న్యాయ శాఖ సిబ్బంది కోసం కోర్టు విధానం మరియు న్యాయ అవగాహన · Chapter 6

సాక్ష్యం మరియు పత్రాలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

భారతీయ సాక్ష్య అధినియం, 2023 (BSA), 1 జూలై 2024 నుంచి భారత సాక్ష్య చట్టం, 1872 స్థానంలో వచ్చింది. దేనిని నిరూపించవచ్చు, ఎలా నిరూపించవచ్చు, ఎవరు నిరూపించాలి అనేది ఇది కోర్టుకు చెబుతుంది. ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులను ఇప్పుడు స్పష్టంగా పత్రాలుగా పరిగణిస్తారు.
సాక్ష్యం రెండు ప్రధాన రకాలు: మౌఖిక (కోర్టులో సాక్షులు చెప్పేది), పత్రాధార (ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులతో సహా పత్రాలు). పత్రాన్ని నిరూపించి ఎగ్జిబిట్‌గా గుర్తు పెట్టినప్పుడు అది కేసు రికార్డులో భాగమవుతుంది.
కోర్టు సిబ్బంది ఎగ్జిబిట్‌లను గుర్తు పెడతారు, భద్రంగా ఉంచుతారు, ధ్రువీకృత కాపీలు ఇస్తారు, రికార్డుల నిలుపుదల నియమాలను పాటిస్తారు. అజాగ్రత్త నమోదు లేదా పోయిన ఎగ్జిబిట్ కేసుకు హాని చేయవచ్చు.

సాక్ష్యం ప్రాథమిక భావనలు

కోర్టులో ఒక వాస్తవాన్ని నిరూపించే సామగ్రే సాక్ష్యం. కోర్టు చట్టబద్ధ సాక్ష్యంపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది; ఊహ లేదా పుకారుపై కాదు. కొన్ని ముఖ్య పదాలు:

పదం	అర్థం
వివాదాంశ వాస్తవం (Fact in issue)	కేసులో హక్కు లేదా బాధ్యత ఆధారపడే వాస్తవం
సంబంధిత వాస్తవం (Relevant fact)	చట్టం చెప్పిన విధంగా వివాదాంశ వాస్తవంతో ముడిపడిన వాస్తవం
ప్రవేశార్హం (Admissible)	కోర్టు ముందు ఉంచడానికి చట్టం అనుమతించింది
నిరూపితం (Proved)	వాస్తవం ఉందని కోర్టు నమ్ముతుంది, లేదా దాని ఉనికి ఎంత సంభావ్యమంటే వివేకవంతుడు దానిపై చర్య తీసుకుంటాడని భావిస్తుంది
నిరూపణ భారం (Burden of proof)	వాస్తవాన్ని నిరూపించే బాధ్యత; నియమంగా దాన్ని పేర్కొనే వ్యక్తిపై ఉంటుంది
ఊహ (Presumption)	చట్టం కోర్టును తీసుకోవడానికి అనుమతించే లేదా ఆదేశించే నిర్ధారణ
అంగీకారం (Admission)	వివాదాంశ వాస్తవాన్ని సూచించే పక్షం ప్రకటన
నేరాంగీకారం (Confession)	నిందితుడు తన నేరాన్ని అంగీకరించడం

సాక్ష్య చట్టంలో 167 సెక్షన్లు ఉండగా BSA లో సుమారు 170 ఉన్నాయి. చాలా నియమాలు అదే రూపంలో ఉంచారు. ప్రధాన మార్పులు ఎలక్ట్రానిక్ సాక్ష్యం, మౌఖిక సాక్ష్యాన్ని ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతిలో ఇవ్వడం, కొన్ని పదప్రయోగాల మార్పులకు సంబంధించినవి.

మౌఖిక సాక్ష్యం

మౌఖిక సాక్ష్యం ప్రత్యక్షంగా ఉండాలి: సాక్షి తాను చూసింది, విన్నది లేదా గ్రహించింది చెప్పాలి. వినికిడి సాక్ష్యం (hearsay) సాధారణంగా అంగీకరించరు. BSA కింద, చట్టం అనుమతించిన చోట వీడియో కాన్ఫరెన్స్ వంటి ఎలక్ట్రానిక్ మార్గాల్లో ఇచ్చే సాక్ష్యం కూడా మౌఖిక సాక్ష్యంలో ఉండవచ్చు.

సాక్షిని మూడు దశల్లో విచారిస్తారు.

1. సాక్షిని పిలిచిన పక్షం చేసే ప్రధాన విచారణ (Examination-in-chief). ఇక్కడ సూచక ప్రశ్నలు (జవాబును సూచించేవి) సాధారణంగా అనుమతించరు.
2. ఎదుటి పక్షం చేసే ఎదురు విచారణ (Cross-examination). సూచక ప్రశ్నలు అనుమతిస్తారు. నిజాన్ని, నమ్మదగినతనాన్ని పరీక్షించడం దీని ఉద్దేశం.
3. మొదటి పక్షం చేసే పునర్విచారణ (Re-examination), ఎదురు విచారణ నుంచి తలెత్తిన అంశాలపై మాత్రమే.

