←
APPSC ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ కోసం హిందూ తత్వశాస్త్రం మరియు ఆలయ వ్యవస్థ · Chapter 5

వేదాలు, ఉపవేదాలు, ఉపనిషత్తులు, వేదాంగాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • నాలుగు వేదాలు ఉన్నాయి: ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం. వీటిని శ్రుతి ("వినబడినది") అంటారు; ఇవి అపౌరుషేయమైనవి (మానవులు రచించనివి) అని భావిస్తారు. వ్యాసుడు వీటిని విభజించి అమర్చాడని సంప్రదాయం.
  • ప్రతి వేదానికి నాలుగు భాగాలు ఉన్నాయి: సంహిత (స్తోత్రాలు), బ్రాహ్మణం (కర్మ వివరణ), ఆరణ్యకం (అరణ్య గ్రంథాలు), ఉపనిషత్తు (తత్త్వశాస్త్రం). ఉపనిషత్తులు వేదం చివరి భాగం; వీటిని వేదాంతం అంటారు.
  • ఆరు వేదాంగాలు, నాలుగు ఉపవేదాలు ఉన్నాయి. వేదాంగాలు వేదాన్ని చదవడానికి, ఉపయోగించడానికి సహాయపడతాయి. ఉపవేదాలు నాలుగు వేదాలతో సంబంధం ఉన్న అనువర్తిత శాస్త్రాలు, కళలు.

నాలుగు వేదాలు

వేదంస్వభావంయజ్ఞంలో ఋత్విక్కుముఖ్య అంశాలు
ఋగ్వేదంస్తుతి మంత్రాలు (ఋక్కులు)హోతఅత్యంత ప్రాచీన వేదం; 10 మండలాలు; గాయత్రీ మంత్రం (3వ మండలం, సవితృ దేవునికి, విశ్వామిత్రుడు దర్శించినది); పురుష సూక్తం, నాసదీయ సూక్తం (10వ మండలం)
యజుర్వేదంయజ్ఞం కోసం వచన సూత్రాలు (యజుస్సులు)అధ్వర్యుడురెండు శాఖలు: శుక్ల (తెల్ల) యజుర్వేదం, వాజసనేయి సంహితతో; కృష్ణ (నల్ల) యజుర్వేదం, తైత్తిరీయ సంహితతో
సామవేదంగానాలు (సామాలు), ఎక్కువగా ఋగ్వేదం నుండి తీసుకున్న శ్లోకాలుఉద్గాతభారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి మూలం; సోమ యాగంలో గానం చేస్తారు
అథర్వవేదంమంత్రాలు, వైద్యం, దైనందిన జీవితం, తత్త్వశాస్త్రంబ్రహ్మ (పర్యవేక్షక ఋత్విక్కు)దీనిని బ్రహ్మవేదం అని కూడా అంటారు; వైద్యం, రక్షణ, రాజ్యపాలన గురించిన స్తోత్రాలు
  • మొదటి మూడింటిని త్రయి (మూడు వేదాలు) అంటారు. అథర్వవేదం నాలుగోదిగా చేరింది.
  • ప్రతి వేదానికి అనేక శాఖలు (పాఠాంతరాలు) ఉన్నాయి. తెలుగు వైదిక కుటుంబాలలో చాలా మంది కృష్ణ యజుర్వేద (తైత్తిరీయ) సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తారు.
  • వేద భాష సంస్కృతం యొక్క పాత రూపం. వేదం మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా అందింది. పద, క్రమ, జట, ఘన అనే ప్రత్యేక పఠన పద్ధతులు పాఠాన్ని ఖచ్చితంగా కాపాడాయి. వైదిక సంప్రదాయాన్ని యునెస్కో మౌఖిక వారసత్వంగా గుర్తించింది.

ప్రతి వేదంలోని భాగాలు

భాగంవిషయంఉదాహరణలు
సంహితమంత్రాలు, స్తోత్రాలుఋక్ సంహిత, తైత్తిరీయ సంహిత
బ్రాహ్మణంకర్మల అర్థం, పద్ధతిఐతరేయ (ఋగ్వేదం), శతపథ (శుక్ల యజుర్వేదం), తైత్తిరీయ (కృష్ణ యజుర్వేదం), పంచవింశ (సామవేదం)
ఆరణ్యకంఅరణ్యవాసుల కోసం కర్మల ధ్యానం, అంతరార్థంఐతరేయ ఆరణ్యకం, తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం
ఉపనిషత్తుబ్రహ్మ, ఆత్మ తత్త్వంఈశ, కేన, కఠ ఇంకా ఇతరాలు
  • కర్మ కాండ అనేది కర్మల భాగం (సంహిత, బ్రాహ్మణం). జ్ఞాన కాండ అనేది జ్ఞాన భాగం (ఉపనిషత్తులు).

