అధ్యాయం 4: కిరణజన్య సంయోగక్రియను ప్రభావితం చేసే కారకాలు (Factors Affecting Photosynthesis)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటును నియంత్రించే అంతర్గత, బాహ్య కారకాలు.
బ్లాక్మన్ పరిమితి కారకాల నియమం, పరిమితి కారకం గ్రాఫ్ను ఎలా చదవాలి.
కాంతి, CO₂, ఉష్ణోగ్రత, నీరు ఒక్కొక్కటి రేటును ఎలా మారుస్తాయి.
ఎక్కువ CO₂ కు C3, C4 మొక్కలు ఎందుకు వేర్వేరుగా స్పందిస్తాయి.
ఉదాహరణకు హరితగృహాలలో (greenhouses) సాగుదారులు ఈ భావనలను ఎలా ఉపయోగిస్తారు.
4.1 అంతర్గత మరియు బాహ్య కారకాలు
కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) రేటే ఒక పంట ఎంత దిగుబడి ఇస్తుందో నిర్ణయిస్తుంది. దానిపై ఒకేసారి అనేక కారకాలు పనిచేస్తాయి.
అంతర్గత (మొక్క) కారకాలు మొక్క జన్యువులు, పెరుగుదలపై ఆధారపడి ఉంటాయి:
ఆకుల సంఖ్య, పరిమాణం, వయస్సు, అవి ఉండే దిశ;
పత్రాంతర (mesophyll) కణాల సంఖ్య, హరితరేణువుల సంఖ్య;
ఆకు లోపలి CO₂ గాఢత;
పత్రహరితం (chlorophyll) పరిమాణం.
బాహ్య కారకాలు పరిసరాల నుండి వస్తాయి: కాంతి, CO₂ గాఢత, ఉష్ణోగ్రత, నీరు.
ఈ కారకాలన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి. చాలా కారకాలు తమ ఉత్తమ స్థాయికి దగ్గరగా ఉన్నా, తక్కువగా ఉన్న ఒక్క కారకం మొత్తం రేటును కిందే ఉంచగలదు.
4.2 బ్లాక్మన్ పరిమితి కారకాల నియమం (1905)
F. F. బ్లాక్మన్ 1905 లో ఈ భావనను ఒక నియమంగా చెప్పాడు. సరళంగా చెప్పాలంటే:
ఒక ప్రక్రియ అనేక కారకాలపై ఆధారపడినప్పుడు, దాని రేటును తన కనిష్ఠ విలువకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్న కారకమే నిర్ణయిస్తుంది. ఈ కారకం పరిమాణాన్ని, కేవలం దీనినే, మారిస్తే రేటు నేరుగా మారుతుంది.
ఒక టీ కొట్టును ఊహించుకోండి. అక్కడ పాలు, చక్కెర, టీ పొడి పుష్కలంగా ఉన్నాయి, కానీ ఒకటే పొయ్యి ఉంది. ఇంకా పాలు కొంటే గంటకు ఎక్కువ కప్పులు తయారవవు. రెండో పొయ్యి పెడితేనే అవుతాయి. ఇక్కడ పొయ్యే పరిమితి కారకం (limiting factor).
ఆకు విషయంలో: కాంతి, ఉష్ణోగ్రత ఉత్తమంగా ఉన్నాయి, కానీ CO₂ తక్కువగా ఉంది అనుకోండి. ఇంకా కాంతి ఇచ్చినా రేటు పెరగదు. CO₂ పెంచితేనే పెరుగుతుంది — మరో కారకం అత్యంత కొరతగా మారే వరకు.
రేటు vs కాంతి తీవ్రత గ్రాఫ్లో:
తక్కువ కాంతిలో, కాంతి పెరిగే కొద్దీ రేటు స్థిరంగా పెరుగుతుంది. ఇక్కడ కాంతే పరిమితి కారకం.
తర్వాత వక్రం వంగి, సమతలంగా ఒక పీఠభాగం (plateau) గా మారుతుంది. ఇప్పుడు కాంతి పరిమితి కారకం కాదు. మరో కారకం, తరచుగా CO₂, ఇప్పుడు పరిమితం చేస్తుంది.
CO₂ పెంచితే వక్రం ఇంకా ఎత్తైన పీఠభాగానికి చేరుతుంది. మొదటి పీఠభాగాన్ని CO₂ యే పరిమితం చేసిందని ఇది నిరూపిస్తుంది.

