఉదాహరణకు $a_1, a_2, a_3$ లే, దిక్ నిష్పత్తులు. అవి ఏకైకం కావు: $(2, -3, 6)$ మరియు $(4, -6, 12)$ ఒకే దిశను వర్ణిస్తాయి. $a, b, c$ నిష్పత్తుల నుండి కొసైన్లకు వెళ్లాలంటే $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ తో భాగించండి, మరియు వ్యతిరేక దిశకు అన్ని గుర్తులూ తిరగబడతాయని గుర్తుంచుకోండి.
దిక్ కొసైన్లు $(l_1, m_1, n_1)$ మరియు $(l_2, m_2, n_2)$ గా గల రెండు సదిశల మధ్య కోణం $\theta$ కు $\cos\theta = l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2$; ఇది తదుపరి విభాగంలోని అదిశ లబ్ధం నుండి వెంటనే వస్తుంది. $x$-అక్షం యొక్క కొసైన్లు $(1, 0, 0)$, మరియు సదిశ $\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ యొక్క కొసైన్లు $\left(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
ఒక త్రికాన్ని పరీక్షించడానికి వేగవంతమైన మార్గం వర్గాలు చేసి కూడటం. ఒక సదిశ రెండు అక్షాలతో $60^\circ$ కోణాలు చేస్తుందని ప్రశ్న చెబితే, $\frac{1}{4} + \frac{1}{4} + n^2 = 1$ నుండి $n = \pm\frac{1}{\sqrt{2}}$ వస్తుంది, కాబట్టి మూడవ అక్షంతో కోణం $45^\circ$ లేదా $135^\circ$. ఒకదాన్ని ఎంచుకునే ముందు ప్రశ్నలో "అల్ప" (acute) అనే పదం కోసం లేదా గుర్తు కోసం చూడండి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "కొసైన్లు అంటే కుదించిన రూపం: పొడవుతో భాగించండి." నిష్పత్తులకు ఏ కొలమానమైనా ఉండవచ్చు; కొసైన్లు యూనిట్ పొడవు కొలమానం, అందుకే వాటి వర్గాల మొత్తం ఎల్లప్పుడూ 1.
6. అదిశ (బిందు) లబ్ధం
ఒకే బిందువు నుండి గీసినప్పుడు $\theta$ కోణం ($0 \le \theta \le \pi$) చేసే రెండు సదిశలకు,
ఫలితం ఒక సంఖ్య. అల్ప కోణానికి ఇది ధనాత్మకం, లంబకోణానికి సున్నా, అధిక కోణానికి రుణాత్మకం. అంశాల రూపంలో, $\vec{a}\cdot\vec{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3$. ఇది $\hat{i}\cdot\hat{i} = \hat{j}\cdot\hat{j} = \hat{k}\cdot\hat{k} = 1$ మరియు $\hat{i}\cdot\hat{j} = \hat{j}\cdot\hat{k} = \hat{k}\cdot\hat{i} = 0$ అనే వాస్తవాల నుండి, విభాజన నియమంతో కలిపి వస్తుంది.
ధర్మాలు: $\vec{a}\cdot\vec{b} = \vec{b}\cdot\vec{a}$; $\vec{a}\cdot(\vec{b} + \vec{c}) = \vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{a}\cdot\vec{c}$; $\vec{a}\cdot\vec{a} = \lvert\vec{a}\rvert^2$; $(k\vec{a})\cdot\vec{b} = k(\vec{a}\cdot\vec{b})$. చివరి రెండు ధర్మాల వల్ల బీజగణితంలో లాగే వర్గాలను విస్తరించవచ్చు:
కోణం మరియు లంబత్వం. నిర్వచనాన్ని మార్చి రాస్తే,
సున్నా కాని సదిశలకు, $\vec{a}\perp\vec{b}$ అయ్యేది $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$ అయినప్పుడు మాత్రమే. శూన్య సదిశతో ఏ సదిశకైనా అదిశ లబ్ధం సున్నా, కాబట్టి "అదిశ లబ్ధం సున్నా అయితే లంబం" అనే ప్రవచనానికి రెండు సదిశలూ సున్నా కానివి కావాలి.
ప్రక్షేపణం. $\vec{b}$ తల నుండి $\vec{a}$ రేఖపైకి ఒక లంబం గీయండి. $\vec{a}$ వెంట గుర్తుతో కూడిన పొడవు, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం (scalar projection); సదిశ ప్రక్షేపణం $\hat{a}$ వెంట ఉంటుంది:
$\vec{a}$ పై $\vec{b}$ ప్రక్షేపణం కోసం, దేనిపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో ఆ సదిశ $\lvert\vec{a}\rvert$ తో భాగించాలి. అధిక కోణానికి ఇది రుణాత్మకం. అదిశ లబ్ధం యొక్క రేఖాగణిత అర్థం: $\vec{a}$ పొడవు గుణకారం $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ నీడ.
ప్రక్షేపణం $\vec{b}$ ను $\vec{a}$ వెంట ఉన్న భాగంగా మరియు దానికి అడ్డంగా ఉన్న భాగంగా కూడా విడదీస్తుంది. $\vec{b} = \vec{b}_{\parallel} + \vec{b}_{\perp}$ అని రాయండి, ఇక్కడ $\vec{b}_{\parallel}$ పైన చెప్పిన సదిశ ప్రక్షేపణం. అప్పుడు $\vec{b}_{\perp} = \vec{b} - \vec{b}_{\parallel}$, మరియు $\vec{b}_{\perp}\cdot\vec{a} = 0$ అని సరిచూసుకోవచ్చు. వాలు వెంట బలం యొక్క అంశం కోసం, లేదా లంబ పాదం కోసం అడిగే ప్రశ్నలు ఈ ఆలోచనే మారువేషంలో ఉన్నవి.
ఉదాహరణ 4: $\vec{a} = 2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ మరియు $\vec{b} = 6\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ లకు, కోణం యొక్క కొసైన్ను, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణాన్ని మరియు సదిశ ప్రక్షేపణాన్ని కనుక్కోండి.
దశ 1: $\vec{a}\cdot\vec{b} = 12 + 6 - 2 = 16$. $\lvert\vec{a}\rvert = 3$, $\lvert\vec{b}\rvert = \sqrt{36 + 9 + 4} = 7$.
