←
డిజిటల్ అసిస్టెంట్ కోసం కంప్యూటర్ సైన్స్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ · Chapter 10

DC మరియు AC యంత్రాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • జనరేటర్ యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మారుస్తుంది; మోటార్ దానికి వ్యతిరేకంగా చేస్తుంది. రెండూ విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ (ఫారడే), విద్యుత్ ప్రవాహం గల వాహకంపై బలం అనే సూత్రాలపై పనిచేస్తాయి.
  • DC యంత్రాలు కమ్యుటేటర్‌ను వాడతాయి; AC యంత్రాలు స్లిప్ రింగ్‌లను వాడతాయి లేదా ఏమీ వాడవు. ఇండక్షన్ మోటార్లు పరిశ్రమలలో, వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో ఎక్కువగా వాడే మోటార్లు.
  • ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు అదే పౌనఃపున్యం వద్ద వోల్టేజి స్థాయిని మారుస్తాయి. టర్న్స్ నిష్పత్తి అవుట్‌పుట్ వోల్టేజిని నిర్ణయిస్తుంది.

ప్రాథమిక నియమాలు

  • ఫారడే నియమం: ఒక కాయిల్‌తో అనుసంధానమైన అయస్కాంత అభివాహం మారినప్పుడు దానిలో emf ప్రేరితమవుతుంది. e = −N dΦ/dt.
  • లెంజ్ నియమం: ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహం, దానికి కారణమైన మార్పును వ్యతిరేకిస్తుంది.
  • ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం: ప్రేరిత emf దిశను ఇస్తుంది (జనరేటర్). బొటనవేలు కదలిక, చూపుడు వేలు క్షేత్రం, మధ్య వేలు ప్రవాహం.
  • ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం: వాహకంపై బలం దిశను ఇస్తుంది (మోటార్).
  • క్షేత్రంలో వాహకంపై బలం: F = B I L (వాహకం క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్నప్పుడు).
  • ప్రమాణాలు: అభివాహం వెబర్ (Wb) లో, అభివాహ సాంద్రత టెస్లా (T) లో.

DC జనరేటర్లు

ప్రధాన భాగాలు: యోక్ (చట్రం), క్షేత్ర వైండింగ్‌తో క్షేత్ర ధ్రువాలు, ఆర్మేచర్ వైండింగ్‌తో ఆర్మేచర్ కోర్, కమ్యుటేటర్ (ఆర్మేచర్‌లోని ప్రత్యావర్తన emf ను ఏకదిశ అవుట్‌పుట్‌గా మారుస్తుంది), బ్రష్‌లు (కార్బన్, ప్రవాహాన్ని సేకరిస్తాయి).

emf సమీకరణం: E = (P Φ Z N)/(60 A), ఇక్కడ P ధ్రువాల సంఖ్య, Φ ప్రతి ధ్రువానికి అభివాహం, Z మొత్తం ఆర్మేచర్ వాహకాలు, N వేగం (rpm), A సమాంతర మార్గాల సంఖ్య. లాప్ వైండింగ్‌కు A = P; వేవ్ వైండింగ్‌కు A = 2.

సాధించిన ఉదాహరణ: P = 4, Φ = 0.02 Wb, Z = 400, N = 1200 rpm, లాప్ వైండింగ్ (A = 4): E = (4 × 0.02 × 400 × 1200)/(60 × 4) = 38400/240 = 160 V.

రకంక్షేత్ర సంధానంలక్షణం
వేరుగా ఉత్తేజితంక్షేత్రం బయటి జనకం నుండిస్థిర వోల్టేజి
షంట్క్షేత్రం ఆర్మేచర్‌తో సమాంతరంగాదాదాపు స్థిర వోల్టేజి
సిరీస్క్షేత్రం ఆర్మేచర్‌తో శ్రేణిలోలోడ్‌తో వోల్టేజి చాలా మారుతుంది
కాంపౌండ్షంట్, సిరీస్ రెండు క్షేత్రాలుస్థిర వోల్టేజికి మంచిది (కమ్యులేటివ్)

స్వయం-ఉత్తేజిత జనరేటర్లకు వోల్టేజి పెరగడానికి అవశేష అయస్కాంతత్వం కావాలి. ఆర్మేచర్ రియాక్షన్ అంటే ఆర్మేచర్ క్షేత్రం ప్రధాన క్షేత్రంపై చూపే ప్రభావం. ఇంటర్‌పోల్‌లు బ్రష్‌ల వద్ద నిప్పురవ్వలను తగ్గిస్తాయి.

DC మోటార్లు

అయస్కాంత క్షేత్రంలో విద్యుత్ ప్రవాహం గల ఆర్మేచర్ ఉన్నప్పుడు టార్క్ ఉత్పన్నమవుతుంది. ఆర్మేచర్ తిరిగేకొద్దీ అభివాహాన్ని ఖండిస్తుంది, సరఫరాను వ్యతిరేకించే బ్యాక్ emf Eb ని ప్రేరేపిస్తుంది. వోల్టేజి సమీకరణం: V = Eb + Ia Ra. ఆర్మేచర్ ప్రవాహం Ia = (V − Eb)/Ra. టార్క్ T ∝ Φ Ia. వేగం N ∝ Eb/Φ.

సాధించిన ఉదాహరణ: V = 220 V, Ra = 0.5 Ω, Ia = 20 A. Eb = 220 − 20 × 0.5 = 210 V.