ఉపవేదాలు

ఉపవేదంవిషయంసంబంధిత వేదం (సాధారణంగా ఇచ్చేది)
ఆయుర్వేదంవైద్యం, జీవ శాస్త్రంఋగ్వేదం (కొన్ని జాబితాలలో అథర్వం)
ధనుర్వేదంవిలువిద్య, యుద్ధంయజుర్వేదం
గాంధర్వవేదంసంగీతం, గానం, నృత్యంసామవేదం
స్థాపత్యవేదం (శిల్ప శాస్త్రం)వాస్తు, నిర్మాణం; కొన్ని జాబితాలలో అర్థశాస్త్రంఅథర్వవేదం
  • గ్రంథాలను బట్టి సంబంధాలు కొద్దిగా మారుతాయి. నాలుగు విషయాలు పరీక్షకు ముఖ్యమైనవి.
  • ఆయుర్వేదంలో చరకుని (అంతర్గత వైద్యం), సుశ్రుతుని (శస్త్రచికిత్స) శాస్త్రీయ గ్రంథాలు ఉన్నాయి. భరతుని నాట్య శాస్త్రం నాటకం, నృత్యంపై ప్రధాన గ్రంథం; దీనిని కొన్నిసార్లు ఐదవ వేదం అంటారు.
  • స్థాపత్యవేదం, శిల్ప శాస్త్రాలు ఆలయ రూపకల్పనకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి, కాబట్టి ఆలయ నిర్వహణకు ముఖ్యమైనవి.

వేదాంగాలు (వేదం యొక్క ఆరు అంగాలు)

వేదాంగంవిషయంప్రసిద్ధ పేరు
శిక్షధ్వనిశాస్త్రం, ఉచ్చారణప్రాతిశాఖ్యాలు
కల్పంకర్మ నియమాలు (శ్రౌత, గృహ్య, ధర్మ, శుల్బ సూత్రాలు)ఆపస్తంబుడు, ఆశ్వలాయనుడు, బౌధాయనుడు
వ్యాకరణంవ్యాకరణ శాస్త్రంపాణిని (అష్టాధ్యాయి)
నిరుక్తంపదాల పుట్టుక, వేద పదాల అర్థంయాస్కుడు
ఛందస్సుఛందో శాస్త్రంపింగళుడు
జ్యోతిషంఖగోళ శాస్త్రం, కర్మలకు సమయ నిర్ణయంలగధుడు (వేదాంగ జ్యోతిషం)
  • సాధారణ జ్ఞాపక చిత్రం: శిక్ష ముక్కు, వ్యాకరణం నోరు, కల్పం చేతులు, నిరుక్తం చెవులు, ఛందస్సు పాదాలు, జ్యోతిషం కళ్లు. గ్రంథాలు కొద్దిగా భిన్నంగా చెబుతాయి, కాబట్టి చిత్రాలను కాక విషయాలను నేర్చుకోండి.
  • శుల్బ సూత్రాలు (కల్పంలో భాగం) వేదికలు నిర్మించడానికి ప్రారంభ జ్యామితిని కలిగి ఉన్నాయి.

ఉపనిషత్తులు

  • ఉపనిషత్తు అనే పదం గురువు "సమీపంలో కూర్చోవడం" అని సూచిస్తుంది. అనేక ఉపనిషత్తులు ఉన్నాయి; ఒక ప్రామాణిక జాబితా 108 లెక్కిస్తుంది (ముక్తిక కానన్). పది లేదా పదకొండింటిని ప్రధానమైనవిగా అంటారు; ఆది శంకరుడు వాటిలో చాలా వాటికి భాష్యాలు రాశాడు.
  • ప్రధాన ఉపనిషత్తులు: ఈశ, కేన, కఠ, ప్రశ్న, ముండక, మాండూక్య, తైత్తిరీయ, ఐతరేయ, ఛాందోగ్య, బృహదారణ్యక (తరచుగా శ్వేతాశ్వతర కూడా).
  • ముఖ్య అంశాలు:
  • ఈశ: భగవంతుడు సమస్తాన్ని వ్యాపించి ఉన్నాడు; శుక్ల యజుర్వేదానికి చెందినది.
  • కేన: మనస్సును, ఇంద్రియాలను కదిలించేవారు ఎవరు; ఉమా హైమవతి కథ.
  • కఠ: నచికేతుడు, యముడు; మరణం, ఆత్మ స్వభావం.
  • ముండక: "సత్యమేవ జయతే" (సత్యమే గెలుస్తుంది) దీని నుండి తీసుకున్నది; రెండు రకాల జ్ఞానం.
  • మాండూక్య: ప్రధానమైన వాటిలో అతి చిన్నది; ఓం, మనస్సు యొక్క నాలుగు స్థితులను వివరిస్తుంది.
  • తైత్తిరీయ: మనిషి యొక్క ఐదు కోశాలు (పంచ కోశాలు), బ్రహ్మానందం.
  • ఛాందోగ్య: శ్వేతకేతుని కథ, "తత్ త్వమ్ అసి".
  • బృహదారణ్యక: యాజ్ఞవల్క్యుడు, మైత్రేయి, గార్గి; "అహం బ్రహ్మాస్మి".
  • నాలుగు మహావాక్యాలు (గొప్ప వాక్యాలు):