క్రిమినల్ కోర్టుల్లో సాక్షులను PW (ప్రాసిక్యూషన్ సాక్షి), DW (డిఫెన్స్ సాక్షి) అంటారు. సివిల్ కోర్టుల్లో కూడా PW, DW అంటారు, సంఖ్యలతో: PW1, PW2, DW1 ఇలా. సిబ్బంది సంఖ్యను సరిగ్గా నమోదు చేసి, నియమాల ప్రకారం వాంగ్మూలంపై సాక్షి, న్యాయమూర్తి సంతకం ఉండేలా చూస్తారు.

కొన్ని ప్రకటనలను, వాటిని చేసినవారు అందుబాటులో లేకపోయినా అంగీకరిస్తారు. ఉదాహరణలు: మరణ వాంగ్మూలం (తన మరణానికి కారణం గురించి వ్యక్తి చేసే ప్రకటన), వ్యాపార సాధారణ క్రమంలో చేసిన కొన్ని ఇతర ప్రకటనలు.

నేరాంగీకారాలు మరియు పోలీసులు

పోలీసు అధికారికి చేసిన నేరాంగీకారం నిందితునికి వ్యతిరేకంగా ప్రవేశార్హం కాదు. పోలీసు కస్టడీలో చేసిన నేరాంగీకారం మేజిస్ట్రేట్ సమక్షంలో వెంటనే చేస్తేనే ప్రవేశార్హం. వాస్తవం బయటపడటానికి దారితీసిన సమాచార భాగం మాత్రమే నిరూపించదగినది. మేజిస్ట్రేట్ సరిగ్గా నమోదు చేసిన నేరాంగీకారం వేరే విషయం; స్వచ్ఛందంగా ఉంటే అనుమతిస్తారు. బెదిరింపు, ప్రలోభం లేదా వాగ్దానంతో పొందిన నేరాంగీకారాన్ని అంగీకరించరు.

పత్రాధార సాక్ష్యం

పత్రాన్ని ప్రాథమిక సాక్ష్యం ద్వారా లేదా ద్వితీయ సాక్ష్యం ద్వారా నిరూపించవచ్చు.

అంశం	ప్రాథమిక సాక్ష్యం	ద్వితీయ సాక్ష్యం
అర్థం	పత్రమే (అసలు)	కాపీ లేదా విషయాలకు ఇతర రుజువు
ఎప్పుడు అనుమతి	సాధారణ నియమం	అసలు పోయినప్పుడు, నాశనమైనప్పుడు, ఎదుటి పక్షం వద్ద ఉన్నప్పుడు లేదా ప్రవేశపెట్టలేనప్పుడు, చట్టం అనుమతిస్తే మాత్రమే
ఉదాహరణలు	అసలు దస్తావేజు, అసలు ఒప్పందం; భాగాలపై సంతకాలుంటే ప్రతి భాగం ప్రాథమికమే	ధ్రువీకృత కాపీ, యాంత్రిక పద్ధతిలో చేసిన కాపీ, పత్రాన్ని చూసిన వ్యక్తి విషయాలను మౌఖికంగా చెప్పడం

ప్రజా చర్యలు, అధికారిక రికార్డులు, ప్రజా రిజిస్టర్ల గురించి ప్రభుత్వ అధికారులు తయారు చేసిన పత్రాలు ప్రజా పత్రాలు. మిగతావన్నీ ప్రైవేటు పత్రాలు. ప్రజా పత్రం యొక్క ధ్రువీకృత కాపీని (అది నిజమైన కాపీ అని, తేదీ, పేరు, హోదా, ముద్రతో కూడిన ధ్రువపత్రంతో బాధ్యతగల అధికారి ఇస్తారు) అధికారిని పిలవకుండానే ప్రజా పత్రం విషయాలను నిరూపించడానికి వాడవచ్చు. అది నిజమైనదని కోర్టు ఊహిస్తుంది.

ఎలక్ట్రానిక్ సాక్ష్యం

BSA కింద, ఎలక్ట్రానిక్ లేదా డిజిటల్ రికార్డు (ఈమెయిళ్లు, సందేశాలు, కాల్ రికార్డులు, CCTV ఫుటేజీ, కంప్యూటర్ ఫైళ్లు) ఒక పత్రం, అది ప్రాథమిక లేదా ద్వితీయ సాక్ష్యం కావచ్చు. దీనిపై ఆధారపడాలంటే పక్షం ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డుతో పాటు ఒక ధ్రువపత్రం ఇస్తుంది. ఆ ధ్రువపత్రంపై పరికరానికి బాధ్యత వహించే వ్యక్తి, ఒక నిపుణుడు సంతకం చేస్తారు; చట్టానికి అనుబంధంగా ప్రామాణిక నమూనా ఇచ్చారు. పరికరం సరిగ్గా పనిచేస్తోందని, రికార్డు నిజమైన అవుట్‌పుట్ అని అందులో పేర్కొంటారు. హాష్ విలువలు కూడా ఇవ్వవచ్చు. సిబ్బంది పరికర వివరాలను నమోదు చేయాలి, నిల్వ వస్తువుకు (పెన్ డ్రైవ్, డిస్క్) లేబుల్ వేయాలి, దాన్ని సీల్ చేసి భద్రంగా ఉంచేలా చూడాలి.