దశ 2: $\cos\theta = \frac{16}{3 \times 7} = \frac{16}{21}$.
దశ 3: అదిశ ప్రక్షేపణం $= \frac{16}{3}$.
దశ 4: సదిశ ప్రక్షేపణం $= \frac{16}{9}(2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = \frac{32}{9}\hat{i} + \frac{32}{9}\hat{j} - \frac{16}{9}\hat{k}$.
కొసైన్ ధనాత్మకం, కాబట్టి కోణం అల్పకోణం; ప్రక్షేపణం కూడా ధనాత్మకంగా వచ్చింది, ఇది దానికి అనుగుణంగా ఉంది.
ఉదాహరణ 5: యూనిట్ సదిశలు $\vec{a}$ మరియు $\vec{b}$ లు $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert = \sqrt{3}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $(2\vec{a} + 5\vec{b})\cdot(3\vec{a} - \vec{b})$ ను కనుక్కోండి.
దశ 1: ఇచ్చిన దానిని వర్గం చేయండి: $3 = \lvert\vec{a}\rvert^2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b} + \lvert\vec{b}\rvert^2 = 2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b}$, కాబట్టి $\vec{a}\cdot\vec{b} = \frac{1}{2}$.
దశ 2: లబ్ధాన్ని విస్తరించండి: $6\lvert\vec{a}\rvert^2 - 2\,\vec{a}\cdot\vec{b} + 15\,\vec{a}\cdot\vec{b} - 5\lvert\vec{b}\rvert^2$.
దశ 3: ప్రతిక్షేపించండి: $6 - 1 + 7.5 - 5 = 7.5$.
సదిశలనే కనుక్కోవడానికి ఎప్పుడూ ప్రయత్నించవద్దు; $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల అదిశ లబ్ధం మాత్రమే అవసరం, మరియు పరిమాణ వర్గపు ఉపాయం దానిని ఇస్తుంది.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "బిందు లబ్ధం తివాచీ లాంటిది, సదిశ లబ్ధం అడ్డు తీగ లాంటిది: బిందు లబ్ధం మీరు తొక్కగలిగే ఒక సంఖ్యను ఇస్తుంది, సదిశ లబ్ధం పేజీ నుండి బయటకు చూపే కొత్త సదిశను ఇస్తుంది." ఏ లబ్ధం ఏ రకమైన రాశిని ఇస్తుందో మర్చిపోయినప్పుడు దీనిని ఉపయోగించండి.
7. సదిశ (తిర్యక్) లబ్ధం
$\theta$ కోణం చేసే రెండు సదిశలకు,
ఇక్కడ $\hat{n}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉన్న యూనిట్ సదిశ, దీనిని కుడిచేతి నియమంతో ఎంచుకుంటాం: వేళ్లను $\vec{a}$ నుండి $\vec{b}$ వైపు చిన్న కోణం ద్వారా తిప్పితే బొటనవేలు $\hat{n}$ వెంట చూపుతుంది. ధర్మాలు:
- $\vec{b}\times\vec{a} = -(\vec{a}\times\vec{b})$, కాబట్టి క్రమం ముఖ్యం.
- $\vec{a}\times(\vec{b} + \vec{c}) = \vec{a}\times\vec{b} + \vec{a}\times\vec{c}$, మరియు $(k\vec{a})\times\vec{b} = k(\vec{a}\times\vec{b})$.
- $\vec{a}\times\vec{a} = \vec{0}$; సున్నా కాని సదిశలకు, $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{0}$ అయ్యేది అవి సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే.
- $\hat{i}\times\hat{j} = \hat{k}$, $\hat{j}\times\hat{k} = \hat{i}$, $\hat{k}\times\hat{i} = \hat{j}$, మరియు ఏ జతనైనా తిప్పితే గుర్తు మారుతుంది.
ఈ నియమాల నుండి, $\vec{a} = (a_1, a_2, a_3)$ మరియు $\vec{b} = (b_1, b_2, b_3)$ గా, నిర్ధారక రూపం వస్తుంది:
మొదటి వరుస వెంట విస్తరించండి, మరియు మధ్య పదం ముందు మైనస్ గుర్తును ఉంచండి.
రేఖాగణిత అర్థం. $\vec{a}$, $\vec{b}$ లు ఆసన్న భుజాలుగా గల సమాంతర చతుర్భుజాన్ని తీసుకోండి. దాని భూమి $\lvert\vec{a}\rvert$ మరియు ఎత్తు $\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$, కాబట్టి
కర్ణాలు $\vec{d_1}$, $\vec{d_2}$ గా గల సమాంతర చతుర్భుజానికి వైశాల్యం $\frac{1}{2}\lvert\vec{d_1}\times\vec{d_2}\rvert$, ఎందుకంటే $\vec{d_1} = \vec{a} + \vec{b}$, $\vec{d_2} = \vec{b} - \vec{a}$ మరియు $\vec{d_1}\times\vec{d_2} = 2(\vec{a}\times\vec{b})$.

*చిత్రం 1.2: ఎడమ, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క ప్రక్షేపణం; కుడి, సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert h$*
రెండు లబ్ధాల మధ్య ఉన్న, తెలుసుకోదగిన ఒక సంబంధం:
ఇది $\sin^2\theta + \cos^2\theta = 1$ ను $\lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$ తో గుణించడమే.
ఇచ్చిన రెండు సదిశలకు లంబంగా ఉండే సదిశను కనుక్కోవడానికి, వాటి సదిశ లబ్ధాన్ని తీసుకోండి. దానిని యూనిట్ సదిశగా చేయడానికి, దాని పొడవుతో భాగించండి: $\pm\frac{\vec{a}\times\vec{b}}{\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉండే రెండు యూనిట్ సదిశలను ఇస్తుంది, తలానికి ఒక్కో వైపుకు ఒకటి. రెండు సదిశలకు లంబంగా, ఇచ్చిన పొడవు గల సదిశను అడిగితే ఇదే పద్ధతి, మరియు దిశ నిర్దిష్టంగా ఇవ్వకపోతే జవాబుకు రెండు గుర్తులు ఉంటాయి.
| అదిశ లబ్ధం | సదిశ లబ్ధం | |
|---|---|---|
| ఫలితం | అదిశ | సదిశ |
| సూత్రం | $\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$ | $\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta\,\hat{n}$ |
| పరివర్తనీయం | అవును | కాదు, గుర్తు మారుతుంది |
| సున్నా అయ్యేది | లంబంగా ఉన్నప్పుడు | సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు |
| గరిష్ఠం అయ్యేది | సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు | లంబంగా ఉన్నప్పుడు |
| ఇచ్చేది | ప్రక్షేపణం, కోణం, పని | వైశాల్యం, లంబ దిశ, భ్రామకం |
ఉదాహరణ 6: శీర్షాలు $A(1, 2, 3)$, $B(3, 3, 5)$, $C(2, 4, 1)$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యాన్ని కనుక్కోండి.