తక్కువ కాంతిలో రెండు వక్రాలు కలిసే పెరుగుతాయి, కాబట్టి కాంతి పరిమితం చేస్తుంది; కింది పీఠభాగంపై అదనపు కాంతి ఏమీ చేయదు, కానీ అదనపు CO₂ వక్రాన్ని పైకి ఎత్తుతుంది — కాబట్టి అక్కడ పరిమితి కారకం CO₂.
4.3 కాంతి
కాంతిలో మూడు లక్షణాలు ముఖ్యం: నాణ్యత (తరంగదైర్ఘ్యం), తీవ్రత, కాలవ్యవధి.
తక్కువ కాంతిలో రేటు కాంతి తీవ్రతకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. బలహీనమైన కాంతిని రెట్టింపు చేస్తే రేటు దాదాపు రెట్టింపు అవుతుంది.
ఎక్కువ తీవ్రతలో ఇతర కారకాలు నియంత్రణ తీసుకుంటాయి, రేటు పెరగడం ఆగిపోతుంది. దీనినే కాంతి సంతృప్తత (light saturation) అంటారు.
చాలా మొక్కలలో కాంతి సంతృప్తత పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్దే వస్తుంది.
కాబట్టి ప్రకృతిలో కాంతి అరుదుగానే పరిమితి కారకం అవుతుంది. నీడలో పెరిగే మొక్కలు, దట్టమైన అడవుల్లోని మొక్కలు — ఉదాహరణకు పశ్చిమ కనుమల అడవిలో కింద పెరిగే మొక్కలు — మాత్రమే మినహాయింపు.
ఒక హద్దు దాటిన చాలా తీవ్రమైన కాంతి హానికరం. అది పత్రహరితాన్ని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది, కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటు తగ్గుతుంది.
4.4 కార్బన్ డయాక్సైడ్
ప్రకృతిలో కిరణజన్య సంయోగక్రియకు CO₂ యే ప్రధాన పరిమితి కారకం. వాతావరణంలో దాని స్థాయి చాలా తక్కువ, సుమారు 0.03 నుండి 0.04%.
CO₂ ను సుమారు 0.05% వరకు పెంచితే CO₂ స్థాపన రేటు పెరుగుతుంది.
దీనికంటే చాలా ఎక్కువ స్థాయిలు ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే హాని కలిగించవచ్చు.
C3, C4 మొక్కలు వేర్వేరుగా స్పందిస్తాయి:
| పరిస్థితి | C3 మొక్కలు | C4 మొక్కలు |
|---|---|---|
| తక్కువ కాంతి, ఎక్కువ CO₂ | రేటు పెరగదు | రేటు పెరగదు |
| ఎక్కువ కాంతి, ఎక్కువ CO₂ | రేటు పెరుగుతుంది | రేటు పెరుగుతుంది |
| CO₂ సంతృప్త స్థానం | సుమారు 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాత | సుమారు 360 µL L⁻¹ |
| నేటి గాలిలోని CO₂ పరిమితం చేస్తుందా? | అవును | దాదాపు సంతృప్తం |
నేటి గాలి C3 మొక్కల RuBisCO ను సంతృప్తం చేయదు, అందుకే అవి ఎక్కువ CO₂ కు స్పందిస్తూనే ఉంటాయి. సాగుదారులు దీనిని ఉపయోగించుకుంటారు. టమాటా, బెల్ పెప్పర్ (క్యాప్సికం) వంటి హరితగృహ పంటలను దిగుబడి పెంచడానికి CO₂ అధికంగా ఉన్న గాలిలో పెంచుతారు.
తక్కువ కాంతిలో అదనపు CO₂ ఏ రకం మొక్కకూ ఉపయోగపడదు. అప్పుడు కాంతే పరిమితి కారకం.
4.5 ఉష్ణోగ్రత
కార్బన్ చర్యలను ఎంజైములు ఉత్ప్రేరణ చేస్తాయి, కాబట్టి వాటిని ఉష్ణోగ్రత నియంత్రిస్తుంది. కాంతి చర్యలపై కూడా ఉష్ణోగ్రత ప్రభావం ఉంటుంది, కానీ చాలా తక్కువ.
ఉత్తమ (అనుకూల) ఉష్ణోగ్రత (optimum temperature) మొక్కపై, అది నివసించే ఆవాసంపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
C4 మొక్కలు ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలకు స్పందిస్తాయి, వాటి అనుకూల ఉష్ణోగ్రత C3 మొక్కల కంటే ఎక్కువ.
