Chapter 1 of 3 · 38 min read

గుణాత్మక అకర్బన విశ్లేషణ (Qualitative Inorganic Analysis)

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • కేటయాన్‌లను (cations) సమూహ కారకాల (group reagents) ద్వారా నిర్దిష్ట క్రమంలో వేరుచేస్తారు: dil HCl (సమూహం I), ఆమ్ల యానకంలో H₂S (II), NH₄Cl + NH₄OH (III), అమ్మోనియా యానకంలో H₂S (IV), (NH₄)₂CO₃ (V). చివరి వడపోత ద్రవంలో Mg²⁺ మిగులుతుంది.
  • ప్రతి సమూహ వేరుచేత ద్రావణీయతా లబ్ధం (solubility product) ఆధారిత వాదనే. అయానిక లబ్ధం Q, Kₛₚ కంటే ఎక్కువైతేనే సల్ఫైడ్ లేదా హైడ్రాక్సైడ్ అవక్షేపితమవుతుంది; [S²⁻] లేదా [OH⁻] ను సరైన స్థాయిలో ఉంచడానికి ఉమ్మడి అయాన్ (H⁺ లేదా NH₄⁺) ఉపయోగిస్తారు.
  • అవక్షేపం రంగు సాక్ష్యం మాత్రమే, నిరూపణ కాదు. ప్రతి కేటయాన్‌కు నిర్ధారణ పరీక్ష (రెండవ, స్వతంత్ర చర్య) అవసరం.
  • ఆనయాన్‌లను (anions) వాయు విడుదల, లోహ అయాన్‌తో అవక్షేపణ, కొన్ని ప్రత్యేక పరీక్షల ద్వారా గుర్తిస్తారు: గోధుమ రంగు వలయం (నైట్రేట్), క్రోమిల్ క్లోరైడ్ (క్లోరైడ్ మాత్రమే), AgNO₃ మరియు అమ్మోనియాలో ద్రావణీయత (Cl⁻, Br⁻, I⁻).
  • కర్బన సమ్మేళనాలలో లాస్సెన్ సోడియం ద్రవీభవనం (Lassaigne's sodium fusion) N, S మరియు హాలోజన్‌లను అయానిక NaCN, Na₂S, NaX లుగా మారుస్తుంది; వాటిని ఒక్కొక్కటిగా పరీక్షిస్తారు. క్రియాత్మక సమూహాలను చిన్న తడి పరీక్షల ద్వారా గుర్తిస్తారు.

ప్రాథమిక మరియు పొడి పరీక్షలు

ద్రావణానికి ఏ కారకాన్ని కలపకముందే, తెలియని లవణాన్ని పరిశీలించి వేడి చేస్తారు. రంగు, వాసన, వేడిచేసినప్పుడు ప్రవర్తన అవకాశాలను తగ్గించి, తర్వాత సమయాన్ని ఆదా చేస్తాయి.

  • ఘనపదార్థం రంగు: నీలం లేదా ఆకుపచ్చ Cu²⁺ ను సూచిస్తుంది; లేత గులాబీ Mn²⁺ ను; పసుపు-గోధుమ Fe³⁺ ను; ముదురు ఆకుపచ్చ లేదా ఊదా Cr³⁺ ను సూచిస్తాయి. తెలుపు రంగు ఎక్కువ సమాచారం ఇవ్వదు.
  • పొడి పరీక్ష నాళికలో వేడిచేసినప్పుడు జరిగే చర్య: తెల్లని ఊర్ధ్వపాతనం (sublimate) అమ్మోనియం లవణాలను సూచిస్తుంది; లోహ అవశేషంతో గోధుమ రంగు వాయువు (NO₂) నైట్రేట్‌ను సూచిస్తుంది; సున్నపునీటిని పాలవలె మార్చే వాయువు కార్బోనేట్‌ను సూచిస్తుంది.
  • జ్వాల పరీక్ష: శుభ్రమైన ప్లాటినం తీగను (లేదా గాజు కడ్డీని) conc. HCl లో ముంచి, తర్వాత లవణంలో ముంచి, కాంతిరహిత జ్వాలలో ఉంచుతారు. క్లోరైడ్‌లు బాష్పశీలం కాబట్టి, ముద్దను conc. HCl తో తయారు చేస్తారు.
కేటయాన్జ్వాల రంగు
Na⁺బంగారు పసుపు
Ca²⁺ఇటుక ఎరుపు
Ba²⁺ఆపిల్ ఆకుపచ్చ
Cu²⁺నీలం కలిసిన ఆకుపచ్చ
  • బోరాక్స్ పూస పరీక్ష (Borax bead test): బోరాక్స్ కరిగి సోడియం మెటాబోరేట్ మరియు బోరిక్ అన్‌హైడ్రైడ్ గాజుగా మారుతుంది. రంగు గల లోహ ఆక్సైడ్ దానిలో కరుగుతుంది, పూస రంగు ఆ లోహాన్ని తెలుపుతుంది. ఈ పరీక్ష రంగు గల అయాన్‌లకు మాత్రమే అర్థవంతం.
లోహంపూస రంగు (ఆక్సీకరణ జ్వాలలో)
Cuచల్లారినప్పుడు నీలం (వేడిగా ఉన్నప్పుడు ఆకుపచ్చ)
Feవేడిగా ఉన్నప్పుడు పసుపు, చల్లారినప్పుడు లేత పసుపు
Crఆకుపచ్చ
Mnఊదా (అమెథిస్ట్)

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "ఇటుక Ca, ఆపిల్ Ba, నీలం-ఆకుపచ్చ Cu." మూడు రంగులను ఆయా లోహంతో కలిపి ఒకే ఊపిరిలో చెప్పండి. ప్రతి జ్వాల పరీక్ష సమాధానానికి ముందు దీన్ని వాడితే Ca, Ba తారుమారు కావు.

ఈ పొడి పరీక్షలేవీ కేటయాన్‌ను నిరూపించవు. అవి తడి విశ్లేషణకు మార్గదర్శనం మాత్రమే చేస్తాయి.

ఆదిమ ద్రావణం తయారీ

ఘనపదార్థం ద్రావణీయతను ఈ క్రమంలో పరీక్షిస్తారు: చల్లని నీరు, వేడి నీరు, dil HCl, conc. HCl (గోరువెచ్చగా), చివరగా HgS వంటి మొండి సల్ఫైడ్‌ల కోసం ఆక్వా రేజియా (aqua regia) (3 భాగాలు conc. HCl కు 1 భాగం conc. HNO₃). లవణాన్ని కరిగించే మొదటి ద్రావణి ఆదిమ ద్రావణాన్ని (original solution) ఇస్తుంది. క్రమం ముఖ్యం, ఎందుకంటే తరువాతి ద్రావణి ఒక అయాన్‌ను నాశనం చేయవచ్చు: conc. HNO₃ S²⁻ ను ఆక్సీకరిస్తుంది, ద్రావణితో పాటు కలిసే నైట్రేట్ లేదా సల్ఫేట్ ఆనయాన్ పరీక్షలను పాడు చేస్తాయి.

ఆనయాన్‌ల కోసం, లవణాన్ని Na₂CO₃ ద్రావణంతో మరిగించి ప్రత్యేకంగా సోడియం కార్బోనేట్ సారంను (sodium carbonate extract) తయారు చేస్తారు. భారలోహ కేటయాన్‌లు కరగని కార్బోనేట్‌లను ఏర్పరుస్తాయి, వడపోత ద్రవంలో ఆనయాన్‌లు సోడియం లవణాలుగా ఉంటాయి. ఈ సారాన్ని వాడే ముందు ఆమ్లీకరించాలి, అందులోని CO₃²⁻ ను మరిగించి తొలగిస్తారు.

కేటయాన్‌ల సమూహ వేరుచేత

ఆలోచన సరళమైనది. అయాన్‌ల మిశ్రమాన్ని తీసుకోండి. వాటిలో కొన్నింటిని మాత్రమే అవక్షేపించే కారకాన్ని కలపండి. వడపోయండి. వడపోత ద్రవాన్ని తరువాతి కారకంతో చర్య జరిపించి, ఇలాగే కొనసాగించండి. ఈ ఐదు కారకాలు, ప్రతిదానికి ముందుదాని కంటే బలమైన అవక్షేపణ పరిస్థితి అవసరమయ్యేలా క్రమబద్ధం చేయబడ్డాయి.

ఈ అధ్యాయంలో వాడిన కేటయాన్‌ల I నుండి V సమూహాల వేరుచేతను చూపే ప్రవాహ చిత్రం: పలుచని HCl సమూహం I క్లోరైడ్‌లను, ఆమ్లంలో H₂S సమూహం II సల్ఫైడ్‌లను, NH₄Cl తో NH₄OH సమూహం III హైడ్రాక్సైడ్‌లను, అమ్మోనియా యానకంలో H₂S సమూహం IV సల్ఫైడ్‌లను, అమ్మోనియం కార్బోనేట్ సమూహం V కార్బోనేట్‌లను ఇస్తాయి, మెగ్నీషియం చివరి వడపోత ద్రవంలో మిగులుతుంది

చిత్రం 1.1: ఈ అధ్యాయంలో వాడిన కేటయాన్‌లను సమూహాలుగా వేరుచేయడం

సమూహంకారకంఅవక్షేపం (రంగు)ఇక్కడి కేటయాన్‌లు
Idil HClక్లోరైడ్‌లు: AgCl (తెలుపు), PbCl₂ (తెలుపు)Ag⁺, Pb²⁺ (కొంత భాగం)
IIdil HCl సమక్షంలో H₂Sసల్ఫైడ్‌లు: CuS (నలుపు), HgS (నలుపు), PbS (నలుపు)Cu²⁺, Hg²⁺, Pb²⁺
IIINH₄Cl, తరువాత NH₄OH (ఆధిక్యం)Fe(OH)₃ (ఎరుపు గోధుమ), Cr(OH)₃ (ఆకుపచ్చ), Al(OH)₃ (తెలుపు, జిగురువంటి)Fe³⁺, Cr³⁺, Al³⁺
IVNH₄OH సమక్షంలో H₂SZnS (తెలుపు), MnS (లేత గోధుమ లేదా మాంసపు రంగు)Zn²⁺, Mn²⁺
V(NH₄)₂CO₃, NH₄Cl మరియు NH₄OH తోCaCO₃, BaCO₃ (రెండూ తెలుపు)Ca²⁺, Ba²⁺
మిగిలినదిపైవేవీ కాదుద్రావణంలోనే ఉంటుందిMg²⁺

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "Clean Sheets Oh So Cosy" ఐదు కారకాలను క్రమంగా ఇస్తుంది: Cl⁻ (HCl), S²⁻ (ఆమ్లం), OH⁻ (NH₄OH), S²⁻ (క్షారం), CO₃²⁻. ఏ పథకం రాసే ముందైనా దీన్ని వల్లె వేస్తే క్రమం తప్పదు.