ఎగ్జిబిట్లు: గుర్తు పెట్టడం మరియు సంరక్షణ

కోర్టులో సాక్షి ద్వారా పత్రాన్ని లేదా వస్తువును నిరూపించినప్పుడు, కోర్టు "ఎగ్జిబిట్ చేయబడింది" అని నమోదు చేసి దానికి క్రమ సంఖ్య గుర్తు ఇస్తుంది.

పక్షం	సాధారణ గుర్తులు
సివిల్ కేసులో వాది	Ex.A1, A2 ఇలా (ఆంధ్రప్రదేశ్ సివిల్ కోర్టుల్లో ఆచారం)
సివిల్ కేసులో ప్రతివాది	Ex.B1, B2 ఇలా
క్రిమినల్ కేసులో ప్రాసిక్యూషన్	Ex.P1, P2 ఇలా
క్రిమినల్ కేసులో డిఫెన్స్	Ex.D1, D2 ఇలా
కోర్టు ఎగ్జిబిట్	Ex.C లేదా Ex.X
వస్తు సామగ్రి (ఆయుధం, దుస్తులు మొదలైనవి)	M.O.1, M.O.2

ఆచారం కోర్టును బట్టి మారవచ్చు, కాబట్టి సిబ్బంది స్థానిక పద్ధతిని, న్యాయమూర్తి ఆదేశాన్ని పాటిస్తారు. సిబ్బందికి నియమాలు:

న్యాయమూర్తి ఆదేశించినప్పుడే గుర్తు పెట్టండి; తేదీ, సంఖ్యను స్పష్టంగా రాసి, నియమాల ప్రకారం సంతకం లేదా ఇనీషియల్ చేయండి.
ఎగ్జిబిట్ రిజిస్టర్ లేదా జాబితా నిర్వహించండి. వస్తు సామగ్రిని సీల్ చేసి లేబుల్ వేయండి. పోలీసులకు లేదా ల్యాబ్‌కు వెళ్లేటప్పుడు కస్టడీ గొలుసును (chain of custody) నమోదు చేయండి.
అసలు పత్రాలను, కాపీలను కలపవద్దు; అసలు పత్రాలను న్యాయమూర్తి ఆదేశంపై, రసీదు తీసుకుని, సాధారణంగా అప్పీలు గడువు ముగిసిన తర్వాత మాత్రమే పక్షాలకు తిరిగి ఇవ్వండి.
నిరూపితం కాని పత్రాన్ని ఎగ్జిబిట్‌గా గుర్తు పెట్టలేరు; అది "గుర్తింపు కోసం గుర్తు" మాత్రమే.

ధ్రువీకృత కాపీలు

తీర్పు, ఉత్తర్వు లేదా వాంగ్మూలం యొక్క ధ్రువీకృత కాపీ కోసం ఎవరైనా, నియమంగా, నిర్దేశిత రుసుము చెల్లించి, స్టాంపులు సమర్పించి దరఖాస్తు చేయవచ్చు. కేసులో పక్షానికి అది హక్కుగా లభిస్తుంది; నియమాలు అనుమతించిన కేసుల్లో బయటివ్యక్తికి అనుమతించవచ్చు. పని ప్రవాహం:

1. కాపీ విభాగంలో రుసుము, స్టాంపులతో దరఖాస్తు దాఖలు.
2. కాపీయిస్టు కాపీ తయారు చేసి అసలుతో సరిపోల్చుతాడు.
3. కార్యాలయ అధిపతి లేదా అధీకృత అధికారి దాన్ని తనిఖీ చేసి, తేదీ, ముద్రతో "ధ్రువీకృత నిజ ప్రతి"గా ధ్రువీకరిస్తారు.
4. కాపీని అందజేసి, అందజేసిన తేదీని నమోదు చేస్తారు.

అత్యవసరమైతే, అదనపు రుసుము చెల్లిస్తే అత్యవసర కాపీ ఇవ్వవచ్చు. దరఖాస్తు తేదీ, కాపీ సిద్ధమైన తేదీ, అందజేసిన తేదీలను నమోదు చేస్తారు; ఎందుకంటే అవి పరిమితి కాలానికి (limitation) ముఖ్యం: అప్పీలు గడువు లెక్కించేటప్పుడు కాపీ పొందడానికి పట్టిన సమయాన్ని మినహాయిస్తారు.

