అధ్యాయం 4: తరంగ సిద్ధాంత వైఫల్యాలు మరియు కాంతి కణ స్వభావం (Wave Theory Failures and the Particle Nature of Light)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
కాంతివిద్యుత్ ఫలితం గురించి కాంతి తరంగ సిద్ధాంతం ఏమి ఊహిస్తుంది.
తరంగ సిద్ధాంతం వివరించలేని మూడు పరిశీలనలు.
తరంగ సిద్ధాంతం ఊహించే కాల విలంబాన్ని ఎలా అంచనా వేయాలి.
ఫోటాన్ దృక్పథం ఎందుకు విజయవంతమైంది, "కాంతి కణ స్వభావం" అంటే ఏమిటి.
వికిరణ ద్వంద్వ స్వభావం: ఏ ప్రయోగాలు తరంగ స్వభావాన్ని, ఏవి కణ స్వభావాన్ని చూపిస్తాయి.
4.1 కాంతి తరంగ దృక్పథం
1900 నాటికే కాంతి ఒక విద్యుదయస్కాంత తరంగం (Electromagnetic wave) అని గట్టిగా తెలిసిపోయింది. వ్యతికరణం (Interference), వివర్తనం (Diffraction), ధ్రువణం (Polarisation) అన్నీ దీనికి సరిపోయాయి. మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు దాని వడిని కూడా ఊహించాయి.
తరంగ దృక్పథంలో:
శక్తి మొత్తం తరంగాగ్రం (Wavefront) పై సమానంగా, నిరంతరంగా వ్యాపించి ఉంటుంది.
తీవ్రత (Intensity) (యూనిట్ వైశాల్యంపై సెకనుకు పడే శక్తి) కంపన పరిమితి (Amplitude) వర్గంపై ఆధారపడుతుంది, పౌనఃపున్యంపై కాదు.
దారిలో ఉన్న ఏ ఉపరితలమైనా శక్తిని కొద్దికొద్దిగా, నిరంతరంగా గ్రహిస్తుంది.
ఒక పొలమంతా సన్నగా, సమానంగా పడే తొలకరి జల్లును ఊహించుకోండి. ప్రతి గడ్డిపోచకూ సెకనుకు కొంచెం నీరు అందుతుంది, అది నెమ్మదిగా నిండుతుంది.
4.2 కాంతివిద్యుత్ ఫలితం గురించి తరంగ సిద్ధాంతం ఏమి ఊహిస్తుంది
ఈ దృక్పథాన్ని లోహంలోని ఎలక్ట్రాన్లకు అన్వయిద్దాం.
శక్తి మరియు తీవ్రత. ప్రకాశవంతమైన కాంతికి విద్యుత్ క్షేత్ర కంపన పరిమితి ఎక్కువ. అది ఎలక్ట్రాన్లను మరింత బలంగా కుదుపుతుంది. కాబట్టి బయటకు వచ్చే ఎలక్ట్రాన్ల గరిష్ఠ గతి శక్తి తీవ్రతతో పాటు పెరగాలి.
ఆరంభం ఉండకూడదు. తక్కువ పౌనఃపున్యం గల కాంతి కూడా శక్తిని మోస్తుంది. అది తగినంత ప్రకాశవంతంగా ఉంటే, లేదా తగినంత సేపు పడితే, ఎలక్ట్రాన్లు బయటపడడానికి సరిపడా శక్తిని కూడబెట్టుకోవాలి. కాబట్టి ఏ పౌనఃపున్యమైనా పనిచేయాలి.
కాల విలంబం (Time lag). చాలా మసక కాంతిలో, φ₀ శక్తిని కూడబెట్టుకోవడానికి ఎలక్ట్రాన్కు చాలా సమయం పట్టాలి. కాబట్టి ఉద్గారం కొంత ఆలస్యం తర్వాతే మొదలవ్వాలి.
ఈ మూడు ఊహలూ తప్పు.
4.3 వైఫల్యం 1: గరిష్ఠ గతి శక్తి తీవ్రతపై ఆధారపడదు
ప్రయోగం (అధ్యాయం 2): అన్ని తీవ్రతలకూ నిరోధక పొటెన్షియల్ ఒకటే. ప్రకాశవంతమైన కాంతి ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లను ఇస్తుంది, వేగవంతమైన వాటిని కాదు. క్షేత్రం బలపడుతున్నా ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని స్థిరంగా ఉంచడానికి తరంగ సిద్ధాంతం దగ్గర ఏ మార్గమూ లేదు.
4.4 వైఫల్యం 2: ఆరంభ పౌనఃపున్యం ఉంది
ప్రయోగం: ν₀ కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యం వద్ద, చాలా తీవ్రమైన కాంతిని చాలా సేపు ఉంచినా ఉద్గారం జరగదు. 1000 W ఎరుపు దీపం జింక్ నుండి ఒక్క ఎలక్ట్రాన్ను కూడా విడుదల చేయలేదు, కానీ ఒక మసక అతినీలలోహిత దీపం చేయగలదు. తరంగ సిద్ధాంతం ప్రకారం ప్రకాశమే గెలవాలి. కానీ గెలవదు.
4.5 వైఫల్యం 3: కాల విలంబం లేదు
ప్రయోగం: కాంతి ఎంత మసకగా ఉన్నా, ఉద్గారం సుమారు 10⁻⁹ s లోపే మొదలవుతుంది.
తరంగ సిద్ధాంతం ఏమి ఊహిస్తుందో అంచనా వేద్దాం. ఒక ఎలక్ట్రాన్ సుమారు ఒక పరమాణువు వైశాల్యంపై, అంటే దాదాపు 10⁻²⁰ m² పై పడే శక్తిని మాత్రమే సేకరించగలదు (ఒక పరమాణువు అడ్డకొలత సుమారు 10⁻¹⁰ m).
φ₀ = 2.0 eV = 3.2 × 10⁻¹⁹ J, I = 0.01 W/m² (గదిలోని మసక కాంతి), A = 10⁻²⁰ m² తీసుకోండి. ఒక పరమాణువుపై పడే సామర్థ్యం = 10⁻²² W. అప్పుడు t = 3.2 × 10⁻¹⁹ / 10⁻²² = 3200 s, అంటే సుమారు 53 నిమిషాలు.
తరంగ సిద్ధాంతం దాదాపు గంటసేపు ఎదురుచూడాలని ఊహిస్తుంది. నిజమైన ఆలస్యం ఒక నానోసెకను కంటే తక్కువ. సంఖ్యలను కాస్త మార్చి సరిదిద్దలేనంత పెద్ద తేడా ఇది.