సమూహం I: పలుచని HCl

Ag⁺ మరియు Pb²⁺ లు చాలా తక్కువ ద్రావణీయతా లబ్ధాలు గల క్లోరైడ్‌లను ఏర్పరుస్తాయి. AgCl యొక్క Kₛₚ సుమారు $1.8 \times 10^{-10}$, కాబట్టి 0.01 M Ag⁺ ద్రావణంలో [Cl⁻] $1.8 \times 10^{-8}$ M చేరగానే అవక్షేపం ఏర్పడుతుంది. PbCl₂ చాలా ఎక్కువగా కరుగుతుంది (Kₛₚ సుమారు $1.7 \times 10^{-5}$); Pb²⁺ గాఢత చాలా ఎక్కువగా ఉండి, క్లోరైడ్ పుష్కలంగా ఉన్న ద్రావణం నుండి మాత్రమే అది అవక్షేపితమవుతుంది. PbCl₂ చల్లని నీటిలో కూడా గణనీయంగా కరుగుతుంది, వేడి నీటిలో ఇంకా ఎక్కువగా కరుగుతుంది; కాబట్టి కొంత Pb²⁺ ఎల్లప్పుడూ సమూహం II లోకి జారిపోతుంది. dil HCl ను స్వల్ప ఆధిక్యంలో మాత్రమే కలపండి; గాఢ HCl ను ఎక్కువగా కలిపితే [PbCl₄]²⁻ వంటి సంక్లిష్ట అయాన్‌లు ఏర్పడి క్లోరైడ్‌లు మళ్ళీ కరుగుతాయి.

రెండు క్లోరైడ్‌లను వేరుచేయడం: అవక్షేపాన్ని నీటితో మరిగించండి. PbCl₂ కరుగుతుంది, AgCl కరగదు. వేడిగానే వడపోయండి.

సమూహం II: పలుచని HCl సమక్షంలో H₂S

హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ బలహీన ద్విక్షారక ఆమ్లం. మొత్తం సమతాస్థితి H₂S ⇌ 2H⁺ + S²⁻ ను తీసుకుంటే, సంతృప్త 0.1 M ద్రావణంలో లబ్ధం [H⁺]²[S²⁻] సుమారు $1 \times 10^{-22}$ వద్ద స్థిరంగా ఉంటుంది. HCl కలిపితే ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం వల్ల [H⁺] పెరిగి [S²⁻] తగ్గుతుంది. [H⁺] = 0.3 M వద్ద,

$$[S^{2-}] = \frac{1 \times 10^{-22}}{(0.3)^2} \approx 1.1 \times 10^{-21}\ \text{M}$$

ఇది చాలా స్వల్ప గాఢత, అయినా Kₛₚ చాలా చిన్నగా ఉండే సల్ఫైడ్‌లకు (CuS సుమారు $10^{-36}$, HgS ఇంకా చాలా తక్కువ, PbS సుమారు $10^{-28}$) ఇది సరిపోతుంది. Kₛₚ విలువలు అనేక పరిమాణ క్రమాలు ఎక్కువగా ఉండే ZnS లేదా MnS లకు ఇది సరిపోదు. కాబట్టి సమూహం II అవక్షేపితమవుతుంది, సమూహం IV ద్రావణంలోనే ఉంటుంది. ఆమ్ల యానకం వెనుక ఉన్న తర్కమంతా ఇదే.

Fe³⁺ గురించి ఒక విషయం: ఆమ్లంలో H₂S, Fe³⁺ ను Fe²⁺ కు క్షయకరణం చేసి పాలవంటి తెల్లని సల్ఫర్ నిక్షేపాన్ని వదులుతుంది. అందువల్ల ద్రావణాన్ని మరిగించి H₂S ను తరిమేసి, సమూహం III కి ముందు Fe²⁺ ను తిరిగి Fe³⁺ గా ఆక్సీకరణం చేయడానికి conc. HNO₃ తో చర్య జరుపుతారు.

సమూహం III: NH₄Cl, తరువాత NH₄OH

Fe(OH)₃, Cr(OH)₃ మరియు Al(OH)₃ ల ద్రావణీయతా లబ్ధాలు అత్యంత స్వల్పం (Fe(OH)₃ సుమారు $10^{-38}$). Mg(OH)₂ చాలా ఎక్కువగా కరుగుతుంది (Kₛₚ సుమారు $10^{-11}$). NH₄OH ను మాత్రమే కలిపితే, [OH⁻] Mg(OH)₂ ను మరియు తరువాతి సమూహాలను కూడా అవక్షేపించేంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే ముందుగా NH₄Cl కలుపుతారు. NH₄⁺ ఆ బలహీన క్షారానికి ఉమ్మడి అయాన్, కాబట్టి అది NH₄OH అయనీకరణాన్ని అణచివేసి [OH⁻] ను సుమారు $10^{-6}$ M వద్ద ఉంచుతుంది. అప్పుడు అత్యంత చిన్న Kₛₚ గల హైడ్రాక్సైడ్‌లు మాత్రమే అవక్షేపితమవుతాయి.

అమ్మోనియా స్వల్ప ఆధిక్యంలో ఉండాలి, ద్రావణం గోరువెచ్చగా ఉండాలి. ఈ మూడు హైడ్రాక్సైడ్‌లను రంగుతో వేరుచేస్తారు: ఎరుపు గోధుమ Fe(OH)₃, ఆకుపచ్చ Cr(OH)₃, తెల్లని జిగురువంటి Al(OH)₃.

సమూహం IV: NH₄OH సమక్షంలో H₂S

ఇప్పుడు వడపోత ద్రవం అమ్మోనియా యానకంలో ఉంది. OH⁻ H₂S నుండి H⁺ ను తొలగిస్తుంది, కాబట్టి [S²⁻] బాగా పెరుగుతుంది (pH 9 వద్ద $10^{-4}$ M లేదా అంతకంటే ఎక్కువ). ఇప్పుడు ZnS, MnS ల Kₛₚ ను దాటి అవక్షేపితమవుతాయి: ZnS తెలుపు, MnS లేత గోధుమ లేదా మాంసపు రంగు. Mg²⁺ అవక్షేపితం కాదు, ఎందుకంటే MgS నీటితో చర్య జరిపి కరిగే ఉత్పన్నాలను ఇస్తుంది.

సమూహం V: NH₄Cl మరియు NH₄OH లతో (NH₄)₂CO₃

CaCO₃ మరియు BaCO₃ కరగవు, రెండూ వెచ్చని అమ్మోనియా ద్రావణం నుండి తెల్లని ఘనపదార్థాలుగా అవక్షేపితమవుతాయి. NH₄Cl, [CO₃²⁻] ను MgCO₃ కరిగి ఉండేంత తక్కువగా ఉంచుతుంది. కారకాన్ని అమ్మోనియా ద్రావణానికి కలపాలి, గట్టిగా మరిగించకూడదు, ఎందుకంటే వేడి (NH₄)₂CO₃ విఘటనం చెందుతుంది.

ఉదాహరణ 1: ఒక ద్రావణంలో 0.01 M Ag⁺ మరియు 0.01 M Pb²⁺ ఉన్నాయి. [Cl⁻] = 0.02 M అయ్యే వరకు పలుచని HCl కలిపారు. AgCl యొక్క Kₛₚ = $1.8 \times 10^{-10}$, PbCl₂ యొక్క Kₛₚ = $1.7 \times 10^{-5}$. ఏ క్లోరైడ్ అవక్షేపితమవుతుంది?

AgCl: Q = [Ag⁺][Cl⁻] = 0.01 × 0.02 = $2 \times 10^{-4}$, ఇది $1.8 \times 10^{-10}$ కంటే చాలా ఎక్కువ. కాబట్టి AgCl అవక్షేపితమై, దాదాపు మొత్తం Ag⁺ ను తొలగిస్తుంది.

PbCl₂: Q = [Pb²⁺][Cl⁻]² = 0.01 × $(0.02)^2$ = $4 \times 10^{-6}$, ఇది $1.7 \times 10^{-5}$ కంటే తక్కువ. PbCl₂ ఏర్పడదు.

సమాధానం: AgCl మాత్రమే. గమనించవలసినది: Pb²⁺ కు ఎక్కువ [Cl⁻] అవసరం (ఇక్కడ సుమారు 0.04 M పైన), అందుకే Pb²⁺ సమూహం II లో కూడా కనిపిస్తుంది.

ఉదాహరణ 2: [H⁺] = 0.3 M గల, H₂S తో సంతృప్తమైన ద్రావణంలో 0.01 M Cu²⁺ మరియు 0.01 M Zn²⁺ అవక్షేపితమవుతాయా? [H⁺]²[S²⁻] = $1 \times 10^{-22}$, Kₛₚ(CuS) = $10^{-36}$, Kₛₚ(ZnS) = $10^{-22}$ ఉపయోగించండి.

[S²⁻] = $10^{-22}$ / 0.09 = $1.1 \times 10^{-21}$ M.

Cu²⁺: Q = 0.01 × $1.1 \times 10^{-21}$ = $1.1 \times 10^{-23}$, ఇది $10^{-36}$ కంటే చాలా ఎక్కువ. CuS అవక్షేపితమవుతుంది.