| మహావాక్యం | అర్థం | ఉపనిషత్తు | వేదం |

|---|---|---|---|

| ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ | చైతన్యమే బ్రహ్మ | ఐతరేయ | ఋగ్వేదం |

| అహం బ్రహ్మాస్మి | నేనే బ్రహ్మ | బృహదారణ్యక | యజుర్వేదం |

| తత్ త్వమ్ అసి | నీవే ఆ పరబ్రహ్మ | ఛాందోగ్య | సామవేదం |

| అయమాత్మా బ్రహ్మ | ఈ ఆత్మయే బ్రహ్మ | మాండూక్య | అథర్వవేదం |

  • ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు కలిసి ప్రస్థాన త్రయం (వేదాంతం యొక్క మూడు ఆధారాలు) ఏర్పరుస్తాయి.
  • శ్రుతి అంటే వేదాలు, ఉపనిషత్తులు. స్మృతి ("గుర్తుంచుకున్నది") అంటే మనుస్మృతి వంటి ధర్మ శాస్త్రాలు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు.

ఆలయ ఆచరణకు సంబంధం

  • పురుష సూక్తం, శ్రీ సూక్తం వంటి వేద మంత్రాలను ఆలయ పూజలో పఠిస్తారు. అనేక ఆలయ సంబంధిత కార్యక్రమాలలో వేద పండితులకు, వేద పాఠశాలలకు మద్దతు ఇస్తారు.
  • ఆగమ గ్రంథాలు (తర్వాతి అధ్యాయాలు) ఆలయ కర్మలకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి, కానీ అవి వేద భావాలను, మంత్రాలను ఉపయోగిస్తాయి.

నాలుగు వేదాల అధ్యయన మార్గదర్శి

  • ఋగ్వేదం: ఋక్ సంహిత అగ్ని, ఇంద్రుడు, సోముడు, వరుణుడు, ఉషస్సు, అశ్వినులు వంటి దేవతలకు స్తోత్రాల సంకలనం. అగ్ని మొదట స్తుతించబడిన దేవత (మొదటి సూక్తం అగ్నితో ప్రారంభమవుతుంది). ఇంద్రునికి అత్యధిక సంఖ్యలో స్తోత్రాలు ఉన్నాయి. పురుష సూక్తం విశ్వ పురుషుని వర్ణిస్తుంది, సామాజిక వర్ణాల మూలంతో ముడిపడి ఉంది. నాసదీయ సూక్తం ప్రపంచం ఎలా ప్రారంభమైందని ప్రశ్నిస్తుంది.
  • యజుర్వేదం: శుక్ల యజుర్వేదం మంత్రాలను బ్రాహ్మణ వివరణ నుండి వేరుగా ఉంచుతుంది. కృష్ణ యజుర్వేదం మంత్రం, బ్రాహ్మణం కలిపి ఉంటుంది. శివ ఆరాధనలో విస్తృతంగా పఠించే రుద్రం, చమకం యజుర్వేదంలో (తైత్తిరీయ) ఉన్నాయి.
  • సామవేదం: దీని రాగాలను సామాలు అంటారు. సామవేదంలో శ్లోకాల రెండు భాగాలు (ఆర్చిక), గాన భాగం (గానం) ఉన్నాయి. కౌథుమ, జైమినీయ, రాణాయనీయ శాఖలు.
  • అథర్వవేదం: ఇది అథర్వుడు, అంగిరసుడు అనే ఋషులతో సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇందులో ఆరోగ్యం, శాంతి కోసం మంత్రాలు, భూమి గురించిన స్తోత్రాలు (పృథివీ సూక్తం), తత్త్వశాస్త్రం ఉన్నాయి. ముండక, ప్రశ్న, మాండూక్య ఉపనిషత్తులు దీనికి చెందినవి.
  • వేద దేవతలు ఎక్కువగా ప్రకృతి శక్తులు. తరువాతి హిందూ మతం విష్ణువు, శివుడు, దేవికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది, కానీ వేద అగ్ని కర్మ (అగ్ని) హిందూ కర్మల హృదయంలో నిలిచి ఉంది.

బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు, స్మృతి

  • బ్రాహ్మణాలు కర్మల అర్థాన్ని వివరిస్తాయి, తరచుగా చిన్న పురాణ కథలను ఇస్తాయి. శతపథ బ్రాహ్మణం అతి పెద్దది; ఇందులో మనువు జలప్రళయ కథ ఉంది.
  • ఆరణ్యకాలు గృహస్థ జీవితాన్ని విడిచిపెట్టిన వారి కోసం. అవి కర్మలను అంతర్గత ధ్యానంగా మారుస్తాయి.
  • స్మృతి సాహిత్యం తరువాతిది, మానవ రచన. ఇందులో ధర్మ సూత్రాలు, ధర్మ శాస్త్రాలు (మనువు, యాజ్ఞవల్క్యుడు, పరాశరుడు), ఇతిహాసాలు, పురాణాలు ఉన్నాయి. శ్రుతి, స్మృతి విభేదిస్తే, శ్రుతియే బలమైనదిగా భావిస్తారు.
  • ఆరు ఆస్తిక దర్శనాలు (న్యాయ, వైశేషిక, సాంఖ్య, యోగ, మీమాంస, వేదాంతం) వేదం యొక్క ప్రామాణ్యాన్ని అంగీకరిస్తాయి. మీమాంస కర్మ కాండ గురించి; వేదాంతం జ్ఞాన కాండ గురించి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

  • ఋగ్వేదం అత్యంత ప్రాచీనమైనది. సామవేదం ఎక్కువగా ఋక్కులను సంగీతంలో కూర్చినది.
  • గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదంలో (3వ మండలం) ఉంది, యజుర్వేదంలో కాదు.
  • శుక్ల యజుర్వేదానికి వాజసనేయి సంహిత; కృష్ణ యజుర్వేదానికి తైత్తిరీయ సంహిత ఉంది.
  • హోత ఋగ్వేదానికి, అధ్వర్యుడు యజుర్వేదానికి, ఉద్గాత సామవేదానికి, బ్రహ్మ అథర్వవేదానికి చెందినవారు.
  • వేదాంగాలు ఆరు; ఉపవేదాలు నాలుగు. వాటిని కలపవద్దు.
  • ఆయుర్వేదం ఉపవేదం, కానీ జ్యోతిషం వేదాంగం.
  • మాండూక్య అతి చిన్న ప్రధాన ఉపనిషత్తు, కానీ మొదటిది కాదు.
  • "సత్యమేవ జయతే" ముండక ఉపనిషత్తు నుండి వచ్చింది, కఠ ఉపనిషత్తు నుండి కాదు.
  • తత్ త్వమ్ అసి ఛాందోగ్యం (సామవేదం). అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యకం (యజుర్వేదం).

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

  • 1. నాలుగు వేదాలు ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం.
  • 2. వేదాలను శ్రుతి అంటారు.
  • 3. ఋగ్వేదంలో 10 మండలాలు ఉన్నాయి.
  • 4. గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదంలోని మూడవ మండలంలో ఉంది.
  • 5. సామవేదం భారతీయ సంగీతానికి మూలం.
  • 6. అథర్వవేదాన్ని బ్రహ్మవేదం అని కూడా అంటారు.
  • 7. తైత్తిరీయ సంహిత కృష్ణ యజుర్వేదానికి చెందినది.
  • 8. పాణిని వ్యాకరణంపై అష్టాధ్యాయి రచించాడు.
  • 9. యాస్కుడు నిరుక్తం రచించాడు.
  • 10. పింగళుడు ఛందస్సు (ఛందో శాస్త్రం)తో ముడిపడి ఉన్నాడు.
  • 11. కఠ ఉపనిషత్తులో నచికేతుడు, యముని కథ ఉంది.
  • 12. ప్రస్థాన త్రయం అంటే ఉపనిషత్తులు, గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. నాలుగు వేదాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది ఏది?

    1. యజుర్వేదం
    2. సామవేదం
    3. అథర్వవేదం
    4. ఋగ్వేదం
    సమాధానం

    D. ఋగ్వేదం

    Which is the oldest of the four Vedas?

    1. Yajur Veda
    2. Sama Veda
    3. Atharva Veda
    4. Rig Veda

  2. ప్రధానంగా గానాల (రాగాల) సమాహారమైన వేదం ఏది?

    1. ఋగ్వేదం
    2. సామవేదం
    3. యజుర్వేదం
    4. అథర్వవేదం
    సమాధానం

    B. సామవేదం

    Which Veda is mainly a collection of melodies?