రికార్డులు మరియు వాటి నిలుపుదల

కోర్టులు కేసు రికార్డులను, రిజిస్టర్లను ప్రాక్టీస్ నియమాలు, రాష్ట్ర రికార్డు నియమాల ప్రకారం ఉంచుతాయి. సాధారణ పథకం:

రికార్డులను ఎంతకాలం ఉంచాలో బట్టి వర్గీకరిస్తారు. శాశ్వత విలువ ఉన్న తీర్పులు, డిక్రీలు, రిజిస్టర్లను శాశ్వతంగా ఉంచుతారు; సాధారణ కాగితాలను తక్కువ నిర్ణీత కాలం ఉంచి, తర్వాత సరైన "వీడింగ్ అవుట్" ప్రక్రియ ద్వారా నియమాల ప్రకారం నాశనం చేస్తారు.
రికార్డు గదికి కీపర్, స్టాక్ రిజిస్టర్, సంఖ్యలు ఇచ్చే, స్థానం చూపే వ్యవస్థ ఉంటాయి. బయటకు తీసిన ప్రతి ఫైలును కదలిక రిజిస్టర్‌లో నమోదు చేయాలి.
నాశనానికి న్యాయమూర్తి ఉత్తర్వు, నాశనం చేయాల్సిన రికార్డుల జాబితా, ధ్రువపత్రం కావాలి. పెండింగ్ కేసు, అప్పీలు లేదా విచారణలో ఉన్న రికార్డులను ఎప్పుడూ వీడింగ్ చేయకూడదు.
ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులకు, స్కాన్ చేసిన ఫైళ్లకు బ్యాకప్‌లు ఉండాలి, ప్రవేశం పరిమితంగా ఉండాలి.
రికార్డు వర్గాన్ని బట్టి కచ్చితమైన కాలాలు వేరు, కాబట్టి వర్తించే కాలం కోసం సిబ్బంది ప్రస్తుత నియమాలను చూసుకోవాలి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

BSA 1872 నాటి సాక్ష్య చట్టం స్థానంలో వచ్చింది; CPC లేదా BNSS స్థానంలో రాలేదు.
ప్రాథమిక సాక్ష్యం అసలు; ద్వితీయ సాక్ష్యం కాపీ లేదా ప్రత్యామ్నాయం.
ధ్రువీకృత కాపీ ప్రజా పత్రానికి ద్వితీయ సాక్ష్యం; అది నిజమైనదని కోర్టు ఊహించవచ్చు.
ప్రధాన విచారణ: సూచక ప్రశ్నలు వద్దు; ఎదురు విచారణ: సూచక ప్రశ్నలు అనుమతి.
పోలీసు అధికారికి చేసిన నేరాంగీకారం ప్రవేశార్హం కాదు.
ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులను నిరూపించడానికి ధ్రువపత్రం కావాలి.
"గుర్తింపు కోసం గుర్తు" అంటే "ఎగ్జిబిట్ చేయబడింది" కాదు.
పెండింగ్ కేసుల రికార్డులను, ఏ వర్గమైనా, నాశనం చేయకూడదు.

ఒక్క వాక్యాలు

1. BSA అంటే భారతీయ సాక్ష్య అధినియం, 2023.
2. పాత సాక్ష్య చట్టం 1872 నాటిది.
3. BSA 1 జూలై 2024 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
4. BSA కింద ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు పత్రాలు.
5. ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులకు ధ్రువపత్రం అవసరం.
6. ప్రధాన విచారణ సాక్షిని పిలిచిన పక్షం చేస్తుంది.
7. ఎదురు విచారణలో సూచక ప్రశ్నలు వాడవచ్చు.
8. పునర్విచారణ ఎదురు విచారణ నుంచి తలెత్తిన అంశాలకు పరిమితం.
9. ప్రాసిక్యూషన్ ఎగ్జిబిట్లకు P, డిఫెన్స్ ఎగ్జిబిట్లకు D గుర్తు.
10. వస్తు సామగ్రికి M.O. గుర్తు.
11. ధ్రువీకృత కాపీ పొందడానికి పట్టిన సమయాన్ని పరిమితి కాలంలో మినహాయిస్తారు.
12. పెండింగ్ కేసుల రికార్డులను నాశనం చేయకూడదు.