Zn²⁺: Q = $1.1 \times 10^{-23}$, ఇది $10^{-22}$ కంటే తక్కువ. ZnS ఏర్పడదు.

సమాధానం: CuS అవును, ZnS కాదు. గమనించవలసినది: ఒకే సల్ఫైడ్ అయాన్ గాఢత రెండింటినీ నిర్ణయిస్తుంది; Kₛₚ మాత్రమే భిన్నం.

ఉదాహరణ 3: ఒక బఫర్‌లో 0.1 M NH₃ మరియు 0.9 M NH₄Cl ఉన్నాయి (Kb = $1.8 \times 10^{-5}$). 0.01 M Mg²⁺ మరియు 0.01 M Fe³⁺ హైడ్రాక్సైడ్‌లుగా అవక్షేపితమవుతాయా? Kₛₚ Mg(OH)₂ = $10^{-11}$, Fe(OH)₃ = $10^{-38}$.

[OH⁻] = Kb × [NH₃] / [NH₄⁺] = $1.8 \times 10^{-5}$ × 0.1 / 0.9 = $2 \times 10^{-6}$ M.

Mg(OH)₂: Q = 0.01 × $(2 \times 10^{-6})^2$ = $4 \times 10^{-14}$, ఇది $10^{-11}$ కంటే తక్కువ. అవక్షేపం ఏర్పడదు.

Fe(OH)₃: Q = 0.01 × $(2 \times 10^{-6})^3$ = $8 \times 10^{-20}$, ఇది $10^{-38}$ కంటే చాలా ఎక్కువ. అది అవక్షేపితమవుతుంది.

సమాధానం: Fe(OH)₃ మాత్రమే. గమనించవలసినది: NH₄Cl లేకపోతే [OH⁻] సుమారు $1.3 \times 10^{-3}$ M ఉండి, Mg(OH)₂ కూడా దానితో పాటు అవక్షేపితమయ్యేది.

కేటయాన్‌ల నిర్ధారణ పరీక్షలు

సమూహంలో అవక్షేపం ఏర్పడటం ఆ అయాన్‌ను ఒక కుటుంబంలో మాత్రమే ఉంచుతుంది. నిర్ధారణ పరీక్ష రెండవ కారకాన్ని వాడుతుంది. ప్రతిదాన్ని "కారకం → పరిశీలన" గా నేర్చుకోండి.

కేటయాన్నిర్ధారణ పరీక్షపరిశీలన
Ag⁺సమూహం I అవక్షేపం ఆధిక్య NH₃ లో, తరువాత HNO₃[Ag(NH₃)₂]⁺ గా కరుగుతుంది; ఆమ్లీకరించినప్పుడు తెల్లని AgCl తిరిగి వస్తుంది
Ag⁺KIపసుపు AgI
Pb²⁺K₂CrO₄పసుపు PbCrO₄, NaOH లో కరుగుతుంది, ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో కరగదు
Pb²⁺KIపసుపు PbI₂ (వేడి ద్రావణం చల్లారినప్పుడు బంగారు మెరుపు రేకులు)
Cu²⁺ఆధిక్య NH₃ముదురు నీలం [Cu(NH₃)₄]²⁺
Cu²⁺K₄[Fe(CN)₆]చాక్లెట్ గోధుమ Cu₂[Fe(CN)₆]
Hg²⁺SnCl₂తెల్లని Hg₂Cl₂, తరువాత బూడిద రంగు Hg
Hg²⁺KIముదురు ఎరుపు HgI₂, ఆధిక్య KI లో K₂[HgI₄] గా కరుగుతుంది
Fe³⁺K₄[Fe(CN)₆]ప్రష్యన్ నీలం, Fe₄[Fe(CN)₆]₃
Fe³⁺KSCNరక్తం వంటి ఎరుపు [Fe(SCN)]²⁺
Cr³⁺NaOH + H₂O₂, తరువాత ఎసిటిక్ ఆమ్లం + లెడ్ ఎసిటేట్పసుపు CrO₄²⁻, తరువాత పసుపు PbCrO₄
Al³⁺NaOH, తరువాత ఆధిక్యంతెల్లని జిగురువంటి Al(OH)₃ [Al(OH)₄]⁻ గా కరుగుతుంది
Al³⁺బొగ్గుపై Co(NO₃)₂ తో వేడి చేయడంనీలి బూడిద (థెనార్డ్ నీలం)
Zn²⁺NaOH, తరువాత ఆధిక్యంతెల్లని Zn(OH)₂ [Zn(OH)₄]²⁻ గా కరుగుతుంది
Zn²⁺K₄[Fe(CN)₆]నీలి తెలుపు Zn₂[Fe(CN)₆]
Mn²⁺NaOH + H₂O₂గోధుమ MnO(OH)₂ (జలయోజిత MnO₂)
Mn²⁺PbO₂ + conc. HNO₃, మరిగించడంఊదా MnO₄⁻
Ca²⁺(NH₄)₂C₂O₄తెల్లని CaC₂O₄
Ba²⁺K₂CrO₄పసుపు BaCrO₄, ఖనిజ ఆమ్లంలో కరుగుతుంది, ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో కరగదు
Mg²⁺Na₂HPO₄ + NH₄OHతెల్లని స్ఫటిక MgNH₄PO₄

సమస్యలలో రెండు అంశాలు మళ్ళీ మళ్ళీ వస్తాయి. మొదటిది, Pb²⁺ మరియు Ba²⁺ రెండూ పసుపు క్రోమేట్‌ను ఇస్తాయి, కానీ మొదటిది సమూహాలు I మరియు II కు, రెండవది సమూహం V కు చెందుతాయి; కాబట్టి సమూహం ఏదో చెబుతుంది. రెండవది, PbCrO₄ NaOH లో కరుగుతుంది (ప్లంబైట్ ఏర్పడుతుంది), BaCrO₄ కరగదు.

ఉదాహరణ 4: ఒక విద్యార్థి వద్ద ఒకే కేటయాన్ ఉన్న ద్రావణం ఉంది. అది dil HCl తో గానీ, ఆమ్లంలో H₂S తో గానీ అవక్షేపం ఇవ్వదు. NH₄Cl + NH₄OH తో అవక్షేపం లేదు. అమ్మోనియా యానకంలో H₂S తో తెల్లని అవక్షేపం వస్తుంది, అది dil HCl లో కరుగుతుంది. NaOH కలిపితే తెల్లని అవక్షేపం వస్తుంది, అది ఆధిక్య NaOH లో కరుగుతుంది. ఆ కేటయాన్ ఏది?

dil HCl తో అవక్షేపం లేదు: సమూహం I కాదు. ఆమ్లంలో H₂S తో అవక్షేపం లేదు: సమూహం II కాదు. NH₄OH/NH₄Cl తో అవక్షేపం లేదు: సమూహం III కాదు. H₂S/NH₄OH తో తెల్లని అవక్షేపం: సమూహం IV, తెలుపు రంగు వల్ల MnS (లేత గోధుమ) కాదు.

NaOH పరీక్ష: ఆ తెల్లని హైడ్రాక్సైడ్ ఆధిక్యంలో కరుగుతుంది ఎందుకంటే అది ఉభయ ప్రవృత్తి గలది. ఇది Zn(OH)₂ కు సరిపోతుంది.

సమాధానం: Zn²⁺. గమనించవలసినది: సమూహాల గుండా సాగిన మార్గం కుటుంబాన్ని ఇచ్చింది, రంగు సభ్యుడిని ఇచ్చింది.

సిల్వర్ హాలైడ్‌ల ప్రవర్తనను చూపే పట్టిక రూప చిత్రం: AgCl తెలుపు, పలుచని అమ్మోనియాలో కరుగుతుంది; AgBr లేత పసుపు, గాఢ అమ్మోనియాలో మాత్రమే కరుగుతుంది; AgI పసుపు, అమ్మోనియాలో కరగదు

చిత్రం 1.2: హాలైడ్‌లకు AgNO₃ పరీక్ష మరియు అమ్మోనియా ప్రభావం

ఆనయాన్‌లు

ఆనయాన్ పరీక్ష సాధారణంగా సోడియం కార్బోనేట్ సారంతో లేదా ఘనపదార్థంతోనే మొదలవుతుంది.

కార్బోనేట్ మరియు బైకార్బోనేట్

dil HCl తో రెండూ CO₂ ను తీవ్రంగా బుడగలుగా విడుదల చేస్తాయి, అది సున్నపునీటిని (CaCO₃) పాలవలె మారుస్తుంది. ఇంకా CO₂ పంపితే కరిగే Ca(HCO₃)₂ ఏర్పడి పాల రంగు మాయమవుతుంది. రెండింటినీ వేరుచేయడానికి, చల్లగా MgSO₄ ద్రావణం కలపండి: కార్బోనేట్ వెంటనే MgCO₃ యొక్క తెల్లని అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది, బైకార్బోనేట్ మరిగించే వరకు ఏమీ ఇవ్వదు.

సల్ఫైడ్

dil H₂SO₄ లేదా HCl, కుళ్ళిన గుడ్ల వాసనతో H₂S ను విడుదల చేస్తుంది. ఆ వాయువు లెడ్ ఎసిటేట్‌తో తడిపిన కాగితాన్ని నల్లగా మారుస్తుంది (PbS). క్షార ద్రావణానికి సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్ కలిపితే Na₄[Fe(CN)₅NOS] వల్ల ఊదా రంగు వస్తుంది.

సల్ఫేట్

BaCl₂ తెల్లని BaSO₄ అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది, ఇది conc. HCl లో కరగదు. BaCO₃ మరియు BaSO₃ ల నుండి దీన్ని వేరుచేసేది ఇదే, అవి కరుగుతాయి. లెడ్ ఎసిటేట్ కూడా తెల్లని PbSO₄ ను ఇస్తుంది, అది అమ్మోనియం ఎసిటేట్‌లో కరుగుతుంది.