    1. Rig Veda
    2. Sama Veda
    3. Yajur Veda
    4. Atharva Veda

  3. గాయత్రీ మంత్రం ఏ వేదంలో ఉంది?

    1. ఋగ్వేదం
    2. సామవేదం
    3. యజుర్వేదం
    4. అథర్వవేదం
    సమాధానం

    A. ఋగ్వేదం

    The Gayatri Mantra is found in which Veda?

    1. Rig Veda
    2. Sama Veda
    3. Yajur Veda
    4. Atharva Veda

  4. ఋగ్వేదం ఎన్ని మండలాలుగా విభజించబడింది?

    1. 12
    2. 18
    3. 10
    4. 8
    సమాధానం

    C. 10

    The Rig Veda is divided into how many Mandalas?

    1. 12
    2. 18
    3. 10
    4. 8

  5. యజుర్వేదంతో ముడిపడిన ఋత్విక్కు ఎవరు?

    1. ఉద్గాత
    2. హోత
    3. బ్రహ్మ
    4. అధ్వర్యుడు
    సమాధానం

    D. అధ్వర్యుడు

    Which priest is linked with the Yajur Veda?

    1. Udgatri
    2. Hotri
    3. Brahma
    4. Adhvaryu

  6. సామవేద గానాలను పాడే ఋత్విక్కు ఎవరు?

    1. ఉద్గాత
    2. హోత
    3. అధ్వర్యుడు
    4. బ్రహ్మ
    సమాధానం

    A. ఉద్గాత

    Which priest chants the Sama Veda songs?

    1. Udgatri
    2. Hotri
    3. Adhvaryu
    4. Brahma

  7. పర్యవేక్షించే ఋత్విక్కు బ్రహ్మ ఏ వేదంతో ముడిపడి ఉన్నాడు?

    1. సామవేదం
    2. అథర్వవేదం
    3. ఋగ్వేదం
    4. యజుర్వేదం
    సమాధానం

    B. అథర్వవేదం

    The overseeing priest Brahma is linked with the

    1. Sama Veda
    2. Atharva Veda
    3. Rig Veda
    4. Yajur Veda

  8. తైత్తిరీయ సంహిత ఏ వేదానికి చెందినది?

    1. అథర్వవేదం
    2. సామవేదం
    3. కృష్ణ యజుర్వేదం
    4. శుక్ల యజుర్వేదం
    సమాధానం

    C. కృష్ణ యజుర్వేదం

    The Taittiriya Samhita belongs to the

    1. Atharva Veda
    2. Sama Veda
    3. Krishna Yajurveda
    4. Shukla Yajurveda

  9. వాజసనేయి సంహిత ఏ వేదానికి చెందినది?

    1. కృష్ణ యజుర్వేదం
    2. సామవేదం
    3. ఋగ్వేదం
    4. శుక్ల యజుర్వేదం
    సమాధానం

    D. శుక్ల యజుర్వేదం

    The Vajasaneyi Samhita belongs to the

    1. Krishna Yajurveda
    2. Sama Veda
    3. Rig Veda
    4. Shukla Yajurveda

  10. వైద్యం, జీవశాస్త్రానికి సంబంధించిన ఉపవేదం ఏది?

    1. ఆయుర్వేదం
    2. స్థాపత్యవేదం
    3. ధనుర్వేదం
    4. గాంధర్వవేదం
    సమాధానం

    A. ఆయుర్వేదం

    Which Upaveda deals with medicine and life science?

    1. Ayurveda
    2. Sthapatyaveda
    3. Dhanurveda
    4. Gandharvaveda

  11. ఉపవేదమైన ధనుర్వేదం దేని గురించి?

    1. సంగీతం, నృత్యం
    2. విలువిద్య, యుద్ధం
    3. వాస్తు శిల్పం
    4. ఖగోళశాస్త్రం
    సమాధానం

    B. విలువిద్య, యుద్ధం

    Dhanurveda, an Upaveda, is about

    1. music and dance
    2. archery and warfare
    3. architecture
    4. astronomy

  12. గాంధర్వవేదం దేనికి ఉపవేదం?

    1. వైద్యం
    2. వ్యవసాయం
    3. సంగీతం, గానం, నృత్యం
    4. విలువిద్య
    సమాధానం

    C. సంగీతం, గానం, నృత్యం

    Gandharvaveda is the Upaveda of

    1. medicine
    2. farming
    3. music, song and dance
    4. archery

  13. వేదాంగాలు ఎన్ని?

    1. 4
    2. 6
    3. 8
    4. 10
    సమాధానం

    B. 6

    How many Vedangas are there?

    1. 4
    2. 6
    3. 8
    4. 10

  14. వ్యాకరణానికి సంబంధించిన వేదాంగం ఏది?

    1. ఛందస్సు
    2. శిక్ష
    3. నిరుక్తం
    4. వ్యాకరణం
    సమాధానం

    D. వ్యాకరణం

    Which Vedanga deals with grammar?

    1. Chandas
    2. Shiksha
    3. Nirukta
    4. Vyakarana

  15. అష్టాధ్యాయిని రచించినవారు

    1. పింగళుడు
    2. యాస్కుడు
    3. పాణిని
    4. లగధుడు
    సమాధానం

    C. పాణిని

    Who wrote the Ashtadhyayi?

    1. Pingala
    2. Yaska
    3. Panini
    4. Lagadha

  16. వైదిక పదాలను వివరించే నిరుక్తాన్ని ఎవరికి ఆపాదిస్తారు?

    1. పింగళుడు
    2. పాణిని
    3. చరకుడు
    4. యాస్కుడు
    సమాధానం

    D. యాస్కుడు

    The Nirukta, which explains Vedic words, is attributed to

    1. Pingala
    2. Panini
    3. Charaka
    4. Yaska

  17. ఛందస్సును అధ్యయనం చేసే వేదాంగం

    1. ఛందస్సు
    2. కల్పం
    3. జ్యోతిషం
    4. శిక్ష
    సమాధానం

    A. ఛందస్సు

    The Vedanga that studies metre is

    1. Chandas
    2. Kalpa
    3. Jyotisha
    4. Shiksha

  18. వేదాంగ జ్యోతిషం దేనికి సంబంధించినది?

    1. ఉచ్చారణ శాస్త్రం
    2. కర్మకాండ నియమాలు
    3. వ్యాకరణం
    4. ఖగోళశాస్త్రం, యజ్ఞాలకు సమయ నిర్ణయం
    సమాధానం

    D. ఖగోళశాస్త్రం, యజ్ఞాలకు సమయ నిర్ణయం

    The Vedanga Jyotisha is concerned with

    1. phonetics
    2. ritual rules
    3. grammar
    4. astronomy and fixing the time for rites

  19. 'తత్త్వమసి' మహావాక్యం ఏ ఉపనిషత్తులోనిది?

    1. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
    2. ముండక ఉపనిషత్తు
    3. ఈశావాస్య ఉపనిషత్తు
    4. కఠ ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    A. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు

    The Mahavakya Tat tvam asi is from the

    1. Chandogya Upanishad
    2. Mundaka Upanishad
    3. Isha Upanishad
    4. Katha Upanishad

  20. 'అహం బ్రహ్మాస్మి' మహావాక్యం ఏ ఉపనిషత్తులో ఉంది?

    1. మాండూక్య ఉపనిషత్తు
    2. ఐతరేయ ఉపనిషత్తు
    3. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు
    4. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    C. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు

    The Mahavakya Aham Brahmasmi is found in the

    1. Mandukya Upanishad
    2. Aitareya Upanishad
    3. Brihadaranyaka Upanishad
    4. Chandogya Upanishad

  21. జాతీయ సూక్తి 'సత్యమేవ జయతే' ఏ ఉపనిషత్తు నుండి తీసుకోబడింది?

    1. ప్రశ్న ఉపనిషత్తు
    2. ముండక ఉపనిషత్తు
    3. కేన ఉపనిషత్తు
    4. కఠ ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    B. ముండక ఉపనిషత్తు

    The national motto Satyameva Jayate is taken from the

    1. Prashna Upanishad
    2. Mundaka Upanishad
    3. Kena Upanishad
    4. Katha Upanishad

  22. నచికేతుడు, యముడి కథ ఏ ఉపనిషత్తులో ఉంది?

    1. కఠ ఉపనిషత్తు
    2. కేన ఉపనిషత్తు
    3. మాండూక్య ఉపనిషత్తు
    4. ఈశావాస్య ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    A. కఠ ఉపనిషత్తు

    The story of Nachiketa and Yama is in the

    1. Katha Upanishad
    2. Kena Upanishad
    3. Mandukya Upanishad
    4. Isha Upanishad

  23. ఓంకారాన్ని వివరించే, ప్రధాన ఉపనిషత్తులలో అతి చిన్నది

    1. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు
    2. తైత్తిరీయ ఉపనిషత్తు
    3. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు
    4. మాండూక్య ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    D. మాండూక్య ఉపనిషత్తు

    The shortest of the principal Upanishads, explaining Om, is the

    1. Brihadaranyaka Upanishad
    2. Taittiriya Upanishad
    3. Chandogya Upanishad
    4. Mandukya Upanishad

  24. ప్రస్థానత్రయంలో ఉపనిషత్తులు, బ్రహ్మసూత్రాలతో పాటు ఉన్నది

    1. రామాయణం
    2. పురాణాలు
    3. భగవద్గీత
    4. మనుస్మృతి
    సమాధానం

    C. భగవద్గీత

    The Prasthanatrayi consists of the Upanishads, the Brahma Sutras and the

    1. Ramayana
    2. Puranas
    3. Bhagavad Gita
    4. Manusmriti

  25. శ్రుతి అనే పదానికి అర్థం

    1. తర్కించబడినది
    2. వినబడినది
    3. స్మరించబడినది
    4. వ్రాయబడినది
    సమాధానం

    B. వినబడినది

    The word Shruti means

    1. what is argued
    2. what is heard
    3. what is remembered
    4. what is written

  26. ఆరణ్యకాలు ప్రధానంగా ఎవరి కోసం ఉద్దేశించిన గ్రంథాలు?

    1. అరణ్యవాసుల కోసం, కర్మల అంతరార్థంతో
    2. రాజులు, యోధుల కోసం
    3. వైద్యుల కోసం
    4. వ్యాకరణ విద్యార్థుల కోసం
    సమాధానం

    A. అరణ్యవాసుల కోసం, కర్మల అంతరార్థంతో

    The Aranyakas are texts mainly meant for

    1. forest dwellers, with inner meaning of rites
    2. kings and warriors
    3. physicians
    4. grammar students

  27. ఉపనిషత్తులను వేదాంతం అని కూడా పిలవడానికి కారణం అవి

    1. ఖగోళశాస్త్రం గురించినవి
    2. వేదంలోని చివరి భాగం
    3. వేదంలోని మొదటి భాగం
    4. వ్యాకరణం గురించినవి
    సమాధానం

    B. వేదంలోని చివరి భాగం

    The Upanishads are also called Vedanta because they are

    1. about astronomy
    2. the end part of the Veda
    3. the first part of the Veda
    4. about grammar

  28. పంచ కోశాల (పంచ కోశ) బోధ ఏ ఉపనిషత్తులో ఉంది?

    1. ముండక ఉపనిషత్తు
    2. కేన ఉపనిషత్తు
    3. తైత్తిరీయ ఉపనిషత్తు
    4. ఈశావాస్య ఉపనిషత్తు
    సమాధానం

    C. తైత్తిరీయ ఉపనిషత్తు

    The five sheaths (pancha kosha) are taught in the

    1. Mundaka Upanishad
    2. Kena Upanishad
    3. Taittiriya Upanishad
    4. Isha Upanishad

  29. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులో మైత్రేయి, గార్గిలతో సంభాషించే ఋషి

    1. నచికేతుడు
    2. ఉద్దాలకుడు
    3. శ్వేతకేతుడు
    4. యాజ్ఞవల్క్యుడు
    సమాధానం

    D. యాజ్ఞవల్క్యుడు

    The sage who talks with Maitreyi and Gargi in the Brihadaranyaka Upanishad is

    1. Nachiketa
    2. Uddalaka
    3. Shvetaketu
    4. Yajnavalkya

  30. పురుష సూక్తం ఏ వేదంలో ఉంది?

    1. ఋగ్వేదం
    2. సామవేదం
    3. అథర్వవేదం
    4. బ్రాహ్మణాలలో మాత్రమే
    సమాధానం

    A. ఋగ్వేదం

    The Purusha Sukta is in the

    1. Rig Veda
    2. Sama Veda
    3. Atharva Veda
    4. Brahmanas only

  31. శివారాధనలో పఠించే రుద్రం ఏ వేదానికి చెందినది?

    1. అథర్వవేదం
    2. యజుర్వేదం
    3. సామవేదం
    4. ఋగ్వేదం
    సమాధానం

    B. యజుర్వేదం

    The Rudram, chanted in Shiva worship, belongs to the

    1. Atharva Veda
    2. Yajurveda
    3. Sama Veda
    4. Rig Veda

  32. నాటకం, నృత్యంపై ప్రాచీన గ్రంథాన్ని (కొన్నిసార్లు ఐదవ వేదం అంటారు) రచించినవారు

    1. చరకుడు
    2. పతంజలి
    3. భరతుడు
    4. పాణిని
    సమాధానం

    C. భరతుడు

    The classic text on drama and dance, sometimes called the fifth Veda, is by

    1. Charaka
    2. Patanjali
    3. Bharata
    4. Panini

  33. సుశ్రుతుడు ఏ విషయంపై ప్రాచీన గ్రంథానికి ప్రసిద్ధుడు?

    1. ఖగోళశాస్త్రం
    2. వ్యాకరణం
    3. ఛందస్సు
    4. శస్త్రచికిత్స
    సమాధానం

    D. శస్త్రచికిత్స

    Sushruta is known for the classical work on

    1. astronomy
    2. grammar
    3. metre
    4. surgery

  34. వేదంలోని కర్మకాండ అంటే

    1. జ్ఞాన భాగం
    2. వైద్యం
    3. ఛందస్సు
    4. కర్మల భాగం
    సమాధానం

    D. కర్మల భాగం

    The Karma Kanda of the Veda refers to the

    1. knowledge portion
    2. medicine
    3. metre
    4. ritual portion

  35. క్రింది వాటిలో వేదాంగం ఏది?

    1. ధనుర్వేదం
    2. నిరుక్తం
    3. గాంధర్వవేదం
    4. ఆయుర్వేదం
    సమాధానం

    B. నిరుక్తం

    Which of the following is a Vedanga?

    1. Dhanurveda
    2. Nirukta
    3. Gandharvaveda
    4. Ayurveda

  36. స్థాపత్యవేదం (శిల్ప శాస్త్రం) దేనికి సంబంధించినది?

    1. వాస్తు శిల్పం, నిర్మాణం
    2. సంగీతం
    3. వైద్యం
    4. విలువిద్య
    సమాధానం

    A. వాస్తు శిల్పం, నిర్మాణం

    Sthapatyaveda (Shilpa Shastra) concerns

    1. architecture and building
    2. music
    3. medicine
    4. archery

  37. ఐతరేయ బ్రాహ్మణం ఏ వేదానికి చెందినది?

    1. శుక్ల యజుర్వేదం
    2. సామవేదం
    3. ఋగ్వేదం
    4. అథర్వవేదం
    సమాధానం

    C. ఋగ్వేదం

    The Aitareya Brahmana belongs to the

    1. Shukla Yajurveda
    2. Sama Veda
    3. Rig Veda
    4. Atharva Veda

  38. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. సామవేదం ఎక్కువగా ఋగ్వేద మంత్రాలను రాగాలలో కూరుస్తుంది. 2. అథర్వవేదాన్ని బ్రహ్మవేదం అని కూడా అంటారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. The Sama Veda mostly sets Rig Vedic verses to melody. 2. The Atharva Veda is also called the Brahma Veda.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  39. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. తైత్తిరీయ సంహిత శుక్ల యజుర్వేదానికి చెందినది. 2. వాజసనేయి సంహిత కృష్ణ యజుర్వేదానికి చెందినది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Which of the following statements is/are correct? 1. The Taittiriya Samhita belongs to the Shukla Yajurveda. 2. The Vajasaneyi Samhita belongs to the Krishna Yajurveda.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  40. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. మనుస్మృతి శ్రుతిలో భాగం. 2. ఉపనిషత్తులు వేదాల చివరి భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Manusmriti is a part of Shruti. 2. The Upanishads form the end portion of the Vedas.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  41. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. వేదాంగాలు ఆరు ఉన్నాయి. 2. ఉపవేదాలు ఆరు ఉన్నాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. There are six Vedangas. 2. There are six Upavedas.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  42. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. మాండూక్య ఉపనిషత్తు ఓంకారాన్ని వివరిస్తుంది. 2. ఈశావాస్య ఉపనిషత్తు ఋగ్వేదానికి చెందినది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. The Mandukya Upanishad explains Om. 2. The Isha Upanishad belongs to the Rig Veda.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  43. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. 'ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ' ఐతరేయ ఉపనిషత్తు మహావాక్యం. 2. 'అయమాత్మా బ్రహ్మ' మాండూక్య ఉపనిషత్తు మహావాక్యం.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. Prajnanam Brahma is the Mahavakya of the Aitareya Upanishad. 2. Ayam Atma Brahma is the Mahavakya of the Mandukya Upanishad.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  44. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. గాయత్రీ మంత్రం సవితను ఉద్దేశించినది, ఋగ్వేదంలో ఉంది. 2. హోత ఋత్విక్కు అథర్వవేదంతో ముడిపడి ఉన్నాడు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. The Gayatri Mantra is addressed to Savitri and is in the Rig Veda. 2. The Hotri priest is linked with the Atharva Veda.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  45. క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? 1. ఛందస్సుపై వేదాంగాన్ని పాణిని రచించాడు. 2. నిరుక్తాన్ని పింగళుడు రచించాడు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Which of the following statements is/are correct? 1. Panini is the author of the Vedanga on metre. 2. Pingala is the author of the Nirukta.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
Page 1 of 1
‹
›