పాలిమర్లు
గుర్తుంచుకోవాల్సినవి
- అనేక చిన్న అణువుల (మోనోమర్లు, monomers)ను సంయోజక బంధాల ద్వారా కలపడం వల్ల ఏర్పడే పెద్ద అణువును పాలిమర్ (polymer) అంటారు. సంకలన పాలిమర్లలో (addition polymers) మోనోమర్ మొత్తం గొలుసులోకి చేరుతుంది; సంఘననం పాలిమర్లలో (condensation polymers) ప్రతి బంధం వద్ద H₂O వంటి చిన్న అణువు తొలగిపోతుంది.
- ఆల్కీన్ల సంకలన పాలిమరీకరణం (addition polymerisation) స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదికలతో (free radicals) జరిగే శృంఖల చర్య (ఆరంభం, వృద్ధి, అంతం). సంఘననం పాలిమరీకరణం రెండు ప్రమేయ సమూహాల మధ్య జరిగే సోపాన చర్య, కాబట్టి మోనోమర్లు ద్విప్రమేయ లేదా బహుప్రమేయ సమూహాలు కలిగి ఉండాలి.
- మోనోమర్లను కంఠస్థం చేయండి: ఈథీన్ (పాలిథీన్), CF₂=CF₂ (టెఫ్లాన్), CH₂=CHCl (PVC), హెక్సామెథిలీన్డయామీన్ + అడిపిక్ ఆమ్లం (నైలాన్-6,6), కాప్రోలాక్టామ్ (నైలాన్-6), ఇథిలీన్ గ్లైకాల్ + టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం (టెరిలీన్), ఫినాల్ + HCHO (బేకలైట్), బ్యుటాడయీన్ + స్టైరీన్ (బూనా-S), బ్యుటాడయీన్ + అక్రిలోనైట్రైల్ (బూనా-N).
- సహజ రబ్బరు సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్. సల్ఫర్ అడ్డు బంధాలు (వల్కనీకరణం) దానిని గట్టిగా, బలంగా, తక్కువ జిగటగా చేస్తాయి. సెల్యులోజ్ D-గ్లూకోజ్ యొక్క రేఖీయ β-1,4 పాలిమర్.
- జీవ విచ్ఛిన్న పాలిమర్లు (PHBV, నైలాన్-2-నైలాన్-6)లో ఎంజైమ్లు, సూక్ష్మజీవులు విడగొట్టగల ఎస్టర్ లేదా అమైడ్ బంధాలు ఉంటాయి.
ప్రాథమిక భావనలు: మోనోమర్, పాలిమర్, పునరావృత ప్రమాణం
మనం ఆరంభంలో తీసుకునే చిన్న అణువు మోనోమర్. వందలు లేదా వేల మోనోమర్లు కలిసినప్పుడు ఏర్పడేది పాలిమర్. గొలుసులో పునరావృతమయ్యే భాగం పునరావృత ప్రమాణం (repeat unit); ఒక గొలుసులోని పునరావృత ప్రమాణాల సంఖ్యను పాలిమరీకరణ పరిమాణం (degree of polymerisation), $n$ అంటారు.
సంకలన పాలిమర్లో పునరావృత ప్రమాణానికి మోనోమర్ ఫార్ములాయే ఉంటుంది, కాబట్టి పాలిమర్ మోలార్ ద్రవ్యరాశి మోనోమర్ ద్రవ్యరాశికి $n$ రెట్లు. సంఘననం పాలిమర్లో ప్రతి బంధం వద్ద నీరు (లేదా HCl, లేదా ఆల్కహాల్) బయటకు పోతుంది, కాబట్టి పునరావృత ప్రమాణం రెండు మోనోమర్ల మొత్తం కంటే తేలికగా ఉంటుంది.
నిజమైన నమూనా వేర్వేరు $n$ ఉన్న గొలుసుల మిశ్రమం, కాబట్టి పాలిమర్కు చెప్పే మోలార్ ద్రవ్యరాశి ఎల్లప్పుడూ సగటు విలువ. అందుకే పాలిమర్లకు స్పష్టమైన ద్రవీభవన స్థానం ఉండదు, మెత్తబడే ఉష్ణోగ్రత పరిధి ఉంటుంది.
హోమోపాలిమర్, కోపాలిమర్
హోమోపాలిమర్ (homopolymer) ఒకే రకం మోనోమర్తో ఏర్పడుతుంది: పాలిథీన్, PVC, టెఫ్లాన్, నైలాన్-6. కోపాలిమర్ (copolymer)లో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రకాల పునరావృత ప్రమాణాలు ఉంటాయి: బూనా-S, బూనా-N, నైలాన్-6,6, టెరిలీన్, బేకలైట్, PHBV. పదాలను జాగ్రత్తగా గమనించండి. నైలాన్-6,6 రెండు వేర్వేరు మోనోమర్లతో ఏర్పడుతుంది; ఆ రెండూ రెండు చివరలా చర్య జరుపుతాయి కాబట్టి గొలుసు A–B–A–B గా ఒకదాని తరువాత ఒకటి వస్తుంది. ఈ నిర్వచనం ప్రకారం అది కోపాలిమర్. నైలాన్-6 ఒకే మోనోమర్ కాప్రోలాక్టామ్ నుండి వస్తుంది, కాబట్టి అది హోమోపాలిమర్.
పాలిమర్ల వర్గీకరణ
ఒకే పద్ధతి అన్నిటినీ కవర్ చేయదు, కాబట్టి అనేక రకాలుగా వర్గీకరిస్తాం.
| ఆధారం | తరగతులు | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| మూలం | సహజ, అర్ధ-సంశ్లేషిత, సంశ్లేషిత | సెల్యులోజ్, రబ్బరు; సెల్యులోజ్ ఎసిటేట్; నైలాన్, PVC |
| నిర్మాణం | రేఖీయ, శాఖిత, అడ్డు బంధిత (జాలక) | HDPE; LDPE; బేకలైట్, వల్కనైజ్డ్ రబ్బరు |
| పాలిమరీకరణ విధానం | సంకలనం (శృంఖల వృద్ధి), సంఘననం (సోపాన వృద్ధి) | పాలిథీన్, టెఫ్లాన్; నైలాన్-6,6, టెరిలీన్ |
| అణు బలాలు | ఎలాస్టోమర్, ఫైబర్, థర్మోప్లాస్టిక్, థర్మోసెట్టింగ్ | బూనా-S; నైలాన్-6,6; PVC; బేకలైట్ |
నిర్మాణమే ప్రవర్తనను నిర్ణయిస్తుంది. రేఖీయ గొలుసులు దగ్గరగా అమరతాయి, కాబట్టి పాలిమర్ సాంద్రంగా, బలంగా ఉంటుంది. శాఖలు గొలుసులను దూరంగా ఉంచుతాయి, కాబట్టి పాలిమర్ మెత్తగా, తక్కువ సాంద్రతతో ఉంటుంది. అడ్డు బంధాలు గొలుసులను శాశ్వతంగా బిగిస్తాయి.
- ఎలాస్టోమర్లు (elastomers): బలహీన బలాలు, చుట్టలు చుట్టుకున్న గొలుసులు; సాగి మళ్ళీ యథాస్థితికి వస్తాయి (రబ్బరు, బూనా-S).
- ఫైబర్లు (fibres): బలమైన హైడ్రోజన్ బంధం లేదా ద్విధ్రువ ఆకర్షణ, గొలుసులు సమాంతరంగా అమరి ఉంటాయి (నైలాన్-6,6, టెరిలీన్).
- థర్మోప్లాస్టిక్లు (thermoplastics): వేడిచేస్తే మెత్తబడతాయి, చల్లారితే గట్టిపడతాయి, మళ్ళీ మళ్ళీ మలచవచ్చు (పాలిథీన్, PVC).
- థర్మోసెట్టింగ్ పాలిమర్లు (thermosetting polymers): మలచేటప్పుడే అడ్డు బంధాలు ఏర్పడతాయి, కాబట్టి గట్టిపడిన తరువాత వేడిచేస్తే కాలి మాడిపోతాయి (బేకలైట్).
సంకలన పాలిమరీకరణం (శృంఖల వృద్ధి)
మోనోమర్ ఆల్కీన్ లేదా ప్రతిక్షేపిత ఆల్కీన్. ఒక C=C π బంధం విడిపోయి రెండు σ బంధాలుగా మారుతుంది, కాబట్టి ఏ పరమాణువూ బయటకు పోదు. చర్య ఒక చర్యాశీల మధ్యస్థం ద్వారా జరుగుతుంది; ఈ అధ్యాయంలోని పాలిమర్లకు ఇది స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక (free radical). మూడు దశలు ఉంటాయి.
- ఆరంభం (initiation). బెంజాయిల్ పెరాక్సైడ్ లేదా పర్సల్ఫేట్ వంటి ఆరంభకం సమ విచ్ఛిత్తి చెంది ప్రాతిపదికలను ఇస్తుంది; ప్రాతిపదిక మోనోమర్ C=C పై దాడి చేసి పెద్ద ప్రాతిపదికను ఇస్తుంది.