నైట్రేట్: గోధుమ వలయ పరీక్ష (brown ring test)

నైట్రేట్ ద్రావణానికి తాజాగా తయారుచేసిన FeSO₄ కలపండి, తరువాత వంచిన నాళిక గోడ వెంట conc. H₂SO₄ ను నెమ్మదిగా పోయండి, అప్పుడు అది అడుగున పొరగా ఏర్పడుతుంది. సంధి వద్ద గోధుమ రంగు వలయం కనిపిస్తుంది. Fe²⁺ నైట్రేట్‌ను NO గా క్షయకరణం చేస్తుంది, NO మరింత Fe²⁺ తో సమన్వయం చెందుతుంది:

NO₃⁻ + 3Fe²⁺ + 4H⁺ → NO + 3Fe³⁺ + 2H₂O

[Fe(H₂O)₆]²⁺ + NO → [Fe(H₂O)₅NO]²⁺ + H₂O

ఈ వలయ సంకీర్ణం లాంఛనంగా NO⁺ తో Fe(I). నాళికను కదిలిస్తే వలయం నాశనమై గోధుమ రంగు ద్రావణం వస్తుంది, కాబట్టి పొరలను కలపకూడదు. నైట్రైట్, బ్రోమైడ్/అయోడైడ్ అడ్డుపడతాయి, వాటిని ముందుగా తొలగించాలి.

హాలైడ్‌లు (ఫ్లోరైడ్ మినహా)

సారాన్ని HNO₃ తో ఆమ్లీకరించి (కార్బోనేట్, సల్ఫైడ్‌లను నాశనం చేయడానికి) AgNO₃ కలపండి.

హాలైడ్అవక్షేపంఅమ్మోనియా చర్య
Cl⁻తెల్లని, పెరుగు వంటి AgCldil NH₃ లో కరుగుతుంది
Br⁻లేత పసుపు AgBrconc. NH₃ లో మాత్రమే కరుగుతుంది
I⁻పసుపు AgINH₃ లో కరగదు

ఫ్లోరైడ్ మినహాయించబడింది ఎందుకంటే AgF కరుగుతుంది, కాబట్టి అవక్షేపం ఏర్పడదు.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "Cl Cl, Br Brr, I Immovable." క్లోరైడ్ పలుచని అమ్మోనియాలో సులభంగా కరుగుతుంది, బ్రోమైడ్‌కు గాఢ అమ్మోనియా కావాలి, అయోడైడ్ ఎప్పటికీ కరగదు. ఏ ద్రావణీయత ప్రశ్నలోనైనా ఈ మూడు హాలైడ్‌లను క్రమపరచడానికి దీన్ని వాడండి.

క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష (క్లోరైడ్ కోసం మాత్రమే). క్లోరైడ్‌ను ఘన K₂Cr₂O₇ మరియు conc. H₂SO₄ తో వేడి చేయండి. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ (CrO₂Cl₂) యొక్క ముదురు ఎరుపు ఆవిర్లు వెలువడతాయి:

4Cl⁻ + Cr₂O₇²⁻ + 6H⁺ → 2CrO₂Cl₂ + 3H₂O (HSO₄⁻ మరొక ఉత్పన్నంగా)

ఆ ఆవిర్లను NaOH లోకి పంపండి. Na₂CrO₄ యొక్క పసుపు ద్రావణం ఏర్పడుతుంది. ఎసిటిక్ ఆమ్లం మరియు లెడ్ ఎసిటేట్ కలపండి; పసుపు PbCrO₄ క్రోమేట్‌ను, తద్వారా క్లోరైడ్‌ను నిర్ధారిస్తుంది. బ్రోమైడ్‌లు, అయోడైడ్‌లు ఈ పరీక్ష ఇవ్వవు: అవి బదులుగా Br₂ లేదా I₂ ఆవిర్లను ఇస్తాయి. ఈ పరీక్షలో క్రోమియం అంతటా +6 స్థితిలోనే ఉంటుంది; ఆక్సిజన్ స్థానంలో క్లోరిన్ మాత్రమే చేరుతుంది.

ఉదాహరణ 5: 11.7 g NaCl ను ఆధిక్య K₂Cr₂O₇ మరియు conc. H₂SO₄ తో వేడి చేశారు. చర్య పూర్తిగా జరిగిందని భావించి, ఏర్పడిన CrO₂Cl₂ (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 155 g/mol) ద్రవ్యరాశిని కనుగొనండి. (NaCl = 58.5 g/mol.)

NaCl మోల్‌లు = 11.7 / 58.5 = 0.2.

సమీకరణం ప్రకారం, 4 Cl⁻ నుండి 2 CrO₂Cl₂ వస్తుంది, కాబట్టి 0.2 mol Cl⁻ నుండి 0.1 mol CrO₂Cl₂ వస్తుంది.

ద్రవ్యరాశి = 0.1 × 155 = 15.5 g.

సమాధానం: 15.5 g. గమనించవలసినది: క్లోరైడ్ మోల్‌లలో సగం మాత్రమే క్రోమిల్ క్లోరైడ్ మోల్‌లు, ఎందుకంటే ప్రతి CrO₂Cl₂ లో రెండు Cl ఉంటాయి.

కర్బన సమ్మేళనాలలో N, S మరియు హాలోజన్‌ల గుర్తింపు

కర్బన సమ్మేళనాలు సంయోజనీయమైనవి, కాబట్టి వాటి N, S మరియు హాలోజన్ పరమాణువులను నేరుగా పరీక్షించలేము. లాస్సెన్ పరీక్ష (Lassaigne's test) వాటిని అయాన్‌లుగా మారుస్తుంది. ఒక చిన్న పొడి సోడియం ముక్కను సమ్మేళనంతో జ్వలన నాళికలో కలిపి కరిగించి, ఎర్రగా కాల్చి, స్వేదన జలంలో ముంచుతారు. సారాన్ని (సోడియం ద్రవీభవన సారం) వడపోస్తారు. చర్యలు:

Na + C + N → NaCN; 2Na + S → Na₂S; Na + X → NaX

N మరియు S రెండూ ఉంటే NaSCN కూడా ఏర్పడుతుంది.

లాస్సెన్ పరీక్ష ప్రవాహ చిత్రం: కర్బన సమ్మేళనం సోడియం ద్రవీభవనంతో సారాన్ని ఇస్తుంది; నైట్రోజన్ FeSO₄ మరియు FeCl₃ లతో ప్రష్యన్ నీలాన్ని, సల్ఫర్ లెడ్ ఎసిటేట్‌తో నల్లని PbS ను లేదా సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్‌తో ఊదా రంగును, హాలోజన్ నైట్రిక్ ఆమ్లంతో మరిగించిన తరువాత సిల్వర్ నైట్రేట్‌తో అవక్షేపాన్ని చూపుతాయి

చిత్రం 1.3: నైట్రోజన్, సల్ఫర్ మరియు హాలోజన్‌ల కోసం లాస్సెన్ పరీక్ష

  • నైట్రోజన్: సారంలో కొంత భాగాన్ని FeSO₄ తో మరిగించండి, అది హెక్సాసయనోఫెరేట్(II) ను ఏర్పరుస్తుంది; ఐరన్ హైడ్రాక్సైడ్‌లను కరిగించడానికి కొన్ని చుక్కల FeCl₃ మరియు conc. H₂SO₄ లేదా HCl కలపండి. ప్రష్యన్ నీలం రంగు లేదా అవక్షేపం (Fe₄[Fe(CN)₆]₃) నైట్రోజన్ ఉనికిని తెలుపుతుంది.
  • సల్ఫర్: ఎసిటిక్ ఆమ్లం మరియు లెడ్ ఎసిటేట్ నల్లని PbS ను ఇస్తాయి. లేదా సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్ ఊదా రంగును ఇస్తుంది.
  • సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్ కలిసి: NaSCN ఏర్పడుతుంది, FeCl₃ మాత్రమే రక్తం వంటి ఎరుపు [Fe(SCN)]²⁺ ను ఇస్తుంది. ప్రష్యన్ నీలం కనిపించదు, ఎందుకంటే స్వేచ్ఛా CN⁻ మిగలదు.
  • హాలోజన్‌లు: సారాన్ని dil HNO₃ తో మరిగించి, తరువాత AgNO₃ కలపండి. మరిగించడం వల్ల CN⁻ మరియు S²⁻ లు HCN మరియు H₂S గా తొలగిపోతాయి; లేకపోతే Ag₂S మరియు AgCN అవక్షేపితమై తప్పుదారి పట్టిస్తాయి. తెలుపు (పెరుగు వంటి) అంటే Cl, లేత పసుపు అంటే Br, పసుపు అంటే I; నిర్ధారణకు పై పట్టికలోని అమ్మోనియా ద్రావణీయతను వాడండి.

ఉదాహరణ 6: C, H మరియు S మాత్రమే ఉన్న సమ్మేళనం, ద్రవీభవనం తరువాత లెడ్ ఎసిటేట్‌తో నల్లని అవక్షేపం ఇస్తుంది. HNO₃ తో మరిగించిన తరువాత AgNO₃ తో అవక్షేపం ఇవ్వదు, ప్రష్యన్ నీలం కూడా ఇవ్వదు. ఇది ఏమి చూపుతుంది?

నల్లని PbS: సారంలో S²⁻ ఉంది, కాబట్టి సమ్మేళనంలో S ఉంది.

మరిగించిన తరువాత AgNO₃ అవక్షేపం లేదు: హాలోజన్ లేదు. ప్రష్యన్ నీలం లేదు: నైట్రోజన్ లేదు.

సమాధానం: సల్ఫర్ ఉంది; N మరియు హాలోజన్‌లు లేవు. గమనించవలసినది: ముందుగా HNO₃ తో మరిగించడం ముఖ్యం. అది లేకపోతే Ag₂S అవక్షేపితమై హాలోజన్ ఉన్నట్లు తప్పుగా సూచించేది.