ఉష్ణమండల మొక్కల అనుకూల ఉష్ణోగ్రత సమశీతోష్ణ ప్రాంతాల మొక్కల కంటే ఎక్కువ.
అనుకూల ఉష్ణోగ్రత దాటితే ఎంజైములు తమ ఆకారాన్ని కోల్పోవడం మొదలవుతుంది, రేటు తగ్గుతుంది.
4.6 నీరు
నీరు కిరణజన్య సంయోగక్రియకు ముడి పదార్థం, కానీ నేరుగా వాడే నీరు చాలా కొద్దిగానే. దాని ప్రధాన ప్రభావం మొత్తం మొక్క ద్వారా ఉంటుంది.
మొక్కకు నీటి కొరత (నీటి ఒత్తిడి, water stress) వచ్చినప్పుడు:
పత్రరంధ్రాలు (stomata) మూసుకుంటాయి, ఆకులోకి తక్కువ CO₂ ప్రవేశిస్తుంది;
ఆకులు వడలిపోతాయి, వాటి ఉపరితల వైశాల్యం తగ్గుతుంది;
ఆకు జీవక్రియా చర్యాశీలత తగ్గుతుంది.
కాబట్టి వర్షాకాలంలో ఎక్కువ రోజులు వర్షం కురవని విరామంలో చిక్కుకున్న ఖరీఫ్ పంట, ఎండ బాగా ఉన్న రోజున కూడా తక్కువ కార్బన్ను స్థాపిస్తుంది.
4.7 సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: కిరణజన్య సంయోగక్రియను ప్రభావితం చేసే రెండు అంతర్గత, రెండు బాహ్య కారకాలను పేర్కొనండి.
సాధన: అంతర్గత: పత్రహరితం పరిమాణం, ఆకుల సంఖ్య మరియు వయస్సు (ఆకు లోపలి CO₂, పత్రాంతర కణాల సంఖ్య కూడా). బాహ్య: కాంతి, CO₂ (ఉష్ణోగ్రత, నీరు కూడా).
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: ఎండ బాల్కనీలో ఉన్న ఒక తులసి మొక్క స్థిరమైన రేటుతో కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతోంది. కాంతిని రెట్టింపు చేసినా రేటు మారలేదు. CO₂ ను కొంచెం పెంచితే రేటు పెరిగింది. ఏ కారకం పరిమితం చేసింది?
సాధన: CO₂. బ్లాక్మన్ నియమం ప్రకారం పరిమితి కారకాన్ని మార్చినప్పుడే రేటు మారుతుంది. కాంతి ప్రభావం చూపలేదు, కాబట్టి అది పరిమితి కారకం కాదు. CO₂ రేటును పెంచింది, కాబట్టి CO₂ యే తన కనిష్ఠ విలువకు దగ్గరగా ఉంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: నిర్మలమైన రోజున పొలంలోని పంటకు కాంతి అరుదుగా మాత్రమే పరిమితి కారకం ఎందుకు అవుతుంది?
సాధన: చాలా మొక్కలు పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్దే కాంతి సంతృప్తతను చేరుకుంటాయి. నిర్మలమైన రోజు దీనికంటే చాలా ఎక్కువ కాంతిని ఇస్తుంది. కాబట్టి వేరే కారకం, సాధారణంగా CO₂, రేటును నిర్ణయిస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: ఒక వరి మొక్క (C3), ఒక మొక్కజొన్న మొక్క (C4) రెండూ ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో 360 µL L⁻¹ CO₂ వద్ద ఉన్నాయి. CO₂ ను 500 µL L⁻¹ కు పెంచారు. ఒక్కోదానిలో మార్పును ఊహించండి.
సాధన: మొక్కజొన్న ఇప్పటికే తన CO₂ సంతృప్తతకు (సుమారు 360 µL L⁻¹) దగ్గరగా ఉంది, కాబట్టి దాని రేటు కొంచెమే పెరుగుతుంది. వరి సుమారు 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాతే సంతృప్తమవుతుంది, కాబట్టి దాని రేటు స్పష్టంగా పెరుగుతుంది. అదనపు CO₂ వల్ల C3 మొక్కలకే ఎక్కువ లాభం.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: చాలా మసక కాంతి ఉంచిన ఒక హరితగృహంలో ఒక సాగుదారు CO₂ ను రెట్టింపు చేశాడు. టమాటా దిగుబడి పెరుగుతుందా?