సాధన ప్రశ్నలు

భారతీయ సాక్ష్య చట్టం, 1872 స్థానంలో వచ్చిన చట్టం:
1. భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత, 2023
2. పరిమితి చట్టం, 1963
3. భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023
4. భారతీయ సాక్ష్య అధినియమ్, 2023
సమాధానం
D. భారతీయ సాక్ష్య అధినియమ్, 2023
The Indian Evidence Act, 1872 was replaced by the:
1. Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023
2. Limitation Act, 1963
3. Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023
4. Bharatiya Sakshya Adhiniyam, 2023
BSA అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ:
1. 1 జనవరి 2020
2. 1 జూలై 2024
3. 26 జనవరి 2025
4. 15 ఆగస్టు 2022
సమాధానం
B. 1 జూలై 2024
The BSA came into force on:
1. 1 January 2020
2. 1 July 2024
3. 26 January 2025
4. 15 August 2022
కోర్టులో సాక్షులు ఇచ్చే సాక్ష్యాన్ని ఏమంటారు?
1. పత్ర సాక్ష్యం
2. పరిస్థితుల రుజువు
3. వస్తు సాక్ష్యం మాత్రమే
4. మౌఖిక సాక్ష్యం
సమాధానం
D. మౌఖిక సాక్ష్యం
Evidence given by witnesses in court is called:
1. Documentary evidence
2. Circumstantial proof
3. Real evidence only
4. Oral evidence
BSA ప్రకారం ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులను ఎలా పరిగణిస్తారు?
1. పత్రాలుగా
2. మౌఖిక ప్రకటనలుగా మాత్రమే
3. వినికిడి సాక్ష్యంగా
4. వస్తువులుగా మాత్రమే
సమాధానం
A. పత్రాలుగా
Under the BSA, electronic records are treated as:
1. Documents
2. Oral statements only
3. Hearsay
4. Material objects only
అసలు పత్రమే సాక్ష్యంగా ఉంటే దానిని ఏమంటారు?
1. పరిస్థితి సాక్ష్యం
2. ప్రాథమిక సాక్ష్యం
3. ద్వితీయ సాక్ష్యం
4. వినికిడి సాక్ష్యం
సమాధానం
B. ప్రాథమిక సాక్ష్యం
Evidence of the original document itself is:
1. Circumstantial evidence
2. Primary evidence
3. Secondary evidence
4. Hearsay
ప్రభుత్వ పత్రం ధృవీకరించిన నకలు సాధారణంగా:
1. ద్వితీయ సాక్ష్యం
2. అంగీకార్యం కాదు
3. ప్రైవేట్ దస్తావేజుకు ప్రాథమిక సాక్ష్యం
4. మౌఖిక సాక్ష్యం
సమాధానం
A. ద్వితీయ సాక్ష్యం
A certified copy of a public document is generally:
1. Secondary evidence
2. Inadmissible
3. Primary evidence of a private deed
4. Oral evidence
రుజువు భారం (బర్డెన్ ఆఫ్ ప్రూఫ్) సాధారణంగా ఎవరిపై ఉంటుంది?
1. న్యాయమూర్తిపై
2. వాస్తవాన్ని వాదించే వ్యక్తిపై
3. వాస్తవాన్ని ఖండించే వ్యక్తిపై
4. గుమాస్తాపై
సమాధానం
B. వాస్తవాన్ని వాదించే వ్యక్తిపై
The usual burden of proof lies on the person who:
1. Is the Judge
2. Asserts the fact
3. Denies the fact
4. Is the clerk
సాక్షిని ప్రశ్నించే మొదటి దశ:
1. డిశ్చార్జ్
2. పునఃపరిశీలన (రీ-ఎగ్జామినేషన్)
3. ఎదుటి పక్ష ప్రశ్నలు (క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్)
4. ప్రధాన పరిశీలన (ఎగ్జామినేషన్-ఇన్-చీఫ్)
సమాధానం
D. ప్రధాన పరిశీలన (ఎగ్జామినేషన్-ఇన్-చీఫ్)
The first stage of examining a witness is:
1. Discharge
2. Re-examination
3. Cross-examination
4. Examination-in-chief
ప్రేరేపక ప్రశ్నలు (లీడింగ్ క్వశ్చన్స్) సాధారణంగా ఏ దశలో అనుమతించరు?
1. రెండు దశల్లోనూ సమానంగా
2. క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్
3. ఎగ్జామినేషన్-ఇన్-చీఫ్
4. ఏ దశలోనూ కాదు
సమాధానం
C. ఎగ్జామినేషన్-ఇన్-చీఫ్
Leading questions are generally NOT allowed in:
1. Both stages equally
2. Cross-examination
3. Examination-in-chief
4. Neither stage
క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్ ఉద్దేశం:
1. ఎగ్జిబిట్లను గుర్తించడం
2. సాక్షి నిజాయితీని, విశ్వసనీయతను పరీక్షించడం
3. కేసును ముగించడం
4. సమన్లు జారీ చేయడం
సమాధానం
B. సాక్షి నిజాయితీని, విశ్వసనీయతను పరీక్షించడం
The purpose of cross-examination is to:
1. Mark the exhibits
2. Test the truth and reliability of the witness
3. Close the case
4. Issue summons
రీ-ఎగ్జామినేషన్ దేనికి పరిమితం?
1. క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్ నుండి తలెత్తిన అంశాలకు
2. న్యాయమూర్తి ప్రశ్నలకు మాత్రమే
3. పత్రాలకు మాత్రమే
4. ఏ కొత్త అంశానికైనా
సమాధానం
A. క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్ నుండి తలెత్తిన అంశాలకు