- వృద్ధి (propagation). గొలుసు ప్రాతిపదిక తరువాతి మోనోమర్పై దాడి చేస్తుంది, ప్రాతిపదిక కేంద్రం కొత్త చివరకు మారుతుంది. ఇది అనేక వేల సార్లు, చాలా వేగంగా పునరావృతమవుతుంది.
- అంతం (termination). రెండు గొలుసు ప్రాతిపదికలు కలిసిపోతాయి, లేదా ఒక ప్రాతిపదిక మరో గొలుసు నుండి హైడ్రోజన్ను తీసుకుంటుంది; వృద్ధి ఆగిపోతుంది.

చిత్రం 2.1: ఈథీన్ స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక శృంఖల వృద్ధి
శృంఖల వృద్ధిని సోపాన వృద్ధి నుండి వేరుచేసే రెండు లక్షణాలు ఉన్నాయి. మొదటి క్షణం నుంచే అధిక మోలార్ ద్రవ్యరాశి గల గొలుసులు ఏర్పడతాయి, కాబట్టి మిశ్రమంలో మోనోమర్, పొడవైన పాలిమర్ మాత్రమే ఉంటాయి, మధ్యస్థ పరిమాణాలు దాదాపు ఉండవు. మోనోమర్ ఒకేసారి కాక క్రమంగా ఖర్చవుతుంది.
పాలిథీన్
పరిస్థితులను బట్టి ఈథీన్ రెండు చాలా భిన్నమైన పాలిమర్లను ఇస్తుంది.
- LDPE (అల్ప సాంద్రత పాలిథీన్): ఈథీన్ను 1000–2000 atm, 350–570 K వద్ద కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్తో చర్య జరుపుతారు. పెరుగుతున్న ప్రాతిపదిక మరో గొలుసు మధ్య నుండి హైడ్రోజన్ను లాగుతుంది, అక్కడ కొత్త శాఖ మొదలవుతుంది. ఫలితం ఎక్కువగా శాఖితమై, మెత్తగా, సరళంగా, తక్కువ సాంద్రతతో ఉంటుంది. దీనిని ఫిల్మ్లు, నొక్కే సీసాలు, తీగల ఇన్సులేషన్కు వాడతారు.
- HDPE (అధిక సాంద్రత పాలిథీన్): ఈథీన్ను 6–7 atm, 333–343 K వద్ద జీగ్లర్–నట్టా ఉత్ప్రేరకం, అంటే TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃ సమక్షంలో చర్య జరుపుతారు. గొలుసులు రేఖీయంగా ఉండి దగ్గరగా అమరతాయి, కాబట్టి గట్టి, సాంద్రమైన, దృఢమైన పాలిమర్ వస్తుంది; బకెట్లు, పైపులు, బొమ్మలకు వాడతారు. ఇది సమన్వయ ప్రక్రియ (స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక ప్రక్రియ కాదు).
టెఫ్లాన్, PVC
టెఫ్లాన్ (పాలిటెట్రాఫ్లోరోఈథీన్, PTFE) CF₂=CF₂ ను పర్సల్ఫేట్ ఆరంభకంతో పీడనం కింద వేడిచేయడం వల్ల వస్తుంది. C–F బంధం చాలా బలమైనది, ఫ్లోరిన్ కవచం కార్బన్ వెన్నెముకను కాపాడుతుంది; కాబట్టి ఇది ఆమ్లాలను, క్షారాలను, వేడిని తట్టుకుంటుంది, దానికి ఏదీ అంటుకోదు. నాన్-స్టిక్ వంట పాత్రలపై పూతగా వాడతారు, గాస్కెట్లు, సీళ్ళు తయారుచేస్తారు.
PVC (పాలివినైల్ క్లోరైడ్) CH₂=CHCl నుండి స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక పాలిమరీకరణం ద్వారా వస్తుంది. దృఢమైన PVC నీటి పైపులు, కిటికీ చట్రాలకు వాడతారు; ప్లాస్టిసైజర్ కలిపితే సరళంగా మారి కేబుల్ కవర్లకు, రెయిన్కోట్లకు ఉపయోగపడుతుంది. దీని పునరావృత ప్రమాణం –CH₂–CHCl– మోలార్ ద్రవ్యరాశి 62.5 g mol⁻¹.
సంఘననం పాలిమరీకరణం (సోపాన వృద్ధి)
ఇక్కడ మోనోమర్లలో –NH₂ తో –COOH, లేదా –OH తో –COOH వంటి రెండు (లేదా ఎక్కువ) చర్యాశీల సమూహాలు ఉంటాయి. చర్యాశీలంగా ఉన్న ఏ రెండు అణువులైనా, పరిమాణంతో సంబంధం లేకుండా, కలుస్తాయి; ప్రతిసారీ ఒక చిన్న అణువు తొలగిపోతుంది. మొదట డైమర్లు ఏర్పడతాయి, తరువాత అవి కలిసి టెట్రామర్లు అవుతాయి, ఇలా సాగుతుంది. మోలార్ ద్రవ్యరాశి నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది; దాదాపు మోనోమర్ అంతా ఖర్చయ్యాకే చాలా పొడవైన గొలుసులు ఏర్పడతాయి. ఒక మోనోమర్ కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉన్నా, లేదా ఒకే చర్యాశీల సమూహం గల మలినం ఉన్నా, గొలుసు చివర మూసుకుపోయి పొడవు పరిమితమవుతుంది.
గొలుసులో $n$ పునరావృత ప్రమాణాలు ఉంటే, ప్రతి ప్రమాణం రెండు మోనోమర్ అణువులతో ఏర్పడుతుంది కాబట్టి $2n$ మోనోమర్ అణువులు, $2n-1$ కొత్త బంధాలు ఉంటాయి; అందువల్ల $2n-1$ నీటి అణువులు బయటకు పోతాయి. $n$ పెద్దదైతే $2n$ అని రాస్తాం.

చిత్రం 2.2: నైలాన్-6,6, టెరిలీన్ సోపాన వృద్ధి
నైలాన్-6,6
హెక్సామెథిలీన్డయామీన్, H₂N(CH₂)₆NH₂, అడిపిక్ ఆమ్లం, HOOC(CH₂)₄COOH లను సుమారు 553 K వద్ద అధిక పీడనం కింద వేడిచేస్తారు. మొదటి అంకె డయామీన్లోని కార్బన్ల సంఖ్యను, రెండవ అంకె డైఆమ్లంలోని కార్బన్ల సంఖ్యను సూచిస్తుంది. గొలుసును అమైడ్ బంధాలు, పక్క గొలుసులను N–H, C=O ల మధ్య హైడ్రోజన్ బంధాలు పట్టి ఉంచుతాయి, కాబట్టి ఇది బలమైన ఫైబర్లుగా తిప్పబడుతుంది. ఉపయోగాలు: తాళ్ళు, టైర్ కార్డులు, బట్టలు, గేర్లు.
పునరావృత ప్రమాణం –NH(CH₂)₆NHCO(CH₂)₄CO–, C₁₂H₂₂N₂O₂, మోలార్ ద్రవ్యరాశి 226 g mol⁻¹ (116 + 146 − 36).
నైలాన్-6
కాప్రోలాక్టామ్ అనే ఏడు సభ్యుల చక్రీయ అమైడ్ను కొద్దిపాటి నీటితో 533–543 K వద్ద వేడిచేస్తారు. నీరు కొన్ని వలయాలను తెరిచి 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం (6-aminohexanoic acid)గా మారుస్తుంది; ఒక అణువులోని అమైనో చివర మరో అణువులోని లాక్టామ్ కార్బొనైల్పై దాడి చేసి దానిని తెరుస్తుంది. ఇది వలయ-విచ్ఛేద సంకలనం కాబట్టి ఏ చిన్న అణువూ తొలగిపోదు, పాలిమర్ పునరావృత ప్రమాణానికి కాప్రోలాక్టామ్ ఫార్ములాయే, C₆H₁₁NO (113 g mol⁻¹), ఉంటుంది. దీనిని పాలిఅమైడ్లలో ఒకటిగా లెక్కిస్తారు, ఇది హోమోపాలిమర్. ఉపయోగాలు: టైర్ కార్డులు, బట్టలు, తాళ్ళు.
టెరిలీన్ (డాక్రాన్, పాలిఇథిలీన్ టెరిఫ్తాలేట్)
ఇథిలీన్ గ్లైకాల్, టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం (బెంజీన్-1,4-డైకార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం)లను జింక్ ఎసిటేట్, ఆంటిమొని ట్రైఆక్సైడ్ వంటి ఉత్ప్రేరకంతో 420–460 K వద్ద వేడిచేస్తారు. బంధం ఎస్టర్. పునరావృత ప్రమాణం –OCH₂CH₂O–CO–C₆H₄–CO– C₁₀H₈O₄, 192 g mol⁻¹ (62 + 166 − 36). ఇది పాలిఎస్టర్; ముడతలు పడని దుస్తులు, తెరచాపలు, సీసాలకు వాడతారు.
