అధ్యాయం 4: కేంద్రకం సంఘటనం మరియు పరిమాణం (Composition and Size of the Nucleus)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
కేంద్రకం దేనితో తయారైంది, ᴬ_ZX సంకేతాన్ని ఎలా చదవాలి.
పరమాణు ద్రవ్యరాశి ప్రమాణం, సగటు పరమాణు ద్రవ్యరాశులు ఎలా వస్తాయి.
సమస్థానీయాలు, సమభారికాలు, సమన్యూట్రానికాలు, వాటిని ఎలా వేరుగా గుర్తించాలి.
కేంద్రక వ్యాసార్ధం ద్రవ్యరాశి సంఖ్యపై ఎలా ఆధారపడుతుంది: R = R₀A^(1/3).
ప్రతి కేంద్రకానికి దాదాపు ఒకే సాంద్రత ఎందుకు ఉంటుంది, ఆ సాంద్రత ఎంత భారీగా ఉంటుంది.
కేంద్రక బలం ముఖ్య లక్షణాలు.
4.1 కేంద్రకం దేనితో తయారైంది
కేంద్రకం ఉందని రూథర్ఫర్డ్ చూపించాడు. దానిలో ఏమి ఉంటుందో తర్వాతి ప్రయోగాలు చూపించాయి. కేంద్రకంలో రెండు రకాల కణాలు ఉంటాయి. వీటిని కలిపి న్యూక్లియాన్లు (Nucleons) అంటారు:
ప్రోటాన్లు (Protons): ఆవేశం +e, ద్రవ్యరాశి 1.007276 u.
న్యూట్రాన్లు (Neutrons): ఆవేశం లేదు, ద్రవ్యరాశి 1.008665 u. జేమ్స్ చాడ్విక్ 1932 లో న్యూట్రాన్ను కనుగొన్నాడు.
న్యూట్రాన్ ప్రోటాన్ కంటే కొంచెం బరువైనది. రెండూ ఎలక్ట్రాన్ (0.000549 u) కంటే సుమారు 1836 నుంచి 1839 రెట్లు బరువైనవి.
కేంద్రకాన్ని ᴬ_ZX గా రాస్తారు, ఉదాహరణకు ²³⁵₉₂U.
| సంకేతం | పేరు | అర్థం |
|---|---|---|
| Z | పరమాణు సంఖ్య (Atomic number) | ప్రోటాన్ల సంఖ్య |
| N | న్యూట్రాన్ సంఖ్య (Neutron number) | న్యూట్రాన్ల సంఖ్య |
| A | ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (Mass number) | మొత్తం న్యూక్లియాన్లు, A = Z + N |
తటస్థ పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య కూడా Z కి సమానం. కాబట్టి ²³⁵₉₂U లో 92 ప్రోటాన్లు, 235 − 92 = 143 న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి, దాని చుట్టూ 92 ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
కేంద్రకంలో ఎలక్ట్రాన్లు ఎందుకు ఉండవు? 10⁻¹⁴ m లో బంధించిన ఎలక్ట్రాన్కు చాలా పెద్ద గతి శక్తి కావాలి, కేంద్రకాలలో కనిపించే దానికంటే ఎంతో ఎక్కువ. అలాగే కొన్ని కేంద్రకాల స్పిన్లు ప్రోటాన్–ఎలక్ట్రాన్ చిత్రంతో సరిపోవు. ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్లు కలిసిన చిత్రం మాత్రం అన్ని వాస్తవాలతో సరిపోతుంది.
4.2 పరమాణు ద్రవ్యరాశులు మరియు పరమాణు ద్రవ్యరాశి ప్రమాణం
కిలోగ్రాములలో పరమాణు, కేంద్రక ద్రవ్యరాశులు చాలా చిన్నవి. అందుకే పరమాణు ద్రవ్యరాశి ప్రమాణం (Atomic mass unit) (u) వాడతాం. ఒక తటస్థ కార్బన్-12 పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో పన్నెండో వంతును 1 u గా నిర్వచించారు.
ఈ స్కేలుపై పరమాణువు ద్రవ్యరాశి దాని ద్రవ్యరాశి సంఖ్యకు దగ్గరగా ఉంటుంది (కానీ సరిగ్గా సమానం కాదు). హైడ్రోజన్ పరమాణువు 1.007825 u, ¹⁶O పరమాణువు 15.994915 u. పూర్ణ సంఖ్యల నుంచి ఉండే ఈ చిన్న తేడాలలోనే బంధన శక్తి కథ దాగి ఉంది (అధ్యాయం 5).
పరమాణు ద్రవ్యరాశులను మాస్ స్పెక్ట్రోమీటర్ (Mass spectrometer) తో ఖచ్చితంగా కొలుస్తారు. ఇది అయాన్లను అయస్కాంత క్షేత్రంలో వంచుతుంది; తేలికైన అయాన్లు ఎక్కువగా వంగుతాయి.
చాలా మూలకాలు సమస్థానీయాల మిశ్రమం. ఆవర్తన పట్టికలోని పరమాణు ద్రవ్యరాశి ఒక భారిత సగటు. క్లోరిన్లో సుమారు 75.8% ³⁵Cl (34.969 u), 24.2% ³⁷Cl (36.966 u) ఉంటాయి:
అందుకే క్లోరిన్ పరమాణు ద్రవ్యరాశి పూర్ణ సంఖ్య కాదు.
4.3 సమస్థానీయాలు, సమభారికాలు మరియు సమన్యూట్రానికాలు
| రకం | ఒకటే | వేరు | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|
| సమస్థానీయాలు (Isotopes) | Z (ప్రోటాన్లు) | N మరియు A | ¹H, ²H, ³H; ¹²C, ¹³C, ¹⁴C |
| సమభారికాలు (Isobars) | A (న్యూక్లియాన్లు) | Z మరియు N | ¹⁴C మరియు ¹⁴N; ³H మరియు ³He |
| సమన్యూట్రానికాలు (Isotones) | N (న్యూట్రాన్లు) | Z మరియు A | ³H మరియు ⁴He; ¹³C మరియు ¹⁴N |
జ్ఞాపక సూత్రం: isotopes protons ను పంచుకుంటాయి, isotones neutrons ను పంచుకుంటాయి, isobars A ను పంచుకుంటాయి. తెలుగులో: సమస్థానీయాలు ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే స్థానం (ఒకే Z); సమభారికాలు ఒకే భారం (ఒకే A); సమన్యూట్రానికాలు ఒకే న్యూట్రాన్లు (ఒకే N).
ఒక మూలకం సమస్థానీయాల రసాయన ధర్మాలు ఒకటే, ఎందుకంటే రసాయన శాస్త్రం ఎలక్ట్రాన్లపై ఆధారపడుతుంది, ఎలక్ట్రాన్లు Z పై ఆధారపడతాయి. కానీ వాటి ద్రవ్యరాశులు వేరు. భార జలం (D₂O) లో డ్యూటీరియం, ²H ఉంటుంది.
4.4 కేంద్రకం పరిమాణం
వేగంగా కదిలే ఎలక్ట్రాన్లు, ఆల్ఫా కణాలతో చేసిన పరిక్షేపణ ప్రయోగాలు కేంద్రక వ్యాసార్ధం ద్రవ్యరాశి సంఖ్యపై ఒక సరళమైన విధంగా ఆధారపడుతుందని చూపిస్తాయి:
రెండు వైపులా ఘనం చేస్తే: R³ ∝ A. కాబట్టి కేంద్రకం ఘనపరిమాణం న్యూక్లియాన్ల సంఖ్యకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. ప్రతి న్యూక్లియాన్ దాదాపు ఒకే స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది, ఒక పెట్టెలో పేర్చిన నారింజ పండ్లలాగా. పండ్లు ఎక్కువైతే పెట్టె పెద్దదవుతుంది, కానీ పేర్చే తీరు అలాగే ఉంటుంది.
| కేంద్రకం | A | A^(1/3) | R (fm) |
|---|---|---|---|
| ⁸Be | 8 | 2 | 2.4 |
| ²⁷Al | 27 | 3 | 3.6 |
| ⁶⁴Cu | 64 | 4 | 4.8 |
| ¹²⁵Te | 125 | 5 | 6.0 |
| ²¹⁶Po | 216 | 6 | 7.2 |
అతి పెద్ద కేంద్రకం వ్యాసార్ధం కూడా సుమారు 7 నుంచి 8 fm మాత్రమే. పరమాణువుతో పోల్చండి, అది సుమారు 10⁵ fm. అత్యంత సమీప దూరం ద్వారా అధ్యాయం 1 కూడా ఇదే చిత్రాన్ని ఇచ్చింది.
4.5 కేంద్రక సాంద్రత (Nuclear density)
కేంద్రకం ద్రవ్యరాశి సుమారు A × m, ఇక్కడ m ఒక న్యూక్లియాన్ ద్రవ్యరాశి. దాని ఘనపరిమాణం (4/3)πR₀³A.
A రద్దయిపోతుంది. కాబట్టి హీలియం అయినా, యురేనియం అయినా అన్ని కేంద్రకాలకు దాదాపు ఒకే సాంద్రత ఉంటుంది. m = 1.67 × 10⁻²⁷ kg, R₀ = 1.2 × 10⁻¹⁵ m ప్రతిక్షేపిస్తే:
నీటి సాంద్రత 10³ kg m⁻³. కేంద్రక ద్రవ్యం దాని కంటే సుమారు 10¹⁴ రెట్లు సాంద్రమైనది. దీని ఒక టీస్పూన్ (5 cm³) ద్రవ్యరాశి సుమారు 10¹² kg ఉంటుంది, భారతదేశంలోని అన్ని లారీలను కలిపినా అంతకంటే తక్కువే. న్యూట్రాన్ నక్షత్రాలు సుమారు ఇదే సాంద్రత గల ద్రవ్యంతో తయారవుతాయి.
4.6 కేంద్రక బలం (Nuclear force)
కేంద్రకం లోపల ప్రోటాన్ల మధ్య దూరం సుమారు 2 fm మాత్రమే. ఆ దూరంలో రెండు ప్రోటాన్ల మధ్య కూలుంబ్ వికర్షణ సుమారు 58 N. 10⁻²⁷ kg ద్రవ్యరాశి గల కణంపై ఇది అపారమైన బలం. వాటి మధ్య గురుత్వాకర్షణ సుమారు 10³⁶ రెట్లు బలహీనమైనది, కాబట్టి అది సహాయం చేయలేదు. కేంద్రకాన్ని కలిపి ఉంచేది మరొకటి ఉండాలి. అదే కేంద్రక బలం (ప్రబల బలం, Strong force).
దాని ముఖ్య లక్షణాలు:
చాలా బలమైనది. దాని వ్యాప్తిలో అది కూలుంబ్ బలం కంటే చాలా బలమైనది (సుమారు 100 రెట్లు), గురుత్వాకర్షణ కంటే అపారంగా బలమైనది.
స్వల్ప వ్యాప్తి (Short range). ఇది సుమారు 2 నుంచి 3 fm వరకు మాత్రమే పనిచేస్తుంది. ఆ తర్వాత త్వరగా అంతరిస్తుంది. అందుకే ఒక న్యూక్లియాన్ తన దగ్గరి పొరుగువాటిని మాత్రమే అనుభవిస్తుంది.
ఆవేశంపై ఆధారపడదు (Charge independent). n–n, p–p, n–p మధ్య బలం దాదాపు ఒకటే. ఆవేశం ప్రభావం చూపదు.
ఆకర్షణ, లోపల వికర్షక కేంద్రభాగంతో. సుమారు 0.8 fm నుంచి 2 fm మధ్య ఇది ఆకర్షిస్తుంది. సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ దూరంలో ఇది బలంగా వికర్షిస్తుంది. అది న్యూక్లియాన్లు ఒకదానిలో ఒకటి కుప్పకూలకుండా ఆపి, సాంద్రతను స్థిరంగా ఉంచుతుంది.
సంతృప్తి చెందుతుంది (Saturates). ప్రతి న్యూక్లియాన్ అన్ని న్యూక్లియాన్లతో కాకుండా కొన్ని పొరుగువాటితో మాత్రమే అన్యోన్యచర్య జరుపుతుంది. చాలా కేంద్రకాలకు ప్రతి న్యూక్లియాన్కు బంధన శక్తి దాదాపు స్థిరంగా ఉండటానికి ఇదే కారణం (అధ్యాయం 6).
సాధారణంగా కేంద్రీయ బలం కాదు, కూలుంబ్ నియమం లాంటి సరళమైన సూత్రం నుంచి రాదు. NEET దాని సూత్రాన్ని అడగదు.

వక్రం ఎడమవైపుకు కిందికి వాలే చోట బలం ఆకర్షణ; సుమారు 0.8 fm లోపల అది ఒక్కసారిగా పైకి లేస్తుంది, కాబట్టి న్యూక్లియాన్లను ఇంకా దగ్గరకు నొక్కలేము.
పొటెన్షియల్ శక్తి వక్రంలో సుమారు 0.8 fm దగ్గర లోతైన కనిష్ఠం ఉంటుంది. గిన్నె అడుగున బంతి స్థిరపడినట్లే, రెండు న్యూక్లియాన్లు ఈ దూరం దగ్గర స్థిరపడతాయి.
బరువైన కేంద్రకాలకు అదనపు న్యూట్రాన్లు ఎందుకు కావాలి. ప్రతి ప్రోటాన్ మిగతా ప్రతి ప్రోటాన్ను వికర్షిస్తుంది (కూలుంబ్ బలం దీర్ఘ వ్యాప్తి గలది). కానీ ప్రతి న్యూక్లియాన్ తన పొరుగువాటిని మాత్రమే ఆకర్షిస్తుంది. Z పెరిగే కొద్దీ వికర్షణ ఆకర్షణ కంటే వేగంగా పెరుగుతుంది. అదనపు న్యూట్రాన్లు వికర్షణను పెంచకుండా ఆకర్షణను పెంచుతాయి. అందుకే తేలికైన స్థిర కేంద్రకాలకు N దాదాపు Z కి సమానం, బరువైన వాటికి N/Z సుమారు 1.5 (²⁰⁸Pb కు N/Z = 126/82 = 1.54).
ఒక చిన్న వారధి. కొన్ని కేంద్రకాలలో ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్ల మిశ్రమం సరిగ్గా ఉండదు, లేదా అవి మరీ పెద్దవి. అలాంటి కేంద్రకాలు అస్థిరమైనవి. అవి తమంతట తామే ఇతర కేంద్రకాలుగా మారుతూ కణాలను, శక్తిని వెలువరిస్తాయి. ఇదే రేడియోధార్మికత (Radioactivity). దాని వివరాలు (క్షయ రకాలు, అర్ధజీవిత కాలం) NEET 2026 సిలబస్లో లేవు, కాబట్టి ఇక్కడ ఆపుతున్నాం. NEET పరీక్షించేది శక్తి వైపు, దానిని అధ్యాయాలు 5 నుంచి 7 వివరిస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: ²³⁵₉₂U తటస్థ పరమాణువులోని ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్లు, ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను, దాని కేంద్రకంలోని న్యూక్లియాన్ల సంఖ్యను తెలపండి.
సాధన: ప్రోటాన్లు Z = 92. న్యూట్రాన్లు N = 235 − 92 = 143. ఎలక్ట్రాన్లు = 92. న్యూక్లియాన్లు A = 235.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: సహజ క్లోరిన్లో 75.77% ³⁵Cl (34.969 u), 24.23% ³⁷Cl (36.966 u) ఉంటాయి. దాని సగటు పరమాణు ద్రవ్యరాశిని కనుగొనండి.
సాధన: 0.7577 × 34.969 + 0.2423 × 36.966 = 26.496 + 8.957 = 35.45 u.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: ²⁷Al, ¹²⁵Te కేంద్రకాల వ్యాసార్ధాలను కనుగొనండి. వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తిని కూడా కనుగొనండి.
సాధన: R_Al = 1.2 × 27^(1/3) = 1.2 × 3 = 3.6 fm. R_Te = 1.2 × 5 = 6.0 fm. ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి = (3/5)³ = 27/125. ఊహించినట్లే, ఇది ద్రవ్యరాశి సంఖ్యల నిష్పత్తికి సమానం.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: ఒక కేంద్రకం వ్యాసార్ధం ⁹Be వ్యాసార్ధానికి రెట్టింపు. దాని ద్రవ్యరాశి సంఖ్యను కనుగొనండి.
సాధన: R ∝ A^(1/3), కాబట్టి A ∝ R³. A = 9 × 2³ = 72. (జర్మేనియం-72 అలాంటి కేంద్రకం.)
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: న్యూక్లియాన్ ద్రవ్యరాశి 1.67 × 10⁻²⁷ kg, R₀ = 1.2 fm తీసుకుని కేంద్రక ద్రవ్య సాంద్రతను కనుగొనండి. అలాంటి ద్రవ్యం 5 cm³ ద్రవ్యరాశి ఎంత?
సాధన: ρ = 3m/(4πR₀³) = 3 × 1.67 × 10⁻²⁷/(4π × 1.728 × 10⁻⁴⁵) = 2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³. 5 × 10⁻⁶ m³ ద్రవ్యరాశి = 2.3 × 10¹⁷ × 5 × 10⁻⁶ = 1.15 × 10¹² kg.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: ¹⁶O, ²⁰⁸Pb కేంద్రక వ్యాసార్ధాలను, కేంద్రక సాంద్రతలను పోల్చండి.
సాధన: R_O/R_Pb = (16/208)^(1/3) = (1/13)^(1/3) = 0.43. సాంద్రతలు: రెండూ సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³, నిష్పత్తి 1 : 1.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: ఒక కేంద్రకంలోని రెండు ప్రోటాన్ల మధ్య దూరం 2 fm. వాటి మధ్య కూలుంబ్ బలాన్ని, గురుత్వాకర్షణ బలాన్ని కనుగొనండి. ఫలితంపై వ్యాఖ్యానించండి.
సాధన: F_e = 9 × 10⁹ × (1.6 × 10⁻¹⁹)²/(2 × 10⁻¹⁵)² = 57.6 N. F_g = 6.67 × 10⁻¹¹ × (1.67 × 10⁻²⁷)²/(2 × 10⁻¹⁵)² = 4.65 × 10⁻³⁵ N. నిష్పత్తి సుమారు 1.2 × 10³⁶. ఇక్కడ గురుత్వాకర్షణ ఎందుకూ పనికిరాదు. ఈ దూరంలో కేంద్రక ఆకర్షణ 57.6 N ను అధిగమించాలి.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.8: భూమి (ద్రవ్యరాశి 6 × 10²⁴ kg) ని కేంద్రక సాంద్రతకు నొక్కితే దాని వ్యాసార్ధం ఎంత అవుతుంది?
సాధన: V = M/ρ = 6 × 10²⁴/(2.3 × 10¹⁷) = 2.6 × 10⁷ m³. R = (3V/4π)^(1/3) = 184 m. మొత్తం భూమి ఒక పెద్ద క్రికెట్ స్టేడియంలో ఇమిడిపోతుంది.
త్వరిత పునశ్చరణ
కేంద్రకం = Z ప్రోటాన్లు + N న్యూట్రాన్లు; A = Z + N.
1 u = ¹²C పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో 1/12 వంతు = 1.6605 × 10⁻²⁷ kg.
సమస్థానీయాలు: ఒకే Z. సమభారికాలు: ఒకే A. సమన్యూట్రానికాలు: ఒకే N.
R = R₀A^(1/3), R₀ = 1.2 fm. ఘనపరిమాణం ∝ A.
కేంద్రక సాంద్రత సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³, అన్ని కేంద్రకాలకు ఒకటే.
కేంద్రక బలం: అతి బలమైన బలం, స్వల్ప వ్యాప్తి (2 నుంచి 3 fm), ఆవేశంపై ఆధారపడదు, సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ దూరంలో వికర్షణ, సంతృప్తి చెందుతుంది.
బరువైన స్థిర కేంద్రకాలలో ప్రోటాన్ల కంటే న్యూట్రాన్లు ఎక్కువ.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
A తో సాంద్రత పెరుగుతుందని అనుకోవడం. ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం రెండూ A లాగా పెరుగుతాయి, కాబట్టి సాంద్రత స్థిరంగా ఉంటుంది.
A^(1/3) కి బదులు R ∝ A అని రాయడం. A ని రెట్టింపు చేస్తే R కేవలం 2^(1/3) = 1.26 రెట్లు మాత్రమే పెరుగుతుంది.
సమభారికాలను, సమన్యూట్రానికాలను కలపడం. సమభారికాలు (isobars) A ను పంచుకుంటాయి.
కేంద్రక బలం ఎలక్ట్రాన్లపై పనిచేస్తుందని అనుకోవడం. అది న్యూక్లియాన్ల (ఇతర హాడ్రాన్ల) మధ్య మాత్రమే పనిచేస్తుంది.
న్యూట్రాన్ల సంఖ్యగా A ని వాడడం. N = A − Z.
కేంద్రక బలం అన్ని దూరాలలో ఆకర్షణ అని అనుకోవడం. సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ దూరంలో అది వికర్షణగా మారుతుంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. ²³⁵₉₂U లోని న్యూట్రాన్ల సంఖ్య (a) 92 (b) 235 (c) 143 (d) 327
2. ఒక మూలకం సమస్థానీయాలకు ఒకేలా ఉండేది (a) ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (b) పరమాణు సంఖ్య (c) న్యూట్రాన్ సంఖ్య (d) కేంద్రక ద్రవ్యరాశి
3. ¹⁴C మరియు ¹⁴N లు (a) సమభారికాలు (b) సమస్థానీయాలు (c) సమన్యూట్రానికాలు (d) ఒకే రకమైన కేంద్రకాలు
4. ద్రవ్యరాశి సంఖ్య A గల కేంద్రకం వ్యాసార్ధం R దీనికి అనుగుణంగా మారుతుంది (a) A (b) A² (c) A^(1/2) (d) A^(1/3)
5. కేంద్రక ద్రవ్య సాంద్రత (a) అన్ని కేంద్రకాలకు దాదాపు ఒకటే (b) A కి అనులోమానుపాతం (c) A^(1/3) కి అనులోమానుపాతం (d) 1/A కి అనులోమానుపాతం
6. కేంద్రక బలం (a) గురుత్వాకర్షణ లాగా దీర్ఘ వ్యాప్తి గలది (b) స్వల్ప వ్యాప్తి, కొన్ని ఫెంటోమీటర్లు మాత్రమే (c) స్థిర విద్యుత్ బలానికి సమానం (d) అన్ని దూరాలలో వికర్షణ
7. ఒకే దూరంలో n–n, p–p, n–p జతల మధ్య కేంద్రక బలాలు (a) n–p కి మాత్రమే అతి బలమైనవి (b) n–n కి శూన్యం (c) p–p కి అతి బలమైనవి (d) దాదాపు సమానం
8. ఒక పరమాణు ద్రవ్యరాశి ప్రమాణాన్ని ఇలా నిర్వచిస్తారు (a) ఒక ప్రోటాన్ ద్రవ్యరాశి (b) ఒక హైడ్రోజన్ పరమాణువు ద్రవ్యరాశి (c) ¹²C పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో పన్నెండో వంతు (d) ¹⁶O పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో పదహారో వంతు
9. ¹³₆C మరియు ¹⁴₇N లు (a) సమన్యూట్రానికాలు (b) సమస్థానీయాలు (c) సమభారికాలు (d) సంబంధం లేనివి
10. కేంద్రక సాంద్రత పరిమాణ క్రమం (a) 10³ kg m⁻³ (b) 10⁸ kg m⁻³ (c) 10²⁷ kg m⁻³ (d) 10¹⁷ kg m⁻³
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. R₀ = 1.2 fm తీసుకుంటే, ⁶⁴Cu కేంద్రకం వ్యాసార్ధం (a) 3.6 fm (b) 4.8 fm (c) 6.0 fm (d) 76.8 fm
12. ²⁷Al, ¹²⁵Te కేంద్రకాల వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి (a) 27 : 125 (b) 9 : 25 (c) 3 : 5 (d) 5 : 3
13. ఒక కేంద్రకం వ్యాసార్ధం ⁹Be కేంద్రకం వ్యాసార్ధానికి రెట్టింపు. దాని ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (a) 72 (b) 18 (c) 36 (d) 144
14. ⁴He, ²³⁸U కేంద్రక సాంద్రతల నిష్పత్తి సుమారు (a) 4 : 238 (b) 238 : 4 (c) (4/238)^(1/3) (d) 1 : 1
15. ²⁷Al, ⁶⁴Cu కేంద్రకాల ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి (a) 3 : 4 (b) 9 : 16 (c) 27 : 64 (d) 1 : 1
16. ⁵⁶₂₆Fe లోని ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్ల సంఖ్యలు (a) 30 మరియు 26 (b) 26 మరియు 30 (c) 26 మరియు 56 (d) 56 మరియు 26
17. ఒక మూలకానికి 35 u (75%), 37 u (25%) ద్రవ్యరాశుల గల రెండు సమస్థానీయాలు ఉన్నాయి. దాని సగటు పరమాణు ద్రవ్యరాశి (a) 35.5 u (b) 36.0 u (c) 35.0 u (d) 36.5 u
18. ఏ జత సమన్యూట్రానికాలు? (a) ¹²C మరియు ¹³C (b) ¹⁴C మరియు ¹⁴N (c) ¹H మరియు ²H (d) ³H మరియు ⁴He
19. రెండు న్యూక్లియాన్ల మధ్య దూరం సుమారు ఇంత కంటే తక్కువైతే కేంద్రక బలం వికర్షణగా మారుతుంది (a) 0.8 fm (b) 3 fm (c) 10 fm (d) 0.1 nm
20. A = 27, A = 125 గల కేంద్రకాల ఉపరితల వైశాల్యాల నిష్పత్తి (a) 27 : 125 (b) 3 : 5 (c) 9 : 25 (d) 1 : 1
21. కేంద్రక దూరంలో ఉన్న రెండు ప్రోటాన్లకు, కూలుంబ్ బలానికి, గురుత్వాకర్షణ బలానికి నిష్పత్తి పరిమాణ క్రమం (a) 10¹⁰ (b) 10³⁶ (c) 10²⁰ (d) 1
22. కేంద్రక బలం గురించి ఏ వాక్యం తప్పు? (a) ఇది స్వల్ప వ్యాప్తి గలది (b) ఇది దాదాపు ఆవేశంపై ఆధారపడదు (c) 1 నుంచి 2 fm వద్ద ఇది కూలుంబ్ బలం కంటే చాలా బలమైనది (d) ఇది న్యూక్లియాన్లు, ఎలక్ట్రాన్ల మధ్య పనిచేస్తుంది
స్థాయి 3: సవాలు
23. భూమి (ద్రవ్యరాశి 6 × 10²⁴ kg) ని కేంద్రక సాంద్రతకు (2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³) కుదిస్తే దాని వ్యాసార్ధం సుమారు (a) 18 m (b) 1.8 km (c) 184 m (d) 18 km
24. న్యూక్లియాన్ ద్రవ్యరాశి 1.67 × 10⁻²⁷ kg, R₀ = 1.2 fm తీసుకుంటే, కేంద్రక ద్రవ్య సాంద్రత సుమారు (a) 2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³ (b) 2.3 × 10¹⁴ kg m⁻³ (c) 1.2 × 10¹⁵ kg m⁻³ (d) 6.9 × 10¹⁷ kg m⁻³
25. ఒక కేంద్రకం వ్యాసార్ధం 6 fm. R₀ = 1.2 fm తీసుకుంటే దాని ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (a) 25 (b) 125 (c) 216 (d) 5
26. ఒక కేంద్రకం సమాన ద్రవ్యరాశి సంఖ్య గల రెండు ముక్కలుగా విడిపోతుంది. ప్రతి ముక్క వ్యాసార్ధానికి, అసలు కేంద్రకం వ్యాసార్ధానికి నిష్పత్తి (a) 1/2 (b) 1/8 (c) 1/√2 (d) 1/2^(1/3)
27. 2 fm దూరంలో ఉన్న రెండు ప్రోటాన్ల మధ్య కూలుంబ్ బలం సుమారు (a) 5.76 N (b) 57.6 N (c) 0.576 N (d) 576 N
28. ఒక కేంద్రకం వ్యాసార్ధం ⁸Be వ్యాసార్ధానికి మూడు రెట్లు. దానిలోని న్యూక్లియాన్ల సంఖ్య (a) 24 (b) 72 (c) 216 (d) 512
29. ప్రతిపాదన (A): ¹⁶O, ²⁰⁸Pb కేంద్రక సాంద్రతలు దాదాపు సమానం.
కారణం (R): న్యూట్రాన్ ద్రవ్యరాశి ప్రోటాన్ ద్రవ్యరాశి కంటే కొంచెం ఎక్కువ.
(a) రెండూ సత్యం, R అనేది A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సత్యం, R అనేది A ను వివరించదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
30. వాక్యం I: సమభారికాలలో న్యూట్రాన్ల సంఖ్య సమానం.
వాక్యం II: ¹⁶O, ¹⁷O లు సమస్థానీయాలు.
(a) రెండూ సత్యం (b) రెండూ అసత్యం (c) I సత్యం, II అసత్యం (d) I అసత్యం, II సత్యం
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | N = 235 − 92 = 143 |
| 2 | b | సమస్థానీయాలకు Z ఒకటే |
| 3 | a | రెండింటికీ A = 14 |
| 4 | d | R = R₀A^(1/3) |
| 5 | a | ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం రెండూ A లాగా మారతాయి |
| 6 | b | వ్యాప్తి సుమారు 2 నుంచి 3 fm |
| 7 | d | కేంద్రక బలం ఆవేశంపై ఆధారపడదు |
| 8 | c | u నిర్వచనం |
| 9 | a | రెండింటికీ N = 7 |
| 10 | d | సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg m⁻³ |
| 11 | b | 1.2 × 64^(1/3) = 4.8 fm |
| 12 | c | ఘనమూలాలు: 3, 5 |
| 13 | a | A = 9 × 2³ = 72 |
| 14 | d | సాంద్రత A పై ఆధారపడదు |
| 15 | c | ఘనపరిమాణం ∝ A |
| 16 | b | Z = 26, N = 56 − 26 = 30 |
| 17 | a | 0.75 × 35 + 0.25 × 37 = 35.5 u |
| 18 | d | రెండింటికీ N = 2 |
| 19 | a | సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువలో వికర్షక కేంద్రభాగం |
| 20 | c | వైశాల్యం ∝ A^(2/3): (3/5)² |
| 21 | b | సుమారు 1.2 × 10³⁶ |
| 22 | d | ఎలక్ట్రాన్లపై ప్రబల బలం పనిచేయదు |
| 23 | c | R = (3M/4πρ)^(1/3) = 184 m |
| 24 | a | ρ = 3m/(4πR₀³) |
| 25 | b | A = (6/1.2)³ = 125 |
| 26 | d | R ∝ A^(1/3), A సగమవుతుంది |
| 27 | b | 9 × 10⁹ × (1.6 × 10⁻¹⁹)²/(4 × 10⁻³⁰) |
| 28 | c | A = 8 × 3³ = 216 |
| 29 | b | సమాన సాంద్రత R ∝ A^(1/3) నుంచి వస్తుంది, న్యూక్లియాన్ ద్రవ్యరాశుల నుంచి కాదు |
| 30 | d | సమభారికాలకు A ఒకటే; ¹⁶O, ¹⁷O లకు Z = 8 ఒకటే |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
కేంద్రకంలో Z ప్రోటాన్లు, N = A − Z న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి; A ద్రవ్యరాశి సంఖ్య (మొత్తం న్యూక్లియాన్లు).
సంకేతం: ᴬX, Z ను కింద ఎడమవైపు రాస్తారు; ఉదా. ²³Na లో 11 ప్రోటాన్లు, 12 న్యూట్రాన్లు.
సమస్థానీయాలు: ఒకే Z, వేరే A (³⁵Cl, ³⁷Cl). రసాయన ధర్మాలు ఒకటే.
సమభారికాలు: ఒకే A, వేరే Z (⁴⁰Ar, ⁴⁰Ca). రసాయన ధర్మాలు వేరు.
సమన్యూట్రానికాలు: ఒకే N, వేరే Z (¹³C, ¹⁴N, రెండింటికీ N = 7).
1 u = ¹²C పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో 1/12 వంతు = 1.6605 × 10⁻²⁷ kg.
న్యూట్రాన్ (చాడ్విక్, 1932 లో కనుగొన్నాడు) ప్రోటాన్ కంటే కొంచెం బరువైనది.
కేంద్రక వ్యాసార్ధం: R = R₀A^(1/3), R₀ = 1.2 fm. కాబట్టి ఘనపరిమాణం ∝ A.
అన్ని కేంద్రకాలకు కేంద్రక సాంద్రత ఒకటే, సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg/m³.
కేంద్రక బలం బలమైనది, ఆకర్షణ, స్వల్ప వ్యాప్తి (కొన్ని fm) గలది, దాదాపు ఆవేశంపై ఆధారపడదు.
అది సంతృప్తి చెందుతుంది: ప్రతి న్యూక్లియాన్ తన దగ్గరి పొరుగువాటిని మాత్రమే లాగుతుంది.
సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ దూరంలో అది బలంగా వికర్షిస్తుంది, అందుకే కేంద్రకాలు కుప్పకూలవు.
కొన్ని కేంద్రకాలు అస్థిరమైనవి, అవి శక్తిని విడుదల చేస్తూ ఇతర కేంద్రకాలుగా మారతాయి.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రాశి | సూత్రం లేదా విలువ | గమనిక |
|---|---|---|
| కేంద్రక వ్యాసార్ధం | R = 1.2 A^(1/3) fm | A = 27 కు 3.6 fm |
| కేంద్రక ఘనపరిమాణం | ∝ A | A రెట్టింపైతే రెట్టింపు |
| కేంద్రక సాంద్రత | 2.3 × 10¹⁷ kg/m³ | అన్ని A లకు ఒకటే |
| 1 u | 1.6605 × 10⁻²⁷ kg | 931.5 MeV/c² |
| ప్రోటాన్, న్యూట్రాన్ ద్రవ్యరాశి | 1.007276 u, 1.008665 u | న్యూట్రాన్ బరువైనది |
| కేంద్రక బలం వ్యాప్తి | సుమారు 2–3 fm | దాని తర్వాత శూన్యం |
| వికర్షక కేంద్రభాగం | సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ | కుప్పకూలకుండా ఆపుతుంది |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"isotoPes, isobArs, isotoNes": P అంటే ఒకే Protons, A అంటే ఒకే A (ద్రవ్యరాశి సంఖ్య), N అంటే ఒకే Neutrons. తెలుగులో: సమస్థానం (ఒకే Z), సమభారం (ఒకే A), సమన్యూట్రాన్ (ఒకే N).
"ఘనమూలం, 1.2": R = 1.2 × A ఘనమూలం. 8, 27, 64, 125, 216 లతో సాధన చేయండి: 2.4, 3.6, 4.8, 6.0, 7.2 fm.
కేంద్రక బలం కోసం "SCARS": Short-range (స్వల్ప వ్యాప్తి), Charge-independent (ఆవేశంపై ఆధారపడదు), Attractive (ఆకర్షణ), Repulsive core (వికర్షక కేంద్రభాగం), Saturating (సంతృప్తి).
"ప్రతి కేంద్రకం సమాన సాంద్రత": ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం రెండూ A లాగా పెరుగుతాయి కాబట్టి సాంద్రత A పై ఆధారపడదు.
భావనల అనుసంధానం
సాంద్రత = ద్రవ్యరాశి/ఘనపరిమాణం, గోళం ఘనపరిమాణ సూత్రం భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 1: భౌతిక శాస్త్రం మరియు కొలతలు నుంచి వస్తాయి.
సమస్థానీయాలు, ద్రవ్యరాశి సంఖ్య రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 2: పరమాణు నిర్మాణంతో అనుసంధానమవుతాయి.
కేంద్రకాలను లెక్కించడానికి వాడే u, మోల్ భావనలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 1: రసాయన శాస్త్రంలో కొన్ని ప్రాథమిక భావనలతో అనుసంధానమవుతాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. సమస్థానీయాలు
B. సమభారికాలు
C. సమన్యూట్రానికాలు
D. ద్రవ్యరాశి సంఖ్య
జాబితా II:
i. ¹³C మరియు ¹⁴N
ii. మొత్తం న్యూక్లియాన్ల సంఖ్య
iii. ³⁵Cl మరియు ³⁷Cl
iv. ⁴⁰Ar మరియు ⁴⁰Ca
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
32. ద్రవ్యరాశి సంఖ్యను (జాబితా I) కేంద్రక వ్యాసార్ధంతో (జాబితా II) జతపరచండి. R₀ = 1.2 fm తీసుకోండి.
జాబితా I:
A. A = 1
B. A = 8
C. A = 27
D. A = 64
జాబితా II:
i. 4.8 fm
ii. 1.2 fm
iii. 3.6 fm
iv. 2.4 fm
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
33. కేంద్రక బలం ప్రతి లక్షణాన్ని (జాబితా I) దాని అర్థంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. స్వల్ప వ్యాప్తి
B. ఆవేశంపై ఆధారపడకపోవడం
C. సంతృప్తి
D. వికర్షక కేంద్రభాగం
జాబితా II:
i. ప్రతి న్యూక్లియాన్ తన అతి దగ్గరి పొరుగువాటిని మాత్రమే ఆకర్షిస్తుంది
ii. కొన్ని ఫెర్మీల తర్వాత ఉపేక్షణీయం
iii. సుమారు 0.8 fm కంటే తక్కువ దూరంలో బలమైన వికర్షణ
iv. n–n, p–p, n–p జతలకు దాదాపు ఒకేలా ఉంటుంది
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
34. ప్రతి న్యూక్లైడ్ను (జాబితా I) దాని (ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్లు) తో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ²³Na (Z = 11)
B. ⁵⁶Fe (Z = 26)
C. ²³⁸U (Z = 92)
D. ¹⁶O (Z = 8)
జాబితా II:
i. (26, 30)
ii. (8, 8)
iii. (11, 12)
iv. (92, 146)
(a) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. అన్ని కేంద్రకాలకు కేంద్రక సాంద్రత దాదాపు ఒకటే.
B. కేంద్రక ఘనపరిమాణం ద్రవ్యరాశి సంఖ్యకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
C. A = 125 గల కేంద్రకం వ్యాసార్ధం ¹H కేంద్రకం వ్యాసార్ధానికి 25 రెట్లు.
D. కేంద్రక సాంద్రత సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg/m³.
E. కేంద్రక బలం గురుత్వాకర్షణ లాగా దీర్ఘ వ్యాప్తి గలది.
(a) 4 (b) 2 (c) 5 (d) 3
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. 1 u అంటే ¹²C పరమాణువు ద్రవ్యరాశిలో పన్నెండో వంతు.
B. న్యూట్రాన్ ప్రోటాన్ కంటే కొంచెం బరువైనది.
C. 1 fm దూరంలో రెండు ప్రోటాన్ల మధ్య కేంద్రక ఆకర్షణ వాటి కూలుంబ్ వికర్షణ కంటే చాలా బలహీనమైనది.
D. న్యూట్రాన్ను 1932 లో చాడ్విక్ కనుగొన్నాడు.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
37. A = 64 గల కేంద్రకాన్ని, A = 8 గల కేంద్రకాన్ని పోల్చండి. ఏ వాక్యాలు సరైనవి?
A. వాటి వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి 2.
B. వాటి సాంద్రతల నిష్పత్తి 1.
C. వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి 8.
D. వాటి ద్రవ్యరాశుల నిష్పత్తి సుమారు 8.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C, D (c) A, B, C మాత్రమే (d) B, D మాత్రమే
38. ఈ వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ద్రవ్యరాశి సంఖ్య A, పరమాణు సంఖ్య Z గల కేంద్రకంలో A − Z న్యూట్రాన్లు ఉంటాయి.
B. ఒక మూలకం సమస్థానీయాలకు రసాయన ధర్మాలు ఒకటే.
C. సమభారికాలకు రసాయన ధర్మాలు ఒకటే.
D. ¹H కేంద్రకంలో న్యూట్రాన్ లేదు.
E. న్యూట్రాన్కు ఆవేశం లేదు, కానీ దాని ద్రవ్యరాశి సుమారు 1 u.
(a) 4 (b) 3 (c) 5 (d) 2
39. ఒక విద్యార్థి అనేక కేంద్రకాలకు ln R (y-అక్షం) కి, ln A (x-అక్షం) కి మధ్య గ్రాఫ్ గీసాడు. బిందువులు ఒక సరళరేఖపై ఉంటాయి, దాని వాలు:
(a) 3 (b) 1 (c) 1/3 (d) 2/3
40. ఒక పట్టిక రెండు కేంద్రకాల వ్యాసార్ధాలను ఇస్తుంది.
| కేంద్రకం | ద్రవ్యరాశి సంఖ్య | వ్యాసార్ధం (fm) |
|---|---|---|
| X | 16 | 3.0 |
| Y | ? | 6.0 |
Y ద్రవ్యరాశి సంఖ్య:
(a) 32 (b) 64 (c) 256 (d) 128
41. A = 10 నుంచి 240 వరకు, కేంద్రక సాంద్రత (y-అక్షం) కి, ద్రవ్యరాశి సంఖ్య A (x-అక్షం) కి మధ్య గ్రాఫ్ను ఉత్తమంగా వర్ణించేది:
(a) A తో క్రమంగా పెరుగుతుంది (b) సుమారు 2.3 × 10¹⁷ kg/m³ వద్ద దాదాపు కితిజ సరళరేఖ (c) 1/A లాగా తగ్గుతుంది (d) A = 56 దగ్గర గరిష్టం అవుతుంది
Q42–43 కోసం పేరా. న్యూట్రాన్ నక్షత్రం అంటే దాదాపు పూర్తిగా న్యూట్రాన్లతో కేంద్రక సాంద్రత వద్ద నిండేంత వరకు నొక్కబడిన మృత నక్షత్రం. ఈ సాంద్రతను 2.3 × 10¹⁷ kg/m³ గా తీసుకోండి, ప్రతి వస్తువును ఏకరీతి గోళంగా భావించండి.
42. మొత్తం భూమి (ద్రవ్యరాశి 6 × 10²⁴ kg) ని కేంద్రక సాంద్రతకు నొక్కితే, దాని వ్యాసార్ధం సుమారు:
(a) 18 m (b) 1.8 km (c) 184 m (d) 6.4 km
43. 2.8 × 10³⁰ kg ద్రవ్యరాశి (సూర్యుడి ద్రవ్యరాశికి 1.4 రెట్లు) గల న్యూట్రాన్ నక్షత్రం వ్యాసార్ధం సుమారు:
(a) 14 km (b) 140 km (c) 1.4 km (d) 1400 km
44. A = 216 గల కేంద్రకం ఉపరితల వైశాల్యానికి, A = 8 గల కేంద్రకం ఉపరితల వైశాల్యానికి నిష్పత్తి:
(a) 3 (b) 27 (c) 81 (d) 9
45. ఒక ఆల్ఫా కణం (A = 4, Z = 2) ను ²⁷Al కేంద్రకం (Z = 13) వైపు ఎదురెదురుగా కాలుస్తారు. రెండింటినీ R = 1.2A^(1/3) fm గల గోళాలుగా భావించి, ke² = 1.44 MeV fm తీసుకోండి. రెండు ఉపరితలాలు కేవలం తాకడానికి (లక్ష్యం స్థిరంగా ఉంటే) అవసరమైన కనిష్ట గతి శక్తి సుమారు:
(a) 3.4 MeV (b) 6.8 MeV (c) 10.4 MeV (d) 13.6 MeV
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | b | సమస్థానీయాలు: ఒకే Z (Cl); సమభారికాలు: ఒకే A (40); సమన్యూట్రానికాలు: ఒకే N = 7; A = న్యూక్లియాన్లు |
| 32 | d | R = 1.2 × A ఘనమూలం: 1.2, 2.4, 3.6, 4.8 fm |
| 33 | a | ప్రతి లక్షణాన్ని దాని సరళమైన అర్థంతో జతపరచాం |
| 34 | c | N = A − Z: 12, 30, 146, 8 |
| 35 | d | C తప్పు (125^(1/3) = 5, 25 కాదు), E తప్పు |
| 36 | c | సుమారు 1 fm వద్ద కేంద్రక ఆకర్షణ కూలుంబ్ వికర్షణ కంటే చాలా బలమైనది |
| 37 | b | వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి = (64/8)^(1/3) = 2; సాంద్రత ఒకటే; ఘనపరిమాణ, ద్రవ్యరాశి నిష్పత్తులు = 8 |
| 38 | a | C తప్పు: సమభారికాలు వేరే మూలకాలు, కాబట్టి వాటి రసాయన ధర్మాలు వేరు |
| 39 | c | ln R = ln R₀ + (1/3) ln A |
| 40 | d | R రెట్టింపవుతుంది, కాబట్టి A, 2³ = 8 రెట్లు పెరుగుతుంది: 16 × 8 = 128 |
| 41 | b | ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం రెండూ A లాగా పెరుగుతాయి, కాబట్టి సాంద్రత స్థిరం |
| 42 | c | V = 6 × 10²⁴/2.3 × 10¹⁷ = 2.6 × 10⁷ m³; R = (3V/4π)^(1/3) = 184 m |
| 43 | a | V = 1.22 × 10¹³ m³; R = 1.43 × 10⁴ m, సుమారు 14 km |
| 44 | d | వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి = (216/8)^(1/3) = 3; వైశాల్యాల నిష్పత్తి = 3² = 9 |
| 45 | b | d = 1.2(4^(1/3) + 3) = 1.90 + 3.60 = 5.50 fm; K = 2 × 13 × 1.44/5.50 = 6.8 MeV |