దశ 1: $\vec{AB} = (2, 1, 2)$ మరియు $\vec{AC} = (1, 2, -2)$.
దశ 2: $\vec{AB}\times\vec{AC} = \hat{i}(1\cdot(-2) - 2\cdot 2) - \hat{j}(2\cdot(-2) - 2\cdot 1) + \hat{k}(2\cdot 2 - 1\cdot 1) = -6\hat{i} + 6\hat{j} + 3\hat{k}$.
దశ 3: పరిమాణం $= \sqrt{36 + 36 + 9} = 9$.
దశ 4: వైశాల్యం $= \frac{1}{2}\times 9 = 4.5$.
ఇక్కడ $\vec{AB}\cdot\vec{AC} = 2 + 2 - 4 = 0$, కాబట్టి $A$ వద్ద కోణం లంబకోణం, మరియు వైశాల్యం $\frac{1}{2}(3)(3)$ కూడా, ఇది జవాబును నిర్ధారిస్తుంది.
ఉదాహరణ 7: మూడు యూనిట్ సదిశలు $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ లు $\vec{a} + \vec{b} + \vec{c} = \vec{0}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $\vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{b}\cdot\vec{c} + \vec{c}\cdot\vec{a}$ ను, మరియు వాటిలో ఏ రెండింటి మధ్యనైనా కోణాన్ని కనుక్కోండి.
దశ 1: సున్నా అయిన మొత్తాన్ని వర్గం చేయండి: $0 = \lvert\vec{a}\rvert^2 + \lvert\vec{b}\rvert^2 + \lvert\vec{c}\rvert^2 + 2(\vec{a}\cdot\vec{b} + \vec{b}\cdot\vec{c} + \vec{c}\cdot\vec{a})$.
దశ 2: మూడు వర్గాల మొత్తం 3, కాబట్టి కుండలీకరణంలోని విలువ $-\frac{3}{2}$.
దశ 3: కోణం కోసం, $\vec{a} + \vec{b} = -\vec{c}$ నుండి $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert^2 = 1$, కాబట్టి $2 + 2\vec{a}\cdot\vec{b} = 1$, $\cos\theta = -\frac{1}{2}$, $\theta = 120^\circ$.
త్రిభుజంగా మూసుకునే మూడు యూనిట్ సదిశలు, సమతుల్యతలో లాగే మూడు సమాన తాళ్ల లాగా, ఒకదానితో ఒకటి $120^\circ$ కోణంలో ఉంటాయి.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సైన్ పక్కకు జారుతుంది, కొసైన్ కాపీ చేస్తుంది." కోణం యొక్క కొసైన్ రెండవ సదిశ వెంట ఉన్నదాన్ని ఉంచుకుంటుంది (ప్రక్షేపణం, బిందు లబ్ధం); సైన్ దానికి అడ్డంగా నిలిచినదాన్ని తీసుకుంటుంది (ఎత్తు, వైశాల్యం, సదిశ లబ్ధం).
8. బలం చేసిన పని మరియు బల భ్రామకం
పని. స్థిర బలం $\vec{F}$ పనిచేస్తూ వస్తువు స్థానభ్రంశం $\vec{d}$ చెందితే చేసే పని
స్థానభ్రంశం వెంట ఉన్న బల అంశం మాత్రమే పని చేస్తుంది; చలనానికి లంబంగా ఉన్న బలం ఏ పనీ చేయదు.
భ్రామకం. బలం $\vec{F}$ ఒక సూచన బిందువు $O$ నుండి కొలిచిన స్థాన సదిశ $\vec{r}$ గల బిందువు వద్ద పనిచేస్తే, $O$ పరంగా $\vec{F}$ యొక్క భ్రామకం (టార్క్)
దీని పరిమాణం $\lvert\vec{r}\rvert\lvert\vec{F}\rvert\sin\theta$, అంటే బలం గుణకారం $O$ నుండి బల రేఖకు ఉన్న లంబ దూరం. దీని దిశ, బలం వస్తువును తిప్పడానికి ప్రయత్నించే అక్షం.
పని ఒక అదిశ, ఇది రుణాత్మకం కూడా కావచ్చు: ఘర్షణ లాగా చలనాన్ని వ్యతిరేకించే బలం స్థానభ్రంశంతో అధిక కోణం చేస్తుంది, అందువల్ల శక్తిని తగ్గిస్తుంది. బల రేఖ $O$ గుండా వెళ్తే భ్రామకం సున్నా, ఎందుకంటే అప్పుడు $\vec{r}$, $\vec{F}$ లు సమాంతరం మరియు $\sin\theta = 0$. బలాన్ని దాని సొంత రేఖ వెంట జరిపినా భ్రామకం మారదు, ఎందుకంటే $\vec{r}$ లో మార్పు $\vec{F}$ యొక్క గుణిజం మాత్రమే, అది సదిశ లబ్ధానికి ఏమీ కలపదు.
ఉదాహరణ 8: $\vec{F} = 4\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ న్యూటన్ బలం బిందువు $P(1, 2, 3)$ మీటరు వద్ద పనిచేస్తూ, దాని అనువర్తన బిందువును $Q(4, 0, 5)$ కి కదిలిస్తుంది. చేసిన పనిని, మరియు అది $P$ వద్ద పనిచేసినప్పుడు మూలబిందువు పరంగా బల భ్రామకాన్ని కనుక్కోండి.
దశ 1: స్థానభ్రంశం $\vec{PQ} = (3, -2, 2)$.
దశ 2: పని $= 4(3) + (-1)(-2) + 2(2) = 12 + 2 + 4 = 18$ జౌల్.
దశ 3: $\vec{r} = (1, 2, 3)$. $\vec{r}\times\vec{F} = \hat{i}(2\cdot 2 - 3\cdot(-1)) - \hat{j}(1\cdot 2 - 3\cdot 4) + \hat{k}(1\cdot(-1) - 2\cdot 4) = 7\hat{i} + 10\hat{j} - 9\hat{k}$.
సరిచూడండి: ఈ భ్రామకం $\vec{F}$ కు మరియు $\vec{r}$ కు లంబంగా ఉండాలి. $\vec{F}$ తో అదిశ లబ్ధం: $28 - 10 - 18 = 0$. $\vec{r}$ తో అదిశ లబ్ధం: $7 + 20 - 27 = 0$.
లంబత్వ పరీక్షకు పది సెకన్లు చాలు, మరియు సదిశ లబ్ధంలో దాదాపు ప్రతి లెక్కల పొరపాటును అది పట్టుకుంటుంది.
సాధారణ పొరపాట్లు
- $\vec{AB} = \vec{OA} - \vec{OB}$ అని రాయడం → తల మైనస్ తోక: $\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA}$.
- $AP:PB = m:n$ కు $\frac{m\vec{a} + n\vec{b}}{m+n}$ వాడటం → దూరపు చివర మిగిలిన భాగాన్ని తీసుకుంటుంది: $\frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$.
- దిక్ నిష్పత్తుల త్రికాన్ని దిక్ కొసైన్లుగా భావించడం → ముందు $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ తో భాగించండి.
- $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$ నుండి $\vec{a} = \vec{0}$ లేదా $\vec{b} = \vec{0}$ అని నిర్ధారించడం → అదిశ లబ్ధం సున్నా అయితే సదిశలు లంబంగా ఉండటం కూడా సాధ్యమే.
- $\vec{a}\cdot\vec{b} = \vec{a}\cdot\vec{c}$ లో కొట్టివేసి $\vec{b} = \vec{c}$ అనడం → $\vec{a}\cdot(\vec{b} - \vec{c}) = 0$ మాత్రమే వస్తుంది. సదిశ లబ్ధానికీ ఇదే వర్తిస్తుంది.
- $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{b}\times\vec{a}$ అని రాయడం → క్రమం మారిస్తే సదిశ లబ్ధం గుర్తు మారుతుంది.
- $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ ప్రక్షేపణానికి $\lvert\vec{b}\rvert$ తో భాగించడం → దేనిపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో ఆ సదిశ పొడవు $\lvert\vec{a}\rvert$ తో భాగించండి.
- $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert^2$ ను $\lvert\vec{a}\rvert^2 + \lvert\vec{b}\rvert^2$ గా విస్తరించడం → అడ్డు పదం $2\,\vec{a}\cdot\vec{b}$ ను కలపండి.
- నిర్ధారకంలో మధ్య పదం యొక్క మైనస్ గుర్తును వదిలేయడం → $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ వెంట $+ - +$ గుర్తులతో విస్తరించండి.
- $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$ అని నొక్కి చెప్పడం → ఇది సదిశలు ఒకే దిశలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే నిజం.
త్వరిత పునశ్చరణ
- $\vec{AB} = \vec{OB} - \vec{OA}$; $\lvert\vec{a}\rvert = \sqrt{a_1^2 + a_2^2 + a_3^2}$; $\hat{a} = \vec{a}/\lvert\vec{a}\rvert$.
- త్రిభుజ నియమం: $\vec{OA} + \vec{AB} = \vec{OB}$; సమాంతర చతుర్భుజ కర్ణాలు $\vec{p} + \vec{q}$ మరియు $\vec{q} - \vec{p}$.
- $\lvert\vec{a} + \vec{b}\rvert \le \lvert\vec{a}\rvert + \lvert\vec{b}\rvert$, ఒకే దిశకు సమానత్వం.
- సమాంతర సదిశలు: $\vec{a} = k\vec{b}$, అంశాలు నిష్పత్తిలో.
- అంతర్విభాజనం: $\frac{n\vec{a} + m\vec{b}}{m+n}$; బహిర్విభాజనం: $\frac{m\vec{b} - n\vec{a}}{m-n}$; కేంద్రక బిందువు $\frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}}{3}$.
- దిక్ కొసైన్లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు, కాబట్టి $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
- $\vec{a}\cdot\vec{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3 = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$.
- లంబం: సున్నా కాని సదిశలకు $\vec{a}\cdot\vec{b} = 0$.
- $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ అదిశ ప్రక్షేపణం: $\frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{a}\rvert}$.
- $\lvert\vec{a} \pm \vec{b}\rvert^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2 \pm 2\,\vec{a}\cdot\vec{b} + \lvert\vec{b}\rvert^2$.
- $\vec{a}\times\vec{b}$ రెండింటికీ లంబం; $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert = \lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$; $\vec{b}\times\vec{a} = -\vec{a}\times\vec{b}$.
- సమాంతర సదిశలు: $\vec{a}\times\vec{b} = \vec{0}$.
- సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం $= \lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$; త్రిభుజం $= \frac{1}{2}\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$; కర్ణాలతో, $\frac{1}{2}\lvert\vec{d_1}\times\vec{d_2}\rvert$.
- $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert^2 + (\vec{a}\cdot\vec{b})^2 = \lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$.
- పని $= \vec{F}\cdot\vec{d}$; భ్రామకం $= \vec{r}\times\vec{F}$.
సాధన ప్రశ్నలు
సదిశ $2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$ యొక్క పరిమాణం ఎంత?
- 5
- 7
- $\sqrt{31}$
- 11
సమాధానం
B. 7
$\sqrt{4+9+36}=\sqrt{49}=7$. అంశాలను కూడటం వల్ల 5 వస్తుంది, వర్గాల వద్ద గుర్తు పొరపాటు వల్ల $\sqrt{31}$ వస్తుంది.
$3\hat{i} - 4\hat{k}$ దిశలో యూనిట్ సదిశ
- $\frac{1}{7}(3\hat{i} - 4\hat{k})$
- $\frac{1}{5}(3\hat{i} + 4\hat{k})$
- $\frac{1}{5}(3\hat{i} - 4\hat{k})$
- $3\hat{i} - 4\hat{k}$
సమాధానం
C. $\frac{1}{5}(3\hat{i} - 4\hat{k})$
పరిమాణం $=\sqrt{9+16}=5$. సదిశను 5 తో భాగించండి, గుర్తులను అలాగే ఉంచండి.
బిందువులు $A(2,-1,3)$ మరియు $B(5,3,-2)$ ఇవ్వబడ్డాయి. సదిశ $\vec{AB}$
- $3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$
- $3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$
- $-3\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k}$
- $7\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$
సమాధానం
A. $3\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$
తల మైనస్ తోక: $(5-2,\,3-(-1),\,-2-3)=(3,4,-5)$.
$P$ అనేది స్థాన సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ గల బిందువులను కలిపే ఖండాన్ని $2:1$ నిష్పత్తిలో బహిర్విభజిస్తుంది, అంటే $AP:PB=2:1$ మరియు $P$ ఖండం వెలుపల ఉంది. $P$ యొక్క స్థాన సదిశ
- $2\vec{a}-\vec{b}$
- $\frac{2\vec{b}+\vec{a}}{3}$
- $\frac{2\vec{b}-\vec{a}}{3}$
- $2\vec{b}-\vec{a}$
సమాధానం
D. $2\vec{b}-\vec{a}$
బహిర్విభాజన సూత్రం $\frac{m\vec{b}-n\vec{a}}{m-n}$ లో $m=2$, $n=1$ ఉంచితే $\frac{2\vec{b}-\vec{a}}{1}$ వస్తుంది. ఒక రేఖపై $\vec{a}=0$, $\vec{b}=1$ తీసుకుని సరిచూడండి: $P=2$, కాబట్టి $AP=2$ మరియు $PB=1$.
సదిశ $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ యొక్క దిక్ కొసైన్లు
- $\frac{1}{3},\frac{2}{3},\frac{2}{3}$
- $\frac{1}{9},-\frac{2}{9},\frac{2}{9}$
- $1,-2,2$
- $\frac{1}{3},-\frac{2}{3},\frac{2}{3}$
సమాధానం
D. $\frac{1}{3},-\frac{2}{3},\frac{2}{3}$
పరిమాణం $=\sqrt{1+4+4}=3$; ప్రతి అంశాన్ని 3 తో భాగించండి. సరిచూడండి: $\frac19+\frac49+\frac49=1$.
సదిశలు $2\hat{i} + \lambda\hat{j} + \hat{k}$ మరియు $\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ లంబంగా ఉన్నాయి. $\lambda$ విలువ
- $\frac{1}{2}$
- $\frac{5}{2}$
- $1$
- $-\frac{5}{2}$
సమాధానం
B. $\frac{5}{2}$
అదిశ లబ్ధం సున్నా: $2-2\lambda+3=0$, కాబట్టి $\lambda=\frac{5}{2}$. తిరిగి ప్రతిక్షేపించండి: $2-5+3=0$.
$(\hat{i} \times \hat{j}) \times \hat{j}$ విలువ
- $-\hat{i}$
- $\vec{0}$
- $\hat{k}$
- $\hat{i}$
సమాధానం
A. $-\hat{i}$
$\hat{i}\times\hat{j}=\hat{k}$ మరియు $\hat{k}\times\hat{j}=-\hat{i}$, ఎందుకంటే $\hat{j}\times\hat{k}=\hat{i}$ మరియు క్రమం తిప్పితే గుర్తు మారుతుంది.
సున్నా కాని సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల మధ్య కోణం $\theta$ కు $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=\vec{a}\cdot\vec{b}$. అప్పుడు $\theta$ విలువ
- $\frac{\pi}{2}$
- $\frac{\pi}{3}$
- $\frac{\pi}{4}$
- $\frac{\pi}{6}$
సమాధానం
C. $\frac{\pi}{4}$
$\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$ నుండి $\tan\theta=1$ వస్తుంది. అదిశ లబ్ధం ధనాత్మకం, కాబట్టి $\theta=\frac{\pi}{4}$.
సున్నా కాని సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లకు, $(\vec{a}+\vec{b})\cdot(\vec{a}-\vec{b})=0$ సమీకరణం నిజమయ్యేది ఎప్పుడంటే, అది మరియు అది మాత్రమే
- $\vec{a}=\vec{b}$
- $\lvert\vec{a}\rvert=\lvert\vec{b}\rvert$
- $\vec{a}$, $\vec{b}$ కి లంబంగా ఉంటుంది
- $\vec{a}$, $\vec{b}$ కి సమాంతరంగా ఉంటుంది
సమాధానం
B. $\lvert\vec{a}\rvert=\lvert\vec{b}\rvert$
విస్తరిస్తే, $\lvert\vec{a}\rvert^2-\lvert\vec{b}\rvert^2=0$. సమాన పరిమాణాలు ఉంటే చాలు; $\vec{a}=\vec{b}$ అనేది ఒక ప్రత్యేక సందర్భం మాత్రమే.
ఆసన్న భుజాలు $\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ మరియు $-3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ గా గల సమాంతర చతుర్భుజ వైశాల్యం
- $6\sqrt{5}$
- $2\sqrt{57}$
- $3\sqrt{5}$
- $12\sqrt{5}$
సమాధానం
A. $6\sqrt{5}$
సదిశ లబ్ధం: $\hat{i}(2+6)-\hat{j}(1+9)+\hat{k}(-2+6)=8\hat{i}-10\hat{j}+4\hat{k}$. పరిమాణం $\sqrt{64+100+16}=\sqrt{180}=6\sqrt{5}$.
క్రింది వాటిలో యూనిట్ సదిశ ఏది?
- $\frac{1}{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
- $\frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j})$
- $\frac{1}{3}(\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k})$
- $\frac{1}{2}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
సమాధానం
C. $\frac{1}{3}(\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k})$
చివరిది మాత్రమే $\frac{1+4+4}{9}=1$ ఇస్తుంది. మిగిలినవి పరిమాణ వర్గానికి $\frac34$, $\frac23$ మరియు $\frac13$ ఇస్తాయి.
$ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $\vec{AB}=\vec{p}$ మరియు $\vec{AD}=\vec{q}$. సదిశ $\vec{BD}$
- $\vec{p}+\vec{q}$
- $-\vec{p}-\vec{q}$
- $\vec{p}-\vec{q}$
- $\vec{q}-\vec{p}$
సమాధానం
D. $\vec{q}-\vec{p}$
$\vec{BD}=\vec{BA}+\vec{AD}=-\vec{p}+\vec{q}$.
బిందువులు $A(1,2,3)$, $B(3,5,9)$ మరియు $C(\lambda,-1,-3)$ సరేఖీయం. అప్పుడు $\lambda$ విలువ
- $-1$
- $1$
- $-3$
- $3$
సమాధానం
A. $-1$
$\vec{AB}=(2,3,6)$, $\vec{AC}=(\lambda-1,-3,-6)=k\,\vec{AB}$ నుండి $k=-1$, కాబట్టి $\lambda-1=-2$ మరియు $\lambda=-1$.
$\vec a = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మరియు $\vec b = 4\hat{i} - 3\hat{k}$ అనుకోండి. వాటి మధ్య కోణం యొక్క అంతర్ సమద్విఖండన రేఖ వెంట యూనిట్ సదిశ
- $\frac{-7\hat{i} + 10\hat{j} + 19\hat{k}}{\sqrt{510}}$
- $\frac{5\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{30}}$
- $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{15}$
- $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{390}}$
సమాధానం
D. $\frac{17\hat{i} + 10\hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{390}}$
$\lvert\vec a\rvert=3$, $\lvert\vec b\rvert=5$. సమద్విఖండన దిశ $\hat a+\hat b=\frac13(1,2,2)+\frac15(4,0,-3)=\frac{1}{15}(17,10,1)$. దీని పొడవు $\frac{\sqrt{390}}{15}$, కాబట్టి దానితో భాగించండి: $\frac{(17,10,1)}{\sqrt{390}}$. పొడవులు సమానమైతే తప్ప కేవలం మొత్తం $\vec a+\vec b$ సమద్విఖండన రేఖ వెంట ఉండదు.
$(2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k})\cdot(\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k})$ విలువ
- 0
- 12
- 4
- 8
సమాధానం
C. 4
$2(1)+(-1)(4)+3(2)=2-4+6=4$.
రెండు సదిశల పరిమాణాలు 2 మరియు 3, వాటి అదిశ లబ్ధం 3. వాటి మధ్య కోణం, డిగ్రీలలో,
- 120
- 60
- 45
- 30
సమాధానం
B. 60
$\cos\theta=\frac{3}{2\times3}=\frac12$, కాబట్టి $\theta=60^\circ$.
$2\hat{i} + 3\hat{j} + 6\hat{k}$ పై $\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం
- 14
- 2
- 7
- 4
సమాధానం
B. 2
అదిశ లబ్ధం $=2+6+6=14$. ఏ సదిశపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో దాని పొడవు $=\sqrt{4+9+36}=7$. ప్రక్షేపణం $=\frac{14}{7}=2$.
శీర్షాలు $(1,2,3)$, $(3,3,5)$ మరియు $(2,4,1)$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో
- 6
- 9
- 4.5
- 2.25
సమాధానం
C. 4.5
మొదటి శీర్షం నుండి భుజాలు: $(2,1,2)$ మరియు $(1,2,-2)$. సదిశ లబ్ధం $=(-6,6,3)$, పరిమాణం 9. వైశాల్యం $=\frac92=4.5$. సరిచూడండి: ఆ రెండు భుజాల అదిశ లబ్ధం $2+2-4=0$, అంటే లంబకోణం, మరియు వైశాల్యం $\frac12(3)(3)$.
$\lvert\vec{a}\rvert=3$, $\lvert\vec{b}\rvert=5$ మరియు $\vec{a}\cdot\vec{b}=9$ గా గల సదిశలకు, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert$ విలువ
- 15
- 9
- 20
- 12
సమాధానం
D. 12
$\cos\theta=\frac{9}{15}=\frac35$, కాబట్టి $\sin\theta=\frac45$ మరియు $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=15\times\frac45=12$. $\lvert\vec a\times\vec b\rvert^2+81=225$ తో సరిచూడండి: $144+81=225$.
సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లకు $\lvert\vec{a}\rvert=4$, $\lvert\vec{b}\rvert=7$ మరియు $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert=9$. $\lvert\vec{a}-\vec{b}\rvert$ విలువ
- 7
- 5
- 9
- 8
సమాధానం
A. 7
$81=16+49+2\,\vec a\cdot\vec b$ నుండి $\vec a\cdot\vec b=8$. అప్పుడు $\lvert\vec a-\vec b\rvert^2=16+49-16=49$, కాబట్టి $7$. సమాంతర చతుర్భుజ నియమంతో సరిచూడండి: $81+49=2(16+49)=130$.
$3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ న్యూటన్ బలం ఒక కణాన్ని $(1,1,1)$ నుండి $(4,3,-1)$ కి కదిలిస్తుంది, పొడవులు మీటర్లలో ఉన్నాయి. చేసిన పని జౌల్లలో
- 11
- 13
- 17
- 7
సమాధానం
A. 11
స్థానభ్రంశం $=(3,2,-2)$. పని $=3(3)+2(2)+1(-2)=11$. కేవలం అంత్య బిందువును వాడితే 17 వస్తుంది, అది తప్పు.
$3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ న్యూటన్ బలం, స్థాన సదిశ $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మీటర్ గల బిందువు వద్ద పనిచేస్తుంది. మూలబిందువు పరంగా దాని భ్రామకం పరిమాణం, న్యూటన్ మీటర్లలో,
- 3
- 12
- 144
- 6
సమాధానం
B. 12
$\vec r\times\vec F=\hat i(-4-4)-\hat j(2-6)+\hat k(2+6)=-8\hat{i}+4\hat{j}+8\hat{k}$. పరిమాణం $=\sqrt{64+16+64}=12$. సరిచూడండి: $\lvert r\rvert=3$, $\lvert F\rvert=\sqrt{17}$, మరియు $\vec r\cdot\vec F=3$, కాబట్టి $\lvert\vec r\times\vec F\rvert^2=153-9=144$.
ఒక సదిశ ధన $x$-అక్షంతో $45^\circ$, ధన $y$-అక్షంతో $60^\circ$ కోణాలు, ధన $z$-అక్షంతో అల్ప కోణం చేస్తుంది. ఈ అల్ప కోణం, డిగ్రీలలో,
- 120
- 30
- 60
- 90
సమాధానం
C. 60
$l^2+m^2+n^2=1$: $\frac12+\frac14+n^2=1$, కాబట్టి $n=\frac12$ (అల్ప కోణం అంటే $n>0$), మరియు కోణం $60^\circ$.
పరిమాణం 14 గల సదిశ $2\hat{i} + 3\hat{j} + 6\hat{k}$ దిశలో ఉంది. దాని మూడు అంశాల మొత్తం
- 11
- 14
- 44
- 22
సమాధానం
D. 22
యూనిట్ సదిశ $=\frac{1}{7}(2,3,6)$; దీనిని 14 తో గుణిస్తే $(4,6,12)$ వస్తుంది. మొత్తం $=22$.
సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లు $\lvert\vec{a}\rvert=2$, $\lvert\vec{b}\rvert=3$ మరియు $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert=\sqrt{19}$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. $(\vec{a}+\vec{b})\cdot(\vec{a}-2\vec{b})$ విలువ
- -17
- -11
- -15
- 19
సమాధానం
A. -17
$19=4+9+2\,\vec a\cdot\vec b$, కాబట్టి $\vec a\cdot\vec b=3$. విస్తరించండి: $\lvert\vec a\rvert^2-\vec a\cdot\vec b-2\lvert\vec b\rvert^2=4-3-18=-17$.
ఒక సమాంతర చతుర్భుజ కర్ణాలు $3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ మరియు $\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$. దాని వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో
- 18
- 12
- 6
- 3
సమాధానం
C. 6
$\vec d_1\times\vec d_2=\hat i(4+4)-\hat j(6-2)+\hat k(-6-2)=8\hat{i}-4\hat{j}-8\hat{k}$, పరిమాణం $12$. వైశాల్యం $=\frac12(12)=6$. సగం తీసుకోవడం మర్చిపోతే 12 వస్తుంది.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఏ రెండు సదిశలకైనా, $\vec{a}\cdot\vec{b}=\vec{b}\cdot\vec{a}$. ప్రవచనం II: ఏ రెండు సదిశలకైనా, $\vec{a}\times\vec{b}=\vec{b}\times\vec{a}$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
అదిశ లబ్ధం పరివర్తనీయం. సదిశ లబ్ధం క్రమం మారితే గుర్తు మారుతుంది, కాబట్టి $\vec a\times\vec b=\vec 0$ అయితే తప్ప II తప్పు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}+\vec{b}\rvert\le\lvert\vec{a}\rvert+\lvert\vec{b}\rvert$. ప్రవచనం II: అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert\le\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
I అనేది త్రిభుజ అసమానత. $\sin\theta\le 1$ కాబట్టి II నిజం. రెండూ సరైనవి.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సున్నా కాని అన్ని సదిశలకూ, $\vec{b}$ పై $\vec{a}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం, $\vec{a}$ పై $\vec{b}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణానికి సమానం. ప్రవచనం II: $\vec{b}$ పై $\vec{a}$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం $\frac{\vec{a}\cdot\vec{b}}{\lvert\vec{b}\rvert}$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
రెండు ప్రక్షేపణాలు $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec b\rvert}$ మరియు $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec a\rvert}$, ఇవి పరిమాణాలు సమానమైనప్పుడు (లేదా అదిశ లబ్ధం సున్నా అయినప్పుడు) మాత్రమే సమానం. I తప్పు, II నిజం.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: $\vec{a}\cdot\vec{b}=\vec{a}\cdot\vec{c}$ మరియు $\vec{a}\ne\vec{0}$ అయితే, $\vec{b}=\vec{c}$. ప్రవచనం II: $\vec{a}\times\vec{b}=\vec{a}\times\vec{c}$ మరియు $\vec{a}\ne\vec{0}$ అయితే, $\vec{b}=\vec{c}$.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
I నుండి $\vec a\cdot(\vec b-\vec c)=0$ మాత్రమే వస్తుంది: $\vec a=\hat{i}$, $\vec b=\hat{j}$, $\vec c=\hat{k}$ తీసుకోండి. II నుండి $\vec a\times(\vec b-\vec c)=\vec 0$ మాత్రమే వస్తుంది: $\vec b=\vec c+\vec a$ తీసుకోండి. రెండూ తప్పు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఒక సదిశ దిక్ కొసైన్లు $l, m, n$ లు $l^2+m^2+n^2=1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి. ప్రవచనం II: ఒక సదిశ యొక్క ఏ మూడు దిక్ నిష్పత్తులు $a, b, c$ అయినా $a^2+b^2+c^2=1$ ను తృప్తిపరుస్తాయి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
కొసైన్లు యూనిట్ సదిశ అంశాలు, కాబట్టి I నిజం. నిష్పత్తులు కొసైన్లకు అనుపాతంలో మాత్రమే ఉంటాయి, ఉదాహరణకు $2,3,6$, కాబట్టి II తప్పు.
నిశ్చితవాక్యం (A): అన్ని సదిశలకూ, $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert^2+(\vec{a}\cdot\vec{b})^2=\lvert\vec{a}\rvert^2\lvert\vec{b}\rvert^2$. కారణం (R): $\lvert\vec{a}\times\vec{b}\rvert=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\sin\theta$ మరియు $\vec{a}\cdot\vec{b}=\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
రెండు సూత్రాలను వర్గం చేసి కూడి, $\sin^2\theta+\cos^2\theta=1$ వాడితే A నిరూపితమవుతుంది, కాబట్టి R అనేది A ను వివరిస్తుంది.
నిశ్చితవాక్యం (A): సున్నా కాని రెండు సదిశలు $\vec{a}$, $\vec{b}$ లంబంగా ఉండేది $\vec{a}\cdot\vec{b}=0$ అయినప్పుడు మాత్రమే. కారణం (R): $\hat{i}\cdot\hat{j}=0$.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
$\cos\theta=0$ కాబట్టి A నిజం. R ఒక నిజమైన వాస్తవం, కానీ ఒక ఉదాహరణ సాధారణ ప్రవచనాన్ని వివరించదు.
నిశ్చితవాక్యం (A): రెండు సదిశల అదిశ లబ్ధం ఒక సదిశ కావచ్చు. కారణం (R): $\vec{a}$, $\vec{b}$ ల అదిశ లబ్ధం $\lvert\vec{a}\rvert\lvert\vec{b}\rvert\cos\theta$ గా నిర్వచించబడింది.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
R అనేది నిర్వచనం, మరియు అది ఒక వాస్తవ సంఖ్య, కాబట్టి A తప్పు కానీ R నిజం.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. సున్నా కాని సదిశలకు $\vec a\cdot\vec b=0$ b. సున్నా కాని సదిశలకు $\vec a\times\vec b=\vec 0$ c. $\vec a\cdot\vec b=-\lvert\vec a\rvert\lvert\vec b\rvert$ d. $\vec a\cdot\vec b=\lvert\vec a\rvert\lvert\vec b\rvert$ జాబితా II: i. సదిశలు లంబంగా ఉంటాయి ii. సదిశలు సరేఖీయం iii. సదిశలకు ఒకే దిశ ఉంటుంది iv. సదిశలకు వ్యతిరేక దిశలు ఉంటాయి
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
- a-i, b-ii, c-iv, d-iii
- a-i, b-iii, c-iv, d-ii
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
సమాధానం
B. a-i, b-ii, c-iv, d-iii
సున్నా అదిశ లబ్ధం: లంబకోణం. సున్నా సదిశ లబ్ధం: $\sin\theta=0$, సరేఖీయం. అదిశ లబ్ధం $-\lvert a\rvert\lvert b\rvert$ కు సమానం: $\cos\theta=-1$, వ్యతిరేక దిశ. అదిశ లబ్ధం $+\lvert a\rvert\lvert b\rvert$ కు సమానం: $\cos\theta=1$, ఒకే దిశ.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. $\vec a=\hat{i}+\hat{j}$ మరియు $\vec b=\hat{j}+\hat{k}$ లకు $\vec a\cdot\vec b$ b. అదే రెండు సదిశలకు $\lvert\vec a\times\vec b\rvert$ c. అదే రెండు సదిశల మధ్య కోణం యొక్క కొసైన్ d. అదే రెండు సదిశలకు $\vec b$ పై $\vec a$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం జాబితా II: i. $\frac12$ ii. $\sqrt3$ iii. $1$ iv. $\frac{1}{\sqrt2}$
- a-iii, b-ii, c-iv, d-i
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
- a-iii, b-ii, c-i, d-iv
సమాధానం
D. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
$\vec a=\hat{i}+\hat{j}$ మరియు $\vec b=\hat{j}+\hat{k}$ లకు: అదిశ లబ్ధం $=1$; సదిశ లబ్ధం $=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$, పరిమాణం $\sqrt3$; $\cos\theta=\frac{1}{\sqrt2\sqrt2}=\frac12$; ప్రక్షేపణం $=\frac{1}{\sqrt2}$.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. స్థానభ్రంశం $\vec d$ పై స్థిర బలం $\vec F$ చేసిన పని b. స్థాన సదిశ $\vec r$ వద్ద పనిచేసే బలం $\vec F$ యొక్క మూలబిందువు పరంగా భ్రామకం c. ఆసన్న భుజాలు $\vec a$, $\vec b$ గా గల త్రిభుజ వైశాల్యం d. $\vec b$ పై $\vec a$ యొక్క అదిశ ప్రక్షేపణం జాబితా II: i. $\vec r\times\vec F$ ii. $\frac12\lvert\vec a\times\vec b\rvert$ iii. $\frac{\vec a\cdot\vec b}{\lvert\vec b\rvert}$ iv. $\vec F\cdot\vec d$
- a-iv, b-i, c-iii, d-ii
- a-i, b-iv, c-ii, d-iii
- a-iv, b-i, c-ii, d-iii
- a-iv, b-ii, c-i, d-iii
సమాధానం
C. a-iv, b-i, c-ii, d-iii
పని ఒక అదిశ లబ్ధం, భ్రామకం ఒక సదిశ లబ్ధం, త్రిభుజ వైశాల్యం సదిశ లబ్ధ పరిమాణంలో సగం, మరియు ప్రక్షేపణం అంటే అదిశ లబ్ధాన్ని ఏ సదిశపై ప్రక్షేపిస్తున్నామో దాని పొడవుతో భాగించడం.
$ABCD$ సమాంతర చతుర్భుజంలో $A(1,1,1)$, $B(3,2,0)$ మరియు $C(4,5,1)$. దాని వైశాల్యం చదరపు యూనిట్లలో
- $5\sqrt{3}$
- $5\sqrt{2}$
- $10$
- $\sqrt{26}$
సమాధానం
B. $5\sqrt{2}$
$\vec{AB}=(2,1,-1)$ మరియు $\vec{BC}=(1,3,1)$ ఆసన్న భుజాలు. సదిశ లబ్ధం $=\hat{i}(1+3)-\hat{j}(2+1)+\hat{k}(6-1)=4\hat{i}-3\hat{j}+5\hat{k}$. పరిమాణం $\sqrt{16+9+25}=\sqrt{50}=5\sqrt2$.
సదిశ $\vec c$ అనేది $\hat{i} + \hat{j}$ మరియు $\hat{j} + \hat{k}$ రెండింటికీ లంబంగా ఉంది, మరియు $\vec c\cdot(2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})=6$. $\vec c$ పరిమాణం
- $3\sqrt{3}$
- $3$
- $\sqrt{3}$
- $6$
సమాధానం
A. $3\sqrt{3}$
$\vec c$ అనేది $(\hat{i}+\hat{j})\times(\hat{j}+\hat{k})=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ కు సమాంతరం, కాబట్టి $\vec c=\lambda(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$. అప్పుడు $\vec c\cdot(2,1,1)=\lambda(2-1+1)=2\lambda=6$, $\lambda=3$. పరిమాణం $=3\sqrt3$.
$O$ మూలబిందువుగా గల త్రిభుజం $OAB$ లో, $\lvert\vec{OA}\rvert=3$, $\lvert\vec{OB}\rvert=6$ మరియు $\angle AOB=60^\circ$. బిందువు $P$, $AB$ పై $AP:PB=1:2$ అయ్యేలా ఉంది. $\lvert\vec{OP}\rvert^2$ విలువ
- $18$
- $9$
- $21$
- $12$
సమాధానం
D. $12$
$\vec{OP}=\frac{2\vec a+\vec b}{3}$ మరియు $\vec a\cdot\vec b=3\cdot6\cdot\frac12=9$. $\lvert\vec{OP}\rvert^2=\frac{4(9)+4(9)+36}{9}=\frac{108}{9}=12$. పొరపాటున $\frac{\vec a+2\vec b}{3}$ వాడితే $21$ వస్తుంది.