క్రియాత్మక సమూహ పరీక్షలు

సమూహంపరీక్షధనాత్మక ఫలితం
ఆల్కహాలిక్ –OHసోడియం లోహంH₂ బుడగలు
ఆల్కహాలిక్ –OHసెరిక్ అమ్మోనియం నైట్రేట్ఎరుపు రంగు
ఆల్కహాలిక్ –OHలూకాస్ కారకం (ZnCl₂ + conc. HCl)3° వెంటనే మసకబారుతుంది, 2° సుమారు 5 నిమిషాల్లో, 1° గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద మసకబారదు
ఫినోలిక్ –OHతటస్థ FeCl₃ఊదా, నీలం లేదా ఆకుపచ్చ రంగు
ఫినోలిక్ –OHబ్రోమిన్ నీరు2,4,6-ట్రైబ్రోమోఫినాల్ యొక్క తెల్లని అవక్షేపం
ఆల్డిహైడ్ మరియు కీటోన్2,4-DNPనారింజ-పసుపు అవక్షేపం (రెండూ)
ఆల్డిహైడ్ మాత్రమేటోలెన్ కారకంవెండి దర్పణం
ఆలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్ఫెహ్లింగ్ ద్రావణంఎరుపు Cu₂O (ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్‌లు ఇవ్వవు)
మిథైల్ కీటోన్, CH₃CO– లేదా CH₃CH(OH)–I₂ + NaOHపసుపు అయోడోఫార్మ్
–COOHNaHCO₃CO₂ బుడగలు (ఫినాల్‌లు ఇవ్వవు)
–COOHఆల్కహాల్ + conc. H₂SO₄, గోరువెచ్చగాపండ్ల వాసన గల ఎస్టర్
ప్రాథమిక –NH₂కార్బిలమైన్: CHCl₃ + ఆల్కహాలిక్ KOH, వేడి చేయడందుర్వాసన గల ఐసోసయనైడ్
ఆరోమాటిక్ ప్రాథమిక –NH₂డయాజోటీకరణం (NaNO₂ + HCl, 0–5 °C), తరువాత β-నాఫ్తాల్నారింజ-ఎరుపు అజో రంజకం
–NO₂Zn + NH₄Cl, తరువాత టోలెన్ కారకంబూడిద-నలుపు వెండి (హైడ్రాక్సిలమైన్ ఏర్పడింది)

పట్టిక వెనుక కొన్ని కారణాలు. ఫినాల్ బైకార్బోనేట్‌ను విఘటించలేనంత బలహీన ఆమ్లం (కార్బోనిక్ ఆమ్లం ఫినాల్ కంటే బలమైనది), కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం కార్బోనిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైనది కాబట్టి అది విఘటిస్తుంది. బెంజాల్డిహైడ్‌లో –CHO వలయానికి అతికి ఉంటుంది, అది అనునాదం ద్వారా దాన్ని స్థిరపరుస్తుంది, కాబట్టి అది ఫెహ్లింగ్ పరీక్షలో విఫలమవుతుంది కానీ మరింత బలంగా ఆక్సీకరణం చేసే టోలెన్ కారకాన్ని క్షయకరణం చేస్తుంది. కార్బిలమైన్ పరీక్ష ప్రాథమిక అమైన్‌లకు మాత్రమే పనిచేస్తుంది, ఆలిఫాటిక్ అయినా ఆరోమాటిక్ అయినా; ద్వితీయ, తృతీయ అమైన్‌లు ఏమీ ఇవ్వవు. –NO₂ కోసం, Zn మరియు NH₄Cl తో మృదు క్షయకరణం ArNHOH ను ఇస్తుంది, అది టోలెన్ కారకాన్ని క్షయకరణం చేస్తుంది; Sn మరియు HCl తో బలమైన క్షయకరణం అమైన్‌ను ఇస్తుంది, దాన్ని డయాజోటీకరించి సంయోగం చేయవచ్చు.

గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "ఫినాల్ FeCl₃ తో ఊదా, ఆల్డిహైడ్ వెండి, అమైన్ కంపు." మూడు సమూహాలు, మూడు సంకేతాలు. ప్రతి సమూహాన్ని దాని విశిష్ట పరీక్షతో ఒకే వాక్యంలో జతచేయడానికి దీన్ని వాడండి.

సాధారణ తప్పులు

  • సమూహం III కోసం NH₄Cl లేకుండా NH₄OH కలపడం → Mg²⁺ మరియు తరువాతి సమూహాలు కూడా అవక్షేపితమవుతాయి; ముందుగా NH₄Cl కలపండి.
  • సమూహం II లోని నల్లని సల్ఫైడ్‌ను Cu²⁺ కు నిరూపణగా భావించడం → రంగు సమూహాన్ని మాత్రమే సూచిస్తుంది; Cu²⁺ కోసం అమ్మోనియా పరీక్ష చేయండి.
  • కొంత Pb²⁺ సమూహం I నుండి తప్పించుకుంటుందని మరచిపోవడం → Pb²⁺ సమూహం II లో కూడా కనిపిస్తుంది, కాబట్టి అక్కడ పరీక్షించండి.
  • సమూహం IV లో ముందటి H₂S ను మరిగించి తొలగించకుండా H₂S పంపడం → యానకం అమ్మోనియా యానకం కాదు, ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం తప్పవుతుంది; ముందుగా మరిగించండి.
  • Fe²⁺ ఆక్సీకరణాన్ని వదిలేయడం → H₂S, Fe³⁺ ను క్షయకరణం చేస్తుంది, కాబట్టి సమూహం III కి ముందు H₂S ను మరిగించి తొలగించి conc. HNO₃ తో ఆక్సీకరణం చేయండి.
  • గోధుమ వలయ నాళికను కదిలించడం → వలయం మాయమవుతుంది; H₂SO₄ ను గోడ వెంట పోసి కదలకుండా ఉంచండి.
  • Br⁻ లేదా I⁻ నుండి క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఆశించడం → Cl⁻ మాత్రమే ఎరుపు CrO₂Cl₂ ను ఇస్తుంది; Br⁻ మరియు I⁻ లు Br₂ మరియు I₂ లను ఇస్తాయి.
  • లాస్సెన్ సారానికి HNO₃ తో మరిగించకుండా AgNO₃ కలపడం → CN⁻ మరియు S²⁻ లు AgCN మరియు Ag₂S గా అవక్షేపితమవుతాయి; ముందుగా మరిగించండి.
  • N మరియు S రెండూ ఉన్నప్పుడు ప్రష్యన్ నీలం కోసం వెతకడం → బదులుగా SCN⁻ వల్ల రక్తం వంటి ఎరుపు రంగు వస్తుంది.
  • బెంజాల్డిహైడ్ కోసం ఫెహ్లింగ్ పరీక్ష వాడటం → అది చర్య ఇవ్వదు; టోలెన్ కారకాన్ని వాడండి.

శీఘ్ర పునశ్చరణ

  • సమూహ కారకాలు క్రమంలో: dil HCl, H₂S/ఆమ్లం, NH₄Cl + NH₄OH, H₂S/NH₄OH, (NH₄)₂CO₃.
  • సమూహం I: AgCl (తెలుపు), PbCl₂ (తెలుపు, వేడి నీటిలో కరుగుతుంది); AgCl NH₃ లో కరుగుతుంది.
  • సమూహం II సల్ఫైడ్‌లు CuS, HgS, PbS అన్నీ నలుపు; ఆమ్లం [S²⁻] ను తక్కువగా ఉంచుతుంది కాబట్టి ZnS, MnS ద్రావణంలోనే ఉంటాయి.
  • సమూహం III: Fe(OH)₃ ఎరుపు గోధుమ, Cr(OH)₃ ఆకుపచ్చ, Al(OH)₃ తెలుపు జిగురువంటిది; NH₄Cl ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం ద్వారా [OH⁻] ను తగ్గిస్తుంది.
  • సమూహం IV: ZnS తెలుపు, MnS లేత గోధుమ; అమ్మోనియా యానకం [S²⁻] ను పెంచుతుంది.
  • సమూహం V: CaCO₃ మరియు BaCO₃ తెలుపు; Mg²⁺ వడపోత ద్రవంలో ఉండి Na₂HPO₄ తో తెల్లని MgNH₄PO₄ ఇస్తుంది.
  • Ba²⁺ జ్వాల ఆపిల్ ఆకుపచ్చ, Ca²⁺ ఇటుక ఎరుపు, Cu²⁺ నీలం కలిసిన ఆకుపచ్చ.
  • ఆధిక్య NH₃ తో Cu²⁺ ముదురు నీలం; K₄[Fe(CN)₆] తో Fe³⁺ ప్రష్యన్ నీలం, KSCN తో రక్తం వంటి ఎరుపు.
  • Zn(OH)₂ మరియు Al(OH)₃ ఆధిక్య NaOH లో కరుగుతాయి; Mn²⁺ NaOH + H₂O₂ తో గోధుమ MnO(OH)₂ ఇస్తుంది.
  • కార్బోనేట్ CO₂ ఇస్తుంది; చల్లగా MgSO₄ తో అవక్షేపం వస్తే కార్బోనేట్, రాకపోతే బైకార్బోనేట్.
  • సల్ఫైడ్ H₂S ఇస్తుంది, అది లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితాన్ని నల్లగా చేస్తుంది; సల్ఫేట్ conc. HCl లో కరగని BaSO₄ ఇస్తుంది.
  • గోధుమ వలయం: FeSO₄ మరియు conc. H₂SO₄ పొరల సంధి వద్ద [Fe(H₂O)₅NO]²⁺.
  • AgCl dil NH₃ లో, AgBr conc. NH₃ లో కరుగుతాయి, AgI కరగదు.
  • క్రోమిల్ క్లోరైడ్ (CrO₂Cl₂, ఎరుపు) Cl⁻ నుండి మాత్రమే ఏర్పడుతుంది; అది NaOH ను పసుపుగా (క్రోమేట్) మారుస్తుంది.
  • లాస్సెన్: N ప్రష్యన్ నీలం ఇస్తుంది, S నల్లని PbS లేదా ఊదా నైట్రోప్రుసైడ్ ఇస్తుంది, N + S రక్తం వంటి ఎరుపు ఇస్తుంది, హాలోజన్‌లు HNO₃ తో మరిగించిన తరువాత AgX ఇస్తాయి.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. సమూహం I కేటయాన్‌లకు (Ag⁺, Pb²⁺) సమూహ కారకం ఏది?