Re-examination is limited to:
1. Matters arising out of cross-examination
2. Only the Judge's questions
3. Only documents
4. Any new matter
తన మరణానికి కారణం గురించి ఒక వ్యక్తి ఇచ్చే ప్రకటన:
1. విలువలేని వినికిడి సాక్ష్యం
2. బాధ్యత అంగీకారం
3. నేరాంగీకారం
4. మరణ వాంగ్మూలం
సమాధానం
D. మరణ వాంగ్మూలం
A statement by a person about the cause of his death is a:
1. Hearsay without value
2. Admission of liability
3. Confession
4. Dying declaration
పోలీసు అధికారి ముందు చేసిన నేరాంగీకారం:
1. నిందితునికి వ్యతిరేకంగా అంగీకార్యం కాదు
2. సివిల్ కేసులలో మాత్రమే అంగీకార్యం
3. ఎల్లప్పుడూ నిర్ణాయకం
4. పూర్తిగా అంగీకార్యం
సమాధానం
A. నిందితునికి వ్యతిరేకంగా అంగీకార్యం కాదు
A confession made to a police officer is:
1. Not admissible against the accused
2. Admissible only in civil cases
3. Always conclusive
4. Fully admissible
బెదిరింపు లేదా ప్రలోభం ద్వారా పొందిన నేరాంగీకారం:
1. టైప్ చేసి ఉంటే అంగీకరిస్తారు
2. ఎల్లప్పుడూ అంగీకరిస్తారు
3. అంగీకరించరు
4. పొడవుగా ఉంటే అంగీకరిస్తారు
సమాధానం
C. అంగీకరించరు
A confession obtained by threat or inducement is:
1. Accepted if typed
2. Always accepted
3. Not accepted
4. Accepted if long
ఒక పత్రాన్ని ద్వితీయ సాక్ష్యం ద్వారా రుజువు చేయవచ్చు:
1. ఎల్లప్పుడూ
2. ఎప్పుడూ కాదు
3. గుమాస్తా ద్వారా మాత్రమే
4. అసలు కోల్పోయినట్లు చట్టం అనుమతించిన సందర్భాలలో మాత్రమే
సమాధానం
D. అసలు కోల్పోయినట్లు చట్టం అనుమతించిన సందర్భాలలో మాత్రమే
A document may be proved by secondary evidence:
1. Always
2. Never
3. Only by the clerk
4. Only in the cases the law permits, such as loss of the original
ద్వితీయ సాక్ష్యానికి ఉదాహరణ ఏది?
1. అసలు ఒప్పందం
2. యాంత్రిక పద్ధతిలో తీసిన నకలు
3. అసలు వీలునామా
4. సంతకం చేసిన అసలు దస్తావేజు
సమాధానం
B. యాంత్రిక పద్ధతిలో తీసిన నకలు
Which is an example of secondary evidence?
1. The original agreement
2. A copy made by a mechanical process
3. The original will
4. A signed original deed
ప్రభుత్వ అధికారులు ప్రభుత్వ చర్యల గురించి చేసే రికార్డులు:
1. ప్రైవేట్ పత్రాలు
2. వస్తువులు
3. మౌఖిక ప్రకటనలు
4. ప్రభుత్వ పత్రాలు
సమాధానం
D. ప్రభుత్వ పత్రాలు
Records made by public officers about public acts are:
1. Private documents
2. Material objects
3. Oral statements
4. Public documents
ధృవీకరించిన నకలులో తప్పనిసరిగా ఉండవలసినవి:
1. బ్యాంకు ముద్ర మాత్రమే
2. తేదీ, పేరు, హోదా, ముద్రతో కూడిన నిజమైన నకలు ధృవపత్రం
3. పక్షకారుని సంతకం మాత్రమే
4. ఎలాంటి పృష్ఠాంకనం లేదు
సమాధానం
B. తేదీ, పేరు, హోదా, ముద్రతో కూడిన నిజమైన నకలు ధృవపత్రం
A certified copy must carry:
1. Only a stamp of the bank
2. A certificate of true copy with date, name, designation and seal
3. Only a signature of the party
4. No endorsement
ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులను ఏ దాని సహాయంతో రుజువు చేస్తారు?
1. సమన్లు
2. వారెంట్
3. ధృవపత్రం
4. డిక్రీ
సమాధానం
C. ధృవపత్రం
Electronic records are proved with the help of a:
1. Summons
2. Warrant
3. Certificate
4. Decree
ఎలక్ట్రానిక్ సాక్ష్య ధృవపత్రంపై పరికరం బాధ్యత వహించే వ్యక్తితో పాటు ఇంకెవరు సంతకం చేస్తారు?
1. న్యాయమూర్తి
2. పోలీసు కానిస్టేబుల్
3. నిపుణుడు
4. న్యాయవాది మాత్రమే
సమాధానం
C. నిపుణుడు
The electronic evidence certificate is signed by the person in charge of the device and by:
1. The Judge
2. The police constable
3. An expert
4. The advocate only
ఆంధ్రప్రదేశ్ సివిల్ కోర్టులలో వాది ఎగ్జిబిట్లను సంప్రదాయంగా ఎలా గుర్తిస్తారు?
1. Ex.A
2. Ex.P
3. Ex.B
4. Ex.D
సమాధానం
A. Ex.A
Plaintiff's exhibits in Andhra Pradesh civil courts are customarily marked:
1. Ex.A
2. Ex.P
3. Ex.B
4. Ex.D
క్రిమినల్ కోర్టులో ప్రాసిక్యూషన్ పత్రాలను ఎలా గుర్తిస్తారు?
1. Ex.C
2. Ex.A
3. Ex.D
4. Ex.P
సమాధానం
D. Ex.P
Prosecution documents in a criminal court are marked:
1. Ex.C
2. Ex.A
3. Ex.D
4. Ex.P
క్రిమినల్ కోర్టులో రక్షణ పక్షం (డిఫెన్స్) పత్రాలను ఎలా గుర్తిస్తారు?
1. Ex.D
2. Ex.P
3. M.O.
4. Ex.X
సమాధానం