ప్రారంభంలో వేగం సున్నా, కాబట్టి Eb సున్నా, ప్రవాహం V/Ra చాలా పెద్దదిగా ఉంటుంది. అందువల్ల ప్రారంభ ప్రవాహాన్ని పరిమితం చేయడానికి స్టార్టర్ (శ్రేణి నిరోధం, ఉదా. త్రీ-పాయింట్ స్టార్టర్) వాడతారు.

మోటార్లక్షణంఉపయోగం
షంట్దాదాపు స్థిర వేగంలేత్‌లు, ఫ్యాన్లు, పంపులు
సిరీస్చాలా ఎక్కువ ప్రారంభ టార్క్; లోడ్ లేనప్పుడు వేగం బాగా పెరుగుతుంది (లోడ్ లేకుండా ఎప్పుడూ ప్రారంభించవద్దు)ట్రాక్షన్, క్రేన్లు, హాయిస్ట్‌లు, రైళ్లు
కాంపౌండ్అధిక ప్రారంభ టార్క్, చాలావరకు స్థిర వేగంప్రెస్‌లు, షియర్లు, ఎలివేటర్లు

వేగ నియంత్రణ: సాధారణ వేగం కంటే ఎక్కువ వేగాలకు క్షేత్ర (అభివాహ) నియంత్రణ, సాధారణ వేగం కంటే తక్కువ వేగాలకు ఆర్మేచర్ (నిరోధం లేదా వోల్టేజి) నియంత్రణ. దిశ తిప్పడానికి ఆర్మేచర్ లేదా క్షేత్ర ప్రవాహంలో ఒకదాని దిశ మార్చాలి, రెండింటినీ కాదు. సామర్థ్యం = అవుట్‌పుట్/ఇన్‌పుట్ × 100. నష్టాలు: రాగి నష్టం, ఇనుము నష్టం (హిస్టెరిసిస్, ఎడ్డీ ప్రవాహం), యాంత్రిక నష్టం.

ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు

ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ అనేది పౌనఃపున్యం మారకుండా, పరస్పర ప్రేరణ ద్వారా రెండు సర్క్యూట్ల మధ్య AC పవర్‌ను బదిలీ చేసే స్థిర పరికరం. దీనిలో లామినేటెడ్ కోర్ (ఎడ్డీ ప్రవాహ నష్టం తగ్గించడానికి సిలికాన్ స్టీల్), రెండు వైండింగ్‌లు ఉంటాయి: ప్రాథమిక, ద్వితీయ.

టర్న్స్ నిష్పత్తి: V1/V2 = N1/N2 = I2/I1 (ఆదర్శ). ఉదాహరణ: 220 V పై 2000 చుట్ల ప్రాథమికం, 100 చుట్ల ద్వితీయం 220 × 100/2000 = 11 V ఇస్తాయి (స్టెప్-డౌన్). emf సమీకరణం: E = 4.44 f N Φm. స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ద్వితీయ చుట్లు ఎక్కువ; స్టెప్-డౌన్‌లో తక్కువ. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ DC పై పనిచేయదు. రకాలు: పవర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్, డిస్ట్రిబ్యూషన్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్, ఇన్‌స్ట్రుమెంట్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు (CT, PT), ఆటోట్రాన్స్‌ఫార్మర్ (ఒకే వైండింగ్). నష్టాలు: ఇనుము నష్టం (స్థిరం, కోర్ నుండి), రాగి నష్టం (లోడ్‌తో మారుతుంది). ఇనుము నష్టం, రాగి నష్టం సమానమైనప్పుడు సామర్థ్యం గరిష్ఠం. లోడ్ పవర్ ఫ్యాక్టర్ తెలియదు కాబట్టి రేటింగ్‌ను kW లో కాకుండా kVA లో ఇస్తారు. చల్లబరచడం నూనె లేదా గాలితో. రెగ్యులేషన్ = (నో-లోడ్ వోల్టేజి − ఫుల్-లోడ్ వోల్టేజి)/నో-లోడ్ వోల్టేజి.

త్రిఫేజ్ ఇండక్షన్ మోటార్లు

స్టేటర్ వైండింగ్‌లో త్రిఫేజ్ సరఫరా భ్రమణ అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని సృష్టిస్తుంది. సింక్రోనస్ వేగం Ns = 120 f / P rpm. ఉదాహరణ: 50 Hz, 4 ధ్రువాలకు Ns = 120 × 50/4 = 1500 rpm. రోటర్ ఎప్పుడూ Ns ను చేరుకోలేదు; ఆ తేడాయే స్లిప్. స్లిప్ s = (Ns − N)/Ns. N = 1440 rpm అయితే స్లిప్ = 60/1500 = 0.04 లేదా 4%.

రోటర్ రెండు రకాలు: స్క్విరెల్ కేజ్ (సరళం, దృఢం, చౌక, అత్యధికంగా వాడేది), స్లిప్ రింగ్ లేదా వౌండ్ రోటర్ (అధిక ప్రారంభ టార్క్, వేగ నియంత్రణ కోసం బాహ్య నిరోధాన్ని చేర్చవచ్చు). స్క్విరెల్ కేజ్ మోటార్ల ప్రారంభ పద్ధతులు: డైరెక్ట్ ఆన్ లైన్ (చిన్న మోటార్లకు), స్టార్-డెల్టా స్టార్టర్, ఆటోట్రాన్స్‌ఫార్మర్ స్టార్టర్. స్టార్-డెల్టా ప్రారంభంలో మోటార్ స్టార్‌లో మొదలై డెల్టాలో నడుస్తుంది; ఇది ప్రారంభ ప్రవాహాన్ని డైరెక్ట్-ఆన్-లైన్ విలువలో మూడో వంతుకు తగ్గిస్తుంది. దిశ తిప్పడానికి ఏవైనా రెండు సరఫరా లైన్లను మార్చాలి. ఉపయోగాలు: పంపులు, మిల్లులు, లిఫ్టులు, వ్యవసాయ పంపుసెట్లు.

ఏకఫేజ్ మోటార్లు మరియు ప్రత్యేక యంత్రాలు

ఏకఫేజ్ ఇండక్షన్ మోటార్‌కు స్వయంగా ప్రారంభమయ్యే టార్క్ ఉండదు, కాబట్టి అదనపు ఏర్పాటు కావాలి:

  • స్ప్లిట్-ఫేజ్ మోటార్: సెంట్రిఫ్యూగల్ స్విచ్‌తో స్టార్ట్ వైండింగ్ (ఫ్యాన్లు, వాషింగ్ మెషీన్లు).
  • కెపాసిటర్-స్టార్ట్ మోటార్: అధిక ప్రారంభ టార్క్ (కంప్రెసర్లు, పంపులు).
  • కెపాసిటర్-స్టార్ట్ కెపాసిటర్-రన్ / శాశ్వత స్ప్లిట్ కెపాసిటర్: సీలింగ్ ఫ్యాన్లు.
  • షేడెడ్-పోల్ మోటార్: తక్కువ ఖర్చు, చాలా తక్కువ టార్క్ (చిన్న ఫ్యాన్లు, రికార్డ్ ప్లేయర్లు).
  • యూనివర్సల్ మోటార్: AC లేదా DC పై అధిక వేగంతో నడిచే సిరీస్ మోటార్ (మిక్సర్లు, డ్రిల్లులు, వాక్యూమ్ క్లీనర్లు).

ఇతర యంత్రాలు: స్టెప్పర్ మోటార్లు స్థిర అడుగులుగా కదులుతాయి (ప్రింటర్లు, రోబోట్లు); BLDC మోటార్లకు బ్రష్‌లు ఉండవు (ఆధునిక ఫ్యాన్లు, డ్రోన్లు).

ఆల్టర్నేటర్లు మరియు సింక్రోనస్ యంత్రాలు

ఆల్టర్నేటర్ (సింక్రోనస్ జనరేటర్) AC ని తయారు చేస్తుంది. పౌనఃపున్యం f = P N/120, ఇక్కడ N వేగం (rpm). 1500 rpm వద్ద 4-ధ్రువ ఆల్టర్నేటర్ 50 Hz ఇస్తుంది. రోటర్ DC క్షేత్రాన్ని మోస్తుంది, స్టేటర్ ఆర్మేచర్ వైండింగ్‌ను మోస్తుంది; అధిక-వోల్టేజి వైండింగ్‌ను స్థిరమైన స్టేటర్‌పై ఉంచడం వల్ల దానిని బంధించడం, పెద్ద ప్రవాహాలను తీసుకోవడం సులభం. పెద్ద విద్యుత్ కేంద్రాలు ఆవిరి కేంద్రాలలో టర్బో-ఆల్టర్నేటర్లను (స్థూపాకార రోటర్, అధిక వేగం), జల కేంద్రాలలో సేలియంట్ పోల్ ఆల్టర్నేటర్లను (తక్కువ వేగం) వాడతాయి. సింక్రోనస్ మోటార్ ఖచ్చితమైన సింక్రోనస్ వేగంతో నడుస్తుంది, స్వయంగా ప్రారంభం కాదు, అతి-ఉత్తేజితమైనప్పుడు పవర్ ఫ్యాక్టర్‌ను మెరుగుపరచగలదు (సింక్రోనస్ కండెన్సర్‌గా వాడతారు).

యంత్ర రకాల సంక్షిప్త పోలిక

యంత్రంఇన్‌పుట్అవుట్‌పుట్ముఖ్యాంశం
DC జనరేటర్యాంత్రికDC విద్యుత్కమ్యుటేటర్ emf ను ఏకదిశగా మారుస్తుంది
DC మోటార్DC విద్యుత్యాంత్రికబ్యాక్ emf Eb = V − Ia Ra
ఆల్టర్నేటర్యాంత్రికAC విద్యుత్పౌనఃపున్యం f = P N / 120
ఇండక్షన్ మోటార్త్రిఫేజ్ ACయాంత్రికసింక్రోనస్ వేగం కంటే తక్కువలో నడుస్తుంది (స్లిప్)
ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ఒక వోల్టేజి వద్ద ACమరొక వోల్టేజి వద్ద ACస్థిరం, అదే పౌనఃపున్యం

పవర్ ప్రవాహం, సామర్థ్యం: మోటార్‌కు ఇన్‌పుట్ పవర్ = V × I, అవుట్‌పుట్ పవర్ = ఇన్‌పుట్ మైనస్ నష్టాలు. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌కు, ఆదర్శ యూనిట్‌లో ఇన్‌పుట్ VA, అవుట్‌పుట్ VAకి సమానం. సాధించిన ఉదాహరణ: 230 V వద్ద 5 kVA ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ ఫుల్-లోడ్ ప్రవాహం 5000/230, అంటే సుమారు 21.7 A ఇవ్వగలదు. సాధించిన ఉదాహరణ: ఒక మోటార్ 1000 W తీసుకుని 800 W ఇస్తే, సామర్థ్యం 800/1000 × 100 = 80%. టార్క్, పవర్ మధ్య సంబంధం P = 2π N T / 60 (N rpm లో, T న్యూటన్-మీటర్లలో). ఇండక్షన్ మోటార్ ప్రారంభ ప్రవాహం ఫుల్-లోడ్ ప్రవాహానికి ఐదు నుండి ఏడు రెట్లు ఉండవచ్చు, కాబట్టి డైరెక్ట్ ఆన్ లైన్ ప్రారంభం చిన్న మోటార్లకు మాత్రమే సరిపోతుంది. నిర్వహణ ప్రాథమికాంశాలు: బ్రష్‌లను, కమ్యుటేటర్లను శుభ్రంగా ఉంచండి, బేరింగ్‌ల లూబ్రికేషన్‌ను తనిఖీ చేయండి, మెగ్గర్‌తో ఇన్సులేషన్ నిరోధాన్ని తనిఖీ చేయండి, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ నూనెను శుభ్రంగా, పొడిగా ఉంచండి.

పరీక్ష ఉచ్చులు

  • జనరేటర్, మోటార్ నియమాలు: జనరేటర్లకు కుడిచేతి నియమం; మోటార్లకు ఎడమచేతి నియమం.
  • కమ్యుటేటర్ మరియు స్లిప్ రింగ్‌లు: కమ్యుటేటర్ DC ఇస్తుంది; స్లిప్ రింగ్‌లు AC అవుట్‌పుట్ ఇస్తాయి.
  • లాప్ మరియు వేవ్: లాప్‌కు A = P; వేవ్‌కు A = 2.
  • బ్యాక్ emf మరియు సరఫరా వోల్టేజి: మోటార్‌లో బ్యాక్ emf ఎల్లప్పుడూ సరఫరా కంటే తక్కువ.
  • లోడ్ లేనప్పుడు సిరీస్ మోటార్: ఇది ప్రమాదకరమైనంత వేగంగా తిరగవచ్చు.
  • DC పై ట్రాన్స్‌ఫార్మర్: ఇది పనిచేయదు, ఎందుకంటే మారే అభివాహం ఉత్పన్నం కాదు.
  • kVA మరియు kW: ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ రేటింగ్ kVA లో ఉంటుంది.
  • సింక్రోనస్ వేగం మరియు రోటర్ వేగం: ఇండక్షన్ మోటార్ సింక్రోనస్ వేగం కంటే తక్కువలో నడుస్తుంది.
  • స్క్విరెల్ కేజ్ మరియు స్లిప్ రింగ్: స్లిప్ రింగ్ రకం బాహ్య నిరోధాన్ని అనుమతిస్తుంది.
  • ఆల్టర్నేటర్ పౌనఃపున్యం మరియు మోటార్ స్లిప్: ఆల్టర్నేటర్ పౌనఃపున్యం వేగం, ధ్రువాలపై ఆధారపడుతుంది; స్లిప్ ఇండక్షన్ మోటార్లకు సంబంధించింది.

ఒక్కమాట జవాబులు

  • 1. కమ్యుటేటర్ DC జనరేటర్ అవుట్‌పుట్‌ను ఏకదిశగా చేస్తుంది.
  • 2. DC మోటార్‌లో బ్యాక్ emf ఆర్మేచర్ ప్రవాహాన్ని పరిమితం చేస్తుంది.
  • 3. ప్రారంభ ప్రవాహం ఎక్కువ కాబట్టి స్టార్టర్ అవసరం.
  • 4. DC సిరీస్ మోటార్‌కు అత్యధిక ప్రారంభ టార్క్ ఉంటుంది.
  • 5. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ పరస్పర ప్రేరణపై పనిచేస్తుంది.
  • 6. ఎడ్డీ ప్రవాహ నష్టం తగ్గించడానికి ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ కోర్ లామినేటెడ్‌గా ఉంటుంది.
  • 7. Ns = 120 f / P.
  • 8. స్లిప్ = (Ns − N)/Ns.
  • 9. స్క్విరెల్ కేజ్ రోటర్ అత్యధికంగా వాడే రకం.
  • 10. ఏవైనా రెండు లైన్లను మార్చడం త్రిఫేజ్ మోటార్ దిశను తిప్పుతుంది.
  • 11. సింక్రోనస్ మోటార్ స్వయంగా ప్రారంభం కాదు.
  • 12. ఆల్టర్నేటర్ పౌనఃపున్యం f = P N / 120.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. 4-ధ్రువాల లాప్-వైండింగ్ DC జనరేటర్‌కు ప్రతి ధ్రువానికి అభివాహం 0.02 Wb, 400 కండక్టర్లు ఉండి 1200 rpm వద్ద తిరుగుతోంది. ఉత్పన్నమయ్యే emf

    1. 640 V
    2. 160 V
    3. 80 V
    4. 320 V
    సమాధానం

    B. 160 V

    A 4-pole lap-wound DC generator has flux 0.02 Wb per pole, 400 conductors and runs at 1200 rpm. The generated emf is

    1. 640 V
    2. 160 V
    3. 80 V
    4. 320 V

  2. 220 V పై నడిచే DC మోటారుకు ఆర్మేచర్ నిరోధం 0.5 ohm, ఆర్మేచర్ కరెంట్ 20 A. బ్యాక్ emf

    1. 230 V
    2. 210 V
    3. 220 V
    4. 10 V
    సమాధానం

    B. 210 V

    A DC motor on 220 V has armature resistance 0.5 ohm and armature current 20 A. The back emf is

    1. 230 V
    2. 210 V
    3. 220 V
    4. 10 V

  3. ఒక DC మోటారు ఆర్మేచర్ నిరోధం 0.5 ohm. స్టార్టర్ లేకుండా నిశ్చల స్థితిలో 220 Vకు స్విచ్ ఆన్ చేశారు. ప్రారంభ కరెంట్

    1. 220 A
    2. 44 A
    3. 110 A
    4. 440 A
    సమాధానం

    D. 440 A

    A DC motor has armature resistance 0.5 ohm and is switched on to 220 V at standstill without a starter. The starting current is

    1. 220 A
    2. 44 A
    3. 110 A
    4. 440 A

  4. Ra = 0.5 ohm ఉన్న 230 V DC మోటారుకు బ్యాక్ emf 220 V. ఆర్మేచర్ కరెంట్

    1. 460 A
    2. 20 A
    3. 10 A
    4. 5 A
    సమాధానం

    B. 20 A

    A 230 V DC motor with Ra = 0.5 ohm has back emf 220 V. The armature current is

    1. 460 A
    2. 20 A
    3. 10 A
    4. 5 A

  5. ఒక ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌కు ప్రాథమిక చుట్లు 2000, ద్వితీయ చుట్లు 100, ప్రాథమిక సరఫరా 220 V. ద్వితీయ వోల్టేజ్

    1. 22 V
    2. 110 V
    3. 440 V
    4. 11 V
    సమాధానం

    D. 11 V

    A transformer has 2000 primary turns, 100 secondary turns and a 220 V primary supply. The secondary voltage is

    1. 22 V
    2. 110 V
    3. 440 V
    4. 11 V

  6. ఒక ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌కు 400 V సరఫరాపై ప్రాథమిక చుట్లు 500, ద్వితీయ చుట్లు 50. ద్వితీయ వోల్టేజ్

    1. 40 V
    2. 200 V
    3. 4000 V
    4. 80 V
    సమాధానం

    A. 40 V

    A transformer has 500 primary turns and 50 secondary turns on a 400 V supply. The secondary voltage is

    1. 40 V
    2. 200 V
    3. 4000 V
    4. 80 V

  7. ఆదర్శ 1:10 స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ప్రాథమికంలో 2 A ఉంది. ద్వితీయ కరెంట్

    1. 20 A
    2. 0.2 A
    3. 2 A
    4. 10 A
    సమాధానం

    B. 0.2 A

    An ideal 1:10 step-up transformer has 2 A in the primary. The secondary current is

    1. 20 A
    2. 0.2 A
    3. 2 A
    4. 10 A

  8. 5 kVA, 230 V ఏక-దశ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ పూర్తి-లోడ్ కరెంట్ సుమారు

    1. 1150 A
    2. 2.17 A
    3. 46 A
    4. 21.7 A
    సమాధానం

    D. 21.7 A

    A 5 kVA, 230 V single-phase transformer has a full-load current of about

    1. 1150 A
    2. 2.17 A
    3. 46 A
    4. 21.7 A

  9. ఒక ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌కు ప్రాథమికంలో 100 చుట్లు, గరిష్ఠ అభివాహం 0.01 Wb, పౌనఃపున్యం 50 Hz. ప్రాథమిక emf (4.44 ఉపయోగించండి)

    1. 222 V
    2. 111 V
    3. 22.2 V
    4. 444 V
    సమాధానం

    A. 222 V

    A transformer has 100 turns on the primary, peak flux 0.01 Wb and frequency 50 Hz. The primary emf is (use 4.44)

    1. 222 V
    2. 111 V
    3. 22.2 V
    4. 444 V

  10. 50 Hz సరఫరాపై 4-ధ్రువాల మోటారు సమకాలిక వేగం

    1. 1000 rpm
    2. 1500 rpm
    3. 3000 rpm
    4. 750 rpm
    సమాధానం

    B. 1500 rpm

    The synchronous speed of a 4-pole motor on a 50 Hz supply is

    1. 1000 rpm
    2. 1500 rpm
    3. 3000 rpm
    4. 750 rpm

  11. 50 Hz సరఫరాపై 6-ధ్రువాల మోటారు సమకాలిక వేగం

    1. 1500 rpm
    2. 500 rpm
    3. 1000 rpm
    4. 750 rpm
    సమాధానం

    C. 1000 rpm

    The synchronous speed of a 6-pole motor on a 50 Hz supply is

    1. 1500 rpm
    2. 500 rpm
    3. 1000 rpm
    4. 750 rpm

  12. 50 Hz పై 4-ధ్రువాల ప్రేరణ మోటారు 1440 rpm వద్ద నడుస్తోంది. స్లిప్

    1. 1.44%
    2. 6%
    3. 2%
    4. 4%
    సమాధానం

    D. 4%

    A 4-pole induction motor on 50 Hz runs at 1440 rpm. The slip is

    1. 1.44%
    2. 6%
    3. 2%
    4. 4%

  13. 50 Hz పై 6-ధ్రువాల ప్రేరణ మోటారు 960 rpm వద్ద నడుస్తోంది. శాతం స్లిప్

    1. 6%
    2. 4%
    3. 2%
    4. 0.4%
    సమాధానం

    B. 4%

    A 6-pole induction motor on 50 Hz runs at 960 rpm. The percentage slip is

    1. 6%
    2. 4%
    3. 2%
    4. 0.4%

  14. 1500 rpm వద్ద నడిచే 4-ధ్రువాల ఆల్టర్నేటర్ పౌనఃపున్యం

    1. 50 Hz
    2. 60 Hz
    3. 100 Hz
    4. 25 Hz
    సమాధానం

    A. 50 Hz

    The frequency of a 4-pole alternator running at 1500 rpm is

    1. 50 Hz
    2. 60 Hz
    3. 100 Hz
    4. 25 Hz

  15. 8-ధ్రువాల ఆల్టర్నేటర్ 50 Hz ఇవ్వడానికి అవసరమైన వేగం

    1. 1500 rpm
    2. 3000 rpm
    3. 750 rpm
    4. 375 rpm
    సమాధానం

    C. 750 rpm

    The speed needed by an 8-pole alternator to give 50 Hz is

    1. 1500 rpm
    2. 3000 rpm
    3. 750 rpm
    4. 375 rpm

  16. ఒక మోటారు 1000 W తీసుకుని 800 W ఇస్తుంది. దాని దక్షత

    1. 20%
    2. 125%
    3. 8%
    4. 80%
    సమాధానం

    D. 80%

    A motor takes 1000 W and delivers 800 W. Its efficiency is

    1. 20%
    2. 125%
    3. 8%
    4. 80%

  17. 0.2 m పొడవు గల కండక్టర్ 10 A కరెంట్‌ను తీసుకువెళ్తూ 0.5 T క్షేత్రానికి లంబంగా ఉంది. దానిపై బలం

    1. 10 N
    2. 1 N
    3. 0.1 N
    4. 2 N
    సమాధానం

    B. 1 N

    A conductor of length 0.2 m carries 10 A at right angles to a 0.5 T field. The force on it is

    1. 10 N
    2. 1 N
    3. 0.1 N
    4. 2 N

  18. స్టార్-డెల్టా స్టార్టింగ్ ప్రారంభ లైన్ కరెంట్‌ను డైరెక్ట్-ఆన్-లైన్ స్టార్టింగ్‌లో ఎంత భాగానికి తగ్గిస్తుంది?

    1. సగం
    2. మూడింట రెండు వంతులు
    3. నాలుగో వంతు
    4. మూడో వంతు
    సమాధానం

    D. మూడో వంతు

    Star-delta starting reduces the line current at starting to what fraction of direct-on-line starting?

    1. One-half
    2. Two-thirds
    3. One-fourth
    4. One-third

  19. జనరేటర్‌లో ప్రేరిత emf దిశను ఇచ్చే నియమం ఏది?

    1. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం
    2. ఓమ్ నియమం
    3. ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం
    4. కుడిచేతి స్క్రూ నియమం మాత్రమే
    సమాధానం

    C. ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం

    Which rule gives the direction of induced emf in a generator?

    1. Fleming's left-hand rule
    2. Ohm's rule
    3. Fleming's right-hand rule
    4. Right-hand screw rule only

  20. మోటారులో కండక్టర్‌పై బల దిశను ఇచ్చే నియమం ఏది?

    1. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం
    2. కిర్కాఫ్ నియమం
    3. ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం
    4. లెంజ్ నియమం
    సమాధానం

    A. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం

    Which rule gives the direction of force on a conductor in a motor?

    1. Fleming's left-hand rule
    2. Kirchhoff's rule
    3. Fleming's right-hand rule
    4. Lenz's rule

  21. లెంజ్ నియమం ప్రకారం ప్రేరిత కరెంట్

    1. దానిని కలిగించే మార్పుకు సహాయపడుతుంది
    2. దానిని కలిగించే మార్పును వ్యతిరేకిస్తుంది
    3. ఎల్లప్పుడూ సున్నా
    4. సరళ తీగలో మాత్రమే ప్రవహిస్తుంది
    సమాధానం

    B. దానిని కలిగించే మార్పును వ్యతిరేకిస్తుంది

    Lenz's law states that the induced current

    1. aids the change that produces it
    2. opposes the change that produces it
    3. is always zero
    4. flows only in a straight wire

  22. ఆర్మేచర్ ప్రత్యావర్తన emfను ఏక దిశ అవుట్‌పుట్‌గా మార్చే DC యంత్ర భాగం

    1. ఇంటర్‌పోల్ వైండింగ్
    2. యోక్
    3. స్లిప్ రింగ్
    4. కమ్యుటేటర్
    సమాధానం

    D. కమ్యుటేటర్

    The part of a DC machine that converts the alternating armature emf to unidirectional output is the

    1. interpole winding
    2. yoke
    3. slip ring
    4. commutator

  23. DC యంత్రంలో కార్బన్ బ్రష్‌లను ఉపయోగించేది

    1. కమ్యుటేటర్ నుండి కరెంట్‌ను సేకరించడానికి
    2. షాఫ్ట్‌ను ఇన్సులేట్ చేయడానికి
    3. యోక్‌ను చల్లబరచడానికి
    4. అభివాహాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి
    సమాధానం

    A. కమ్యుటేటర్ నుండి కరెంట్‌ను సేకరించడానికి

    Carbon brushes in a DC machine are used to

    1. collect current from the commutator
    2. insulate the shaft
    3. cool the yoke
    4. produce the flux

  24. DC యంత్రంలో బ్రష్‌ల వద్ద స్పార్కింగ్‌ను తగ్గించేది

    1. షాఫ్ట్‌లో పెద్ద గాలి అంతరం
    2. సన్నని షాఫ్ట్
    3. ఇంటర్‌పోల్స్
    4. క్షేత్రాన్ని తొలగించడం
    సమాధానం

    C. ఇంటర్‌పోల్స్

    Sparking at brushes in a DC machine is reduced by

    1. a larger air gap in the shaft
    2. a thinner shaft
    3. interpoles
    4. removing the field

  25. DC మోటారుతో స్టార్టర్‌ను ఉపయోగిస్తారు ఎందుకంటే

    1. వేగం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది
    2. మోటారుకు క్షేత్రం ఉండదు
    3. బ్యాక్ emf సున్నా ఉన్నప్పుడు ప్రారంభ కరెంట్ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది
    4. సరఫరా AC
    సమాధానం

    C. బ్యాక్ emf సున్నా ఉన్నప్పుడు ప్రారంభ కరెంట్ చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది

    A starter is used with a DC motor because

    1. the speed is too low
    2. the motor has no field
    3. starting current would be very high with zero back emf
    4. the supply is AC

  26. అత్యధిక ప్రారంభ టార్క్ కలిగి, ట్రాక్షన్‌లో ఉపయోగించే DC మోటారు ఏది?

    1. సింక్రోనస్ మోటారు
    2. షంట్ మోటారు
    3. ప్రేరణ మోటారు
    4. సిరీస్ మోటారు
    సమాధానం

    D. సిరీస్ మోటారు

    Which DC motor has the highest starting torque and is used in traction?

    1. Synchronous motor
    2. Shunt motor
    3. Induction motor
    4. Series motor

  27. దాదాపు స్థిర వేగంతో నడిచే DC మోటారు ఏది?

    1. షంట్ మోటారు
    2. స్టెప్పర్ మోటారు
    3. సిరీస్ మోటారు
    4. యూనివర్సల్ మోటారు
    సమాధానం

    A. షంట్ మోటారు

    Which DC motor runs at nearly constant speed?

    1. Shunt motor
    2. Stepper motor
    3. Series motor
    4. Universal motor

  28. DC సిరీస్ మోటారును లోడ్ లేకుండా ఎప్పుడూ ఎందుకు ప్రారంభించకూడదు?

    1. అది తిరగదు
    2. అది ప్రమాదకరమైన అధిక వేగాన్ని చేరుకోగలదు
    3. అది కరెంట్ తీసుకోదు
    4. దాని క్షేత్రం తిరగబడుతుంది
    సమాధానం

    B. అది ప్రమాదకరమైన అధిక వేగాన్ని చేరుకోగలదు

    Why should a DC series motor never be started without load?

    1. It will not turn
    2. It can reach a dangerously high speed
    3. It will draw no current
    4. Its field will reverse

  29. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ DC పై పనిచేయదు ఎందుకంటే

    1. వోల్టేజ్ చాలా తక్కువ
    2. కోర్ లామినేటెడ్
    3. వైండింగ్‌లు రాగివి
    4. మారే అభివాహం ఉండదు
    సమాధానం

    D. మారే అభివాహం ఉండదు

    A transformer does not work on DC because

    1. the voltage is too low
    2. the core is laminated
    3. the windings are copper
    4. there is no changing flux

  30. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ కోర్‌ను లామినేట్ చేసేది దేనిని తగ్గించడానికి?

    1. ఘర్షణ నష్టం
    2. విండేజ్ నష్టం
    3. ఎడ్డీ కరెంట్ నష్టం
    4. రాగి నష్టం
    సమాధానం

    C. ఎడ్డీ కరెంట్ నష్టం

    The core of a transformer is laminated to reduce

    1. friction loss
    2. windage loss
    3. eddy current loss
    4. copper loss

  31. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ రేటింగ్‌ను kVAలో ఇస్తారు ఎందుకంటే

    1. రాగి నష్టం సున్నా
    2. లోడ్ పవర్ ఫ్యాక్టర్ తెలియదు
    3. అది DC యంత్రం
    4. ఇనుప నష్టం సున్నా
    సమాధానం

    B. లోడ్ పవర్ ఫ్యాక్టర్ తెలియదు

    Transformer rating is given in kVA because

    1. copper loss is zero
    2. the load power factor is not known
    3. it is a DC machine
    4. iron loss is zero

  32. త్రిదశ ప్రేరణ మోటార్లలో అత్యధికంగా ఉపయోగించే రోటర్ రకం

    1. స్క్విరెల్ కేజ్
    2. సేలియెంట్ పోల్
    3. స్లిప్ రింగ్
    4. వౌండ్ ఫీల్డ్
    సమాధానం

    A. స్క్విరెల్ కేజ్

    The rotor type most widely used in three-phase induction motors is

    1. squirrel cage
    2. salient pole
    3. slip ring
    4. wound field

  33. త్రిదశ ప్రేరణ మోటారు భ్రమణ దిశను ఎలా తిప్పికొట్టవచ్చు?

    1. పౌనఃపున్యాన్ని పెంచడం
    2. ఏవైనా రెండు సరఫరా లైన్లను పరస్పరం మార్చడం
    3. వోల్టేజ్‌ను తగ్గించడం
    4. మూడు లైన్లనూ పరస్పరం మార్చడం
    సమాధానం

    B. ఏవైనా రెండు సరఫరా లైన్లను పరస్పరం మార్చడం

    How can the direction of rotation of a three-phase induction motor be reversed?

    1. Increase the frequency
    2. Interchange any two supply lines
    3. Reduce the voltage
    4. Interchange all three lines

  34. అధిక ప్రారంభ టార్క్ కలిగి కంప్రెసర్లకు ఉపయోగించే ఏక-దశ మోటారు ఏది?

    1. యూనివర్సల్ మోటారు
    2. రిలక్టెన్స్ జనరేటర్
    3. కెపాసిటర్-స్టార్ట్ మోటారు
    4. షేడెడ్-పోల్ మోటారు
    సమాధానం

    C. కెపాసిటర్-స్టార్ట్ మోటారు

    Which single-phase motor has high starting torque and is used for compressors?

    1. Universal motor
    2. Reluctance generator
    3. Capacitor-start motor
    4. Shaded-pole motor

  35. AC, DC రెండు సరఫరాలపై నడవగల మోటారు ఏది?

    1. యూనివర్సల్ మోటారు
    2. స్క్విరెల్ కేజ్ మోటారు
    3. సింక్రోనస్ మోటారు
    4. కెపాసిటర్-స్టార్ట్ మోటారు
    సమాధానం

    A. యూనివర్సల్ మోటారు

    Which motor can run on both AC and DC supply?

    1. Universal motor
    2. Squirrel cage motor
    3. Synchronous motor
    4. Capacitor-start motor

  36. ప్రవచనం 1: DC జనరేటర్ కమ్యుటేటర్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. ప్రవచనం 2: ఆల్టర్నేటర్ AC అవుట్‌పుట్ ఇస్తుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statement 1: A DC generator uses a commutator. Statement 2: An alternator gives AC output. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  37. ప్రవచనం 1: లాప్ వైండింగ్‌లో సమాంతర మార్గాల సంఖ్య ధ్రువాల సంఖ్యకు సమానం. ప్రవచనం 2: వేవ్ వైండింగ్‌లో సమాంతర మార్గాల సంఖ్య 2. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statement 1: In a lap winding the number of parallel paths equals the number of poles. Statement 2: In a wave winding the number of parallel paths is 2. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  38. ప్రవచనం 1: DC మోటారులో బ్యాక్ emf సరఫరా వోల్టేజ్‌ను వ్యతిరేకిస్తుంది. ప్రవచనం 2: సాధారణ నడకలో బ్యాక్ emf సరఫరా వోల్టేజ్ కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statement 1: Back emf in a DC motor opposes the supply voltage. Statement 2: Back emf is greater than the supply voltage in normal running. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  39. ప్రవచనం 1: ప్రేరణ మోటారు సరిగ్గా సమకాలిక వేగంతో నడుస్తుంది. ప్రవచనం 2: సింక్రోనస్ మోటారు సమకాలిక వేగంతో నడుస్తుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statement 1: An induction motor runs at exactly synchronous speed. Statement 2: A synchronous motor runs at synchronous speed. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  40. ప్రవచనం 1: సింక్రోనస్ మోటారు స్వయంగా ప్రారంభమవుతుంది. ప్రవచనం 2: ఏక-దశ ప్రేరణ మోటారుకు ప్రత్యేక ప్రారంభ ఏర్పాటు అవసరం. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statement 1: A synchronous motor is self-starting. Statement 2: A single-phase induction motor needs a special starting arrangement. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  41. ప్రవచనం 1: ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ఇనుప నష్టం దాదాపు స్థిరంగా ఉంటుంది. ప్రవచనం 2: రాగి నష్టం లోడ్ కరెంట్‌తో మారుతుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statement 1: Iron loss in a transformer is nearly constant. Statement 2: Copper loss varies with the load current. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  42. ప్రవచనం 1: ఇనుప నష్టం, రాగి నష్టం సమానమైనప్పుడు ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ గరిష్ఠ దక్షత సంభవిస్తుంది. ప్రవచనం 2: ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ సరఫరా పౌనఃపున్యాన్ని మారుస్తుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statement 1: Maximum efficiency of a transformer occurs when iron loss equals copper loss. Statement 2: A transformer changes the frequency of the supply. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  43. 50 Hz సరఫరాపై 4-ధ్రువాల ప్రేరణ మోటారుకు స్లిప్ 5%. దాని వేగం

    1. 1500 rpm
    2. 1475 rpm
    3. 1575 rpm
    4. 1425 rpm
    సమాధానం

    D. 1425 rpm

    A 4-pole induction motor on a 50 Hz supply has a slip of 5%. Its speed is

    1. 1500 rpm
    2. 1475 rpm
    3. 1575 rpm
    4. 1425 rpm

  44. పవర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో రెండు వైండింగ్‌ల మధ్య మారే అభివాహాన్ని తీసుకువెళ్లే భాగం ఏది?

    1. బుషింగ్
    2. బ్రీదర్
    3. కన్జర్వేటర్ ట్యాంక్
    4. లామినేటెడ్ కోర్
    సమాధానం

    D. లామినేటెడ్ కోర్

    Which part of a power transformer carries the changing flux between the two windings?

    1. Bushing
    2. Breather
    3. Conservator tank
    4. Laminated core

  45. ప్రవచనం 1: స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ప్రాథమికం కంటే ద్వితీయంలో ఎక్కువ చుట్లు ఉంటాయి. ప్రవచనం 2: స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ వోల్టేజ్‌తో పాటు కరెంట్‌ను కూడా పెంచుతుంది. ఏ ప్రవచనం/ప్రవచనాలు సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statement 1: A step-up transformer has more turns on the secondary than on the primary. Statement 2: A step-up transformer increases the current as well as the voltage. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
Page 1 of 1
‹
›