    1. NH₄Cl మరియు NH₄OH సమక్షంలో (NH₄)₂CO₃
    2. పలుచని HCl సమక్షంలో H₂S
    3. NH₄Cl తరువాత NH₄OH
    4. పలుచని HCl
    సమాధానం

    D. పలుచని HCl

    Ag⁺ మరియు Pb²⁺ లు పలుచని HCl తో కరగని క్లోరైడ్‌లైన AgCl, PbCl₂ లను ఏర్పరుస్తాయి. మిగిలిన కారకాలు తరువాతి సమూహాలకు చెందినవి.

  2. Fe³⁺ ఉన్న ద్రావణానికి NH₄Cl మరియు ఆధిక్య NH₄OH కలిపినప్పుడు ఏర్పడే అవక్షేపం

    1. తెల్లని జిగురువంటి Fe(OH)₃
    2. ఎరుపు గోధుమ రంగు Fe(OH)₃
    3. లేత గోధుమ రంగు FeS
    4. ఆకుపచ్చ Fe(OH)₃
    సమాధానం

    B. ఎరుపు గోధుమ రంగు Fe(OH)₃

    Fe³⁺ ఎరుపు గోధుమ రంగు Fe(OH)₃ ను ఇస్తుంది. ఆకుపచ్చది Cr(OH)₃, తెల్లని జిగురువంటిది Al(OH)₃, NH₄OH మాత్రమే ఉంటే FeS ఏర్పడదు.

  3. సమూహం III హైడ్రాక్సైడ్‌ల అవక్షేపణలో NH₄OH కంటే ముందు NH₄Cl ను కలపడానికి ప్రధాన కారణం అది

    1. హైడ్రాక్సైడ్‌లను కరిగే ఆమ్మైన్ సంకీర్ణాలుగా మారుస్తుంది
    2. [OH⁻] ను పెంచి అన్ని హైడ్రాక్సైడ్‌లు పూర్తిగా అవక్షేపితమయ్యేలా చేస్తుంది
    3. ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం ద్వారా [OH⁻] ను తగ్గించి Mg(OH)₂ అవక్షేపితం కాకుండా చేస్తుంది
    4. Fe³⁺ ను Fe²⁺ గా క్షయకరణం చేస్తుంది
    సమాధానం

    C. ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం ద్వారా [OH⁻] ను తగ్గించి Mg(OH)₂ అవక్షేపితం కాకుండా చేస్తుంది

    NH₄⁺ NH₄OH అయనీకరణాన్ని అణచివేస్తుంది, కాబట్టి [OH⁻] తక్కువగా ఉంటుంది. అప్పుడు చాలా చిన్న Ksp గల హైడ్రాక్సైడ్‌లు (Fe, Cr, Al) మాత్రమే అవక్షేపితమవుతాయి, Mg(OH)₂ కరిగి ఉంటుంది.

  4. పలుచని HCl తో వచ్చిన తెల్లని అవక్షేపం మరిగే నీటిలో పూర్తిగా కరిగి, చల్లారినప్పుడు తిరిగి కనిపిస్తుంది. వేడి వడపోత ద్రవ ద్రావణం K₂CrO₄ తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. ఆ కేటయాన్

    1. Pb²⁺
    2. Hg²⁺
    3. Ag⁺
    4. Ba²⁺
    సమాధానం

    A. Pb²⁺

    PbCl₂ వేడి నీటిలో కరుగుతుంది, Pb²⁺ పసుపు PbCrO₄ ను ఇస్తుంది. AgCl మరిగే నీటిలో కరగదు. Ba²⁺ ను పలుచని HCl అవక్షేపించదు, Hg²⁺ క్లోరైడ్ అవక్షేపం ఇవ్వదు.

  5. ఒక లవణాన్ని ఘన K₂Cr₂O₇ మరియు conc. H₂SO₄ తో వేడి చేసినప్పుడు CrO₂Cl₂ యొక్క ముదురు ఎరుపు ఆవిర్లు వెలువడాలంటే ఆ లవణంలో ఉండాల్సింది

    1. I⁻
    2. Br⁻
    3. Cl⁻
    4. NO₃⁻
    సమాధానం

    C. Cl⁻

    క్లోరైడ్ మాత్రమే క్రోమిల్ క్లోరైడ్‌ను ఇస్తుంది. Br⁻ మరియు I⁻ లు బదులుగా Br₂ మరియు I₂ గా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి.

  6. నైట్రేట్ కోసం గోధుమ వలయ పరీక్షలో వలయం యొక్క గోధుమ రంగుకు కారణం

    1. [Fe(CN)₅NO]²⁻
    2. [Fe(H₂O)₅NO]²⁺
    3. Fe(NO₃)₃
    4. [Fe(H₂O)₅NO₂]²⁺
    సమాధానం

    B. [Fe(H₂O)₅NO]²⁺

    Fe²⁺ తో నైట్రేట్ క్షయకరణం వల్ల ఏర్పడిన NO, Fe²⁺ తో సమన్వయం చెంది [Fe(H₂O)₅NO]²⁺ ను ఇస్తుంది. [Fe(CN)₅NO]²⁻ నైట్రోప్రుసైడ్ అయాన్.

  7. ఒకే కేటయాన్ గల ద్రావణం పలుచని HCl తో, ఆమ్లంలో H₂S తో, లేదా NH₄Cl మరియు NH₄OH తో అవక్షేపం ఇవ్వదు, కానీ అమ్మోనియా యానకంలో H₂S తో తెల్లని అవక్షేపం ఇస్తుంది. ఆ కేటయాన్

    1. Ca²⁺
    2. Mn²⁺
    3. Al³⁺
    4. Zn²⁺
    సమాధానం

    D. Zn²⁺

    సమూహాలు I, II, III లేకపోవడం వల్ల సమూహం IV లేదా V మిగులుతుంది. అమ్మోనియా H₂S లో తెల్లని సల్ఫైడ్ ZnS; MnS అయితే లేత గోధుమ రంగులో ఉండేది. Al³⁺ సమూహం III లో అవక్షేపితమయ్యేది, Ca²⁺ సల్ఫైడ్ ఇవ్వదు.

  8. లాస్సెన్ సారాన్ని FeSO₄ తో మరిగించి, తరువాత FeCl₃ మరియు HCl కలిపినప్పుడు ప్రష్యన్ నీలం రంగు వస్తుంది. ఇది ఏ ఉనికిని సూచిస్తుంది?

    1. నైట్రోజన్
    2. ఆక్సిజన్
    3. సల్ఫర్
    4. ఒక హాలోజన్
    సమాధానం

    A. నైట్రోజన్

    సారంలోని NaCN హెక్సాసయనోఫెరేట్(II) ను ఏర్పరుస్తుంది, అది Fe³⁺ తో ప్రష్యన్ నీలం Fe₄[Fe(CN)₆]₃ ను ఇస్తుంది.

  9. ఫినాల్‌ను ఇథనాల్ నుండి వేరుచేసే కారకం ఏది?

    1. షిఫ్ కారకం
    2. తటస్థ FeCl₃ ద్రావణం
    3. 2,4-DNP కారకం
    4. సోడియం లోహం
    సమాధానం

    B. తటస్థ FeCl₃ ద్రావణం

    ఫినాల్ తటస్థ FeCl₃ తో ఊదా రంగును ఇస్తుంది, ఇథనాల్ ఇవ్వదు. రెండూ సోడియంతో H₂ ను విడుదల చేస్తాయి; రెండూ 2,4-DNP తో గానీ షిఫ్ కారకంతో గానీ చర్య జరపవు.

  10. కింది వాటిలో టోలెన్ కారకాన్ని క్షయకరణం చేసి, ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయకరణం చేయనిది ఏది?

    1. ప్రొపనల్
    2. ఎసిటాల్డిహైడ్
    3. ఎసిటోన్
    4. బెంజాల్డిహైడ్
    సమాధానం

    D. బెంజాల్డిహైడ్

    ఆరోమాటిక్ ఆల్డిహైడ్‌లు ఫెహ్లింగ్ ద్రావణాన్ని క్షయకరణం చేయవు కానీ టోలెన్ కారకంతో వెండి దర్పణాన్ని ఇస్తాయి. ఎసిటాల్డిహైడ్, ప్రొపనల్ రెండింటినీ ఇస్తాయి; ఎసిటోన్ రెండింటినీ ఇవ్వదు.

  11. జలీయ NaHCO₃ తో తీవ్రంగా బుడగలు వచ్చే సమ్మేళనం ఏది?

    1. బెంజాయిక్ ఆమ్లం
    2. ఎనిలీన్
    3. బెంజాల్డిహైడ్
    4. ఫినాల్
    సమాధానం

    A. బెంజాయిక్ ఆమ్లం

    కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు కార్బోనిక్ ఆమ్లం కంటే బలమైనవి, కాబట్టి CO₂ ను విడుదల చేస్తాయి. ఫినాల్ కార్బోనిక్ ఆమ్లం కంటే బలహీనం, కాబట్టి ఇవ్వదు.

  12. కార్బిలమైన్ పరీక్ష ధనాత్మకంగా వచ్చేది

    1. N,N-డైమిథైల్ ఎనిలీన్
    2. డై ఇథైల్ అమైన్
    3. ఇథైల్ అమైన్
    4. ట్రై ఇథైల్ అమైన్
    సమాధానం

    C. ఇథైల్ అమైన్

    ప్రాథమిక అమైన్‌లు (ఆలిఫాటిక్ లేదా ఆరోమాటిక్) మాత్రమే CHCl₃ మరియు ఆల్కహాలిక్ KOH తో దుర్వాసన గల ఐసోసయనైడ్‌ను ఏర్పరుస్తాయి.

  13. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద పలుచని NH₃ లో కరిగి, HNO₃ తో ఆమ్లీకరించినప్పుడు తిరిగి కనిపించే అవక్షేపం ఏది?

    1. AgCl
    2. PbCl₂
    3. AgI
    4. AgBr
    సమాధానం

    A. AgCl

    AgCl, [Ag(NH₃)₂]⁺ ను ఏర్పరుస్తుంది, అది ఆమ్లీకరించినప్పుడు విఘటనం చెంది AgCl ను తిరిగి ఇస్తుంది. AgBr కు conc. NH₃ కావాలి, AgI కరగదు, PbCl₂ ఆమ్మైన్‌ను ఏర్పరచదు.

  14. సమూహం V లో (NH₄)₂CO₃ తో పాటు NH₄Cl ఉండటానికి కారణం

    1. Ca²⁺ ఆక్సీకరణం చెందడానికి
    2. NH₃ వాయువుగా తప్పించుకోవడానికి
    3. MgCO₃ అవక్షేపితం కాకుండా ఉండటానికి
    4. BaCO₃ కరగడానికి
    సమాధానం

    C. MgCO₃ అవక్షేపితం కాకుండా ఉండటానికి

    NH₄Cl, [CO₃²⁻] ను MgCO₃ యొక్క అయానిక లబ్ధం దాని Ksp కంటే తక్కువగా ఉండేంత తక్కువగా ఉంచుతుంది, కాబట్టి CaCO₃ మరియు BaCO₃ అవక్షేపితమవుతున్నప్పుడు Mg²⁺ ద్రావణంలోనే ఉంటుంది.

  15. CuS, PbS, HgS, Ag₂S, ZnS మరియు MnS లలో నల్లని సల్ఫైడ్‌ల సంఖ్య

    1. 2
    2. 3
    3. 4
    4. 5
    సమాధానం

    C. 4

    CuS, PbS, HgS మరియు Ag₂S నలుపు. ZnS తెలుపు, MnS లేత గోధుమ.

  16. NO ను NO⁺ గా తీసుకుంటే, [Fe(H₂O)₅NO]²⁺ లో ఐరన్ ఆక్సీకరణ స్థితి

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 0
    సమాధానం

    A. 1

    x + 0 + (+1) = +2, కాబట్టి x = +1.

  17. CrO₂Cl₂ లో క్రోమియం ఆక్సీకరణ స్థితి

    1. 4
    2. 3
    3. 2
    4. 6
    సమాధానం

    D. 6

    x + 2(−2) + 2(−1) = 0, కాబట్టి x = +6.

  18. సంతృప్త H₂S ద్రావణం [H⁺]²[S²⁻] = $1 \times 10^{-22}$ ను పాటిస్తుంది. [H⁺] = 0.2 M వద్ద, [S²⁻] విలువ $10^{-21}$ M ప్రమాణాలలో

    1. 0.5
    2. 2.5
    3. 0.25
    4. 4
    సమాధానం

    B. 2.5

    [S²⁻] = $\frac{10^{-22}}{(0.2)^2}$ = $2.5 \times 10^{-21}$ M. [H⁺] ను వర్గం చేయడం మరచిపోతే 0.5 వస్తుంది.

  19. AgCl యొక్క Ksp $1.8 \times 10^{-10}$. 0.01 M Ag⁺ నుండి AgCl అవక్షేపితం కావడం మొదలయ్యే [Cl⁻], $10^{-8}$ M ప్రమాణాలలో

    1. 18
    2. 0.18
    3. 180
    4. 1.8
    సమాధానం

    D. 1.8

    [Cl⁻] = $\frac{1.8 \times 10^{-10}}{0.01}$ = $1.8 \times 10^{-8}$ M.

  20. ఒక బఫర్‌లో 0.1 M NH₃ మరియు 0.9 M NH₄Cl ఉన్నాయి (NH₃ యొక్క Kb = $1.8 \times 10^{-5}$). దాని [OH⁻], $10^{-6}$ M ప్రమాణాలలో

    1. 2
    2. 1.8
    3. 162
    4. 1340
    సమాధానం

    A. 2

    [OH⁻] = Kb × $\frac{0.1}{0.9}$ = $2 \times 10^{-6}$ M. నిష్పత్తిని తలకిందులు చేస్తే 162 వస్తుంది; NH₄Cl ను విస్మరిస్తే సుమారు 1340 వస్తుంది.

  21. 100 mL 0.1 M AgNO₃ కు ఆధిక్య పలుచని HCl కలిపారు. అవక్షేపితమైన AgCl ద్రవ్యరాశి (g లలో) (Ag = 108, Cl = 35.5)

    1. 2.87
    2. 1.435
    3. 14.35
    4. 0.1435
    సమాధానం

    B. 1.435

    Ag⁺ మోల్‌లు = 0.1 × 0.1 = 0.01. ద్రవ్యరాశి = 0.01 × 143.5 = 1.435 g.

  22. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షలో, 4Cl⁻ + Cr₂O₇²⁻ + 6H⁺ → 2CrO₂Cl₂ + 3H₂O. ఇతర కారకాలు ఆధిక్యంలో ఉండగా, 11.7 g NaCl (58.5 g/mol) నుండి వచ్చే CrO₂Cl₂ (155 g/mol) గరిష్ఠ ద్రవ్యరాశి (g లలో)

    1. 62
    2. 15.5
    3. 7.75
    4. 31
    సమాధానం

    B. 15.5

    NaCl = 0.2 mol. నాలుగు Cl⁻ నుండి రెండు CrO₂Cl₂ వస్తాయి, కాబట్టి 0.1 mol ఏర్పడుతుంది. ద్రవ్యరాశి = 0.1 × 155 = 15.5 g.

  23. ప్రష్యన్ నీలం ఫార్ములా Fe₄[Fe(CN)₆]₃. ఒక ఫార్ములా యూనిట్‌లో సయనైడ్ అయాన్‌ల సంఖ్య

    1. 12
    2. 6
    3. 18
    4. 24
    సమాధానం

    C. 18

    మూడు [Fe(CN)₆]⁴⁻ యూనిట్‌లు ఒక్కొక్కటి ఆరు CN⁻ కలిగి ఉంటాయి: 3 × 6 = 18.

  24. PbCl₂ కు Ksp = $3.2 \times 10^{-5}$ తీసుకోండి. స్వచ్ఛ నీటిలో దాని ద్రావణీయత (లీటరుకు మోల్‌లలో)

    1. 0.005
    2. 0.04
    3. 0.2
    4. 0.02
    సమాధానం

    D. 0.02

    PbCl₂ ⇌ Pb²⁺ + 2Cl⁻, కాబట్టి Ksp = $4s^3$. $s^3 = 8 \times 10^{-6}$, కాబట్టి $s = 0.02$ M.

  25. [OH⁻] = $2 \times 10^{-6}$ M గల బఫర్‌లో, ద్రావణంలో ఉండగలిగే గరిష్ఠ [Mg²⁺] (M లలో) (Mg(OH)₂ యొక్క Ksp = $1.2 \times 10^{-11}$)

    1. 1.5
    2. 6
    3. 0.3
    4. 3
    సమాధానం

    D. 3

    [Mg²⁺] = $\frac{1.2 \times 10^{-11}}{(2 \times 10^{-6})^2}$ = $\frac{1.2 \times 10^{-11}}{4 \times 10^{-12}}$ = 3 M.

  26. H₂S తో సంతృప్తమైన ద్రావణంలో 0.01 M Zn²⁺ ఉంది, ఇక్కడ [H⁺]²[S²⁻] = $1 \times 10^{-22}$. ZnS యొక్క Ksp $1 \times 10^{-22}$. [H⁺] (M లలో) ఎంతకంటే తక్కువకు పడిపోయినప్పుడు ZnS అవక్షేపితం కావడం మొదలవుతుంది

    1. 0.01
    2. 1
    3. 0.1
    4. 0.001
    సమాధానం

    C. 0.1

    అవసరమైన [S²⁻] = $\frac{10^{-22}}{0.01}$ = $10^{-20}$ M. అప్పుడు [H⁺]² = $\frac{10^{-22}}{10^{-20}}$ = 0.01, కాబట్టి [H⁺] = 0.1 M.

  27. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: AgCl పలుచని అమ్మోనియా ద్రావణంలో [Ag(NH₃)₂]⁺ గా కరుగుతుంది. ప్రవచనం II: AgI పలుచని అమ్మోనియా ద్రావణంలో సులభంగా కరుగుతుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    AgCl పలుచని NH₃ లో డయామ్మైన్ సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, కాబట్టి I సరైనది. AgI చాలా తక్కువగా కరుగుతుంది, NH₃ లో కరగదు, కాబట్టి II సరికాదు.

  28. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: ఫినాల్ తటస్థ FeCl₃ తో ఊదా రంగును ఇస్తుంది. ప్రవచనం II: ఆల్డిహైడ్‌లు మరియు కీటోన్‌లు రెండూ 2,4-DNP కారకంతో నారింజ-పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తాయి.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి

    రెండు ప్రవచనాలూ ప్రామాణిక ఫలితాలే: ఫినాల్ రంగు గల ఐరన్ సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, రెండు కార్బొనైల్ తరగతులూ 2,4-డైనైట్రోఫినైల్‌హైడ్రజోన్‌లను ఏర్పరుస్తాయి.

  29. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సమూహం III హైడ్రాక్సైడ్‌ల అవక్షేపణలో NH₄Cl [OH⁻] ను పెంచుతుంది. ప్రవచనం II: Fe³⁺, SCN⁻ అయాన్‌లతో రక్తం వంటి ఎరుపు రంగును ఇస్తుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది

    NH₄Cl ఉమ్మడి అయాన్ ఫలితం ద్వారా [OH⁻] ను తగ్గిస్తుంది, కాబట్టి I సరికాదు. Fe³⁺ మరియు SCN⁻ రక్తం వంటి ఎరుపు [Fe(SCN)]²⁺ ను ఇస్తాయి, కాబట్టి II సరైనది.

  30. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: BaCrO₄ ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో కరుగుతుంది. ప్రవచనం II: PbCrO₄ NaOH ద్రావణంలో కరగదు.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు

    BaCrO₄ ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో కరగదు, ఖనిజ ఆమ్లాలలో మాత్రమే కరుగుతుంది, కాబట్టి I సరికాదు. PbCrO₄ NaOH లో కరుగుతుంది, కాబట్టి II సరికాదు.

  31. క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: Fe(OH)₃ మరియు Al(OH)₃ రెండూ సమూహం III లో అవక్షేపితమవుతాయి. ప్రవచనం II: Al(OH)₃ ఎరుపు గోధుమ రంగులో ఉంటుంది.

    1. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
    2. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
    3. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
    4. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
    సమాధానం

    C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు

    రెండు హైడ్రాక్సైడ్‌లూ సమూహం III లో ఉన్నాయి, కాబట్టి I సరైనది. Al(OH)₃ తెలుపు జిగురువంటిది, కాబట్టి II సరికాదు.

  32. నిశ్చితవాక్యం (A): పలుచని HCl లో H₂S తో Cu²⁺ అవక్షేపితమవుతుంది కానీ Zn²⁺ కాదు. కారణం (R): CuS ద్రావణీయతా లబ్ధం ZnS కంటే చాలా తక్కువ, కాబట్టి ఆమ్లంలో ఉండే తక్కువ [S²⁻] వద్దనే అది అవక్షేపితమవుతుంది.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ

    ఆమ్లం [S²⁻] ను తక్కువగా ఉంచుతుంది. చాలా చిన్న Ksp గల CuS కు మాత్రమే Q, Ksp కంటే ఎక్కువ అవుతుంది, కాబట్టి R, A ని వివరిస్తుంది.

  33. నిశ్చితవాక్యం (A): హాలోజన్‌ల కోసం AgNO₃ కలపడానికి ముందు లాస్సెన్ సారాన్ని పలుచని HNO₃ తో మరిగిస్తారు. కారణం (R): HNO₃ బలమైన ఆక్సీకరణ ఆమ్లం.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు

    రెండూ సత్యమే, కానీ మరిగించడానికి కారణం CN⁻ మరియు S²⁻ లను HCN మరియు H₂S గా తరిమివేసి Ag₂S మరియు AgCN అవక్షేపితం కాకుండా చేయడం; HNO₃ ఆక్సీకరణ సామర్థ్యం కాదు.

  34. నిశ్చితవాక్యం (A): బ్రోమైడ్‌లు క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఇస్తాయి. కారణం (R): K₂Cr₂O₇ మరియు conc. H₂SO₄ తో వేడి చేసినప్పుడు క్లోరైడ్ CrO₂Cl₂ ను ఇస్తుంది.

    1. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
    2. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
    3. A సత్యం కానీ R అసత్యం
    4. A అసత్యం కానీ R సత్యం
    సమాధానం

    D. A అసత్యం కానీ R సత్యం

    బ్రోమైడ్‌లు Br₂ ఆవిరిని ఇస్తాయి, CrO₂Cl₂ ఇవ్వవు, కాబట్టి A అసత్యం. R క్రోమిల్ క్లోరైడ్ చర్య గురించి సత్యమైన వాక్యం.

  35. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. NH₄Cl + NH₄OH తో Fe³⁺ b. NH₄Cl + NH₄OH తో Cr³⁺ c. NH₄Cl + NH₄OH తో Al³⁺ d. అమ్మోనియా యానకంలో H₂S తో Mn²⁺ జాబితా II: i. తెల్లని జిగురువంటి అవక్షేపం ii. ఎరుపు గోధుమ అవక్షేపం iii. ఆకుపచ్చ అవక్షేపం iv. లేత గోధుమ రంగు అవక్షేపం

    1. a-ii, b-iii, c-i, d-iv
    2. a-ii, b-iii, c-iv, d-i
    3. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    4. a-iii, b-ii, c-i, d-iv
    సమాధానం

    A. a-ii, b-iii, c-i, d-iv

    Fe(OH)₃ ఎరుపు గోధుమ (ii), Cr(OH)₃ ఆకుపచ్చ (iii), Al(OH)₃ తెలుపు జిగురువంటిది (i), MnS లేత గోధుమ (iv).

  36. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. నైట్రేట్ b. సల్ఫైడ్ c. సల్ఫేట్ d. క్లోరైడ్ జాబితా II: i. సోడియం నైట్రోప్రుసైడ్ ఊదా రంగును ఇస్తుంది ii. FeSO₄ మరియు conc. H₂SO₄ గోధుమ వలయాన్ని ఇస్తాయి iii. BaCl₂ conc. HCl లో కరగని తెల్లని అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది iv. K₂Cr₂O₇ మరియు conc. H₂SO₄ ఎరుపు ఆవిర్లను ఇస్తాయి

    1. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    2. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
    3. a-ii, b-i, c-iv, d-iii
    4. a-iii, b-i, c-ii, d-iv
    సమాధానం

    B. a-ii, b-i, c-iii, d-iv

    నైట్రేట్: గోధుమ వలయం (ii). సల్ఫైడ్: నైట్రోప్రుసైడ్ ఊదా (i). సల్ఫేట్: conc. HCl లో కరగని BaSO₄ (iii). క్లోరైడ్: క్రోమిల్ క్లోరైడ్ (iv).

  37. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. ఫినాల్ b. ఆలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్ c. ఆరోమాటిక్ ప్రాథమిక అమైన్ d. నైట్రో సమ్మేళనం జాబితా II: i. Zn మరియు NH₄Cl, తరువాత టోలెన్ కారకం బూడిద అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది ii. ఫెహ్లింగ్ ద్రావణం ఎరుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది iii. డయాజోటీకరణం, తరువాత β-నాఫ్తాల్ నారింజ-ఎరుపు రంజకాన్ని ఇస్తుంది iv. తటస్థ FeCl₃ ఊదా రంగును ఇస్తుంది

    1. a-iv, b-ii, c-iii, d-i
    2. a-ii, b-iv, c-iii, d-i
    3. a-i, b-ii, c-iii, d-iv
    4. a-iv, b-ii, c-i, d-iii
    సమాధానం

    A. a-iv, b-ii, c-iii, d-i

    ఫినాల్: FeCl₃ (iv). ఆలిఫాటిక్ ఆల్డిహైడ్: ఫెహ్లింగ్ (ii). ఆరోమాటిక్ ప్రాథమిక అమైన్: అజో రంజక పరీక్ష (iii). నైట్రో: Zn/NH₄Cl తరువాత టోలెన్ (i).

  38. ఒక ద్రావణంలో Ag⁺, Cu²⁺, Al³⁺, Mn²⁺ మరియు Ba²⁺ ఉన్నాయి. ప్రతి దశ తరువాత వడపోస్తూ, పలుచని HCl, తరువాత ఆమ్లంలో H₂S, తరువాత NH₄Cl తో NH₄OH, తరువాత అమ్మోనియా యానకంలో H₂S, చివరగా (NH₄)₂CO₃ ను ఈ క్రమంలో వాడారు. వరుస అవక్షేపాల రంగులు

    1. తెలుపు, నలుపు, ఆకుపచ్చ, తెలుపు, పసుపు
    2. తెలుపు, నలుపు, తెలుపు, లేత గోధుమ, తెలుపు
    3. నలుపు, తెలుపు, తెలుపు, లేత గోధుమ, నలుపు
    4. తెలుపు, తెలుపు, నలుపు, లేత గోధుమ, తెలుపు
    సమాధానం

    B. తెలుపు, నలుపు, తెలుపు, లేత గోధుమ, తెలుపు

    AgCl తెలుపు. CuS నలుపు. Al(OH)₃ తెలుపు జిగురువంటిది. MnS లేత గోధుమ. BaCO₃ తెలుపు. చివరి దశకు మిగిలిన అయాన్ Ba²⁺ మాత్రమే.

  39. ఒక రంగులేని ఘనపదార్థాన్ని పలుచని HCl తో చర్య జరిపినప్పుడు, సున్నపునీటిని పాలవలె మార్చే వాసనలేని వాయువు తీవ్రంగా బుడగలుగా వెలువడుతుంది. దాని జలీయ ద్రావణం చల్లగా MgSO₄ తో అవక్షేపం ఇవ్వదు కానీ మరిగించినప్పుడు తెల్లని అవక్షేపం ఇస్తుంది, ఆ లవణం జ్వాలను బంగారు పసుపు రంగులోకి మారుస్తుంది. ఆ ఘనపదార్థం

    1. Na₂CO₃
    2. NaNO₃
    3. Na₂S
    4. NaHCO₃
    సమాధానం

    D. NaHCO₃

    వాసనలేని CO₂ కార్బోనేట్ లేదా బైకార్బోనేట్‌ను సూచిస్తుంది. చల్లగా MgSO₄ తో అవక్షేపం లేకపోవడం బైకార్బోనేట్‌ను సూచిస్తుంది. బంగారు పసుపు జ్వాల Na⁺ ను సూచిస్తుంది.

  40. ఒక కర్బన సమ్మేళనం లాస్సెన్ సారంతో ప్రష్యన్ నీలం ఇస్తుంది, NaHCO₃ తో బుడగలు ఇవ్వదు, తటస్థ FeCl₃ తో ఊదా రంగును, β-నాఫ్తాల్‌తో డయాజోటీకరణం మరియు సంయోగం తరువాత నారింజ-ఎరుపు రంజకాన్ని ఇస్తుంది. ఆ సమ్మేళనం

    1. ఎనిలీన్
    2. 4-హైడ్రాక్సీబెంజాయిక్ ఆమ్లం
    3. 4-అమైనోఫినాల్
    4. 4-నైట్రోఫినాల్
    సమాధానం

    C. 4-అమైనోఫినాల్

    ప్రష్యన్ నీలం N ను సూచిస్తుంది. FeCl₃ తో ఊదా ఫినాలిక్ –OH ను సూచిస్తుంది. అజో రంజకం ఆరోమాటిక్ ప్రాథమిక –NH₂ ను సూచిస్తుంది. ఎనిలీన్‌కు ఫినాలిక్ –OH లేదు, 4-నైట్రోఫినాల్‌కు –NH₂ లేదు, 4-హైడ్రాక్సీబెంజాయిక్ ఆమ్లంలో N లేదు.

38 min left
‹
›