A. Ex.D
Defence documents in a criminal court are marked:
1. Ex.D
2. Ex.P
3. M.O.
4. Ex.X
కోర్టులో సమర్పించిన ఆయుధాన్ని దేనిగా గుర్తిస్తారు?
1. సమన్లు
2. వస్తు సాక్ష్యం (M.O.)
3. డిక్రీ
4. ప్రభుత్వ పత్రం
సమాధానం
B. వస్తు సాక్ష్యం (M.O.)
A weapon produced in court is marked as a:
1. Summons
2. Material object (M.O.)
3. Decree
4. Public document
ఇంకా రుజువు కాని పత్రాన్ని ఎలా గుర్తిస్తారు?
1. ఎగ్జిబిట్‌గా
2. డిక్రీగా
3. ధృవీకరించిన నకలుగా
4. గుర్తింపు కోసం (ఫర్ ఐడెంటిఫికేషన్)
సమాధానం
D. గుర్తింపు కోసం (ఫర్ ఐడెంటిఫికేషన్)
A document not yet proved is marked:
1. As an exhibit
2. As a decree
3. As a certified copy
4. For identification
సిబ్బంది ఎగ్జిబిట్‌ను గుర్తించేది:
1. న్యాయవాది అభ్యర్థనపై మాత్రమే
2. న్యాయమూర్తి ఆదేశంపై
3. కేసు ముగిసిన తర్వాత
4. ఎప్పుడూ కాదు
సమాధానం
B. న్యాయమూర్తి ఆదేశంపై
An exhibit is marked by the staff:
1. On the lawyer's request alone
2. On the Judge's order
3. After the case ends
4. Never
తీర్పు ధృవీకరించిన నకలు పొందడానికి పట్టిన సమయాన్ని:
1. అప్పీలు గడువు లెక్కింపులో మినహాయిస్తారు
2. అప్పీలు గడువుకు కలుపుతారు
3. జరిమానాతో విస్మరిస్తారు
4. నమోదు చేయరు
సమాధానం
A. అప్పీలు గడువు లెక్కింపులో మినహాయిస్తారు
Time taken to obtain a certified copy of the judgment is:
1. Excluded when counting the appeal period
2. Added to the appeal period
3. Ignored with penalty
4. Not recorded
ధృవీకరించిన నకలు దరఖాస్తును ఎక్కడ చేస్తారు?
1. పోలీస్ స్టేషన్
2. బార్ అసోసియేషన్
3. నకలు విభాగం (కాపీయింగ్ సెక్షన్)
4. రెవెన్యూ కార్యాలయం
సమాధానం
C. నకలు విభాగం (కాపీయింగ్ సెక్షన్)
A certified copy application is made at the:
1. Police station
2. Bar association
3. Copying section
4. Revenue office
నకలు రాసేవారు (కాపీయిస్ట్) తయారుచేసిన నకలును అసలుతో పోల్చిన తర్వాత:
1. కాల్చివేస్తారు
2. అధీకృత అధికారి ధృవీకరిస్తారు
3. తనిఖీ లేకుండా అందజేస్తారు
4. పోలీసులకు పంపుతారు
సమాధానం
B. అధీకృత అధికారి ధృవీకరిస్తారు
The copyist's copy is compared with the original and then:
1. Burned
2. Certified by the authorised officer
3. Handed over without checking
4. Sent to the police
పెండింగ్ అప్పీలుకు సంబంధించిన రికార్డులు:
1. ఒక సంవత్సరం తర్వాత నాశనం చేయవచ్చు
2. అమ్మవచ్చు
3. తొలగించకూడదు (వీడింగ్ అవుట్ చేయరాదు)
4. రిజిస్టర్ అవసరం లేదు
సమాధానం
C. తొలగించకూడదు (వీడింగ్ అవుట్ చేయరాదు)
Records involved in a pending appeal:
1. May be destroyed after a year
2. May be sold
3. Must not be weeded out
4. Need no register
పాత రికార్డుల తొలగింపునకు (వీడింగ్ అవుట్) అవసరమైనది:
1. పక్షకారుని సమ్మతి మాత్రమే
2. పోలీసు ఆదేశం
3. న్యాయమూర్తి ఆదేశం, రికార్డుల జాబితా
4. గుమాస్తా ఇష్టం మాత్రమే
సమాధానం
C. న్యాయమూర్తి ఆదేశం, రికార్డుల జాబితా
Weeding out of old records requires:
1. Only the party's consent
2. A police order
3. The Judge's order and a list of records
4. Only the clerk's wish
రికార్డు గది నుండి తీసిన ప్రతి ఫైల్‌ను ఎందులో నమోదు చేస్తారు?
1. కదలిక రిజిస్టర్ (మూవ్‌మెంట్ రిజిస్టర్)
2. నగదు పుస్తకం మాత్రమే
3. డిక్రీ రిజిస్టర్
4. పోలీసుల డైరీ
సమాధానం
A. కదలిక రిజిస్టర్ (మూవ్‌మెంట్ రిజిస్టర్)
Each file taken from the record room is entered in:
1. A movement register
2. A cash book only
3. The decree register
4. The diary of the police
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. ప్రాథమిక సాక్ష్యం అంటే అసలు పత్రం. 2. ద్వితీయ సాక్ష్యం అంటే నకలు లేదా ఇతర ప్రత్యామ్నాయం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct? 1. Primary evidence is the original document. 2. Secondary evidence is a copy or other substitute.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్‌లో ప్రేరేపక ప్రశ్నలు అనుమతిస్తారు. 2. ఎగ్జామినేషన్-ఇన్-చీఫ్‌లో ప్రేరేపక ప్రశ్నలు సాధారణంగా అనుమతిస్తారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. Leading questions are permitted in cross-examination. 2. Leading questions are generally permitted in examination-in-chief.