బేకలైట్
ఫినాల్, మెథనాల్ (HCHO)లను ఆమ్లం లేదా క్షారం సమక్షంలో సంఘననం చేస్తారు. మెథనాల్ ఫినాల్ యొక్క ఆర్థో, పారా స్థానాలపై దాడి చేసి హైడ్రాక్సీమెథిలిఫినాల్లను ఇస్తుంది, అవి –CH₂– వంతెనల ద్వారా కలుస్తాయి.
- ఆమ్ల ఉత్ప్రేరకంతో, ఒక మోల్ ఫినాల్కు ఒక మోల్ కంటే తక్కువ HCHO ఉన్నప్పుడు, నోవోలాక్ (novolac) అనే రేఖీయ, ద్రవీభవించే పాలిమర్ ఏర్పడుతుంది.
- నోవోలాక్ను హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్తో వేడిచేస్తే అదనపు –CH₂– వంతెనలు అందుతాయి, దృఢమైన త్రిమితీయ జాలకం, బేకలైట్, ఏర్పడుతుంది.
బేకలైట్ గట్టి, ద్రవీభవించని, అడ్డు బంధిత థర్మోసెట్టింగ్ పాలిమర్, మంచి ఇన్సులేటర్. విద్యుత్ స్విచ్లు, పెనం పిడులు, దువ్వెనలకు వాడతారు.
కోపాలిమర్లు: బూనా-S, బూనా-N
రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వేర్వేరు మోనోమర్లు ఒకే గొలుసులో కలిసినప్పుడు కోపాలిమర్ ఏర్పడుతుంది. బూనా (Buna) అనే పేరు బుటాడయీన్, నా (సోడియం, తొలి ఉత్ప్రేరకం) నుండి వచ్చింది.
- బూనా-S: 1,3-బ్యుటాడయీన్, స్టైరీన్ (C₆H₅CH=CH₂), ఉత్ప్రేరకంగా సోడియం. ఇది గట్టిది, రాపిడిని తట్టుకుంటుంది; టైర్లకు, ఫ్లోర్ టైల్స్కు వాడతారు.
- బూనా-N: 1,3-బ్యుటాడయీన్, అక్రిలోనైట్రైల్ (CH₂=CH–CN). ఇది నూనెను, పెట్రోల్ను తట్టుకుంటుంది, కాబట్టి ఆయిల్ సీళ్ళు, గొట్టాలు, ట్యాంకు లైనింగ్లకు వాడతారు.
బ్యుటాడయీన్ తన చివరి కార్బన్ల ద్వారా కలుస్తుంది (1,4-సంకలనం), గొలుసు లోపల ఒక C=C మిగులుతుంది. ఆ మిగిలిన ద్విబంధం వల్లే ఈ రబ్బర్లను ఇంకా వల్కనీకరించవచ్చు.
సహజ రబ్బరు, వల్కనీకరణం
సహజ రబ్బరు ఐసోప్రీన్ (2-మెథిల్బ్యుటా-1,3-డయీన్, C₅H₈, 68 g mol⁻¹) పాలిమర్; ప్రతి ద్విబంధం వద్ద సిస్ జ్యామితితో 1,4 స్థానాల్లో కలుస్తుంది. సిస్ ద్విబంధాలు ప్రతి ప్రమాణంలో వంపు తెస్తాయి, కాబట్టి గొలుసులు వరుసగా అమరలేవు, గట్టిగా ప్యాక్ కావు. అవి యాదృచ్ఛికంగా చుట్టలు చుట్టుకుని ఉంటాయి; సాగడం, యథాస్థితికి రావడం ఇందువల్లే.
ముడి రబ్బరులో లోపాలు ఉన్నాయి: అది మెత్తగా, జిగటగా ఉంటుంది, త్వరగా అరిగిపోతుంది, వేడిగా ఉంటే అంటుకుంటుంది, చల్లగా ఉంటే పెళుసుగా మారుతుంది, కర్బన ద్రావణులలో నెమ్మదిగా కరుగుతుంది. దీనిని సల్ఫర్తో 373–415 K వద్ద వేడిచేస్తే (వల్కనీకరణం, vulcanisation) ఇవి సరిచేయబడతాయి. సల్ఫర్ పరమాణువులు ద్విబంధాల పక్కన ఉన్న చర్యాశీల ఆల్లైలిక్ స్థానాల వద్ద పక్క గొలుసుల మధ్య –S–S– లేదా –S– వంతెనలను ఏర్పరుస్తాయి. అడ్డు బంధాలు గొలుసులు ఒకదానిపై ఒకటి జారిపోకుండా శాశ్వతంగా ఆపుతాయి; కాబట్టి రబ్బరు గట్టిగా, బలంగా, ఎక్కువ స్థితిస్థాపకంగా మారుతుంది, వేడి, ద్రావణుల ప్రభావం తగ్గుతుంది. సల్ఫర్ ఎంత ఎక్కువైతే ఉత్పత్తి అంత దృఢం: కొన్ని శాతం ఉంటే సరళమైన టైర్ రబ్బరు, 30 శాతం లేదా ఎక్కువైతే గట్టి ఎబొనైట్ వస్తుంది.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సిస్ వంపు, సల్ఫర్ కుట్టు." సిస్ గొలుసును వంచి చుట్టలు చుట్టిస్తుంది; సల్ఫర్ ఆ చుట్టలను కలిపి కుడుతుంది. రబ్బరు ఎందుకు సాగుతుందో, వల్కనీకరణం ఏమి మారుస్తుందో గుర్తుంచుకోవడానికి దీనిని వాడండి.
సెల్యులోజ్
సెల్యులోజ్ మొక్కల కణ కవచాల నిర్మాణ పాలిమర్: పత్తిలో సుమారు 90 శాతం, కలపలో సుమారు సగం సెల్యులోజ్. ఇది ఒక వలయం C-1 ను తరువాతి వలయం C-4 తో కలిపే β-1,4-గ్లైకోసిడిక్ బంధాలతో β-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాల రేఖీయ పాలిమర్. దీని ఫార్ములా (C₆H₁₀O₅)n, పునరావృత ప్రమాణం 162 g mol⁻¹. ఆమ్లంతో జలవిశ్లేషణ చేస్తే D-గ్లూకోజ్ మాత్రమే వస్తుంది; విడిపోయే ప్రతి బంధానికి ఒక నీటి అణువు చేరుతుంది:
β బంధాల వల్ల ప్రతి ప్రమాణం దాని ముందు ప్రమాణానికి తిరగబడి ఉంటుంది, కాబట్టి గొలుసు నేరుగా ఉండే రిబ్బన్ వంటిది. ఇలాంటి అనేక రిబ్బన్లు పక్కపక్కన ఉండి హైడ్రోజన్ బంధాలతో బలమైన ఫైబర్లుగా ఏర్పడతాయి. అందుకే సెల్యులోజ్ గట్టిగా ఉంటుంది, కరగదు. β బంధాలను విడగొట్టే ఎంజైమ్ మనిషిలో లేదు, కాబట్టి దానిని జీర్ణం చేసుకోలేం. α-D-గ్లూకోజ్తో α-1,4 బంధాలతో ఏర్పడిన స్టార్చ్ చుట్టలు చుట్టుకుని ఉంటుంది, జీర్ణమవుతుంది. సెల్యులోజ్ను ఎసిటిక్ ఎన్హైడ్రైడ్తో చర్య జరిపితే సెల్యులోజ్ ఎసిటేట్ (రేయాన్ రకం ఫైబర్లలో వాడే అర్ధ-సంశ్లేషిత పాలిమర్) వస్తుంది, HNO₃ తో సెల్యులోజ్ నైట్రేట్ వస్తుంది.
జీవ విచ్ఛిన్న పాలిమర్లు
చాలా సంశ్లేషిత పాలిమర్లు మట్టిలో, నీటిలో శతాబ్దాలు ఉంటాయి. జీవ విచ్ఛిన్న పాలిమర్లలో సూక్ష్మజీవులు, ఎంజైమ్లు జలవిశ్లేషణ చేసి చిన్న అణువులుగా విడగొట్టగల బంధాలు ఉంటాయి.
- PHBV (పాలి-β-హైడ్రాక్సీబ్యుటిరేట్-కో-β-హైడ్రాక్సీవాలరేట్): 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, CH₃CH(OH)CH₂COOH, 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లం, CH₃CH₂CH(OH)CH₂COOH ల కోపాలిఎస్టర్. బాక్టీరియా, ఎంజైమ్లు దీనిని విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి. ఉపయోగాలు: ప్యాకింగ్, ఎముకల చికిత్స పరికరాలు, నియంత్రిత ఔషధ విడుదల.
- నైలాన్-2-నైలాన్-6: గ్లైసీన్, H₂NCH₂COOH ("2" కార్బన్), 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం, H₂N(CH₂)₅COOH ("6" కార్బన్) ల ఒకదాని తరువాత ఒకటి వచ్చే కోపాలిఅమైడ్. దీనిలోని అమైడ్ బంధాలు సహజ ప్రొటీన్ రకం బంధాలను పోలి ఉంటాయి కాబట్టి ఇది జీవ విచ్ఛిన్నమవుతుంది.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "నైలాన్-2-నైలాన్-6: రెండు కార్బన్ల గ్లైసీన్, ఆరు కార్బన్ల అమైనో ఆమ్లం, డయామీన్ లేదు." నిర్మాణాన్ని బట్టీ పట్టకుండానే మోనోమర్లను గుర్తుచేసుకోవడానికి దీనిని వాడండి.
పోలిన వాటి పోలిక
| పాలిమర్ | మోనోమర్(లు) | రకం | బంధం లేదా గమనిక |
|---|---|---|---|
| పాలిథీన్ | ఈథీన్ | సంకలనం | LDPE: O₂, అధిక పీడనం; HDPE: జీగ్లర్–నట్టా |
| టెఫ్లాన్ | CF₂=CF₂ | సంకలనం | పర్సల్ఫేట్, పీడనం |
| PVC | CH₂=CHCl | సంకలనం | స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక |
| బూనా-S | బ్యుటాడయీన్, స్టైరీన్ | సంకలన కోపాలిమర్ | Na ఉత్ప్రేరకం |
| బూనా-N | బ్యుటాడయీన్, అక్రిలోనైట్రైల్ | సంకలన కోపాలిమర్ | నూనెను తట్టుకుంటుంది |
| నైలాన్-6,6 | HMDA, అడిపిక్ ఆమ్లం | సంఘననం | అమైడ్, H₂O తొలగుతుంది |
| నైలాన్-6 | కాప్రోలాక్టామ్ | వలయ-విచ్ఛేదం | అమైడ్, ఏదీ తొలగదు |
| టెరిలీన్ | గ్లైకాల్, టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం | సంఘననం | ఎస్టర్, H₂O తొలగుతుంది |
| బేకలైట్ | ఫినాల్, HCHO | సంఘననం | అడ్డు బంధిత |
సాధించిన ఉదాహరణలు
ఉదాహరణ 1: పాలిథీన్ సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి 56 000 g mol⁻¹. సగటు పాలిమరీకరణ పరిమాణం కనుక్కోండి.
పునరావృత ప్రమాణం –CH₂–CH₂– = 28 g mol⁻¹.
$n = \frac{56000}{28} = 2000$.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: సంకలన పాలిమర్ పునరావృత ప్రమాణానికి మోనోమర్ ఫార్ములాయే ఉంటుంది, కాబట్టి భాగిస్తే చాలు.
ఉదాహరణ 2: 100 పునరావృత ప్రమాణాలున్న నైలాన్-6,6: మోలార్ ద్రవ్యరాశి, ఒక మోల్ గొలుసుకు విడుదలయ్యే నీటి మోల్లు (చివరి సమూహాలను విస్మరించండి).
పునరావృత ప్రమాణం = C₁₂H₂₂N₂O₂ = 144 + 22 + 28 + 32 = 226.
ద్రవ్యరాశి = 100 × 226 = 22 600 g mol⁻¹.
నీరు: ప్రతి పునరావృత ప్రమాణం ఒక డయామీన్, ఒక డైఆమ్లం నుండి వస్తుంది; గొలుసులో వాటిని కలపడానికి 2 H₂O ఖర్చవుతుంది, కాబట్టి సుమారు 2 × 100 = 200 mol.
ద్రవ్యరాశితో సరిచూడండి: 100 × (116 + 146) = 26 200; 26 200 − 200 × 18 = 22 600. ✓
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: కొత్త బంధాలను లెక్కించినా, నీటి ద్రవ్యరాశిని తీసివేసినా ఒకే సమాధానం వస్తుంది.
ఉదాహరణ 3: 1.66 kg టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం అధిక ఇథిలీన్ గ్లైకాల్తో పూర్తిగా చర్య జరిపింది. ఏర్పడే టెరిలీన్ గరిష్ఠ ద్రవ్యరాశి కనుక్కోండి (పొడవైన గొలుసులు, చివరలను విస్మరించండి).
టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం, C₈H₆O₄ = 166, కాబట్టి మోల్లు = 1660 / 166 = 10.
ప్రతి మోల్ ఆమ్లం 192 g గల ఒక పునరావృత ప్రమాణం అవుతుంది.
ద్రవ్యరాశి = 10 × 192 = 1920 g.
నిత్యత్వంతో సరిచూడండి: వాడిన గ్లైకాల్ = 10 × 62 = 620 g, మొత్తం ఇన్పుట్ 2280 g, బయటకు పోయిన నీరు 20 × 18 = 360 g, కాబట్టి 2280 − 360 = 1920 g. ✓
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: పునరావృత ప్రమాణంలోనే తొలగిన నీరు లెక్కలోకి వచ్చేసింది.
ఉదాహరణ 4: ఒక బూనా-S నమూనాలో బ్యుటాడయీన్ : స్టైరీన్ మోల్ నిష్పత్తి 3 : 1. స్టైరీన్ ద్రవ్యరాశి శాతం కనుక్కోండి.
బ్యుటాడయీన్ ప్రమాణం C₄H₆ = 54, స్టైరీన్ ప్రమాణం C₈H₈ = 104.
3 : 1 కి: బ్యుటాడయీన్ ద్రవ్యరాశి = 162, స్టైరీన్ = 104; మొత్తం = 266.
స్టైరీన్ % = $\frac{104}{266} \times 100 = 39.1$.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: సంకలన పాలిమరీకరణంలో ప్రతి మోనోమర్ పూర్తిగా గొలుసులోకి చేరుతుంది, కాబట్టి ప్రమాణ ద్రవ్యరాశులు మోనోమర్ ద్రవ్యరాశులకు సమానం.
ఉదాహరణ 5: వల్కనైజ్డ్ రబ్బరులో ద్రవ్యరాశి ప్రకారం 3.2 శాతం సల్ఫర్ ఉంది. ఒక సల్ఫర్ పరమాణువుకు ఎన్ని ఐసోప్రీన్ ప్రమాణాలు ఉన్నాయో అంచనా వేయండి.
100 g తీసుకోండి. సల్ఫర్ = 3.2 g = 0.1 mol. రబ్బరు హైడ్రోకార్బన్ = 96.8 g.
ఐసోప్రీన్ ప్రమాణాలు = 96.8 / 68 = 1.42 mol.
నిష్పత్తి = 1.42 / 0.1 ≈ ఒక S పరమాణువుకు 14 ఐసోప్రీన్ ప్రమాణాలు.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: పునరావృత ప్రమాణం C₅H₈, కాబట్టి ద్రవ్యరాశి ప్రమాణాల మోల్లుగా మారుతుంది, వాటిని S మోల్లతో నేరుగా పోల్చవచ్చు.
ఉదాహరణ 6: ఏ జత తప్పుగా జతచేయబడిందో కారణాలతో నిర్ణయించండి: (a) HDPE, TiCl₄ మరియు Al(C₂H₅)₃; (b) నైలాన్-6, ప్రతి బంధం వద్ద నీరు తొలగడం; (c) బేకలైట్, థర్మోసెట్టింగ్; (d) PVC, స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక.
(a) సరైనది, జీగ్లర్–నట్టా.
(b) కాప్రోలాక్టామ్ వలయ-విచ్ఛేదం ద్వారా తెరుచుకుంటుంది, ప్రతి బంధం వద్ద ఏ చిన్న అణువూ తొలగదు, కాబట్టి (b) తప్పు జత.
(c), (d) సరైనవి.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: ఏమి తొలగుతుందని అడిగే ముందు మోనోమర్ ఏమిటో అడగండి. లాక్టామ్లో సంఘననం చెందడానికి స్వేచ్ఛా –COOH, –NH₂ లేవు.
ఉదాహరణ 7: 116 g హెక్సామెథిలీన్డయామీన్, 146 g అడిపిక్ ఆమ్లం పూర్తిగా చర్య జరిపి పొడవైన గొలుసులు ఏర్పడ్డాయి. పాలిమర్ ద్రవ్యరాశి, నీటి ద్రవ్యరాశి కనుక్కోండి.
మోల్లు: 116 / 116 = 1; 146 / 146 = 1. సమమోలార్, కాబట్టి రెండూ పూర్తిగా వాడబడతాయి.
పెద్ద గొలుసులకు, నీరు ≈ 2 mol × 18 = 36 g.
పాలిమర్ = (116 + 146) − 36 = 226 g.
ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది: రెండు ద్విప్రమేయ మోనోమర్లు సమమోలార్ నిష్పత్తిలో ఉంటే గొలుసులు పొడవుగా పెరుగుతాయి. ద్రవ్యరాశి నిత్యత్వం పాటిస్తుంది.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా: "సంకలనంలో అన్నీ చేరతాయి, సంఘననంలో చుక్క రాలుతుంది." సంకలనంలో అన్ని పరమాణువులూ గొలుసులో చేరతాయి; సంఘననం నీటిని రాల్చుతుంది. ఏ సంఖ్యా ప్రశ్నలోనైనా పునరావృత ప్రమాణ ద్రవ్యరాశిని నిర్ణయించడానికి దీనిని వాడండి.
ఉపయోగాల సంక్షిప్త పట్టిక
- LDPE: ఫిల్మ్లు, క్యారీ బ్యాగులు, తీగల ఇన్సులేషన్. HDPE: పైపులు, డబ్బాలు, బొమ్మలు.
- PVC: పైపులు, నేల కవర్లు, కేబుల్ తొడుగు.
- టెఫ్లాన్: నాన్-స్టిక్ పూత, రసాయనాలను తట్టుకునే సీళ్ళు.
- నైలాన్-6,6, నైలాన్-6: తాళ్ళు, టైర్ కార్డు, మేజోళ్ళు, చేపల వలల దారాలు, గేర్లు.
- టెరిలీన్: దుస్తులు (తరచూ పత్తితో కలిపి), తెరచాపలు, టేపులు.
- బేకలైట్: విద్యుత్ సామగ్రి, పిడులు.
- బూనా-S: టైర్లు. బూనా-N: ఆయిల్ సీళ్ళు, గొట్టాలు.
- సహజ రబ్బరు (వల్కనైజ్డ్): టైర్లు, గొట్టాలు, చేతి తొడుగులు, బెల్టులు.
- PHBV, నైలాన్-2-నైలాన్-6: శరీరంలో లేదా మట్టిలో విచ్ఛిన్నమయ్యే వాడిపారేసే ప్యాకింగ్, వైద్య వస్తువులు.
సాధారణ పొరపాట్లు
- నైలాన్-6 ను నీరు కోల్పోయే సంఘననం ఉత్పన్నం అనడం → అది కాప్రోలాక్టామ్ వలయ-విచ్ఛేద పాలిమర్, ఏదీ కోల్పోదు.
- నైలాన్-6,6 కు "ఒకే పేరు" ఉందని హోమోపాలిమర్ అనడం → అది రెండు వేర్వేరు మోనోమర్లతో ఏర్పడిన కోపాలిమర్.
- సంఘననం పాలిమర్ పునరావృత ప్రమాణాన్ని రెండు మోనోమర్ల మొత్తంగా రాయడం → ప్రతి పునరావృత ప్రమాణానికి 2 H₂O (లేదా తగిన చిన్న అణువు) తీసివేయండి.
- HDPE "హై" కాబట్టి శాఖితం అని నమ్మడం → HDPE రేఖీయం, సాంద్రం; శాఖితమైనది LDPE.
- సహజ రబ్బరుకు ట్రాన్స్ జ్యామితి రాయడం → అది సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్; ట్రాన్స్ రూపం గట్టాపర్చా.
- వేడిచేస్తే వల్కనీకరణం సల్ఫర్ గొలుసులను తొలగిస్తుందని అనుకోవడం → అడ్డు బంధాలు శాశ్వతం; సల్ఫర్ వంతెనలను ఏర్పరుస్తుంది, ఉత్పత్తి గట్టిపడుతుంది.
- ఫినాల్-ఫార్మాల్డిహైడ్ నోవోలాక్ కరుగుతుంది కాబట్టి బేకలైట్ను థర్మోప్లాస్టిక్ అనుకోవడం → నోవోలాక్ రేఖీయ మధ్యస్థం; గట్టిపడిన జాలకం థర్మోసెట్టింగ్.
- అక్షరంతో బూనా-N, బూనా-S లను కలపడం → N అంటే అక్రిలోనైట్రైల్ (నైట్రైల్), S అంటే స్టైరీన్.
- సెల్యులోజ్ను α-గ్లూకోజ్ పాలిమర్ అనడం, లేదా మనిషి జీర్ణం చేసుకుంటాడనడం → సెల్యులోజ్ β-1,4 బంధాలతో β-D-గ్లూకోజ్; మనిషి జీర్ణం చేసుకోలేడు.
- నైలాన్-2-నైలాన్-6 లో డయామీన్ ఉందనడం → "2", "6" అనేవి రెండు అమైనో ఆమ్లాలు (గ్లైసీన్, 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం).
శీఘ్ర పునశ్చరణ
- సంకలన పాలిమర్: పునరావృత ప్రమాణం = మోనోమర్; సంఘననం పాలిమర్: ప్రతి బంధం వద్ద చిన్న అణువు (H₂O) తొలగుతుంది.
- $M = n \times M_{repeat\ unit}$, నమూనాలోని గొలుసులకు వేర్వేరు $n$ ఉంటాయి, కాబట్టి మోలార్ ద్రవ్యరాశి సగటు.
- స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక సంకలనం: ఆరంభం, వృద్ధి, అంతం.
- LDPE: 1000–2000 atm, 350–570 K, కొద్దిపాటి O₂ లేదా పెరాక్సైడ్, శాఖితం. HDPE: 6–7 atm, 333–343 K, TiCl₄ + Al(C₂H₅)₃, రేఖీయం.
- టెఫ్లాన్: CF₂=CF₂, పర్సల్ఫేట్; PVC: CH₂=CHCl.
- నైలాన్-6,6: HMDA + అడిపిక్ ఆమ్లం, 553 K, పునరావృత ప్రమాణం 226.
- నైలాన్-6: కాప్రోలాక్టామ్ + నీరు, 533–543 K, పునరావృత ప్రమాణం 113, ఏదీ తొలగదు.
- టెరిలీన్: గ్లైకాల్ + టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం, 420–460 K, పునరావృత ప్రమాణం 192, ఎస్టర్ బంధాలు.
- బేకలైట్: ఫినాల్ + HCHO, నోవోలాక్ తరువాత హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్, అడ్డు బంధిత, థర్మోసెట్టింగ్.
- బూనా-S: బ్యుటాడయీన్ + స్టైరీన్ (Na); బూనా-N: బ్యుటాడయీన్ + అక్రిలోనైట్రైల్.
- సహజ రబ్బరు: సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్; వల్కనీకరణం: 373–415 K వద్ద సల్ఫర్ అడ్డు బంధాలు.
- సెల్యులోజ్: రేఖీయ β-D-గ్లూకోజ్, β-1,4 బంధాలు, జలవిశ్లేషణతో గ్లూకోజ్ మాత్రమే వస్తుంది.
- PHBV: 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ + 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లాలు. నైలాన్-2-నైలాన్-6: గ్లైసీన్ + 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం.
- ఎలాస్టోమర్లకు బలహీన బలాలు, ఫైబర్లకు బలమైన H-బంధాలు, థర్మోప్లాస్టిక్లు మెత్తబడతాయి, థర్మోసెట్లకు అడ్డు బంధాలు.
సాధన ప్రశ్నలు
ఈ క్రింది వాటిలో సంఘననం పాలిమర్ (condensation polymer) ఏది?
- టెఫ్లాన్
- బూనా-S
- PVC
- టెరిలీన్
సమాధానం
D. టెరిలీన్
టెరిలీన్ ఇథిలీన్ గ్లైకాల్, టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం నుండి ఏర్పడుతుంది; ప్రతి ఎస్టర్ బంధం వద్ద నీరు తొలగుతుంది. PVC, టెఫ్లాన్, బూనా-S లు C=C మోనోమర్ల సంకలనం ద్వారా ఏర్పడతాయి.
టెఫ్లాన్ మోనోమర్
- CF₂=CF₂
- CF₃–CF₃
- CClF=CF₂
- CH₂=CF₂
సమాధానం
A. CF₂=CF₂
టెఫ్లాన్ పాలిటెట్రాఫ్లోరోఈథీన్; ఇది టెట్రాఫ్లోరోఈథీన్, CF₂=CF₂ నుండి తయారవుతుంది.
రేఖీయ అధిక సాంద్రత పాలిథీన్ను ఈథీన్ నుండి తయారుచేయడానికి వాడేది
- 2000 atm వద్ద బెంజాయిల్ పెరాక్సైడ్
- 1500 atm వద్ద కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్
- 6–7 atm వద్ద TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃
- 350 K వద్ద సోడియం లోహం
సమాధానం
C. 6–7 atm వద్ద TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃
HDPE కి జీగ్లర్–నట్టా ఉత్ప్రేరకం, అంటే TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃, సుమారు 333–343 K, 6–7 atm వద్ద అవసరం. చాలా అధిక పీడనం వద్ద డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్ శాఖిత LDPE ని ఇస్తాయి.
సహజ రబ్బరు ఐసోప్రీన్ పాలిమర్; దాని నిర్మాణం
- సిస్-1,4-పాలిబ్యుటాడయీన్
- సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్
- ట్రాన్స్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్
- 1,2-పాలిఐసోప్రీన్
సమాధానం
B. సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్
సహజ రబ్బరు సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్. ట్రాన్స్ రూపం గట్టాపర్చా; అది గట్టిగా ఉంటుంది, స్థితిస్థాపకత లేదు.
వల్కనీకరణం (vulcanisation) సహజ రబ్బరును మెరుగుపరచడానికి ప్రధాన కారణం
- సల్ఫర్ అన్ని ద్విబంధాలను తొలగించి గొలుసులను నేరుగా, స్ఫటికాకారంగా చేస్తుంది
- సల్ఫర్ సిస్ ద్విబంధాలను ట్రాన్స్ గా మారుస్తుంది
- సల్ఫర్ ద్విబంధాల దగ్గరి స్థానాల వద్ద గొలుసుల మధ్య అడ్డు బంధాలను ఏర్పరుస్తుంది
- సల్ఫర్ గొలుసులను చిన్న ప్రమాణాలుగా విడగొడుతుంది
సమాధానం
C. సల్ఫర్ ద్విబంధాల దగ్గరి స్థానాల వద్ద గొలుసుల మధ్య అడ్డు బంధాలను ఏర్పరుస్తుంది
సల్ఫర్తో వేడిచేస్తే చర్యాశీల ఆల్లైలిక్ స్థానాల వద్ద పక్క గొలుసుల మధ్య –S– లేదా –S–S– వంతెనలు ఏర్పడతాయి. గొలుసులు జారలేవు, కాబట్టి రబ్బరు గట్టిగా, బలంగా, తక్కువ జిగటగా అవుతుంది.
బేకలైట్ను ఉత్తమంగా వర్ణించేది
- ఫినాల్, మెథనాల్ నుండి వచ్చిన అడ్డు బంధిత థర్మోసెట్టింగ్ పాలిమర్
- ఫినాల్, మెథనాల్ నుండి వచ్చిన రేఖీయ థర్మోప్లాస్టిక్
- స్టైరీన్, బ్యుటాడయీన్ ల సంకలన పాలిమర్
- ఐసోప్రీన్ నుండి వచ్చిన ఎలాస్టోమర్
సమాధానం
A. ఫినాల్, మెథనాల్ నుండి వచ్చిన అడ్డు బంధిత థర్మోసెట్టింగ్ పాలిమర్
నోవోలాక్ (ఫినాల్, మెథనాల్ నుండి)ను హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్తో వేడిచేసినప్పుడు ఏర్పడే త్రిమితీయ జాలకమే బేకలైట్. గట్టిపడిన తరువాత అది ద్రవీభవించదు.
ఈ క్రింది వాటిలో హోమోపాలిమర్ ఏది?
- నైలాన్-6,6
- బూనా-S
- బూనా-N
- నైలాన్-6
సమాధానం
D. నైలాన్-6
నైలాన్-6 ఒకే మోనోమర్ కాప్రోలాక్టామ్ నుండి ఏర్పడుతుంది. బూనా-N, బూనా-S, నైలాన్-6,6 లలో ప్రతిదానిలో రెండు వేర్వేరు మోనోమర్ ప్రమాణాలు ఉంటాయి.
PHBV కింది వాటి కోపాలిమర్
- 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, బ్యుటేన్డయోయిక్ ఆమ్లం
- 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లం
- 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, 2-హైడ్రాక్సీప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం
- 4-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, 5-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
B. 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లం
PHBV అంటే పాలి(హైడ్రాక్సీబ్యుటిరేట్-కో-హైడ్రాక్సీవాలరేట్): 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం, 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయిక్ ఆమ్లం పాలిఎస్టర్గా కలిసినవి.
జీవ విచ్ఛిన్న పాలిమర్ నైలాన్-2-నైలాన్-6 మోనోమర్లు
- గ్లైసీన్, హెక్సామెథిలీన్డయామీన్
- కాప్రోలాక్టామ్, ఇథిలీన్ గ్లైకాల్
- అలనీన్, అడిపిక్ ఆమ్లం
- గ్లైసీన్, 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
D. గ్లైసీన్, 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం
2, 6 అంకెలు రెండు కార్బన్ల అమైనో ఆమ్లం (గ్లైసీన్), ఆరు కార్బన్ల అమైనో ఆమ్లం (6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లం) లను సూచిస్తాయి; అవి అమైడ్ బంధాల ద్వారా గొలుసులో ఒకదాని తరువాత ఒకటి వస్తాయి.
అల్ప సాంద్రత పాలిథీన్ను ఈథీన్ నుండి తయారుచేసే పరిస్థితులు
- 6–7 atm, 420–460 K, జింక్ ఎసిటేట్
- 6–7 atm, 333–343 K, TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃
- 1000–2000 atm, 350–570 K, కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్
- 1–2 atm, 300 K, సోడియం
సమాధానం
C. 1000–2000 atm, 350–570 K, కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్
LDPE అధిక పీడనం వద్ద స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక ప్రక్రియ. ఎంపిక A HDPE ప్రక్రియ, ఎంపిక D టెరిలీన్ ప్రక్రియను పోలి ఉంటుంది.
సెల్యులోజ్ ఒక రేఖీయ పాలిమర్; దాని పునరావృత ప్రమాణం ఏ బంధం ద్వారా కలుస్తుంది?
- α-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాల మధ్య α-1,4 గ్లైకోసిడిక్ బంధాలు
- β-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాల మధ్య β-1,4 గ్లైకోసిడిక్ బంధాలు
- ఫ్రక్టోజ్ ప్రమాణాల మధ్య β-1,2 గ్లైకోసిడిక్ బంధాలు
- α-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాల మధ్య α-1,6 గ్లైకోసిడిక్ బంధాలు
సమాధానం
B. β-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాల మధ్య β-1,4 గ్లైకోసిడిక్ బంధాలు
సెల్యులోజ్ β-1,4 బంధాలతో కలిసిన β-D-గ్లూకోజ్. ఎంపిక A స్టార్చ్ ప్రధాన గొలుసును వర్ణిస్తుంది.
సోపాన వృద్ధి (step-growth), శృంఖల వృద్ధి (chain-growth) పాలిమరీకరణాల మధ్య తేడాను చూపే లక్షణం: సోపాన వృద్ధిలో
- చర్య మొదలైనప్పుడే చాలా అధిక మోలార్ ద్రవ్యరాశి గొలుసులు కనిపిస్తాయి
- గొలుసులు ప్రాతిపదిక చివర మాత్రమే పెరుగుతాయి
- ప్రాతిపదికలను ఇచ్చే ఆరంభకం అవసరం
- మోనోమర్లు డైమర్లు, చిన్న ఆలిగోమర్లుగా తొందరగా అదృశ్యమవుతాయి; అధిక మోలార్ ద్రవ్యరాశి అధిక పరివర్తనం వద్దే కనిపిస్తుంది
సమాధానం
D. మోనోమర్లు డైమర్లు, చిన్న ఆలిగోమర్లుగా తొందరగా అదృశ్యమవుతాయి; అధిక మోలార్ ద్రవ్యరాశి అధిక పరివర్తనం వద్దే కనిపిస్తుంది
సోపాన వృద్ధిలో చర్యాశీలంగా ఉన్న ఏ రెండు అణువులైనా కలుస్తాయి, కాబట్టి మోనోమర్ తొందరగా ఖర్చవుతుంది; దాదాపు అన్ని ప్రమేయ సమూహాలూ చర్య జరిపాకే పొడవైన గొలుసులు ఏర్పడతాయి. ఎంపికలు A నుండి C వరకు శృంఖల వృద్ధిని వర్ణిస్తాయి.
నోవోలాక్ బేకలైట్గా మారే ప్రక్రియలో అదనపు –CH₂– అడ్డు బంధాలను అందించే కారకం
- హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్
- సల్ఫర్
- TiCl₄ తో Al(C₂H₅)₃
- బెంజాయిల్ పెరాక్సైడ్
సమాధానం
A. హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్
నోవోలాక్ను హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్తో వేడిచేస్తే మెథిలీన్ ప్రమాణాలు విడుదలై గొలుసులను కలిపి త్రిమితీయ జాలకాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
n కాప్రోలాక్టామ్ అణువులు నైలాన్-6 ను ఏర్పరిచినప్పుడు, పాలిమర్ (చివరి సమూహాలను విస్మరిస్తే) ఉత్తమంగా వర్ణించబడేది
- n H₂O తొలగడంతో ఏర్పడిన (C₆H₁₁NO)n
- ఏ చిన్న అణువూ తొలగకుండా ఏర్పడిన (C₆H₁₁NO)n
- n/2 H₂O తొలగడంతో ఏర్పడిన (C₆H₁₀NO)n
- n NH₃ తొలగడంతో ఏర్పడిన (C₆H₉N)n
సమాధానం
B. ఏ చిన్న అణువూ తొలగకుండా ఏర్పడిన (C₆H₁₁NO)n
నీరు మొదటి కొన్ని వలయాలను మాత్రమే తెరుస్తుంది. ప్రతి తరువాతి వలయం ఒక అమైనో చివర లాక్టామ్ కార్బొనైల్పై దాడి చేయడం వల్ల తెరుచుకుంటుంది, కాబట్టి పునరావృత ప్రమాణం –NH(CH₂)₅CO– కి కాప్రోలాక్టామ్ ఫార్ములాయే, C₆H₁₁NO, ఉంటుంది.
అధిక సాంద్రత పాలిథీన్ నమూనా సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి 140 000 g mol⁻¹. సగటు పాలిమరీకరణ పరిమాణం ఎంత? (C = 12, H = 1)
- 5000
- 2500
- 10000
- 1400
సమాధానం
A. 5000
పునరావృత ప్రమాణం –CH₂–CH₂– ద్రవ్యరాశి 28. n = 140000 / 28 = 5000. సరిచూడండి: 5000 × 28 = 140000.
పాలివినైల్ క్లోరైడ్లో ఒక గొలుసుకు సగటున 800 పునరావృత ప్రమాణాలు ఉన్నాయి. దాని సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1, Cl = 35.5)
- 100000
- 25000
- 50000
- 22400
సమాధానం
C. 50000
పునరావృత ప్రమాణం –CH₂–CHCl– అంటే C₂H₃Cl = 24 + 3 + 35.5 = 62.5. ద్రవ్యరాశి = 800 × 62.5 = 50000. సరిచూడండి: 62.5 × 8 = 500, దానిని 100 తో గుణిస్తే 50000.
ఒక నైలాన్-6,6 గొలుసులో 200 పునరావృత ప్రమాణాలు ఉన్నాయి. చివరి సమూహాలను విస్మరిస్తే దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1, N = 14, O = 16)
- 45200
- 52400
- 90400
- 22600
సమాధానం
A. 45200
పునరావృత ప్రమాణం C₁₂H₂₂N₂O₂ = 144 + 22 + 28 + 32 = 226. ద్రవ్యరాశి = 200 × 226 = 45200. సరిచూడండి: మోనోమర్లు 116 + 146 = 262, వాటిలో 2 H₂O (36) తీసివేస్తే 226.
500 కాప్రోలాక్టామ్-ఉత్పన్న పునరావృత ప్రమాణాలున్న నైలాన్-6 గొలుసు. చివరి సమూహాలను విస్మరిస్తే దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1, N = 14, O = 16)
- 28250
- 113000
- 65500
- 56500
సమాధానం
D. 56500
కాప్రోలాక్టామ్ C₆H₁₁NO = 72 + 11 + 14 + 16 = 113, పాలిమరీకరణంలో ద్రవ్యరాశి కోల్పోవడం లేదు. ద్రవ్యరాశి = 500 × 113 = 56500.
టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 166 g mol⁻¹) 1660 g, అధిక ఇథిలీన్ గ్లైకాల్తో పూర్తిగా చర్య జరిపి పొడవైన టెరిలీన్ గొలుసులను ఇస్తుంది. ఏర్పడే టెరిలీన్ ద్రవ్యరాశి గ్రాములలో ఎంత? (ఇథిలీన్ గ్లైకాల్ 62, H₂O 18)
- 2280
- 1920
- 2100
- 1660
సమాధానం
B. 1920
ఆమ్లం మోల్లు = 1660 / 166 = 10. పునరావృత ప్రమాణం = 166 + 62 − 36 = 192. ద్రవ్యరాశి = 10 × 192 = 1920 g. మరో మార్గంలో సరిచూడండి: C₁₀H₈O₄ = 120 + 8 + 64 = 192.
ఒక బూనా-S నమూనాలో బ్యుటాడయీన్ (C₄H₆), స్టైరీన్ (C₈H₈) ప్రమాణాలు 3 : 1 మోల్ నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి. అలాంటి నాలుగు ప్రమాణాల ఒక సమూహం మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1)
- 158
- 212
- 266
- 320
సమాధానం
C. 266
బ్యుటాడయీన్కు 3 × 54 = 162, స్టైరీన్కు 104. మొత్తం = 162 + 104 = 266. సంకలన కోపాలిమరీకరణంలో ఏదీ కోల్పోవడం లేదు.
500 g ద్రవ్యరాశి గల వల్కనైజ్డ్ రబ్బరు నమూనాలో ద్రవ్యరాశి ప్రకారం 6.4 శాతం సల్ఫర్ ఉంది. దానిలో ఎన్ని మోల్ల సల్ఫర్ పరమాణువులు ఉన్నాయి? (S = 32)
- 1
- 0.5
- 2
- 32
సమాధానం
A. 1
సల్ఫర్ ద్రవ్యరాశి = 0.064 × 500 = 32 g. మోల్లు = 32 / 32 = 1.
సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి 68 000 g mol⁻¹ గల సహజ రబ్బరు ఐసోప్రీన్, C₅H₈, పాలిమర్. ఒక సగటు గొలుసులో ఎన్ని ఐసోప్రీన్ ప్రమాణాలు ఉన్నాయి? (C = 12, H = 1)
- 500
- 1000
- 2000
- 4000
సమాధానం
B. 1000
ఐసోప్రీన్ ప్రమాణం = 60 + 8 = 68. n = 68000 / 68 = 1000.
టెఫ్లాన్లో ఫ్లోరిన్ ద్రవ్యరాశి శాతం ఎంత? (C = 12, F = 19)
- 24
- 19
- 38
- 76
సమాధానం
D. 76
పునరావృత ప్రమాణం C₂F₄ = 24 + 76 = 100. ఫ్లోరిన్ = 76 / 100 = 76 శాతం. మిగిలిన 24 శాతం కార్బన్.
PHBV గొలుసులలో 3-హైడ్రాక్సీబ్యుటనోయేట్, 3-హైడ్రాక్సీపెంటనోయేట్ ప్రమాణాలు (ఫార్ములాలు C₄H₆O₂, C₅H₈O₂) 9 : 1 మోల్ నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి. అలాంటి పది ప్రమాణాల సమూహం మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1, O = 16)
- 774
- 986
- 874
- 860
సమాధానం
C. 874
C₄H₆O₂ = 48 + 6 + 32 = 86; C₅H₈O₂ = 60 + 8 + 32 = 100. ద్రవ్యరాశి = 9 × 86 + 100 = 774 + 100 = 874.
162 g సెల్యులోజ్, (C₆H₁₀O₅)n, విలీన ఆమ్లంతో పూర్తిగా జలవిశ్లేషణ చెంది గ్లూకోజ్ అవుతుంది. గ్లూకోజ్ ద్రవ్యరాశి గ్రాములలో ఎంత? (C = 12, H = 1, O = 16)
- 180
- 198
- 162
- 324
సమాధానం
A. 180
సెల్యులోజ్ ప్రమాణం C₆H₁₀O₅ = 162, గ్లూకోజ్ C₆H₁₂O₆ = 180. ప్రతి ప్రమాణం ఒక H₂O (18 g) ని తీసుకుంటుంది, కాబట్టి 162 + 18 = 180 g. ప్రమాణాల మోల్లు = 1, గ్లూకోజ్ = 1 mol.
నైలాన్-2-నైలాన్-6 అనేది గ్లైసీన్, 6-అమైనోహెక్సనోయిక్ ఆమ్లాల ఒకదాని తరువాత ఒకటి వచ్చే పాలిమర్. ఒక పునరావృత జత, –NHCH₂CO–NH(CH₂)₅CO–, మోలార్ ద్రవ్యరాశి g mol⁻¹ లలో ఎంత? (C = 12, H = 1, N = 14, O = 16)
- 340
- 170
- 131
- 188
సమాధానం
B. 170
గ్లైసీన్ ప్రమాణం –NHCH₂CO– = C₂H₃NO = 57. అమైనోహెక్సనోయిక్ ప్రమాణం –NH(CH₂)₅CO– = C₆H₁₁NO = 113. జత = 57 + 113 = 170.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: టెఫ్లాన్ను టెట్రాఫ్లోరోఈథీన్ సంఘననం ద్వారా HF తొలగుతూ తయారుచేస్తారు. ప్రవచనం II: C–F బంధం చాలా బలమైనది కాబట్టి టెఫ్లాన్ రసాయనికంగా జడమైనది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
D. ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
టెఫ్లాన్ స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక సంకలన పాలిమరీకరణం ద్వారా ఏర్పడుతుంది, ఏదీ తొలగదు; కాబట్టి ప్రవచనం I సరికాదు. బలమైన C–F బంధాలు, ఫ్లోరిన్ కవచం దానిని జడంగా చేస్తాయి; కాబట్టి ప్రవచనం II సరైనది.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: అధిక సాంద్రత పాలిథీన్ అల్ప సాంద్రత పాలిథీన్ కంటే ఎక్కువ సాంద్రం. ప్రవచనం II: అల్ప సాంద్రత పాలిథీన్ను జీగ్లర్–నట్టా ఉత్ప్రేరకం వాడి తయారుచేస్తారు. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
HDPE లో రేఖీయ గొలుసులు దగ్గరగా అమరతాయి, కాబట్టి అది ఎక్కువ సాంద్రం; ప్రవచనం I సరైనది. LDPE కి అధిక పీడనం వద్ద కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్ కావాలి; జీగ్లర్–నట్టా ఉత్ప్రేరకం HDPE ని ఇస్తుంది, కాబట్టి ప్రవచనం II సరికాదు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: బూనా-S ను బ్యుటాడయీన్, స్టైరీన్ ల సంఘననం ద్వారా నీరు తొలగుతూ తయారుచేస్తారు. ప్రవచనం II: PHBV జీవ విచ్ఛిన్నం కాని పాలిమర్. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
B. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
బూనా-S సంకలన కోపాలిమర్; ఏదీ తొలగదు, కాబట్టి ప్రవచనం I తప్పు. PHBV సూక్ష్మజీవులు విచ్ఛిన్నం చేసే పాలిఎస్టర్, కాబట్టి ప్రవచనం II తప్పు.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: నోవోలాక్ ఆమ్ల ఉత్ప్రేరణలో ఫినాల్, మెథనాల్ నుండి ఏర్పడే రేఖీయ, ద్రవీభవించే పాలిమర్. ప్రవచనం II: నోవోలాక్ను హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్తో వేడిచేస్తే అడ్డు బంధిత బేకలైట్ వస్తుంది. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
A. ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
రెండు ప్రవచనాలూ ప్రామాణిక వాస్తవాలు. నోవోలాక్ రేఖీయ మధ్యస్థం; హెక్సామెథిలీన్టెట్రామీన్ దానిని గట్టిపరచడానికి మెథిలీన్ వంతెనలను అందిస్తుంది.
క్రింద రెండు ప్రవచనాలు ఇవ్వబడ్డాయి: ప్రవచనం I: సెల్యులోజ్ β-D-గ్లూకోజ్ యొక్క రేఖీయ పాలిమర్. ప్రవచనం II: సెల్యులోజ్ గొలుసులు α-1,6 బంధాల ద్వారా ఎక్కువగా శాఖితమై ఉంటాయి. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరైనవి
- ప్రవచనం I మరియు ప్రవచనం II రెండూ సరికావు
- ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
- ప్రవచనం I సరికాదు కానీ ప్రవచనం II సరైనది
సమాధానం
C. ప్రవచనం I సరైనది కానీ ప్రవచనం II సరికాదు
సెల్యులోజ్లో β-1,4 బంధాలు మాత్రమే ఉంటాయి, అది రేఖీయం; కాబట్టి ప్రవచనం I సరైనది. α-1,6 శాఖలు అమైలోపెక్టిన్, గ్లైకోజన్లలో ఉంటాయి, సెల్యులోజ్లో కాదు; కాబట్టి ప్రవచనం II సరికాదు.
నిశ్చితవాక్యం (A): సహజ రబ్బరు చాలా స్థితిస్థాపకమైనది. కారణం (R): దాని గొలుసులు ద్విబంధాల వద్ద సిస్ విన్యాసం కలిగి ఉంటాయి, కాబట్టి అవి దగ్గరగా అమరలేవు, చుట్టలు చుట్టుకుని ఉంటాయి. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
A. A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
సిస్ వంపులు గొలుసులు వరుసగా అమరకుండా ఆపుతాయి, కాబట్టి అవి యాదృచ్ఛికంగా చుట్టలు చుట్టుకుని ఉండి సాగి, తిరిగి యథాస్థితికి రాగలవు. R, A ని వివరిస్తుంది.
నిశ్చితవాక్యం (A): టెరిలీన్ ఒక సంఘననం పాలిమర్. కారణం (R): టెరిలీన్ ఫైబర్లను ముడతలు పడని దుస్తుల తయారీకి వాడతారు. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
B. A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
టెరిలీన్ నీరు తొలగుతూ ఏర్పడే పాలిఎస్టర్, కాబట్టి A సత్యం. R కూడా సత్యం, కానీ ఉపయోగం ఏర్పడే విధానాన్ని వివరించదు.
నిశ్చితవాక్యం (A): బేకలైట్ను పదే పదే కరిగించి మళ్ళీ మలచవచ్చు. కారణం (R): బేకలైట్ అడ్డు బంధిత జాలకం గల థర్మోసెట్టింగ్ పాలిమర్. సరైన ఎంపికను ఎన్నుకోండి.
- A మరియు R రెండూ సత్యం, R అనేది A కి సరైన వివరణ
- A మరియు R రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
- A సత్యం కానీ R అసత్యం
- A అసత్యం కానీ R సత్యం
సమాధానం
D. A అసత్యం కానీ R సత్యం
A అసత్యం: గట్టిపడిన థర్మోసెట్ను మళ్ళీ కరిగించలేం. R సత్యం, అదే A అసత్యం కావడానికి కారణం.
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. బూనా-N b. టెఫ్లాన్ c. నైలాన్-6 d. టెరిలీన్. జాబితా II: i. కాప్రోలాక్టామ్ ii. బ్యుటాడయీన్, అక్రిలోనైట్రైల్ iii. ఇథిలీన్ గ్లైకాల్, టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం iv. టెట్రాఫ్లోరోఈథీన్.
- a-i, b-iv, c-ii, d-iii
- a-iv, b-ii, c-iii, d-i
- a-ii, b-iii, c-i, d-iv
- a-ii, b-iv, c-i, d-iii
సమాధానం
D. a-ii, b-iv, c-i, d-iii
బూనా-N: బ్యుటాడయీన్, అక్రిలోనైట్రైల్ (ii). టెఫ్లాన్: CF₂=CF₂ (iv). నైలాన్-6: కాప్రోలాక్టామ్ (i). టెరిలీన్: గ్లైకాల్, టెరిఫ్తాలిక్ ఆమ్లం (iii).
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. బేకలైట్ b. PHBV c. సహజ రబ్బరు d. సెల్యులోజ్. జాబితా II: i. సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్ ii. β-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాలు iii. థర్మోసెట్టింగ్ ఫినాల్–మెథనాల్ పాలిమర్ iv. జీవ విచ్ఛిన్న కోపాలిఎస్టర్.
- a-iv, b-iii, c-i, d-ii
- a-iii, b-iv, c-ii, d-i
- a-iii, b-iv, c-i, d-ii
- a-i, b-iv, c-iii, d-ii
సమాధానం
C. a-iii, b-iv, c-i, d-ii
బేకలైట్ థర్మోసెట్టింగ్ ఫినాల్–మెథనాల్ పాలిమర్ (iii). PHBV జీవ విచ్ఛిన్న కోపాలిఎస్టర్ (iv). సహజ రబ్బరు సిస్-1,4-పాలిఐసోప్రీన్ (i). సెల్యులోజ్ β-D-గ్లూకోజ్ ప్రమాణాలతో ఏర్పడుతుంది (ii).
జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి. జాబితా I: a. LDPE b. HDPE c. నైలాన్-6 d. బూనా-S. జాబితా II: i. జీగ్లర్–నట్టా ఉత్ప్రేరకం ii. చాలా అధిక పీడనం వద్ద కొద్దిపాటి డైఆక్సిజన్ iii. నీటితో వేడిచేసిన కాప్రోలాక్టామ్ iv. ఉత్ప్రేరకంగా సోడియం.
- a-ii, b-i, c-iii, d-iv
- a-ii, b-i, c-iv, d-iii
- a-i, b-ii, c-iii, d-iv
- a-iii, b-i, c-ii, d-iv
సమాధానం
A. a-ii, b-i, c-iii, d-iv
LDPE: అధిక పీడనం వద్ద డైఆక్సిజన్ లేదా పెరాక్సైడ్ (ii). HDPE: జీగ్లర్–నట్టా (i). నైలాన్-6: నీటితో కాప్రోలాక్టామ్ (iii). బూనా-S: సోడియం (iv).
ఒక నైలాన్-6,6 నమూనా సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి 22600 g mol⁻¹ (చివరలను విస్మరించండి). ప్రతి పునరావృత ప్రమాణం –NH(CH₂)₆NHCO(CH₂)₄CO– (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 226). ప్రతి పునరావృత ప్రమాణంలోని రెండింటినీ లెక్కిస్తూ, ఒక సగటు గొలుసులోని అమైడ్ (–CONH–) బంధాల సంఖ్యను అంచనా వేయండి.
- 50
- 100
- 200
- 400
సమాధానం
C. 200
n = 22600 / 226 = 100 పునరావృత ప్రమాణాలు. ప్రతి ప్రమాణంలో రెండు అమైడ్ బంధాలు ఉంటాయి (డయామీన్ ప్రతి చివర నుండి ఒకటి), కాబట్టి 2 × 100 = 200.
1,3-బ్యుటాడయీన్ (C₄H₆), అక్రిలోనైట్రైల్ (C₃H₃N) ల 1 : 1 మోల్ నిష్పత్తి కోపాలిమర్ను విశ్లేషించారు. దానిలో నైట్రోజన్ ద్రవ్యరాశి శాతం ఎంత? (C = 12, H = 1, N = 14)
- 26.2 శాతం
- 13.1 శాతం
- 8.9 శాతం
- 6.5 శాతం
సమాధానం
B. 13.1 శాతం
ఒక జత ప్రమాణం = C₇H₉N = 54 + 53 = 107. నైట్రోజన్ = 14 / 107 = 0.131, అంటే 13.1 శాతం. ఎంపిక D బ్యుటాడయీన్, స్టైరీన్ కలిపిన 158 ను తప్పుగా వాడింది.
232 g హెక్సామెథిలీన్డయామీన్ (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 116), 292 g అడిపిక్ ఆమ్లం (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 146) లను వేడిచేసి పొడవైన నైలాన్-6,6 గొలుసులు ఏర్పరిచారు. చర్య పూర్తయిందని, చివరి సమూహాలను విస్మరించవచ్చని భావించండి. పాలిమర్ ద్రవ్యరాశి గ్రాములలో ఎంత? (H₂O = 18)
- 488
- 226
- 524
- 452
సమాధానం
D. 452
మోల్లు: 232 / 116 = 2, 292 / 146 = 2, సమమోలార్. ప్రతి జత 2 H₂O ని విడుదల చేస్తుంది, కాబట్టి 4 mol నీరు = 72 g. పాలిమర్ = 232 + 292 − 72 = 452 g. సరిచూడండి: 2 పునరావృత ప్రమాణాలు × 226 = 452.