4.6 మూడు వైఫల్యాలు పక్కపక్కనే
| పరిశీలన | తరంగ సిద్ధాంత ఊహ | నిజంగా కనిపించేది | ఫోటాన్ వివరణ |
|---|---|---|---|
| Kₘₐₓ పై తీవ్రత ప్రభావం | తీవ్రతతో Kₘₐₓ పెరుగుతుంది | Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు | ప్రతి ఎలక్ట్రాన్కు hν శక్తి గల ఒక ఫోటాన్ అందుతుంది; తీవ్రత ఫోటాన్ల సంఖ్యను మాత్రమే మారుస్తుంది |
| ఆరంభ పౌనఃపున్యం | కాంతి ప్రకాశవంతంగా ఉన్నా, ఎక్కువసేపు పడినా ఏ పౌనఃపున్యమైనా పనిచేస్తుంది | ν₀ కంటే తక్కువ వద్ద ఏ తీవ్రతలోనూ ఉద్గారం లేదు | ఒక ఫోటాన్ కనీసం φ₀ శక్తిని మోయాలి, కాబట్టి hν కనీసం hν₀ ఉండాలి |
| కాల విలంబం | మసక కాంతికి ఎక్కువ ఆలస్యం | సుమారు 10⁻⁹ s లోపే ఉద్గారం | శక్తి ఒకే ముద్దగా వస్తుంది, ఒక్క ఫోటాన్ ఒకేసారి అందిస్తుంది |
| ప్రవాహంపై తీవ్రత ప్రభావం | తీవ్రతతో ప్రవాహం పెరుగుతుంది | తీవ్రతతో ప్రవాహం పెరుగుతుంది | సెకనుకు ఎక్కువ ఫోటాన్లు, సెకనుకు ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు |
చివరి వరుస ఒక్కటే రెండు సిద్ధాంతాలూ ఏకీభవించే అంశం. కాబట్టి అది వాటిలో ఏది సరైనదో తేల్చలేదు.
4.7 కాంతి కణ స్వభావం
ఐన్స్టీన్ ఫోటాన్ దృక్పథం ప్రతి వరుసనూ వివరిస్తుంది. కాంతి కణాల ప్రవాహంలా ప్రవర్తిస్తుంది, ప్రతి కణం మోసేది:
మళ్లీ వాన ఉదాహరణకు వద్దాం: కాంతి సన్నని జల్లు కాదు, విడివిడి చినుకుల వర్షం. ఒక రంగుకు ప్రతి చినుకూ ఒకే పరిమాణంలో ఉంటుంది. గడ్డిపోచపై పూర్తి చినుకు పడుతుంది, లేదా అసలు పడదు. భారీ వర్షం అంటే ఎక్కువ చినుకులు, పెద్ద చినుకులు కాదు.
మసక కాంతి కూడా ఫోటాన్లను త్వరగానే అందిస్తుంది. 500 nm కాంతి 10⁻⁶ W/m² తీవ్రతతో పడితే, ప్రతి చదరపు సెంటీమీటరుపై సెకనుకు సుమారు 2.5 × 10⁸ ఫోటాన్లు పడతాయి. వాటిలో ఏ ఒక్కటైనా వెంటనే ఒక ఎలక్ట్రాన్ను విడుదల చేయగలదు.
ఫోటాన్లకు మరో సాక్ష్యం 1923 లో వచ్చింది. ఆర్థర్ కాంప్టన్ X-కిరణాలను ఎలక్ట్రాన్లపై పరిక్షేపణం చెందించగా, పరిక్షేపణం చెందిన X-కిరణాల తరంగదైర్ఘ్యం ఎక్కువగా ఉన్నట్లు కనుగొన్నాడు. ఈ మార్పు ఒక ఫోటాన్ (h/λ ద్రవ్యవేగంతో), ఒక ఎలక్ట్రాన్ మధ్య బిలియర్డ్స్ బంతుల్లాంటి అభిఘాతానికి సరిపోయింది. దీనినే కాంప్టన్ ప్రభావం (Compton effect) అంటారు. దీనిని నేపథ్య సమాచారంగా చూడండి; ఇది కాంతి కణ స్వభావాన్ని సమర్థిస్తుందని తెలిస్తే NEET కు చాలు.
4.8 వికిరణ ద్వంద్వ స్వభావం
మరి కాంతి తరంగమా, కణమా? ప్రయోగాన్ని బట్టి అది రెండు ప్రవర్తనలనూ చూపిస్తుంది.
| దృగ్విషయం | చూపించే స్వభావం |
|---|---|
| వ్యతికరణం | తరంగం |
| వివర్తనం | తరంగం |
| ధ్రువణం | తరంగం |
| కాంతివిద్యుత్ ఫలితం | కణం (ఫోటాన్) |
| కాంప్టన్ ప్రభావం | కణం (ఫోటాన్) |
| పరమాణువులు కాంతిని నిర్దిష్ట ముద్దలుగా ఉద్గారం, శోషణ చేయడం | కణం (ఫోటాన్) |
ఒకే ప్రయోగంలో కాంతి ఒక ముఖాన్ని మాత్రమే చూపిస్తుంది, రెండింటినీ ఒకేసారి కాదు. రెండు దృక్పథాలనూ E = hν, p = h/λ కలుపుతాయి: కణ రాశులు (E, p) తరంగ రాశుల (ν, λ) చేత నిర్ణయించబడతాయి. ఇదే వికిరణ ద్వంద్వ స్వభావం (Dual nature of radiation).
ద్రవ్యానికి కూడా ఇదే ద్వంద్వ స్వభావం ఉందని అధ్యాయం 5 లో చూస్తాం.
4.9 నిత్య జీవితంలో కాంతి ఘటాలు
కాంతి ఘటం (Photocell) అంటే ఆచరణలో వాడే కాంతివిద్యుత్ నాళం, లేదా దాని అర్ధవాహక రూపం. దానిపై కాంతి పడితే విద్యుత్ ప్రవాహం వస్తుంది; కాంతిని అడ్డుకుంటే ప్రవాహం ఆగిపోతుంది. దీని ఉపయోగాలు:
మాల్స్, మెట్రో స్టేషన్లలో ఆటోమేటిక్ తలుపులు, ఇక్కడ మనిషి కాంతి కిరణాన్ని అడ్డుకుంటాడు,
దొంగల అలారాలు, ఫ్యాక్టరీ బెల్టులపై లెక్కింపు పరికరాలు,
కెమెరాలలో ఎక్స్పోజర్ మీటర్లు,
సాయంత్రం చీకటి పడగానే వెలిగే వీధి దీపాలు.
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: తరంగ దృక్పథం ప్రకారం, 0.01 W/m² తీవ్రత గల కాంతిలో ఒక లోహం (φ₀ = 2.0 eV) లోని ఎలక్ట్రాన్ బయటపడడానికి ఎంత సమయం పడుతుందో అంచనా వేయండి. ఎలక్ట్రాన్ 10⁻²⁰ m² వైశాల్యంపై శక్తిని సేకరిస్తుందని అనుకోండి.
సాధన: సేకరించే సామర్థ్యం = 0.01 × 10⁻²⁰ = 10⁻²² W. కావలసిన శక్తి = 3.2 × 10⁻¹⁹ J. t = 3.2 × 10⁻¹⁹ / 10⁻²² = 3.2 × 10³ s ≈ 53 నిమిషాలు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: 10⁻⁶ W/m² గల చాలా మసక కాంతికి సాధించిన ఉదాహరణ 4.1 ను మళ్లీ చేయండి. ప్రయోగంతో పోల్చండి.
సాధన: సేకరించే సామర్థ్యం = 10⁻²⁶ W. t = 3.2 × 10⁻¹⁹ / 10⁻²⁶ = 3.2 × 10⁷ s, అంటే సుమారు ఒక సంవత్సరం. ప్రయోగంలో ఉద్గారం అప్పుడు కూడా 10⁻⁹ s లోపే మొదలవుతుంది. తరంగ సిద్ధాంతం ఘోరంగా విఫలమవుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: సాధించిన ఉదాహరణ 4.2 లోని కాంతికి (500 nm), 1 cm² పై సెకనుకు ఎన్ని ఫోటాన్లు పడతాయి?
సాధన: ఫోటాన్ శక్తి = hc/λ = 6.63 × 10⁻³⁴ × 3 × 10⁸ / 5 × 10⁻⁷ = 3.98 × 10⁻¹⁹ J. 1 cm² పై సామర్థ్యం = 10⁻⁶ × 10⁻⁴ = 10⁻¹⁰ W. N = 10⁻¹⁰ / 3.98 × 10⁻¹⁹ ≈ సెకనుకు 2.5 × 10⁸. ఫోటాన్లు వెంటనే వస్తాయి, కాబట్టి ఉద్గారం తక్షణమే జరుగుతుంది, ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రం తక్కువగా వస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: ఒక ఎరుపు జనకం (700 nm), ఒక ఊదా జనకం (400 nm) ఒక్కొక్కటి 1 W వెలువరిస్తాయి. (a) సెకనుకు ఏది ఎక్కువ ఫోటాన్లను వెలువరిస్తుంది, ఎన్ని రెట్లు? (b) పొటాషియం (φ₀ = 2.30 eV) నుండి ఏది ఎలక్ట్రాన్లను బయటకు పంపగలదు?
సాధన: (a) N = Pλ/hc, కాబట్టి సమాన సామర్థ్యం వద్ద N ∝ λ. N(ఎరుపు)/N(ఊదా) = 700/400 = 1.75. ఎరుపు ఎక్కువ ఫోటాన్లను పంపుతుంది.
(b) ఎరుపు ఫోటాన్ శక్తి = 1240/700 ≈ 1.77 eV, ఇది 2.30 eV కంటే తక్కువ: ఉద్గారం లేదు. ఊదా ఫోటాన్ శక్తి = 1240/400 = 3.1 eV: ఉద్గారం జరుగుతుంది. ప్రతి ఫోటాన్ బలహీనమైతే, ఎక్కువ ఫోటాన్లు ఉన్నా ఉపయోగం లేదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: జింక్కు φ₀ = 4.3 eV. ఒక 1000 W ఎరుపు దీపం, 250 nm గల ఒక 1 mW అతినీలలోహిత దీపం శుభ్రమైన జింక్పై వేర్వేరుగా పడతాయి. ఏది ఉద్గారాన్ని కలిగిస్తుంది?
సాధన: అతినీలలోహిత ఫోటాన్ శక్తి = 1240/250 = 4.96 eV, ఇది 4.3 eV కంటే ఎక్కువ. ఉద్గారం జరుగుతుంది, Kₘₐₓ = 0.66 eV. ఎరుపు ఫోటాన్లు (సుమారు 1.8 eV) 4.3 eV కంటే తక్కువ, కాబట్టి పది లక్షల రెట్లు ఎక్కువ సామర్థ్యం ఉన్నా ఉద్గారం లేదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: ఒక తీవ్రత వద్ద Kₘₐₓ = 1.2 eV, సంతృప్త ప్రవాహం = 3 µA. తీవ్రతను నాలుగు రెట్లు పెంచారు. (a) తరంగ సిద్ధాంతం ఏమి ఊహిస్తుంది, (b) ప్రయోగం ఏమి చూపిస్తుంది?
సాధన: (a) తరంగ సిద్ధాంతం: Kₘₐₓ పెరగాలి (బలమైన క్షేత్రం ఎలక్ట్రాన్లను మరింత బలంగా కుదుపుతుంది). (b) ప్రయోగం, ఫోటాన్ దృక్పథం: Kₘₐₓ 1.2 eV గానే ఉంటుంది, సంతృప్త ప్రవాహం 4 × 3 = 12 µA అవుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: వీటిని తరంగ లేదా కణ సాక్ష్యాలుగా వర్గీకరించండి: (i) సబ్బు పొరలో రంగులు, (ii) ఆటోమేటిక్ తలుపులోని కాంతి ఘటం, (iii) సన్నని వెంట్రుక అంచుల వద్ద కాంతి వ్యాపించడం, (iv) కాంప్టన్ పరిక్షేపణం, (v) మెరుపును తగ్గించే చలువ కళ్లద్దాలు.
సాధన: (i) వ్యతికరణం: తరంగం. (ii) కాంతివిద్యుత్ ఫలితం: కణం. (iii) వివర్తనం: తరంగం. (iv) కాంప్టన్ ప్రభావం: కణం. (v) ధ్రువణం: తరంగం.
త్వరిత పునశ్చరణ
తరంగ సిద్ధాంతం: శక్తి నిరంతరంగా వ్యాపిస్తుంది; తీవ్రత కంపన పరిమితి వర్గంపై ఆధారపడుతుంది, పౌనఃపున్యంపై కాదు.
తరంగ సిద్ధాంతం మూడు అంశాలలో విఫలమవుతుంది: Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు, ఆరంభ పౌనఃపున్యం ఉంది, కాల విలంబం లేదు.
తీవ్రతతో ప్రవాహం పెరుగుతుందని రెండు సిద్ధాంతాలూ అంగీకరిస్తాయి, కాబట్టి ఆ వాస్తవం వాటిలో ఒకదాన్ని ఎంచుకోలేదు.
మసక కాంతికి తరంగ సిద్ధాంత కాల విలంబ అంచనా: నిమిషాల నుండి సంవత్సరాల వరకు. గమనించినది: 10⁻⁹ s కంటే తక్కువ.
ఫోటాన్: E = hν, p = h/λ; ఒకే ఎలక్ట్రాన్ దానిని పూర్తిగా శోషిస్తుంది.
తరంగ స్వభావం: వ్యతికరణం, వివర్తనం, ధ్రువణం. కణ స్వభావం: కాంతివిద్యుత్, కాంప్టన్ ప్రభావాలు.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
"తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం పెరుగుతుంది" అనే దాన్ని తరంగ సిద్ధాంత వైఫల్యంగా చెప్పడం. తరంగ సిద్ధాంతం దానినీ వివరిస్తుంది.
ఆరంభం కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యం గల చాలా ప్రకాశవంతమైన కిరణం చివరికి ఉద్గారం కలిగిస్తుందని అనుకోవడం. అది ఎప్పటికీ కలిగించదు.
ఎక్కువ సామర్థ్యం గల ఎరుపు కాంతిలో ఫోటాన్లకు ఎక్కువ శక్తి ఉంటుందని చెప్పడం. దానిలో ఫోటాన్లు ఎక్కువ, కానీ ఒక్కొక్కదాని శక్తి ఊదా కంటే తక్కువ.
ధ్రువణాన్ని కణ సాక్ష్యంగా చెప్పడం. కాంతి తిర్యక్ తరంగం (Transverse wave) అని ధ్రువణం చూపిస్తుంది.
ప్రతి ప్రయోగంలోనూ కాంతి "సగం తరంగం, సగం కణం" అనుకోవడం. ఒక ప్రయోగంలో అది ఒకే ప్రవర్తనను చూపిస్తుంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. తరంగ సిద్ధాంతం ప్రకారం కాంతి ఎలక్ట్రాన్ల గరిష్ఠ గతి శక్తి ఆధారపడవలసినది (a) పౌనఃపున్యంపై మాత్రమే (b) తీవ్రతపై (c) తీవ్రతపైనా కాదు, పౌనఃపున్యంపైనా కాదు (d) రంగుపై మాత్రమే
2. కాంతి తరంగ సిద్ధాంతం వీటిలో దేనిని వివరించలేదు? (a) వ్యతికరణం (b) వివర్తనం (c) కాంతివిద్యుత్ ఫలితంలో ఆరంభ పౌనఃపున్యం (d) ధ్రువణం
3. కాంతి కణ స్వభావాన్ని చూపే దృగ్విషయం ఏది? (a) కాంతివిద్యుత్ ఫలితం (b) వ్యతికరణం (c) వివర్తనం (d) ధ్రువణం
4. మసక కాంతికి తరంగ సిద్ధాంతం కాల విలంబాన్ని ఊహించడానికి కారణం (a) లోహాలలో కాంతి నెమ్మదిగా ప్రయాణిస్తుంది (b) ఎలక్ట్రాన్లు బరువైనవి (c) లోహం ముందు వేడెక్కాలి (d) శక్తి తరంగాగ్రంపై వ్యాపించి ఉంటుంది, కొద్దికొద్దిగా సేకరించబడుతుంది
5. ఫోటాన్ దృక్పథంలో, స్థిర పౌనఃపున్యం వద్ద తీవ్రతను పెంచితే పెరిగేది (a) ప్రతి ఫోటాన్ శక్తి (b) పౌనఃపున్యం (c) సెకనుకు ఫోటాన్ల సంఖ్య (d) ఫోటాన్ల వడి
6. "వికిరణ ద్వంద్వ స్వభావం" అంటే కాంతి (a) కొన్ని ప్రయోగాలలో తరంగ ప్రవర్తనను, మరికొన్నింటిలో కణ ప్రవర్తనను చూపిస్తుంది (b) శూన్యంలో తరంగం, గాజులో కణం (c) రెండు రకాల ఫోటాన్లతో ఏర్పడింది (d) రెండు వడులు కలిగి ఉంది
7. కాంప్టన్ ప్రభావం సమర్థించేది (a) కాంతి తరంగ స్వభావం (b) కాంతి కణ స్వభావం (c) ఎలక్ట్రాన్ల తరంగ స్వభావం (d) ఏదీ కాదు
8. తరంగ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఏ పౌనఃపున్యం గల కాంతైనా ఎలక్ట్రాన్లను బయటకు పంపాలంటే (a) తీవ్రత తగినంత ఉండాలి లేదా కాంతి తగినంత సేపు పడాలి (b) లోహం చల్లగా ఉండాలి (c) పౌనఃపున్యం ఆరంభం కంటే ఎక్కువ ఉండాలి (d) తరంగదైర్ఘ్యం తక్కువగా ఉండాలి
9. కిందివాటిలో తరంగ సిద్ధాంత వైఫల్యం కానిది ఏది? (a) ఆరంభ పౌనఃపున్యం ఉనికి (b) Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడకపోవడం (c) తక్షణ ఉద్గారం (d) తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం పెరగడం
10. కాంతి వ్యతికరణాన్ని ఉత్తమంగా వివరించేది (a) ఫోటాన్ సిద్ధాంతం (b) తరంగ సిద్ధాంతం (c) ఏ సిద్ధాంతమూ కాదు (d) ఐన్స్టీన్ కాంతివిద్యుత్ సమీకరణం
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. తరంగ దృక్పథంలో ఒక లోహం (φ₀ = 2.5 eV) 5 × 10⁻³ W/m² తీవ్రత గల కాంతిని పొందుతుంది, ఒక ఎలక్ట్రాన్ 10⁻¹⁹ m² వైశాల్యంపై శక్తిని సేకరిస్తుంది. ఊహించిన కాల విలంబం సుమారు (a) 13 s (b) 0.8 s (c) 13 min (d) 13 h
12. ప్రయోగాలలో కాంతివిద్యుత్ ఉద్గారంలో కాల విలంబం (a) సుమారు 13 min (b) సుమారు 10⁻⁹ s కంటే తక్కువ (c) సుమారు 1 s (d) మసక కాంతికి ఎక్కువ
13. ఒక ఎరుపు జనకం (600 nm), ఒక ఊదా జనకం (400 nm) ఒక్కొక్కటి 1 W వెలువరిస్తాయి. సెకనుకు వెలువడే ఫోటాన్ల నిష్పత్తి (ఎరుపు : ఊదా) (a) 3 : 2 (b) 2 : 3 (c) 1 : 1 (d) 9 : 4
14. 550 nm, 450 nm కాంతులు వరుసగా 2.5 eV పని ప్రావేశిక గల లోహంపై పడతాయి. ఉద్గారం జరిగేది (a) రెండింటితో (b) దేనితోనూ కాదు (c) 550 nm తో మాత్రమే (d) 450 nm తో మాత్రమే
15. శుభ్రమైన జింక్ (φ₀ = 4.3 eV) పై ఒక 1 kW ఎరుపు దీపం, వేరుగా 250 nm గల ఒక 1 mW అతినీలలోహిత దీపం వెలుగు పడతాయి. ఉద్గారం జరిగేది (a) ఎరుపు దీపంతో మాత్రమే (b) రెండు దీపాలతో (c) అతినీలలోహిత దీపంతో మాత్రమే (d) దేనితోనూ కాదు
16. ఒక కాంతి ఘటంపై పడే కాంతి (ఆరంభం కంటే ఎక్కువ) తీవ్రతను నాలుగు రెట్లు చేశారు. అప్పుడు (a) Kₘₐₓ మారదు, సంతృప్త ప్రవాహం నాలుగు రెట్లవుతుంది (b) Kₘₐₓ, ప్రవాహం రెండూ రెట్టింపవుతాయి (c) Kₘₐₓ నాలుగు రెట్లవుతుంది, ప్రవాహం మారదు (d) రెండూ నాలుగు రెట్లవుతాయి
17. 500 nm, 10⁻⁶ W/m² తీవ్రత గల కాంతి ఒక ఉపరితలంపై పడుతుంది. సెకనుకు 1 cm² పై సుమారు ఎన్ని ఫోటాన్లు పడతాయి? (a) 2.5 × 10¹² (b) 2.5 × 10⁸ (c) 2.5 × 10⁴ (d) 4 × 10⁻¹⁹
18. తరంగ, ఫోటాన్ సిద్ధాంతాలు రెండూ వివరించగల పరిశీలన ఏది? (a) ఆరంభ పౌనఃపున్యం (b) తక్షణ ఉద్గారం (c) Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడకపోవడం (d) తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం పెరగడం
19. తరంగ సిద్ధాంతంలో కాంతి తరంగం మోసే శక్తి ఆధారపడేది (a) దాని పౌనఃపున్యంపై (b) దాని కంపన పరిమితి వర్గంపై (c) దాని తరంగదైర్ఘ్యంపై (d) దాని వడిపై
20. దృగ్విషయం, కాంతి స్వభావంల ఏ జత తప్పు? (a) వివర్తనం – తరంగం (b) కాంతివిద్యుత్ ఫలితం – కణం (c) ధ్రువణం – కణం (d) కాంప్టన్ ప్రభావం – కణం
21. ఫోటాన్ దృక్పథంలో, ఒక తీవ్రత వద్ద కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం సంతృప్తి చెందడానికి కారణం (a) లోహంలో ఫోటాన్లు నెమ్మదిస్తాయి (b) ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదానినొకటి వికర్షించుకుంటాయి (c) పని ప్రావేశిక పెరుగుతుంది (d) సెకనుకు వెలువడే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను ఫోటాన్లు వచ్చే రేటు నిర్ణయిస్తుంది
22. తరంగ దృక్పథంలో ప్రకాశవంతమైన కాంతి అంటే ఎక్కువ క్షేత్ర కంపన పరిమితి. కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్లు బయటకు రావలసినది (a) ఎక్కువ గరిష్ఠ గతి శక్తితో (b) అదే గరిష్ఠ గతి శక్తితో (c) తక్కువ వడితో (d) గతి శక్తి లేకుండా
స్థాయి 3: సవాలు
23. తరంగ దృక్పథంలో 3.0 eV పని ప్రావేశిక గల లోహంపై 10⁻³ W/m² తీవ్రత గల కాంతి పడుతుంది, ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ 2 × 10⁻²⁰ m² వైశాల్యంపై శక్తిని సేకరిస్తుంది. ఊహించిన కాల విలంబం సుమారు (a) 6.7 min (b) 6.7 h (c) 24 s (d) 40 min
24. జనకం A 400 nm వద్ద 2 W, జనకం B 800 nm వద్ద 1 W వెలువరిస్తాయి. సెకనుకు ఫోటాన్ల నిష్పత్తి (A : B) (a) 2 : 1 (b) 1 : 2 (c) 4 : 1 (d) 1 : 1
25. పొటాషియం (φ₀ = 2.3 eV) పై వరుసగా 620 nm, 496 nm, 413 nm కాంతులు పడతాయి. ఏవి ఉద్గారాన్ని కలిగిస్తాయి, అతిపెద్ద Kₘₐₓ ఎంత? (a) మూడూ; 1.0 eV (b) 413 nm మాత్రమే; 0.7 eV (c) 496 nm, 413 nm; 0.7 eV (d) 496 nm, 413 nm; 0.2 eV
26. 400 nm కాంతి గల ఒక 1 mW కిరణం కాంతి ఘటంపై పడుతుంది. ప్రతి 100 ఫోటాన్లకు ఒక ఎలక్ట్రాన్ వెలువడుతుంది. సంతృప్త ప్రవాహం సుమారు (a) 3.2 µA (b) 0.32 mA (c) 32 µA (d) 0.32 µA
27. తరంగ సిద్ధాంతం సరైనదైతే, ఏది గమనించబడేది? (a) ఆరంభ పౌనఃపున్యం కంటే తక్కువ వద్ద ఉద్గారం లేకపోవడం (b) మసక కాంతికి తక్షణ ఉద్గారం (c) నిరోధక పొటెన్షియల్ పౌనఃపున్యంపై మాత్రమే ఆధారపడటం (d) తీవ్రతతో Kₘₐₓ పెరగడం
28. సాధారణ తీవ్రతల వద్ద, 2.5 eV ఫోటాన్ శక్తి గల కాంతి 3.0 eV పని ప్రావేశిక గల లోహంపై పడుతుంది. ఏమి జరుగుతుంది? (a) రెండు ఫోటాన్లు కలిసిపోతాయి కాబట్టి Kₘₐₓ = 2.0 eV తో ఉద్గారం (b) ఉద్గారం లేదు (c) శూన్య గతి శక్తితో ఉద్గారం (d) Kₘₐₓ = 5.0 eV తో ఉద్గారం
29. ప్రతిపాదన (A): చాలా ఎక్కువ తీవ్రత ఉన్నా, ఆరంభ పౌనఃపున్యం కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యం గల కాంతి కాంతివిద్యుత్ ఉద్గారాన్ని కలిగించలేదు.
కారణం (R): ఫోటాన్ శక్తి పౌనఃపున్యంపై ఆధారపడుతుంది, ఒక ఎలక్ట్రాన్ ఒక ఫోటాన్ను శోషిస్తుంది.
(a) రెండూ సత్యం, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సత్యం, R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
30. వాక్యం I: వ్యతికరణంలో కాంతి తరంగ ప్రవర్తనను చూపిస్తుంది.
వాక్యం II: కాంతివిద్యుత్ ఫలితంలో కాంతి కణ ప్రవర్తనను చూపిస్తుంది.
(a) రెండూ సత్యం (b) రెండూ అసత్యం (c) I సత్యం, II అసత్యం (d) I అసత్యం, II సత్యం
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | తరంగ శక్తి తీవ్రతతో పెరుగుతుంది |
| 2 | c | ఆరంభానికి తరంగ వివరణ లేదు |
| 3 | a | కాంతివిద్యుత్ ఫలితానికి ఫోటాన్లు అవసరం |
| 4 | d | వ్యాపించిన శక్తిని నెమ్మదిగా సేకరించాలి |
| 5 | c | తీవ్రత ఫోటాన్ల సంఖ్యను నిర్ణయిస్తుంది |
| 6 | a | కొన్ని ప్రయోగాలలో తరంగం, మరికొన్నింటిలో కణం |
| 7 | b | ఫోటాన్–ఎలక్ట్రాన్ అభిఘాతం తరంగదైర్ఘ్య మార్పును వివరిస్తుంది |
| 8 | a | ఎలక్ట్రాన్కు సరిపడా శక్తి చేరడంపైనే తరంగ సిద్ధాంతం ఆధారపడుతుంది |
| 9 | d | తీవ్రతతో ప్రవాహం పెరుగుతుందని తరంగ సిద్ధాంతం కూడా ఊహిస్తుంది |
| 10 | b | తరంగాల అధిప్రావీణ్యం (Superposition) |
| 11 | c | t = 4 × 10⁻¹⁹ / (5 × 10⁻³ × 10⁻¹⁹) = 800 s ≈ 13 min |
| 12 | b | ఉద్గారం దాదాపు తక్షణం |
| 13 | a | సమాన సామర్థ్యం వద్ద N ∝ λ: 600 : 400 |
| 14 | d | 1240/550 = 2.25 eV (సరిపోదు), 1240/450 = 2.76 eV (సరిపోతుంది) |
| 15 | c | అతినీలలోహిత ఫోటాన్ 4.96 eV, 4.3 eV కంటే ఎక్కువ; ఎరుపు ఫోటాన్లు కావు |
| 16 | a | తీవ్రత ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను మారుస్తుంది, శక్తిని కాదు |
| 17 | b | 10⁻¹⁰ W / 3.98 × 10⁻¹⁹ J ≈ 2.5 × 10⁸ |
| 18 | d | రెండు దృక్పథాలలోనూ ఎక్కువ శక్తి ప్రవాహం, ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు |
| 19 | b | తీవ్రత ∝ కంపన పరిమితి² |
| 20 | c | ధ్రువణం తరంగ సాక్ష్యం |
| 21 | d | వెలువడిన అన్ని ఎలక్ట్రాన్లు సేకరించబడతాయి; వాటి రేటును ఫోటాన్లు నిర్ణయిస్తాయి |
| 22 | a | తరంగ దృక్పథంలో బలమైన క్షేత్రం, ఎక్కువ కుదుపు |
| 23 | b | t = 4.8 × 10⁻¹⁹ / (10⁻³ × 2 × 10⁻²⁰) = 2.4 × 10⁴ s ≈ 6.7 h |
| 24 | d | N ∝ Pλ: 2 × 400 = 1 × 800 |
| 25 | c | ఫోటాన్ శక్తులు 2.0, 2.5, 3.0 eV; Kₘₐₓ = 3.0 − 2.3 = 0.7 eV |
| 26 | a | సెకనుకు 2.0 × 10¹⁵ ఫోటాన్లు సెకనుకు 2.0 × 10¹³ ఎలక్ట్రాన్లను ఇస్తాయి, I ≈ 3.2 µA |
| 27 | d | తరంగ సిద్ధాంతం ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని తీవ్రతతో కలుపుతుంది |
| 28 | b | ఒక ఎలక్ట్రాన్కు ఒక ఫోటాన్; 2.5 eV, 3.0 eV కంటే తక్కువ |
| 29 | a | ఆరంభం కంటే తక్కువ వద్ద తీవ్రత ఎందుకు సహాయం చేయదో R సరిగ్గా చెప్పుతుంది |
| 30 | a | రెండు వాక్యాలూ ద్వంద్వ స్వభావాన్ని సరిగ్గా వర్ణిస్తాయి |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
తరంగ సిద్ధాంతం: కాంతి శక్తి తరంగాగ్రంపై నిరంతరంగా వ్యాపిస్తుంది. తీవ్రత కంపన పరిమితి వర్గంపై ఆధారపడుతుంది, పౌనఃపున్యంపై కాదు.
తరంగ సిద్ధాంత ఊహ 1: ప్రకాశవంతమైన కాంతి వేగవంతమైన ఎలక్ట్రాన్లను ఇవ్వాలి. గమనించినది: Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు.
ఊహ 2: తగినంత సేపు ఎదురుచూస్తే ఏ పౌనఃపున్యమైనా పనిచేయాలి. గమనించినది: కాంతి ఎంత ప్రకాశవంతంగా ఉన్నా ν₀ కంటే తక్కువ వద్ద ఉద్గారం లేదు.
ఊహ 3: మసక కాంతికి కాల విలంబం ఉండాలి (అంచనా ప్రకారం నిమిషాల నుండి సంవత్సరాలు). గమనించినది: సుమారు 10⁻⁹ s లోపే ఉద్గారం.
తీవ్రతతో ప్రవాహం పెరగడాన్ని తరంగ సిద్ధాంతం వివరిస్తుంది, కాబట్టి ఆ వాస్తవం రెండు సిద్ధాంతాల మధ్య తీర్పు చెప్పలేదు.
ఫోటాన్ దృక్పథం: శక్తి E = hν ప్యాకెట్లుగా వస్తుంది, ప్రతి ప్యాకెట్ను ఒకే ఎలక్ట్రాన్ పూర్తిగా శోషిస్తుంది.
ఎక్కువ తీవ్రత అంటే సెకనుకు ఎక్కువ ఫోటాన్లు, కాబట్టి సెకనుకు ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు, కానీ అన్నిటికీ అదే Kₘₐₓ.
ఒక ఫోటాన్ కనీసం φ₀ శక్తిని మోయాలి; అదే ఆరంభ పౌనఃపున్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఒకే ఫోటాన్ తన శక్తిని ఒకేసారి అందిస్తుంది, కాబట్టి కాల విలంబం లేదు.
కాంప్టన్ ప్రభావం: ఫోటాన్ ఒక కణంలా ఎలక్ట్రాన్తో ఢీకొట్టి, ద్రవ్యవేగాన్ని అందించి, ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యంతో బయటకు వస్తుంది.
తరంగ స్వభావం వ్యతికరణం, వివర్తనం, ధ్రువణాలలో కనిపిస్తుంది. కణ స్వభావం కాంతివిద్యుత్, కాంప్టన్ ప్రభావాలలో కనిపిస్తుంది.
ఏ ఒక్క ప్రయోగంలోనైనా కాంతి ఒక ముఖాన్నే స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. ఇదే వికిరణ ద్వంద్వ స్వభావం.
కాంతి ఘటం కాంతి సంకేతాన్ని విద్యుత్ ప్రవాహంగా మారుస్తుంది; దీనిని కాంతి మీటర్లు, ఆటోమేటిక్ తలుపులు, అలారాలలో వాడతారు.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| పరిశీలన | తరంగ సిద్ధాంత ఊహ | ఫోటాన్ దృక్పథ వివరణ |
|---|---|---|
| Kₘₐₓ vs తీవ్రత | పెరగాలి | hν − φ₀ తో స్థిరం; తీవ్రత ఫోటాన్ల సంఖ్యను మాత్రమే మారుస్తుంది |
| ఆరంభ పౌనఃపున్యం | ఉండకూడదు | ఒక ఫోటాన్ కనీసం φ₀ = hν₀ అందించాలి |
| కాల విలంబం | మసక కాంతికి నిమిషాల నుండి సంవత్సరాలు | 10⁻⁹ s కంటే తక్కువ; శక్తి ఒకే ప్యాకెట్గా వస్తుంది |
| ప్రవాహం vs తీవ్రత | పెరుగుతుంది | పెరుగుతుంది (రెండూ ఏకీభవిస్తాయి) |
| వ్యతికరణం, వివర్తనం, ధ్రువణం | వివరిస్తుంది | ఫోటాన్ దృక్పథం ఒక్కటే వివరించలేదు |
| కాంప్టన్ పరిక్షేపణం | వివరించలేదు | ఫోటాన్ h/λ ద్రవ్యవేగాన్ని మోస్తుంది |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"KTT వైఫల్యాలు": K = Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు, T = ఆరంభ పౌనఃపున్యం (Threshold), T = కాల విలంబం లేదు (Time lag). తరంగ సిద్ధాంతం మూడు వైఫల్యాలు.
"IDP తరంగాలు, PC కణాలు": I = వ్యతికరణం (Interference), D = వివర్తనం (Diffraction), P = ధ్రువణం (Polarisation) తరంగాలకు; P = కాంతివిద్యుత్ (Photoelectric), C = కాంప్టన్ (Compton) కణాలకు.
"ఒక ఫోటాన్, ఒక ఎలక్ట్రాన్": పూర్తి ప్యాకెట్ నియమం మూడు వైఫల్యాలనూ ఒకేసారి వివరిస్తుంది.
"కాంప్టన్ కాంతిని సాగదీస్తుంది": పరిక్షేపణం తర్వాత ఫోటాన్ శక్తి తగ్గుతుంది, కాబట్టి దాని తరంగదైర్ఘ్యం సాగి పెరుగుతుంది.
భావనల అనుసంధానం
వ్యతికరణం, వివర్తనం, ధ్రువణం భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 16: దృశ్యశాస్త్రం లో ఉన్నాయి.
విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు మోసే శక్తి, తీవ్రత భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 15: విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు తో అనుసంధానమై ఉన్నాయి.
కాంతి డయోడ్లు, కాంతి సెన్సార్లు దీనిపైనే ఆధారపడి భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 19: ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు లో వస్తాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. ప్రతి పరిశీలనను దాని ఫోటాన్ దృక్పథ వివరణతో జతపరచండి.
జాబితా I
A. Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు
B. ఆరంభ పౌనఃపున్యం ఉంది
C. కొలవగల ఆలస్యం లేకుండా ఉద్గారం మొదలవుతుంది
D. తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం పెరుగుతుంది
జాబితా II
(i) ఫోటాన్ శక్తి hν కనీసం φ₀ ఉండాలి
(ii) సెకనుకు ఎక్కువ ఫోటాన్లు వస్తాయి
(iii) ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ ఒక ఫోటాన్ను శోషిస్తుంది, దాని శక్తి ν పై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది
(iv) శక్తి ఒకే ప్యాకెట్గా ఒకేసారి అందుతుంది
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
32. దృగ్విషయాన్ని అది చూపించే అంశంతో జతపరచండి.
జాబితా I
A. వ్యతికరణం
B. ధ్రువణం
C. కాంతివిద్యుత్ ఫలితం
D. కాంప్టన్ ప్రభావం
జాబితా II
(i) కాంతి తరంగాలు తిర్యక్ తరంగాలు
(ii) ఒక ఫోటాన్ తన మొత్తం శక్తిని ఒక ఎలక్ట్రాన్కు ఇస్తుంది
(iii) ఫోటాన్ ద్రవ్యవేగాన్ని మోస్తుంది, ఎలక్ట్రాన్ను ఢీకొన్న తర్వాత ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యంతో బయటకు వస్తుంది
(iv) అధిపాతం (superposition) వల్ల ప్రకాశవంతమైన, చీకటి పట్టీలు
(a) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (b) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (c) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
33. తరంగ సిద్ధాంత ఊహను ప్రయోగాలు నిజంగా చూపించే దానితో జతపరచండి.
జాబితా I
A. తీవ్రతతో Kₘₐₓ పెరగాలి
B. ఎదురుచూస్తే ఏ పౌనఃపున్యమైనా పనిచేయాలి
C. మసక కాంతికి ఎక్కువ కాల విలంబం ఉండాలి
D. తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం పెరగాలి
జాబితా II
(i) సుమారు 10⁻⁹ s లోపే ఉద్గారం
(ii) ప్రయోగంతో ఏకీభవిస్తుంది
(iii) Kₘₐₓ తీవ్రతపై ఆధారపడదు
(iv) ν₀ కంటే తక్కువ వద్ద ఉద్గారం లేదు
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
34. తరంగదైర్ఘ్యాన్ని ఫోటాన్ శక్తితో జతపరచండి (hc = 1240 eV nm).
జాబితా I
A. 700 nm
B. 550 nm
C. 400 nm
D. 250 nm
జాబితా II
(i) 3.10 eV
(ii) 4.96 eV
(iii) 1.77 eV
(iv) 2.25 eV
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. తరంగ సిద్ధాంతంలో తీవ్రత కంపన పరిమితి వర్గానికి అనులోమానుపాతం.
B. తీవ్రతతో కాంతివిద్యుత్ ప్రవాహం ఎందుకు పెరుగుతుందో తరంగ సిద్ధాంతం వివరించగలదు.
C. తరంగ సిద్ధాంతం ఆరంభ పౌనఃపున్యాన్ని ఊహిస్తుంది.
D. కాంప్టన్ ప్రభావం కాంతి కణ స్వభావాన్ని సమర్థిస్తుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. కాంతి కొన్ని ప్రయోగాలలో తరంగ స్వభావాన్ని, మరికొన్నింటిలో కణ స్వభావాన్ని చూపిస్తుంది.
B. ఫోటాన్ శక్తి కిరణ తీవ్రతపై ఆధారపడుతుంది.
C. కాంప్టన్ పరిక్షేపణంలో పరిక్షేపణం చెందిన ఫోటాన్ తరంగదైర్ఘ్యం ఎక్కువ.
D. ఫోటాన్ దృక్పథం ఒక్కటే వివర్తనాన్ని పూర్తిగా వివరిస్తుంది.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే
37. ఒక లోహానికి φ₀ = 4.3 eV. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి (hc = 1240 eV nm).
A. చాలా తీవ్రమైన 700 nm ఎరుపు కాంతి దాని నుండి ఎలక్ట్రాన్లను బయటకు పంపలేదు.
B. బలహీనమైన 200 nm అతినీలలోహిత కాంతి దాని నుండి ఎలక్ట్రాన్లను బయటకు పంపగలదు.
C. బలహీనమైన 200 nm కాంతితో, కొలవగల ఆలస్యం లేకుండా ఉద్గారం మొదలవుతుంది.
D. ఎరుపు కాంతిని తగినంత ప్రకాశవంతం చేస్తే చివరికి ఎలక్ట్రాన్లు బయటకు వస్తాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C మాత్రమే
38. కాంతి ఘటం గురించి ఎన్ని వాక్యాలు సరైనవి?
A. ఇది కాంతి సంకేతాన్ని విద్యుత్ ప్రవాహంగా మారుస్తుంది.
B. దాని ప్రవాహం కాంతి తీవ్రతపై ఆధారపడదు.
C. ఇది ఏ పౌనఃపున్యం గల కాంతికైనా పనిచేస్తుంది.
D. దృశ్య కాంతి కోసం దాని ఉద్గారకానికి సాధారణంగా క్షార లోహపు పూత ఉంటుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4
39. తరంగ సిద్ధాంత అంచనా కింది దత్తాంశాన్ని వాడుతుంది.
| రాశి | విలువ |
|---|---|
| లోహంపై కాంతి తీవ్రత | 1.0 × 10⁻² W/m² |
| ఒక పరమాణువు కాంతిని సేకరించే వైశాల్యం | 1.0 × 10⁻²⁰ m² |
| పని ప్రావేశిక | 3.2 × 10⁻¹⁹ J |
తరంగ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఒక ఎలక్ట్రాన్ సరిపడా శక్తిని కూడబెట్టుకోవడానికి పట్టే సమయం సుమారు:
(a) 3.2 s (b) 32 s (c) 3.2 × 10³ s (d) 3.2 × 10⁻⁹ s
40. ν₀ కంటే ఎక్కువ స్థిర పౌనఃపున్యం గల కాంతికి Kₘₐₓ (y-అక్షం) ని తీవ్రత (x-అక్షం) కు వ్యతిరేకంగా గ్రాఫ్ గీశారు. ఫోటాన్ దృక్పథం ఊహించేది:
(a) క్షితిజ సమాంతర సరళరేఖ (b) మూలబిందువు గుండా సరళరేఖ (c) పెరిగి స్థిరపడే వక్రం (d) తగ్గే సరళరేఖ
41. φ₀ = 2.5 eV గల లోహంపై రెండు జనకాల కాంతి పడుతుంది (hc = 1240 eV nm).
| జనకం | తరంగదైర్ఘ్యం | సామర్థ్యం |
|---|---|---|
| ఎరుపు దీపం | 650 nm | 100 W |
| ఊదా LED | 400 nm | 1 W |
ఏది కాంతి ఎలక్ట్రాన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది?
(a) ఎక్కువ సామర్థ్యం ఉన్నందున ఎరుపు దీపం మాత్రమే (b) రెండూ (c) ఏదీ కాదు (d) ఊదా LED మాత్రమే
Q42–43 కోసం సందర్భం. రియా ఒక పొటాషియం పలక (φ₀ = 2.3 eV) ను రెండు జనకాలతో పరీక్షిస్తుంది: 450 nm తరంగదైర్ఘ్యం గల 1 mW నీలి LED, 700 nm తరంగదైర్ఘ్యం గల 50 W ఎరుపు దీపం. 50 W దీపం 50,000 రెట్లు ఎక్కువ సామర్థ్యం గలది కాబట్టి అదే బాగా పనిచేస్తుందని ఆమె స్నేహితుడు అంటాడు. (hc = 1240 eV nm)
42. ఏ జనకం కాంతి ఎలక్ట్రాన్లను బయటకు పంపుతుంది?
(a) ఎరుపు దీపం మాత్రమే (b) నీలి LED మాత్రమే (c) రెండూ (d) ఏదీ కాదు
43. కాంతి ఎలక్ట్రాన్ల గరిష్ఠ గతి శక్తి సుమారు:
(a) 2.76 eV (b) 0.53 eV (c) 0.46 eV (d) 1.77 eV
44. 650 nm కాంతి గల 100 W జనకాన్ని, 400 nm కాంతి గల 1 W జనకాన్ని పోలుస్తున్నారు. సెకనుకు వెలువడే ఫోటాన్ల నిష్పత్తి (650 nm జనకం : 400 nm జనకం) సుమారు:
(a) 100 (b) 62 (c) 1.6 (d) 163
45. ప్రతిపాదన (A): ν₀ కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యం గల కాంతి తీవ్రతను పెంచినా కాంతివిద్యుత్ ఉద్గారం జరగదు.
కారణం (R): సాధారణ కాంతిలో ఒక ఎలక్ట్రాన్ రెండు ఫోటాన్లను కలిపి శోషించే అవకాశం ఉపేక్షణీయం.
(a) A, R రెండూ సత్యం, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) A, R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | తరంగ సిద్ధాంతం ప్రతి వైఫల్యాన్ని "ఒక ఫోటాన్, ఒక ఎలక్ట్రాన్" శోషణ వివరిస్తుంది |
| 32 | c | పట్టీలు, తిర్యక్ తరంగాలు, పూర్తి ఫోటాన్ శోషణ, ఫోటాన్ ద్రవ్యవేగం |
| 33 | b | మూడు ఊహలు విఫలం; ప్రవాహం–తీవ్రత సంబంధం మాత్రమే ఏకీభవిస్తుంది |
| 34 | d | 1240/700 = 1.77, 1240/550 = 2.25, 1240/400 = 3.10, 1240/250 = 4.96 eV |
| 35 | c | A, B, D సత్యం; తరంగ సిద్ధాంతంలో ఆరంభం లేదు (C అసత్యం) |
| 36 | a | ఫోటాన్ శక్తి ν పై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది; వివర్తనానికి తరంగ దృక్పథం అవసరం |
| 37 | d | 700 nm 1.77 eV ఇస్తుంది, ఏ ప్రకాశంలోనైనా 4.3 eV కంటే తక్కువ; 200 nm 6.2 eV ఇస్తుంది |
| 38 | b | A, D సత్యం; ప్రవాహం తీవ్రతపై ఆధారపడుతుంది, పౌనఃపున్యం ν₀ కంటే ఎక్కువ ఉండాలి |
| 39 | c | ఒక పరమాణువుపై సామర్థ్యం = 10⁻² × 10⁻²⁰ = 10⁻²² W; t = 3.2 × 10⁻¹⁹ / 10⁻²² = 3200 s |
| 40 | a | Kₘₐₓ = hν − φ₀ లో తీవ్రత పదం లేదు |
| 41 | d | ఎరుపు ఫోటాన్ 1.91 eV, 2.5 eV కంటే తక్కువ; ఊదా ఫోటాన్ 3.10 eV, దాని కంటే ఎక్కువ |
| 42 | b | నీలి ఫోటాన్ 2.76 eV, 2.3 eV కంటే ఎక్కువ; ఎరుపు ఫోటాన్ 1.77 eV, తక్కువ |
| 43 | c | 1240/450 = 2.76 eV; 2.76 − 2.3 ≈ 0.46 eV |
| 44 | d | N ∝ Pλ: (100 × 650)/(1 × 400) = 162.5 |
| 45 | a | ఒక ఎలక్ట్రాన్ ఒక ఫోటాన్నే తీసుకుంటుంది, కాబట్టి మొత్తం శక్తి కాదు, ఫోటాన్ శక్తి ఉద్గారాన్ని నిర్ణయిస్తుంది |