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. BSA, సాక్ష్య చట్టం స్థానంలో వచ్చింది. 2. BSA, CPC స్థానంలో వచ్చింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. BSA replaced the Evidence Act. 2. BSA replaced the CPC.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. పోలీసు అధికారికి చేసిన నేరాంగీకారం అంగీకార్యం. 2. మేజిస్ట్రేట్ ముందు స్వచ్ఛందంగా చేసిన నేరాంగీకారం అంగీకార్యం కావచ్చు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. A confession to a police officer is admissible. 2. A confession before a Magistrate, if voluntary, may be admissible.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. ప్రభుత్వ పత్రం ధృవీకరించిన నకలు నిజమైనదిగా భావించవచ్చు. 2. సాక్ష్యం ఉన్న పెన్ డ్రైవ్‌కు లేబుల్ వేసి సీలు చేయాలి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct? 1. A certified copy of a public document may be presumed genuine. 2. A pen drive carrying evidence should be labelled and sealed.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. ఎగ్జిబిట్లను న్యాయమూర్తి ఆదేశంపై మాత్రమే పక్షకారునికి తిరిగి ఇస్తారు. 2. అసలు పత్రాలను తిరిగి ఇచ్చేటప్పుడు రశీదు తీసుకుంటారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct? 1. Exhibits are returned to a party only on the Judge's order. 2. A receipt is taken when originals are returned.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. BSA ప్రకారం ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు పత్రాలు కావు. 2. వాటిని ధృవపత్రంతో రుజువు చేయవచ్చు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. Electronic records are not documents under the BSA. 2. They may be proved with a certificate.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి? 1. ఆయుధం ఒక పత్రం. 2. ఆయుధాన్ని వస్తు సాక్ష్యంగా గుర్తిస్తారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. A weapon is a document. 2. A weapon is marked as a material object.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వినికిడి సాక్ష్యం (హియర్‌సే) సాధారణంగా:
1. ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం కంటే ప్రాధాన్యం పొందుతుంది
2. కేసుకు తప్పనిసరి
3. ఎల్లప్పుడూ అంగీకరిస్తారు
4. అంగీకరించరు
సమాధానం
D. అంగీకరించరు
Hearsay evidence is generally:
1. Preferred over direct evidence
2. Required for a case
3. Always accepted
4. Not accepted
ఒక వాస్తవం 'రుజువైంది' అని ఎప్పుడు అంటారు?
1. కోర్టు FIR చదివినప్పుడు
2. వార్తాపత్రికలో చూసినప్పుడు
3. బంధువు నుండి విన్నప్పుడు
4. అది ఉందని కోర్టు నమ్మినప్పుడు లేదా చాలా సంభావ్యమని భావించినప్పుడు
సమాధానం
D. అది ఉందని కోర్టు నమ్మినప్పుడు లేదా చాలా సంభావ్యమని భావించినప్పుడు
A fact is 'proved' when the court:
1. Reads the FIR
2. Sees it in a newspaper
3. Hears it from a relative
4. Believes it exists or thinks it very probable
వివాదాస్పద వాస్తవాన్ని సూచించే పక్షకారుని ప్రకటన:
1. డిక్రీ
2. వారెంట్
3. అమలు (ఎగ్జిక్యూషన్)
4. ఒప్పుకోలు (అడ్మిషన్)
సమాధానం
D. ఒప్పుకోలు (అడ్మిషన్)
A statement by a party that suggests a fact in issue is an:
1. Decree
2. Warrant
3. Execution
4. Admission
తీర్పుల రిజిస్టర్ వంటి నిరంతర విలువ ఉన్న రికార్డును సాధారణంగా ఎంతకాలం ఉంచుతారు?
1. తదుపరి సమావేశం వరకు
2. ఒక వారం
3. శాశ్వతంగా
4. బ్యాకప్ లేకుండా డిజిటల్‌గా మాత్రమే
సమాధానం
C. శాశ్వతంగా
A record of continuing value, such as a judgment register, is typically kept:
1. Until the next sitting
2. For one week
3. Permanently
4. Only digitally without backup
వస్తు సాక్ష్యాలు ఫోరెన్సిక్ ల్యాబ్‌కు వెళ్లి తిరిగి వచ్చినప్పుడు సిబ్బంది నమోదు చేసేది:
1. ఏమీ లేదు
2. రంగు మాత్రమే
3. సాక్ష్య సంరక్షణ క్రమం (చైన్ ఆఫ్ కస్టడీ)
4. రుసుము మాత్రమే
సమాధానం
C. సాక్ష్య సంరక్షణ క్రమం (చైన్ ఆఫ్ కస్టడీ)
When material objects go to a forensic lab and return, the staff note:
1. Nothing
2. Only the colour
3. The chain of custody
4. Only the fee

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice