Chapter 7 of 9 · 29 min read

అధ్యాయం 5: విద్యుదయస్కాంత తరంగాల ఉపయోగాలు మరియు ప్రభావాలు (Uses and Effects of EM Waves)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • సమాచార ప్రసారం, వైద్యం, పరిశ్రమలు, రోజువారీ జీవితంలో ప్రతి పట్టీ యొక్క ప్రధాన ఉపయోగాలు.

  • ఏ పట్టీలు హానికరమైనవి, అయనీకరణ వికిరణం (Ionising radiation) విషయంలో ఎందుకు జాగ్రత్త అవసరం.

  • ఓజోన్ పొర (Ozone layer) అతినీలలోహిత కిరణాలను శోషించి జీవులను ఎలా కాపాడుతుంది.

  • హరితగృహ ప్రభావం (Greenhouse effect) భూమిని ఎలా వెచ్చగా ఉంచుతుంది, దానిని ఏది బలపరుస్తుంది.

  • రాడార్, యాంటెనాలు, ఉపగ్రహ ఆలస్యాలు, ఫోటాన్ శక్తులపై చిన్న లెక్కలు ఎలా సాధించాలి.

5.1 రేడియో తరంగాలు: దూరాలు దాటి మాట్లాడడం

  • ప్రసారం. AM రేడియో (సుమారు 530 kHz నుంచి 1710 kHz), FM రేడియో (88 MHz నుంచి 108 MHz). ఆలిండియా రేడియో రెండింటినీ వాడుతుంది.

  • టెలివిజన్, మొబైల్ ఫోన్లు. TV, VHF మరియు UHF పట్టీలను వాడుతుంది. మొబైల్ ఫోన్లు కొన్ని వందల MHz నుంచి కొన్ని GHz వరకు ఉన్న UHF పట్టీలను వాడతాయి.

  • రేడియో ఖగోళ శాస్త్రం. పుణే దగ్గరి జెయింట్ మీటర్‌వేవ్ రేడియో టెలిస్కోప్ వంటి పెద్ద డిష్‌లు దూరపు గెలాక్సీల నుంచి వచ్చే రేడియో తరంగాలను వింటాయి.

సమర్థవంతమైన యాంటెనా పొడవు తరంగదైర్ఘ్యానికి దాదాపు సమానంగా, తరచుగా దానిలో నాలుగో వంతుగా ఉంటుంది. అందుకే FM యాంటెనా సుమారు 75 cm పొడవు ఉంటుంది, ఫోన్ యాంటెనా ఫోన్ లోపలే ఇమిడిపోతుంది.

5.2 సూక్ష్మ తరంగాలు: రాడార్, ఓవెన్లు, ఉపగ్రహాలు

  • రాడార్. చిన్న తరంగదైర్ఘ్యాలు సన్నని కిరణపుంజాలుగా ప్రయాణిస్తాయి, విమానాలు, ఓడలు, వర్షం నుంచి బాగా పరావర్తనం (Reflection) చెందుతాయి. విమాన రాకపోకల నియంత్రణ, వాతావరణ రాడార్ సూక్ష్మ తరంగాలను వాడుతాయి. t కాలం తర్వాత తిరిగి వచ్చే స్పందనం అంటే లక్ష్యం ct/2 దూరంలో ఉంది.

  • వేగ తుపాకులు (Speed guns). ట్రాఫిక్ పోలీసులు, క్రికెట్ ప్రసారకర్తలు సూక్ష్మ తరంగ రాడార్‌తో వడిని కొలుస్తారు.

  • మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు. సుమారు 2.45 GHz వద్ద ఆహారంలోని నీటి అణువులు సూక్ష్మ తరంగ శక్తిని శోషించి వేగంగా భ్రమిస్తాయి. దాంతో ఆహారం ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. పొడి సిరామిక్ ప్లేట్లు స్పర్శ ద్వారా మాత్రమే వేడెక్కుతాయి.

  • ఉపగ్రహ లింకులు, Wi-Fi. సూక్ష్మ తరంగాలు అయానోఆవరణం (Ionosphere) గుండా వెళతాయి, కాబట్టి DTH టెలివిజన్, GPS, ఉపగ్రహ ఫోన్లు వీటిని వాడతాయి. Wi-Fi, Bluetooth సుమారు 2.4 GHz, 5 GHz వద్ద పనిచేస్తాయి.

5.3 పరారుణం: ఉపయోగపడే ఉష్ణం

  • రిమోట్ కంట్రోల్స్. TV రిమోట్ ఒక పరారుణ LED ని సంకేత స్పందనాలుగా వెలిగిస్తుంది.

  • రాత్రి దృష్టి, ఉష్ణ చిత్రణ. చీకటిలో కూడా వెచ్చని శరీరాలు పరారుణంలో ప్రకాశిస్తాయి. విమానాశ్రయాల్లో జ్వర పరీక్ష కెమెరాలు దీన్నే వాడతాయి.

  • ఫిజియోథెరపీ. పరారుణ దీపాలు కండరాలను, కీళ్లను వెచ్చబరుస్తాయి.

  • వాతావరణం, భూ పరిశీలన. భారతదేశ INSAT శ్రేణి వంటి ఉపగ్రహాలు మేఘాల పైభాగాలను, భూమి ఉష్ణోగ్రతలను పరారుణంలో ఫోటో తీస్తాయి.

  • దృశ్య తంతువు (Optical fibre) సమాచార ప్రసారం సుమారు 1.3 μm నుంచి 1.55 μm వద్ద సమీప-పరారుణ కాంతిని వాడుతుంది, ఎందుకంటే అక్కడ గాజు అతి తక్కువగా శోషిస్తుంది.

  • హరితగృహ ప్రభావం (విభాగం 5.8).

5.4 దృశ్య కాంతి: చూడటం, ఎదగటం

  • మనుషుల్లో, చాలా జంతువుల్లో దృష్టి.

  • మొక్కల్లో కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis), ప్రధానంగా ఎరుపు, నీలం కాంతితో.

  • ఫోటోగ్రఫీ, డిస్‌ప్లేలు, LED లు, సౌర ఘటాలు.

5.5 అతినీలలోహితం: తక్కువ మోతాదుల్లో ఉపయోగకరం

ఉపయోగాలు:

  • క్రిములను చంపడం. UV దీపాలు ప్యూరిఫైయర్లలో తాగునీటిని, ఆసుపత్రి గదుల్లో ఉపరితలాలను శుద్ధి చేస్తాయి.

  • LASIK కంటి శస్త్రచికిత్స. కచ్చితమైన UV లేజర్ స్పందనాలు కార్నియా ఆకారాన్ని సరిదిద్దుతాయి.

  • పత్రాల తనిఖీ. కరెన్సీ నోట్లు, పాస్‌పోర్ట్‌లపై ఉన్న భద్రతా గుర్తులు UV దీపం కింద మెరుస్తాయి. నకిలీలను గుర్తించడానికి బ్యాంకు సిబ్బంది దీన్ని వాడతారు.

  • విటమిన్ D. కొద్దిసేపు ఎండలో ఉండటం చర్మం విటమిన్ D ని తయారు చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.

ప్రమాదాలు:

  • అధిక UV వల్ల ఎండ దెబ్బ (Sunburn), కంటి హాని, చర్మ క్యాన్సర్ వస్తాయి.

  • వెల్డింగ్ ఆర్క్‌లు బలమైన UV ని వెలువరిస్తాయి, కాబట్టి వెల్డర్లు నల్లని కళ్లద్దాలు లేదా ముఖ కవచాలు ధరిస్తారు.

  • సాధారణ గాజు UV లో చాలా భాగాన్ని శోషిస్తుంది, కాబట్టి మూసిన గాజు కిటికీ గుండా చర్మం నలుపు కాదు.

5.6 X-కిరణాలు: లోపలి భాగాలను చూడటం

  • వైద్య చిత్రణ. X-కిరణాలు మృదు కణజాలం గుండా వెళతాయి కానీ ఎముకలు వాటిని శోషిస్తాయి, కాబట్టి ఎముక విరుపులు కనిపిస్తాయి. CT స్కాన్లు అనేక X-కిరణ దృశ్యాల నుంచి 3D చిత్రాలను నిర్మిస్తాయి.

  • క్యాన్సర్ చికిత్స. అధిక శక్తి X-కిరణాలు కణితి కణాలను నాశనం చేస్తాయి.

  • భద్రత. విమానాశ్రయాల్లో సామాను స్కానర్లు.

  • విజ్ఞానం. X-కిరణ వివర్తనం (Diffraction) స్ఫటికాలలో పరమాణువుల అమరికను తెలుపుతుంది; DNA ద్వికుండలి ఆకారాన్ని ఇదే చూపింది.

X-కిరణాలు కణజాలాన్ని అయనీకరిస్తాయి, కాబట్టి వాటికి గురికావడాన్ని వీలైనంత తక్కువగా ఉంచుతారు. రేడియోగ్రాఫర్లు సీసం తెరల వెనుక నిలబడతారు, గర్భిణులు అనవసరమైన X-కిరణాలను తప్పిస్తారు.

5.7 గామా కిరణాలు: అత్యధికంగా చొచ్చుకుపోయేవి

  • రేడియోథెరపీ. కోబాల్ట్-60 వంటి జనకం నుంచి వచ్చే కిరణపుంజాలు లోతుగా ఉన్న కణితిని నాశనం చేస్తాయి.

  • శుద్ధీకరణ (Sterilisation). గామా కిరణాలు సీల్ చేసిన సిరింజిలు, శస్త్రచికిత్స పరికరాల ప్యాకెట్లను శుద్ధి చేస్తాయి; సూక్ష్మజీవులను చంపి కొన్ని ఆహారాలను నిలవ చేస్తాయి.

  • అణు వైద్యం, పరిశ్రమలు. రోగ నిర్ధారణకు ట్రేసర్లు, గామా కెమెరాలు; పైపులలో వెల్డ్లను తనిఖీ చేయడం.

గామా కిరణాలు జీవ కణాలకు అత్యంత ప్రమాదకరమైనవి. వీటికి మందపాటి సీసం లేదా కాంక్రీట్ కవచం అవసరం.

5.8 ఓజోన్ పొర, హరితగృహ ప్రభావం

ఓజోన్ పొర. ఓజోన్ (O₃) సుమారు 20 km నుంచి 50 km ఎత్తులోని స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. సూర్యుని నుంచి వచ్చే హానికరమైన చిన్న తరంగదైర్ఘ్య అతినీలలోహితంలో ఎక్కువ భాగాన్ని అది శోషిస్తుంది. అది లేకపోతే ఎండ దెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్, కంటి శుక్లాలు (Cataract), పంటల నష్టం ఎంతో పెరుగుతాయి.

ఒకప్పుడు రిఫ్రిజిరేటర్లు, ఎయిర్ కండిషనర్లు, ఏరోసోల్ స్ప్రేలలో వాడిన క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు (CFCs) స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లో క్లోరిన్‌ను విడుదల చేస్తాయి. క్లోరిన్ ఓజోన్‌ను విఘటనం చేసి పొరను సన్నగిల్లజేస్తుంది; ఇది అంటార్కిటికా పై అతిగా జరుగుతుంది (ఓజోన్ రంధ్రం). 1987 మాంట్రియల్ ఒప్పందం CFC లను దశలవారీగా నిలిపివేసింది, పొర నెమ్మదిగా కోలుకుంటోంది.

హరితగృహ ప్రభావం. శక్తిని దశలవారీగా అనుసరించండి:

  1. సూర్యకాంతి ఎక్కువగా దృశ్య, సమీప-పరారుణ వికిరణంగా వస్తుంది. వాతావరణం వీటికి చాలావరకు పారదర్శకం, కాబట్టి అవి భూమిని చేరి వేడెక్కిస్తాయి.

  2. సుమారు 288 K వద్ద ఉన్న వెచ్చని భూమి శక్తిని తిరిగి వికిరణం చెందిస్తుంది. ఇంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రత గల వస్తువు ఎక్కువగా దీర్ఘ-తరంగదైర్ఘ్య పరారుణాన్ని వెలువరిస్తుంది, దాని గరిష్ఠం సుమారు 10 μm వద్ద.

  3. కార్బన్ డైఆక్సైడ్, నీటి ఆవిరి, మీథేన్ ఈ దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని శోషించి, కొంత భాగాన్ని తిరిగి కిందకు వికిరణం చెందిస్తాయి.

  4. ఈ వాయువులు లేకపోతే ఉండే దానికంటే ఉపరితలం ఎక్కువ వెచ్చగా ఉంటుంది.

సహజ హరితగృహ ప్రభావం భూమి సగటు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతను సుమారు 15 °C వద్ద ఉంచుతుంది. అది లేకపోతే సగటు సుమారు −18 °C ఉండేది, చాలా జీవులకు అది మరీ చల్లగా ఉంటుంది.

బొగ్గు, పెట్రోల్, డీజిల్ మండించడం CO₂ ని పెంచుతుంది. ఇది ప్రభావాన్ని బలపరుస్తుంది (వృద్ధి చెందిన హరితగృహ ప్రభావం), భూతాపం (Global warming) కు దారితీస్తుంది: మరింత వేడి వేసవులు, హిమాలయాల్లో కరిగే హిమానీనాలు, పెరిగే సముద్ర మట్టాలు, రుతుపవనాలలో మార్పులు.

ఎండగా ఉన్న ఢిల్లీ మధ్యాహ్నం నిలిపిన కారు ఇదే ఆలోచనను చూపిస్తుంది. సూర్యకాంతి గాజు గుండా లోపలికి వస్తుంది, సీట్లు వేడెక్కి దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని వెలువరిస్తాయి, గాజు దాన్ని సులభంగా బయటకు వెళ్లనివ్వదు.

చిత్రం 5.1 · ఓజోన్ పొర, హరితగృహ ప్రభావం
చిత్రం 5.1 · ఓజోన్ పొర, హరితగృహ ప్రభావం

చిన్న తరంగదైర్ఘ్య UV ని ఓజోన్ ఎత్తులోనే ఆపుతుంది, దృశ్య కాంతి భూమిని చేరుతుంది, భూమి తిరిగి పంపే దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని హరితగృహ వాయువులు పాక్షికంగా బంధిస్తాయి.

5.9 సారాంశం: పట్టీల వారీగా ఉపయోగాలు, ప్రమాదాలు

పట్టీప్రధాన ఉపయోగాలుప్రధాన ప్రమాదాలు
రేడియో తరంగాలుAM/FM ప్రసారం, TV, మొబైల్ ఫోన్లు, రేడియో ఖగోళ శాస్త్రంసాధారణ మోతాదులో చాలా తక్కువ
సూక్ష్మ తరంగాలురాడార్, వేగ తుపాకులు, ఓవెన్లు, ఉపగ్రహ లింకులు, Wi-Fiఅధిక సామర్థ్యంలో కణజాలం వేడెక్కడం
పరారుణరిమోట్‌లు, రాత్రి దృష్టి, ఉష్ణ కెమెరాలు, ఫిజియోథెరపీ, దృశ్య తంతువులుఅధిక తీవ్రతలో కాలిన గాయాలు
దృశ్యదృష్టి, కిరణజన్య సంయోగక్రియ, ఫోటోగ్రఫీఅతి ప్రకాశవంతమైన జనకాలు, లేజర్ల వల్ల కంటి హాని
అతినీలలోహితనీటి శుద్ధి, LASIK, కరెన్సీ తనిఖీ, విటమిన్ Dఎండ దెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్, కంటి హాని
X-కిరణాలువైద్య చిత్రణ, CT, క్యాన్సర్ చికిత్స, సామాను స్కానింగ్, స్ఫటిక అధ్యయనంఅయనీకరణం; కణాలకు, DNA కు హాని
గామా కిరణాలురేడియోథెరపీ, వైద్య కిట్ల శుద్ధి, ఆహార నిలవ, ట్రేసర్లుఅత్యధికంగా చొచ్చుకుపోయేవి, అయనీకరణం చేసేవి

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: ఒక రాడార్ స్పందనం విమానం నుంచి 200 μs తర్వాత తిరిగి వస్తుంది. విమానం ఎంత దూరంలో ఉంది?

సాధన: స్పందనం వెళ్లి తిరిగి వస్తుంది, కాబట్టి దూరం = ct/2 = 3 × 10⁸ × 200 × 10⁻⁶/2 = 3 × 10⁴ m = 30 km.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: (i) 100 MHz FM సంకేతానికి, (ii) 5 GHz Wi-Fi కి నాలుగో-వంతు యాంటెనా పొడవు కనుగొనండి.

సాధన: (i) λ = 3 m, కాబట్టి λ/4 = 0.75 m. (ii) λ = 3 × 10⁸/(5 × 10⁹) = 6 cm, కాబట్టి λ/4 = 1.5 cm. పౌనఃపున్యం ఎక్కువైతే యాంటెనా చిన్నది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఒక భూస్థిర ఉపగ్రహం భూమధ్యరేఖకు సుమారు 36,000 km ఎత్తులో ఉంది. సంకేతం పైకి వెళ్లి తిరిగి రావడానికి పట్టే సమయం కనుగొనండి.

సాధన: t = 2 × 3.6 × 10⁷/(3 × 10⁸) = 0.24 s. ఉపగ్రహం ద్వారా జరిగే ప్రత్యక్ష ఇంటర్వ్యూలో మీరు గమనించే చిన్న ఆలస్యం ఇదే.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: ఒక క్రిమిసంహారక దీపం 254 nm UV ని వెలువరిస్తుంది. ఫోటాన్ శక్తి కనుగొని, 620 nm ఎరుపు కాంతితో పోల్చండి.

సాధన: E = 1240/254 ≈ 4.9 eV. ఎరుపు కాంతి: 1240/620 = 2.0 eV. ప్రతి UV ఫోటాన్ సుమారు 2.4 రెట్లు ఎక్కువ శక్తిని మోస్తుంది. సూక్ష్మజీవుల DNA లోని బంధాలను తెంచడానికి ఇది సరిపోతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: వీన్ స్థానభ్రంశ నియమం (Wien's displacement law), λ_max T = 2.9 × 10⁻³ m K వాడి (i) 5800 K వద్ద ఉన్న సూర్యుడు, (ii) 288 K వద్ద ఉన్న భూమి గరిష్ఠ తరంగదైర్ఘ్యాలను కనుగొనండి.

సాధన: (i) 2.9 × 10⁻³/5800 = 5 × 10⁻⁷ m = 500 nm, దృశ్యం. (ii) 2.9 × 10⁻³/288 ≈ 1.0 × 10⁻⁵ m = 10 μm, పరారుణం. సూర్యుడు దృశ్య కాంతిని లోపలికి పంపుతాడు; భూమి పరారుణాన్ని బయటకు పంపుతుంది. హరితగృహ వాయువులు ఈ రెండింటితో చాలా భిన్నంగా వ్యవహరిస్తాయి.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: ఒక X-కిరణ నాళం 40 kV వద్ద పనిచేస్తుంది. అది వెలువరించగల అతి తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం కనుగొనండి.

సాధన: అతి ఎక్కువ శక్తి గల ఫోటాన్‌కు ఎలక్ట్రాన్ శక్తి మొత్తం 40 keV అందుతుంది. λ_min = 1240/40,000 nm = 0.031 nm. ఇది X-కిరణ పట్టీలో ఉంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: రేడియోథెరపీలో వాడే కోబాల్ట్-60 జనకం సుమారు 1.25 MeV గామా ఫోటాన్లను వెలువరిస్తుంది. తరంగదైర్ఘ్యం కనుగొనండి.

సాధన: λ = 1240/(1.25 × 10⁶) nm ≈ 9.9 × 10⁻⁴ nm ≈ 1 pm. ఇది గామా పట్టీలో ఉంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.8 (NEET-కఠినం): ఒక విమానం నుంచి రాడార్ ప్రతిధ్వని 0.80 ms తర్వాత వస్తుంది. ఐదు సెకన్ల తర్వాత ప్రతిధ్వని 0.79 ms తర్వాత వస్తుంది. దృష్టి రేఖ వెంట విమానం వడి కనుగొనండి.

సాధన: దూరాలు: 3 × 10⁸ × 0.80 × 10⁻³/2 = 120 km, 3 × 10⁸ × 0.79 × 10⁻³/2 = 118.5 km. 5 s లో విమానం 1.5 km దగ్గరకు వచ్చింది, కాబట్టి దృష్టి రేఖ వెంట దాని వడి 300 m/s.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • రేడియో: ప్రసారం, TV, మొబైల్స్. సూక్ష్మ తరంగాలు: రాడార్, ఓవెన్లు, ఉపగ్రహ లింకులు, Wi-Fi.

  • పరారుణం: రిమోట్‌లు, రాత్రి దృష్టి, ఫిజియోథెరపీ, హరితగృహ ప్రభావం, దృశ్య తంతువులు.

  • UV: శుద్ధీకరణ, LASIK, కరెన్సీ తనిఖీ; చర్మానికి, కళ్లకు హానికరం; గాజు, ఓజోన్ దీనిని ఆపుతాయి.

  • X-కిరణాలు: ఎముక విరుపుల చిత్రణ, CT, సామాను స్కాన్లు. గామా: రేడియోథెరపీ, వైద్య కిట్ల శుద్ధి, ఆహార నిలవ.

  • ఓజోన్ పొర (20 km నుంచి 50 km) హానికర UV ని శోషిస్తుంది; CFC లు దాన్ని క్షీణింపజేస్తాయి.

  • హరితగృహ వాయువులు (CO₂, H₂O, CH₄) భూమి నుంచి వచ్చే దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని బంధిస్తాయి; భూమిని సుమారు −18 °C కాకుండా సుమారు 15 °C వద్ద ఉంచుతాయి.

  • రాడార్ దూరం = ct/2; నాలుగో-వంతు యాంటెనా = λ/4.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • హరితగృహ ప్రభావం లోపలికి వచ్చే అతినీలలోహితాన్ని బంధిస్తుందని చెప్పడం. అది బయటకు వెళ్లే దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని బంధిస్తుంది.

  • ఓజోన్ పరారుణాన్ని శోషిస్తుందని చెప్పడం. ఓజోన్ ప్రధానంగా అతినీలలోహితాన్ని శోషిస్తుంది.

  • సహజ హరితగృహ ప్రభావాన్ని హానికరమైనదిగా పిలవడం. అది లేకపోతే భూమి గడ్డకట్టుకుపోతుంది; సమస్య వృద్ధి చెందిన ప్రభావంతోనే.

  • రాడార్‌లో 2 కారకాన్ని మర్చిపోవడం: సంకేతం వెళ్లి తిరిగి వస్తుంది.

  • సూక్ష్మ తరంగాలు ఆహారాన్ని అయనీకరించి వండుతాయని అనుకోవడం. అవి నీటి అణువులను వేగంగా కదిలేలా మాత్రమే చేస్తాయి.

  • గామా కిరణాలను సమాచార ప్రసారానికి జతపరచడం. సమాచార ప్రసారం రేడియో, సూక్ష్మ తరంగాలు, పరారుణాన్ని వాడుతుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. రాడార్ వ్యవస్థలు వాడేవి (a) సూక్ష్మ తరంగాలు (b) పరారుణ (c) అతినీలలోహిత (d) గామా కిరణాలు

2. TV రిమోట్ కంట్రోల్ సంకేతాలను దీనితో పంపుతుంది (a) అతినీలలోహిత (b) పరారుణ (c) X-కిరణాలు (d) గామా కిరణాలు

3. ఓజోన్ పొర ప్రధానంగా శోషించేది (a) పరారుణ (b) దృశ్య కాంతి (c) అతినీలలోహిత (d) రేడియో తరంగాలు

4. హరితగృహ ప్రభావానికి కారణం దీని బంధనం (a) అతినీలలోహిత (b) X-కిరణాలు (c) దృశ్య కాంతి (d) దీర్ఘ-తరంగ పరారుణ

5. పరిశ్రమలో సీల్ చేసిన సిరింజి ప్యాకెట్లను దీనితో శుద్ధి చేస్తారు (a) రేడియో తరంగాలు (b) పరారుణ (c) గామా కిరణాలు (d) సూక్ష్మ తరంగాలు

6. ఎముక విరుపులను దీనితో గుర్తిస్తారు (a) అతినీలలోహిత (b) X-కిరణాలు (c) పరారుణ (d) సూక్ష్మ తరంగాలు

7. రాత్రి దృష్టి పరికరాలు దీనితో పనిచేస్తాయి (a) అతినీలలోహిత (b) గామా కిరణాలు (c) పరారుణ (d) రేడియో తరంగాలు

8. వెల్డర్లు ప్రత్యేక కళ్లద్దాలు ధరించేది ప్రధానంగా దీని నుంచి కళ్లను కాపాడుకోవడానికి (a) రేడియో తరంగాలు (b) సూక్ష్మ తరంగాలు (c) X-కిరణాలు (d) అతినీలలోహిత

9. FM ప్రసారం వాడేది (a) సూక్ష్మ తరంగాలు (b) రేడియో తరంగాలు (c) పరారుణ (d) దృశ్య కాంతి

10. మైక్రోవేవ్ ఓవెన్ ఆహారాన్ని వేడి చేసేది ఎందుకంటే (a) నీటి అణువులు సూక్ష్మ తరంగ శక్తిని శోషించి వేగంగా కదులుతాయి (b) సూక్ష్మ తరంగాలు ఆహారాన్ని అయనీకరిస్తాయి (c) ఓవెన్ X-కిరణాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది (d) లోహపు గోడలు ఎర్రగా కాలుతాయి

స్థాయి 2: NEET ప్రామాణికం

11. ఒక రాడార్ ప్రతిధ్వని 0.4 ms తర్వాత వస్తుంది. లక్ష్యం దూరం (a) 120 km (b) 60 km (c) 30 km (d) 6 km

12. 150 MHz సంకేతానికి నాలుగో-వంతు యాంటెనా పొడవు (a) 0.5 m (b) 2 m (c) 1 m (d) 0.25 m

13. క్రిమిసంహారక దీపం నుంచి వచ్చే 254 nm UV ఫోటాన్ శక్తి సుమారు (a) 2.4 eV (b) 9.8 eV (c) 4.9 eV (d) 0.49 eV

14. భూమి ఉపరితలం సుమారు 290 K వద్ద ఉంది. λ_max T = 2.9 × 10⁻³ m K వాడితే, దాని వికిరణం గరిష్ఠం (a) 10 μm, పరారుణం (b) 1 μm, దృశ్యం (c) 10 μm, సూక్ష్మ తరంగం (d) 100 nm, అతినీలలోహితం

15. ఒక సంకేతం 36,000 km ఎత్తులోని భూస్థిర ఉపగ్రహానికి వెళ్లి నేరుగా తిరిగి వస్తుంది. ఆలస్యం సుమారు (a) 0.12 s (b) 0.24 s (c) 0.024 s (d) 2.4 s

16. ఏ జత తప్పుగా జతపరచబడింది? (a) అతినీలలోహిత – LASIK కంటి శస్త్రచికిత్స (b) పరారుణ – ఫిజియోథెరపీ దీపాలు (c) X-కిరణాలు – విమానాశ్రయ సామాను స్కానింగ్ (d) గామా కిరణాలు – మొబైల్ ఫోన్ సమాచార ప్రసారం

17. వృద్ధి చెందిన హరితగృహ ప్రభావానికి ప్రధాన కారణం వాతావరణంలో దీని పెరుగుదల (a) ఆక్సిజన్ (b) నైట్రోజన్ (c) కార్బన్ డైఆక్సైడ్ (d) ఆర్గాన్

18. ఓజోన్ పొర సన్నగిల్లడానికి ప్రధాన కారణం (a) క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు (b) నైట్రోజన్ (c) నీటి ఆవిరి (d) ఆక్సిజన్

19. కరెన్సీ నోట్లపై భద్రతా గుర్తులను దీనితో తనిఖీ చేస్తారు (a) పరారుణ (b) అతినీలలోహిత (c) X-కిరణాలు (d) సూక్ష్మ తరంగాలు

20. 40 kV వద్ద పనిచేసే X-కిరణ నాళం నుంచి అతి తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం సుమారు (a) 0.31 nm (b) 3.1 nm (c) 0.0031 nm (d) 0.031 nm

21. సహజ హరితగృహ ప్రభావం లేకపోతే భూమి సగటు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సుమారు (a) 15 °C (b) −18 °C (c) 100 °C (d) 40 °C

22. లోతుగా ఉన్న కణితులకు సాధారణంగా దీనితో చికిత్స చేస్తారు (a) పరారుణ (b) రేడియో తరంగాలు (c) గామా కిరణాలు (d) దృశ్య కాంతి

స్థాయి 3: సవాలు

23. వికిరణాన్ని దాని ఉపయోగంతో జతపరచండి. P: సూక్ష్మ తరంగాలు, Q: పరారుణ, R: అతినీలలోహిత, S: X-కిరణాలు. (i) ఎముక విరుపుల తనిఖీ (ii) వేగ తుపాకులు (iii) నీటి శుద్ధి (iv) రాత్రి దృష్టి. (a) P-ii, Q-iv, R-iii, S-i (b) P-iv, Q-ii, R-iii, S-i (c) P-ii, Q-iii, R-iv, S-i (d) P-i, Q-iv, R-iii, S-ii

24. 254 nm UV ఫోటాన్ శక్తికి, 10 μm పరారుణ ఫోటాన్ శక్తికి నిష్పత్తి సుమారు (a) 3.9 (b) 39 (c) 394 (d) 0.025

25. ఒక విమానం నుంచి రాడార్ ప్రతిధ్వని 0.80 ms తర్వాత వస్తుంది; 5 s తర్వాత 0.79 ms తర్వాత వస్తుంది. దృష్టి రేఖ వెంట విమానం వడి (a) 150 m/s (b) 600 m/s (c) 300 m/s (d) 30 m/s

26. గాజు గ్రీన్‌హౌస్ వెచ్చగా ఉండేది ఎందుకంటే గాజు (a) దృశ్య కాంతిని బలంగా శోషిస్తుంది (b) సూర్యుని సమీప-పరారుణంతో సహా అన్ని పరారుణాలను ఆపుతుంది (c) అతినీలలోహితాన్ని గదిలోకి తిరిగి పరావర్తనం చేస్తుంది (d) దృశ్య కాంతిని లోపలికి రానిస్తుంది కానీ లోపలి వెచ్చని వస్తువుల దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని ఆపుతుంది

27. 1.25 MeV గామా ఫోటాన్ తరంగదైర్ఘ్యం సుమారు (a) 1 pm (b) 1 nm (c) 10 pm (d) 0.1 pm

28. ఒక వేడి నక్షత్రం ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 29,000 K. λ_max T = 2.9 × 10⁻³ m K వాడితే దాని వికిరణం గరిష్ఠం (a) 1 μm, పరారుణం (b) 500 nm, దృశ్యం (c) 100 nm, అతినీలలోహితం (d) 10 nm, X-కిరణం

29. ప్రతిపాదన (A): వాతావరణంలో ఎత్తులో ఉన్న సన్నని ఓజోన్ పొర భూమిపై జీవులను కాపాడుతుంది.
కారణం (R): సూర్యుని నుంచి వచ్చే హానికర అతినీలలోహిత వికిరణంలో ఎక్కువ భాగాన్ని ఓజోన్ శోషిస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: వాతావరణంలోని కార్బన్ డైఆక్సైడ్ భూమి వెలువరించే పరారుణానికి పారదర్శకం.
వాక్యం II: స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లోని క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తాయి.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1aసన్నని సూక్ష్మ తరంగ కిరణపుంజాలు లక్ష్యాల నుంచి బాగా పరావర్తనం చెందుతాయి
2bరిమోట్‌లు పరారుణ LED ని వాడతాయి
3cO₃ హానికర UV ని శోషిస్తుంది
4dహరితగృహ వాయువులు బయటకు వెళ్లే దీర్ఘ-తరంగ IR ని శోషిస్తాయి
5cగామా కిరణాలు సీల్ ప్యాకెట్ల లోపలికి చొచ్చుకుపోయి సూక్ష్మజీవులను చంపుతాయి
6bమృదు కణజాలం కంటే ఎముక X-కిరణాలను ఎక్కువగా శోషిస్తుంది
7cవెచ్చని శరీరాలు పరారుణంలో ప్రకాశిస్తాయి
8dవెల్డింగ్ ఆర్క్‌లు బలమైన UV ని వెలువరిస్తాయి
9bFM పట్టీ 88 MHz నుంచి 108 MHz
10aనీటి అణువులు శక్తిని శోషించి వేడెక్కుతాయి
11bct/2 = 3 × 10⁸ × 4 × 10⁻⁴/2 = 60 km
12aλ = 2 m; λ/4 = 0.5 m
13c1240/254 ≈ 4.9 eV
14a2.9 × 10⁻³/290 = 10 μm, పరారుణం
15b2 × 3.6 × 10⁷/(3 × 10⁸) = 0.24 s
16dగామా కిరణాలను సమాచార ప్రసారానికి వాడరు
17cఇంధనాల దహనం CO₂ ని పెంచుతుంది
18aCFC లు విడుదల చేసే క్లోరిన్ O₃ ని విఘటనం చేస్తుంది
19bభద్రతా సిరా UV కింద ప్రతిదీప్తి చెందుతుంది
20d1240/40,000 nm = 0.031 nm
21b15 °C కాకుండా సుమారు −18 °C
22cగామా కిరణాలు లోతైన కణజాలంలోకి చొచ్చుకుపోతాయి
23aరాడార్ వేగ తుపాకులు, రాత్రి దృష్టి, UV ప్యూరిఫైయర్లు, X-కిరణ చిత్రణ
24bనిష్పత్తి = 10,000 nm/254 nm ≈ 39
25c5 s లో 120 km నుంచి 118.5 km, అంటే 300 m/s
26dదృశ్యం లోపలికి, దీర్ఘ-తరంగ IR లోపలే ఆగిపోతుంది
27a1240/(1.25 × 10⁶) nm ≈ 10⁻³ nm = 1 pm
28c2.9 × 10⁻³/29,000 = 10⁻⁷ m = 100 nm
29aUV శోషణవల్లే ఓజోన్ జీవులను కాపాడుతుంది
30dCO₂ IR ని శోషిస్తుంది; CFC లు నిజంగానే ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తాయి

అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • రేడియో తరంగాలు: AM, FM ప్రసారం, TV, మొబైల్ ఫోన్లు; యాంటెనాలు తరచుగా తరంగదైర్ఘ్యంలో నాలుగో వంతు లేదా సగం పొడవు ఉంటాయి.

  • సూక్ష్మ తరంగాలు: రాడార్ (చిన్న λ వల్ల సన్నని కిరణపుంజాలు), మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు (నీటి అణువులను డోలనం చేయిస్తాయి), ఉపగ్రహ లింకులు, Wi-Fi.

  • పరారుణం: TV రిమోట్‌లు, రాత్రి దృష్టి, ఫిజియోథెరపీ దీపాలు, దృశ్య తంతువులు, భూ-పరిశీలన ఉపగ్రహాలు.

  • దృశ్య కాంతి: చూపు, కిరణజన్య సంయోగక్రియ, ఫోటోగ్రఫీ, దృశా పరికరాలు.

  • అతినీలలోహితం: క్రిములను చంపుతుంది (నీటి ప్యూరిఫైయర్లు, స్టెరిలైజర్లు), LASIK కంటి శస్త్రచికిత్స, కరెన్సీ నోట్ల తనిఖీ; చర్మంలో విటమిన్ D ని తయారు చేస్తుంది.

  • UV ప్రమాదాలు: ఎండ దెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్, కంటి హాని; వెల్డర్లు ప్రత్యేక గాజు ధరిస్తారు; సాధారణ గాజు, ఓజోన్ UV లో చాలా భాగాన్ని శోషిస్తాయి.

  • X-కిరణాలు: ఎముక విరుపుల చిత్రణ, CT స్కాన్లు, సామాను స్కానర్లు; అయనీకరణం చేస్తాయి, కాబట్టి మోతాదు తక్కువగా ఉంచుతారు (సీసం అప్రాన్లు).

  • గామా కిరణాలు: క్యాన్సర్‌కు రేడియోథెరపీ, వైద్య కిట్ల శుద్ధి, ఆహార నిలవ; అత్యధికంగా చొచ్చుకుపోయేవి, అత్యంత ప్రమాదకరమైనవి.

  • ఓజోన్ పొర (సుమారు 20 km నుంచి 50 km ఎత్తు) హానికర UV ని శోషిస్తుంది; పాత ఫ్రిజ్‌లు, స్ప్రేల నుంచి వచ్చే CFC లు ఓజోన్‌ను విఘటనం చేస్తాయి.

  • హరితగృహ ప్రభావం: దృశ్య సూర్యకాంతి భూమిని వేడెక్కిస్తుంది; భూమి దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని వెలువరిస్తుంది; CO₂, H₂O, CH₄ దాన్ని శోషించి కొంత భాగాన్ని తిరిగి కిందకు పంపుతాయి.

  • సహజ హరితగృహ ప్రభావం లేకపోతే భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు 15 °C కాకుండా సుమారు −18 °C ఉంటుంది.

  • ఇంధనాల నుంచి అదనపు CO₂ ప్రభావాన్ని బలపరిచి భూతాపానికి కారణమవుతుంది.

  • రాడార్ దూరం d = ct/2, ఇక్కడ t ప్రతిధ్వని సమయం.

  • వీన్ నియమం λ_max T = 2.9 × 10⁻³ m K ఒక వస్తువు గరిష్ఠ ఉద్గారం ఏ పట్టీలో ఉందో చెబుతుంది (సూర్యుడు: దృశ్యం, మానవ శరీరం: పరారుణం).

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

పట్టీప్రధాన ఉపయోగాలుప్రమాదం లేదా గమనిక
రేడియోప్రసారం, TV, మొబైల్స్పొడవైన λ, తక్కువ శక్తి; నాలుగో-వంతు యాంటెనా = λ/4
సూక్ష్మ తరంగంరాడార్, ఓవెన్లు, ఉపగ్రహ లింకులు, Wi-Fiనీరు ఎక్కువగా ఉన్న కణజాలాన్ని వేడెక్కిస్తుంది
పరారుణరిమోట్‌లు, రాత్రి దృష్టి, ఫిజియోథెరపీ, తంతువులుహరితగృహ వాయువులు బంధిస్తాయి
దృశ్యచూపు, కిరణజన్య సంయోగక్రియ, ఫోటోగ్రఫీ400–700 nm
అతినీలలోహితశుద్ధీకరణ, LASIK, కరెన్సీ తనిఖీఎండ దెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్; ఓజోన్, గాజు శోషిస్తాయి
X-కిరణాలుఎముక విరుపుల చిత్రణ, CT, సామాను స్కాన్లుఅయనీకరణం; మోతాదు పరిమితం చేయాలి
గామారేడియోథెరపీ, కిట్ల శుద్ధి, ఆహార నిలవఅత్యధికంగా చొచ్చుకుపోయేవి; కోబాల్ట్-60 వంటి కేంద్రకాల నుంచి

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Radar Rides Microwaves" (రాడార్ సూక్ష్మ తరంగాలపై సవారీ): చిన్న తరంగదైర్ఘ్యం సన్నని కిరణపుంజాన్ని ఇస్తుంది కాబట్టి రాడార్ సూక్ష్మ తరంగ పట్టీలో పనిచేస్తుంది.

  • "UV: Useful for Viruses, Unkind to Visage": UV క్రిములను చంపుతుంది (ఉపయోగం), కానీ ముఖ చర్మాన్ని కాలుస్తుంది (హాని).

  • "CO₂ కోటు": హరితగృహ వాయువులు ఒక కోటులా పనిచేస్తాయి; సూర్యకాంతిని లోపలికి రానిస్తాయి కానీ భూమి పరారుణాన్ని బయటకు పోనివ్వవు.

  • "Gamma Guards Grains" (గామా ధాన్యాలను కాపాడుతుంది): గామా కిరణాలు ఆహారాన్ని నిలవ చేస్తాయి, వైద్య కిట్లను శుద్ధి చేస్తాయి.

  • "ఓజోన్ పైన, 20 నుంచి 50": ఓజోన్ పొర సుమారు 20 km నుంచి 50 km ఎత్తులో ఉంటుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • ఓజోన్ క్షీణత, CFC లు, భూతాపం, జీవులపై వాటి ప్రభావాలు — జీవశాస్త్రం పుస్తకం 10: జీవావరణ శాస్త్రం మరియు పర్యావరణంలో ఉంటాయి.

  • వీన్ స్థానభ్రంశ నియమం, ఉష్ణ వికిరణం — భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 7: ఘన, ద్రవ పదార్థాల ధర్మాల నుంచి.

  • కోబాల్ట్-60 నుంచి గామా కిరణాలు, కేంద్రక క్షయం — భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 18: పరమాణువులు మరియు కేంద్రకాలతో అనుసంధానం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. ప్రతి పట్టీని ఒక ఉపయోగంతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. సూక్ష్మ తరంగాలు
B. పరారుణ
C. అతినీలలోహిత
D. గామా కిరణాలు
జాబితా II:
(i) క్యాన్సర్ చికిత్స
(ii) TV రిమోట్ కంట్రోల్
(iii) నీటి ప్యూరిఫైయర్లలో క్రిములను చంపడం
(iv) విమాన రాడార్
(a) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (b) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-i, B-ii, C-iii, D-iv

32. ప్రతి పరికరాన్ని అది వాడే పట్టీతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. మొబైల్ ఫోన్
B. మైక్రోవేవ్ ఓవెన్
C. రాత్రి దృష్టి కళ్లద్దాలు
D. కరెన్సీ నోట్ తనిఖీ పరికరం
జాబితా II:
(i) అతినీలలోహిత
(ii) పరారుణ
(iii) రేడియో తరంగాలు
(iv) సూక్ష్మ తరంగాలు
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i

33. ప్రతి అంశాన్ని వాతావరణంలో దాని పాత్రతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ఓజోన్
B. కార్బన్ డైఆక్సైడ్
C. CFC లు
D. అయానోఆవరణం
జాబితా II:
(i) హానికర UV ని శోషిస్తుంది
(ii) మధ్యమ, షార్ట్-వేవ్ రేడియోను తిరిగి భూమికి పరావర్తనం చేస్తుంది
(iii) దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని బంధిస్తుంది
(iv) ఓజోన్‌ను విఘటనం చేస్తాయి
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (d) A-ii, B-iii, C-iv, D-i

34. ప్రతి ప్రభావాన్ని దానికి కారణమైన పట్టీతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ఎండ దెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్
B. పదే పదే చిత్రణకు సీసం అప్రాన్లు అవసరం
C. గది హీటర్ నుంచి అనుభవించే వెచ్చదనం
D. ఆహారంలోని నీటి అణువులు డోలనం చెందడం
జాబితా II:
(i) సూక్ష్మ తరంగాలు
(ii) అతినీలలోహిత
(iii) పరారుణ
(iv) X-కిరణాలు
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఓజోన్ పొర భూమి నుంచి సుమారు 20 km నుంచి 50 km ఎత్తులో ఉంటుంది.
B. సహజ హరితగృహ ప్రభావం లేకపోతే భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు −18 °C ఉంటుంది.
C. సాధారణ కిటికీ గాజు అతినీలలోహితంలో ఎక్కువ భాగాన్ని లోపలికి రానిస్తుంది.
D. మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు ప్రధానంగా ఆహారంలోని నీటి అణువులను డోలనం చేయించి వేడి చేస్తాయి.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. సూక్ష్మ తరంగాల చిన్న తరంగదైర్ఘ్యం సన్నని కిరణపుంజాలనిస్తుంది కాబట్టి రాడార్ వాటిని వాడుతుంది.
B. విమానాశ్రయ సామాను స్కానర్లలో X-కిరణాలు వాడతారు.
C. వైద్య పరికరాలను శుద్ధి చేయడానికి గామా కిరణాలు వాడతారు.
D. ఎముక విరుపుల చిత్రణకు రేడియో తరంగాలు వాడతారు.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. 200 μs తర్వాత వచ్చే రాడార్ ప్రతిధ్వని 30 km దూరంలోని లక్ష్యం నుంచి వస్తుంది.
B. 75 MHz కు నాలుగో-వంతు యాంటెనా పొడవు 4 m.
C. 36 000 km ఎత్తులోని భూస్థిర ఉపగ్రహానికి వెళ్లి తిరిగి రావడానికి సంకేతానికి 0.24 s పడుతుంది.
D. 15 km దూరంలోని లక్ష్యం నుంచి ప్రతిధ్వని 50 μs తర్వాత వస్తుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

38. హరితగృహ ప్రభావం గురించి సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. దృశ్య సూర్యకాంతి గాలి గుండా వెళ్లి భూమిని వేడెక్కిస్తుంది.
B. వెచ్చని భూమి ప్రధానంగా దీర్ఘ-తరంగ పరారుణాన్ని తిరిగి వెలువరిస్తుంది.
C. హరితగృహ వాయువులు ఈ పరారుణాన్ని శోషించి కొంత భాగాన్ని తిరిగి కిందకు పంపుతాయి.
D. హరితగృహ వాయువులు ప్రధానంగా వచ్చే దృశ్య కాంతిని ఆపడం ద్వారా పనిచేస్తాయి.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D

39. ఒక రాడార్‌కు, ప్రతిధ్వని సమయం t vs లక్ష్య దూరం d గ్రాఫ్ మూలబిందువు, (6 km, 40 μs) బిందువు గుండా వెళ్లే సరళరేఖ. 1 ms ప్రతిధ్వని సమయానికి లక్ష్యం దూరం (a) 300 km (b) 75 km (c) 15 km (d) 150 km

40. మూడు వస్తువులు నల్లని వస్తువుల్లా వికిరణం చెందిస్తాయి. b = 2.9 × 10⁻³ m K తీసుకోండి.

వస్తువుPQR
ఉష్ణోగ్రత (K)58002900290

ఏ వాక్యం సరైనది? (a) P గరిష్ఠం అతినీలలోహితంలో ఉంటుంది (b) R గరిష్ఠం సుమారు 10 μm వద్ద, పరారుణంలో ఉంటుంది (c) Q గరిష్ఠం 100 nm వద్ద ఉంటుంది (d) వస్తువు ఎంత వేడిగా ఉంటే దాని గరిష్ఠ తరంగదైర్ఘ్యం అంత పొడవు

41. ఒక చిత్రం భూమిని చేరుతున్న సూర్యకాంతిని చూపిస్తుంది. బాణం X వాతావరణం గుండా నేరుగా భూమిని చేరుతుంది. బాణం Y, 20 km నుంచి 50 km ఎత్తులోని స్ట్రాటోస్ఫియర్‌లో ఆగిపోతుంది. బాణం Z వెచ్చని భూమి నుంచి బయలుదేరి, కింది వాతావరణం దానిని పాక్షికంగా తిరిగి కిందకు పంపుతుంది. X, Y, Z లు (a) దృశ్య, అతినీలలోహిత, పరారుణ (b) పరారుణ, అతినీలలోహిత, దృశ్య (c) అతినీలలోహిత, దృశ్య, పరారుణ (d) దృశ్య, పరారుణ, అతినీలలోహిత

Q42–43 కు సందర్భం: ఒక విమానాశ్రయ రాడార్ డిష్ యాంటెనా నుంచి 3 GHz వద్ద చిన్న స్పందనాలను పంపుతుంది. స్పందనం బయలుదేరిన 0.4 ms తర్వాత వస్తున్న విమానం నుంచి ప్రతిధ్వని చేరుతుంది.

42. విమానం దూరం (a) 120 km (b) 30 km (c) 6 km (d) 60 km

43. వాడిన తరంగదైర్ఘ్యం, దాని పట్టీ (a) 1 m, రేడియో (b) 10 cm, రేడియో (c) 10 cm, సూక్ష్మ తరంగం (d) 1 cm, పరారుణ

44. ఒక క్రిమిసంహారక దీపం 254 nm UV ని ఇస్తుంది. ఫోటాన్ శక్తి, దీపం గొట్టానికి సరైన పదార్థం (a) సుమారు 4.9 eV; క్వార్ట్జ్, ఎందుకంటే సాధారణ గాజు UV ని శోషిస్తుంది (b) సుమారు 4.9 eV; సాధారణ గాజు, ఎందుకంటే అది UV ని లోపలికి రానిస్తుంది (c) సుమారు 0.49 eV; క్వార్ట్జ్, ఎందుకంటే గాజు UV ని శోషిస్తుంది (d) సుమారు 49 eV; సాధారణ గాజు

45. ఒక ట్రాన్స్‌మిటర్ 125 MHz వద్ద పనిచేస్తుంది. గాలిలో నాలుగో-వంతు యాంటెనా పొడవును, సంకేతం 2 × 10⁸ m/s తో ప్రయాణించే కేబుల్ లోపల తరంగదైర్ఘ్యాన్ని కనుగొనండి. (a) 2.4 m, 1.6 m (b) 0.6 m, 1.6 m (c) 0.6 m, 2.4 m (d) 0.4 m, 1.6 m

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31bరాడార్: సూక్ష్మ తరంగం; రిమోట్: IR; ప్యూరిఫైయర్: UV; క్యాన్సర్: గామా
32dమొబైల్స్: రేడియో; ఓవెన్: సూక్ష్మ తరంగం; రాత్రి దృష్టి: IR; నోట్ తనిఖీ: UV
33aఓజోన్ UV ని శోషిస్తుంది; CO₂ IR ని బంధిస్తుంది; CFC లు ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తాయి; అయానోఆవరణం రేడియోను పరావర్తనం చేస్తుంది
34cUV చర్మాన్ని కాలుస్తుంది; X-కిరణ చిత్రణకు సీసం అవసరం; హీటర్ IR ఇస్తుంది; ఓవెన్ సూక్ష్మ తరంగాలను వాడుతుంది
35cA, B, D సరైనవి; గాజు UV లో ఎక్కువ భాగాన్ని శోషిస్తుంది
36aఎముక విరుపులను X-కిరణాలతో చిత్రిస్తారు, రేడియో తరంగాలతో కాదు
37bA: 3 × 10⁸ × 2 × 10⁻⁴/2 = 30 km; C: 7.2 × 10⁷/3 × 10⁸ = 0.24 s; B విలువ 1 m; D కి 100 μs కావాలి
38cహరితగృహ వాయువులు దృశ్య కాంతిని లోపలికి రానిస్తాయి; బయటకు వెళ్లే IR ని బంధిస్తాయి
39dd = ct/2 = 3 × 10⁸ × 10⁻³/2 = 150 km (గ్రాఫ్ తనిఖీ: 2 × 6000/40 μs = 3 × 10⁸ m/s)
40bλ_max = b/T: 500 nm, 1 μm, 10 μm; ఎక్కువ వేడి అంటే తక్కువ λ
41aదృశ్యం వెళ్తుంది, ఓజోన్ UV ని ఆపుతుంది, భూమి IR ని వెలువరిస్తుంది
42d3 × 10⁸ × 4 × 10⁻⁴/2 = 60 km
43cλ = 3 × 10⁸/3 × 10⁹ = 0.1 m, సూక్ష్మ తరంగ పట్టీ
44a1240/254 = 4.88 eV; క్వార్ట్జ్ UV ని పంపుతుంది, సాధారణ గాజు శోషిస్తుంది
45bλ = 3 × 10⁸/1.25 × 10⁸ = 2.4 m, నాలుగో వంతు = 0.6 m; కేబుల్‌లో 2 × 10⁸/1.25 × 10⁸ = 1.6 m
29 min left
‹
›