సాధన: పెరగదు, లేదా చాలా కొంచెమే పెరుగుతుంది. తక్కువ కాంతిలో కాంతే పరిమితి కారకం. తక్కువ కాంతిలో C3 గానీ C4 గానీ ఎక్కువ CO₂ కు స్పందించవు. సాగుదారు ముందుగా కాంతిని పెంచాలి.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: ముడి పదార్థంగా చాలా కొద్ది నీరు మాత్రమే అవసరమైనా, నీటి కొరత ఉన్న మొక్క కిరణజన్య సంయోగక్రియను నెమ్మదిగా ఎందుకు జరుపుతుందో వివరించండి.
సాధన: నీటి ఒత్తిడి వల్ల పత్రరంధ్రాలు మూసుకుంటాయి, కాబట్టి తక్కువ CO₂ లోపలికి వస్తుంది. అప్పుడు CO₂ పరిమితి కారకం అవుతుంది. వడలిపోవడం వల్ల ఆకు ఉపరితల వైశాల్యం, జీవక్రియా చర్యాశీలత కూడా తగ్గుతాయి. కాబట్టి ప్రభావం ఎక్కువగా పత్రరంధ్రాలు, ఆకు ద్వారానే ఉంటుంది; చర్యాజనకంగా నీటి కొరత వల్ల కాదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: ఒక ఆకును 10 °C, 0.04% CO₂, అధిక కాంతి వద్ద ఉంచారు. కాంతిని పెంచినా ప్రభావం లేదు, CO₂ పెంచినా ప్రభావం లేదు. ఉష్ణోగ్రతను 25 °C కు పెంచితే రేటు పెరిగింది. వివరించండి, కిరణజన్య సంయోగక్రియలో ఏ దశ వెనుకబడిందో చెప్పండి. (NEET-కఠినం)
సాధన: ఉష్ణోగ్రతే పరిమితి కారకం. 10 °C వద్ద కార్బన్ చర్యల ఎంజైములు (RuBisCO వంటివి) నెమ్మదిగా పనిచేస్తాయి. ఎంజైములే అడ్డంకి అయినప్పుడు అదనపు కాంతి గానీ CO₂ గానీ సహాయపడవు. వెనుకబడిన దశ జీవసంశ్లేషణ (కార్బన్) దశ; ఇది ఎంజైమ్ ఆధారితం, కాంతి చర్యల కంటే ఉష్ణోగ్రతకు ఎక్కువ సున్నితం.
త్వరిత పునశ్చరణ
అంతర్గత కారకాలు: ఆకులు, పత్రాంతర కణాలు, హరితరేణువులు, పత్రహరితం, ఆకు లోపలి CO₂. బాహ్య: కాంతి, CO₂, ఉష్ణోగ్రత, నీరు.
బ్లాక్మన్ (1905): తన కనిష్ఠ విలువకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్న కారకమే రేటును నిర్ణయిస్తుంది.
కాంతి: నాణ్యత, తీవ్రత, కాలవ్యవధి. సంతృప్తత పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద. చాలా తీవ్రమైన కాంతి పత్రహరితాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
ప్రకృతిలో CO₂ యే ప్రధాన పరిమితి కారకం (గాలిలో సుమారు 0.03 నుండి 0.04%). సుమారు 0.05% వరకు పెంచితే రేటు పెరుగుతుంది.
C4 మొక్కలు సుమారు 360 µL L⁻¹ CO₂ వద్ద సంతృప్తమవుతాయి; C3 మొక్కలు 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాతే. హరితగృహ టమాటా, బెల్ పెప్పర్లకు అదనపు CO₂ ఇస్తారు.
కార్బన్ చర్యలు ఎంజైమ్ ఆధారితం, ఉష్ణోగ్రతపై బలంగా ఆధారపడతాయి; C4, ఉష్ణమండల మొక్కల అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువ.
నీటి ఒత్తిడి ప్రధానంగా పత్రరంధ్రాలను మూసివేయడం, ఆకులను వడలిపోయేలా చేయడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
పరిమితి కారకం కాని కారకాన్ని పెంచితే ఏ మార్పూ ఉండదు. "ఎక్కువ కాంతి అంటే ఎప్పుడూ ఎక్కువ కిరణజన్య సంయోగక్రియ" అని అనుకోవద్దు.
తక్కువ కాంతిలో అదనపు CO₂ C3 కు గానీ C4 కు గానీ ఉపయోగపడదు.
కాంతి సంతృప్తత పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద వస్తుంది, పూర్తి సూర్యకాంతి వద్ద కాదు.
నీరు ప్రధానంగా పత్రరంధ్రాలను మూసివేయడం ద్వారా ప్రభావం చూపుతుంది, ముడి పదార్థం కొరతగా కాదు.
కాంతి చర్యలు కార్బన్ చర్యల కంటే ఉష్ణోగ్రతకు తక్కువ సున్నితం, కానీ పూర్తిగా ప్రభావం లేనివి కావు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. బ్లాక్మన్ పరిమితి కారకాల నియమాన్ని ఇచ్చిన సంవత్సరం (a) 1854 (b) 1770 (c) 1905 (d) 1937
2. ప్రకృతిలో కిరణజన్య సంయోగక్రియకు ప్రధాన పరిమితి కారకం (a) కాంతి (b) CO₂ (c) నీరు (d) ఉష్ణోగ్రత
3. చాలా మొక్కలలో కాంతి సంతృప్తత సుమారు ఎక్కడ వస్తుంది? (a) పూర్తి సూర్యకాంతిలో 10% (b) పూర్తి సూర్యకాంతిలో 50% (c) పూర్తి సూర్యకాంతిలో 90% (d) పూర్తి సూర్యకాంతిలో 100%
4. వాతావరణంలో CO₂ గాఢత సుమారు (a) 3% (b) 0.3% (c) 21% (d) 0.03–0.04%
5. కిరణజన్య సంయోగక్రియను ప్రభావితం చేసే అంతర్గత కారకం ఏది? (a) పత్రహరితం పరిమాణం (b) గాలిలోని CO₂ (c) కాంతి తీవ్రత (d) గాలి ఉష్ణోగ్రత
6. కార్బన్ (నిష్కాంతి) చర్యలపై ఉష్ణోగ్రత బలంగా ప్రభావం చూపడానికి కారణం అవి (a) ఎంజైమ్ నియంత్రితం (b) కాంతితో నడిచేవి (c) గ్రానాలో జరిగేవి (d) నీటి విచ్ఛిన్నంపై ఆధారపడేవి
7. ఒక హద్దు దాటిన అతి తీవ్రమైన కాంతి కలిగించేది (a) రేటులో అంతులేని పెరుగుదల (b) ఏ మార్పూ లేకపోవడం (c) ఎక్కువ CO₂ గ్రహణం (d) పత్రహరితం విచ్ఛిన్నం, రేటు తగ్గడం
8. నీటి ఒత్తిడి కిరణజన్య సంయోగక్రియను ప్రధానంగా ఎలా తగ్గిస్తుంది? (a) ముడి పదార్థంగా నీటి నేరు కొరత ద్వారా (b) పత్రరంధ్రాలను మూసి తక్కువ CO₂ లోపలికి వచ్చేలా చేయడం ద్వారా (c) పత్రహరితం పరిమాణాన్ని పెంచడం ద్వారా (d) కాల్విన్ వలయాన్ని వేగవంతం చేయడం ద్వారా
9. ఎక్కువ దిగుబడి కోసం సాధారణంగా CO₂ అధికంగా ఉంచిన హరితగృహాలలో పెంచే పంట ఏది? (a) చెరకు (b) మొక్కజొన్న (c) టమాటా (d) జొన్న
10. తక్కువ కాంతి తీవ్రత వద్ద CO₂ స్థాయిని పెంచితే (a) C3 మొక్కలలో రేటు బాగా పెరుగుతుంది (b) C4 మొక్కలలో రేటు బాగా పెరుగుతుంది (c) C3 లో గానీ C4 లో గానీ రేటు పెరగదు (d) కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఆగిపోతుంది
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. C4 మొక్కలు సుమారు ఏ CO₂ వద్ద సంతృప్తతను చూపుతాయి? (a) 450 µL L⁻¹ (b) 1000 µL L⁻¹ (c) 100 µL L⁻¹ (d) 360 µL L⁻¹
12. C3 మొక్కల గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) అవి 200 µL L⁻¹ CO₂ వద్ద సంతృప్తమవుతాయి (b) అవి అదనపు CO₂ కు స్పందించవు (c) అవి అదనపు CO₂ కు స్పందిస్తాయి, సుమారు 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాతే సంతృప్తమవుతాయి (d) అవి 360 µL L⁻¹ వద్ద సంతృప్తమవుతాయి
13. రేటు vs కాంతి గ్రాఫ్లో వక్రం సమతలమైంది. ఇప్పుడు CO₂ పెంచితే వక్రం ఇంకా ఎత్తైన పీఠభాగానికి చేరింది. మొదటి పీఠభాగం వద్ద పరిమితి కారకం (a) కాంతి (b) ఉష్ణోగ్రత (c) పత్రహరితం (d) CO₂
14. బ్లాక్మన్ నియమం ప్రకారం ఒక ప్రక్రియ రేటును నిర్ణయించే కారకం (a) అత్యధిక పరిమాణంలో ఉన్నది (b) ఎల్లప్పుడూ కాంతి (c) తన కనిష్ఠ విలువకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్నది (d) అన్ని కారకాల సగటు
15. కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అత్యధిక అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఉండే అవకాశం ఉన్న మొక్క ఏది? (a) మొక్కజొన్న (b) గోధుమ (c) బఠాణీ (d) బంగాళాదుంప
16. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. కాంతి తీవ్రత B. CO₂ C. ఉష్ణోగ్రత D. నీటి ఒత్తిడి
కాలమ్ II: i. పత్రరంధ్రాలు మూసుకోవడం ii. ఎంజైమ్ ఆధారిత కార్బన్ చర్యలపై పనిచేస్తుంది iii. పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద సంతృప్తమవుతుంది iv. ప్రకృతిలో ప్రధాన పరిమితి కారకం
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i
17. ప్రకృతిలో కాంతి ప్రధానంగా ఏ మొక్కలకు పరిమితి కారకం? (a) ఎడారి మొక్కలు (b) నీడలో లేదా దట్టమైన అడవులలో పెరిగేవి (c) చెరువులపై తేలేవి (d) C4 పంట పొలాలలోనివి
18. ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో CO₂ ను 0.03% నుండి సుమారు 0.05% కు పెంచితే (a) కిరణజన్య సంయోగక్రియ తగ్గుతుంది (b) ఏ మార్పూ ఉండదు (c) CO₂ స్థాపన పెరుగుతుంది (d) పత్రహరితం విచ్ఛిన్నమవుతుంది
19. కాంతి గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) తీవ్రత మాత్రమే ముఖ్యం (b) నాణ్యత, తీవ్రత, కాలవ్యవధి మూడూ ముఖ్యం (c) కాలవ్యవధి మాత్రమే ముఖ్యం (d) నాణ్యత మాత్రమే ముఖ్యం
20. కాంతిని పెంచితే రేటుపై ప్రభావం లేదు, కానీ ఉష్ణోగ్రతను 15 °C నుండి 25 °C కు పెంచితే రేటు పెరిగింది. పరిమితి కారకం (a) కాంతి (b) CO₂ (c) ఉష్ణోగ్రత (d) పత్రహరితం
21. బ్లాక్మన్ రకం వక్రంలో, తక్కువ కాంతి వద్ద ఉన్న నిటారుగా పెరిగే సరళ భాగం చూపేది (a) CO₂ పరిమితం చేస్తోంది (b) కాంతి పరిమితం చేస్తోంది (c) ఉష్ణోగ్రత పరిమితం చేస్తోంది (d) ప్రతి కారకం అనుకూల స్థాయిలో ఉంది
22. నీటి ఒత్తిడిలో ఆకులు వడలిపోవడం కిరణజన్య సంయోగక్రియను తగ్గిస్తుంది, ఎందుకంటే అది తగ్గించేది (a) పత్రరంధ్రాల ద్వారా వచ్చే CO₂ ను మాత్రమే (b) ఆకు ఉష్ణోగ్రతను (c) ఆకు ఉపరితల వైశాల్యం, దాని జీవక్రియా చర్యాశీలతను (d) పత్రహరితం తయారీని మాత్రమే
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక ఆకు 25 °C వద్ద, పూర్తి సూర్యకాంతిలో 5% కాంతి, 0.04% CO₂ వద్ద ఉంది. ఏ ఒక్క మార్పు రేటును అత్యధికంగా పెంచుతుంది? (a) ఉష్ణోగ్రతను 35 °C కు పెంచడం (b) CO₂ ను 0.05% కు పెంచడం (c) కాంతిని పూర్తి సూర్యకాంతిలో 10% కు పెంచడం (d) ఉష్ణోగ్రతను 20 °C కు తగ్గించడం
24. ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో ఉన్న ఒక C3, ఒక C4 మొక్కకు CO₂ ను 300 నుండి 500 µL L⁻¹ కు పెంచారు. ఆశించే ఫలితం (a) C3 రేటు స్పష్టంగా పెరుగుతుంది, C4 రేటు త్వరగా సమతలమవుతుంది (b) C4 రేటు స్పష్టంగా పెరుగుతుంది, C3 రేటు మారదు (c) రెండు రేట్లూ తగ్గుతాయి (d) ఏ రేటూ మారదు
25. హరితగృహ టమాటాలను CO₂ అధికంగా ఉన్న గాలిలో పెంచడానికి కారణం (a) CO₂ కీటకాలను చంపుతుంది (b) గాలిలోని CO₂ C3 మొక్కలను పరిమితం చేస్తుంది, కాబట్టి అదనపు CO₂ దిగుబడిని పెంచుతుంది (c) టమాటాలు C4 మొక్కలు (d) CO₂ హరితగృహాన్ని చల్లబరుస్తుంది
26. సరైన వాక్యం ఏది? (a) కాంతి చర్యలు కూడా ఉష్ణోగ్రతకు సున్నితం, కానీ కార్బన్ చర్యల కంటే తక్కువ (b) కార్బన్ చర్యలపై ఉష్ణోగ్రత ప్రభావం లేదు (c) కాంతి చర్యలు కార్బన్ చర్యల కంటే ఉష్ణోగ్రతకు ఎక్కువ సున్నితం (d) ఉష్ణోగ్రత ఏ దశపైనా ప్రభావం చూపదు
27. ఒక ఆకు ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో, కానీ చాలా తక్కువ CO₂ వద్ద ఉంది. ఇప్పుడు కాంతి తీవ్రతను రెట్టింపు చేశారు. రేటు (a) దాదాపు అలాగే ఉంటుంది (b) అనులోమానుపాతంలో పెరుగుతుంది (c) సరిగ్గా రెట్టింపు అవుతుంది (d) సున్నాకు పడిపోతుంది
28. సమశీతోష్ణ మొక్కలతో పోలిస్తే ఉష్ణమండల మొక్కలకు ఉండేది (a) తక్కువ అనుకూల ఉష్ణోగ్రత (b) అదే అనుకూల ఉష్ణోగ్రత (c) ఉష్ణోగ్రత ప్రభావం లేకపోవడం (d) ఎక్కువ అనుకూల ఉష్ణోగ్రత
29. ప్రతిపాదన (A): ప్రకృతిలో కిరణజన్య సంయోగక్రియకు CO₂ యే ప్రధాన పరిమితి కారకం. కారణం (R): వాతావరణంలో CO₂ సుమారు 21% ఉంటుంది. (a) రెండూ నిజం, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ నిజం, R, A ను వివరించదు (c) A నిజం, R తప్పు (d) A తప్పు, R నిజం
30. వాక్యం I: చాలా మొక్కలు పూర్తి సూర్యకాంతి వద్ద మాత్రమే కాంతి సంతృప్తతను చేరుకుంటాయి. వాక్యం II: ఒక హద్దు దాటిన అతి తీవ్రమైన కాంతి పత్రహరితాన్ని దెబ్బతీసి కిరణజన్య సంయోగక్రియను తగ్గించగలదు. (a) రెండూ నిజం (b) రెండూ తప్పు (c) I నిజం, II తప్పు (d) I తప్పు, II నిజం
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | బ్లాక్మన్, 1905 |
| 2 | b | గాలిలో CO₂ చాలా తక్కువ |
| 3 | a | సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద సంతృప్తత |
| 4 | d | గాలిలో సుమారు 0.03–0.04% CO₂ |
| 5 | a | పత్రహరితం మొక్కకు చెందిన కారకం |
| 6 | a | ఎంజైములు ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడతాయి |
| 7 | d | అధిక కాంతి పత్రహరితాన్ని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది |
| 8 | b | మూసుకున్న పత్రరంధ్రాలు CO₂ సరఫరాను తగ్గిస్తాయి |
| 9 | c | టమాటా C3 హరితగృహ పంట |
| 10 | c | తక్కువ తీవ్రతలో కాంతే పరిమితి |
| 11 | d | C4 సుమారు 360 µL L⁻¹ వద్ద సంతృప్తం |
| 12 | c | C3 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాతే సంతృప్తం |
| 13 | d | CO₂ పెంపు పీఠభాగాన్ని పైకి ఎత్తింది |
| 14 | c | కనిష్ఠ విలువకు దగ్గరగా ఉన్న కారకం |
| 15 | a | మొక్కజొన్న ఉష్ణమండల C4 మొక్క |
| 16 | d | సంతృప్తత, ప్రధాన పరిమితి, ఎంజైములు, పత్రరంధ్రాలు |
| 17 | b | నీడ మొక్కలకు కాంతి తక్కువగా అందుతుంది |
| 18 | c | 0.05% వరకు CO₂ స్థాపనను పెంచుతుంది |
| 19 | b | కాంతిలోని మూడు లక్షణాలూ ముఖ్యం |
| 20 | c | ఉష్ణోగ్రత మాత్రమే రేటును మార్చింది |
| 21 | b | రేటు కాంతిని అనుసరిస్తోంది, కాబట్టి కాంతే పరిమితి |
| 22 | c | వడలిపోవడం వైశాల్యం, చర్యాశీలతను తగ్గిస్తుంది |
| 23 | c | 10% కంటే తక్కువ కాంతిలో కాంతే పరిమితి |
| 24 | a | C4 సంతృప్తతకు దగ్గర; C3 ఇంకా స్పందిస్తుంది |
| 25 | b | అదనపు CO₂ తో C3 మొక్కలకు లాభం |
| 26 | a | కాంతి దశ ఉష్ణోగ్రతకు తక్కువ సున్నితం |
| 27 | a | పరిమితి CO₂, కాంతి కాదు |
| 28 | d | వేడి వాతావరణాలకు అనుకూలనం చెందాయి |
| 29 | c | CO₂ సుమారు 0.04% మాత్రమే |
| 30 | d | సంతృప్తత సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటు అంతర్గత (మొక్క) కారకాలు, బాహ్య (పరిసరాల) కారకాలపై ఆధారపడుతుంది.
అంతర్గత కారకాలు: ఆకుల సంఖ్య, పరిమాణం, వయస్సు, దిశ; పత్రాంతర కణాలు, హరితరేణువులు; ఆకు లోపలి CO₂ స్థాయి; పత్రహరితం పరిమాణం. వీటిలో చాలావరకు మొక్క జన్యువులపై ఆధారపడతాయి.
బాహ్య కారకాలు: కాంతి, CO₂, ఉష్ణోగ్రత, నీరు.
బ్లాక్మన్ పరిమితి కారకాల నియమం (1905): ఒక ప్రక్రియ అనేక కారకాలపై ఆధారపడినప్పుడు, తన కనిష్ఠ విలువకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్న కారకమే దాని రేటును నిర్ణయిస్తుంది.
పరిమితి కారకాన్ని పెంచితే రేటు పెరుగుతుంది; పరిమితి కారకం మారే వరకు మిగిలిన ఏ కారకాన్ని పెంచినా పెరగదు.
రేటు గ్రాఫ్లో పెరిగే భాగాన్ని x-అక్షంపై ఉన్న కారకం పరిమితం చేస్తుంది; సమతల భాగాన్ని (పీఠభాగం) వేరే కారకం పరిమితం చేస్తుంది.
కాంతికి మూడు లక్షణాలు: నాణ్యత (తరంగదైర్ఘ్యం), తీవ్రత, కాలవ్యవధి.
తక్కువ కాంతిలో రేటు తీవ్రతతో పాటు సరళరేఖలా పెరుగుతుంది. పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద సంతృప్తత వస్తుంది, కాబట్టి నీడలో లేదా చెట్ల పందిరి కింద ఉన్న మొక్కలకే కాంతి పరిమితి.
చాలా తీవ్రమైన కాంతి పత్రహరితాన్ని దెబ్బతీసి రేటును తగ్గించగలదు.
ప్రకృతిలో CO₂ యే ప్రధాన పరిమితి కారకం: గాలిలో సుమారు 0.03–0.04% మాత్రమే ఉంటుంది. సుమారు 0.05% వరకు పెంచితే రేటు పెరుగుతుంది; చాలా ఎక్కువ స్థాయిలు ఎక్కువ కాలం ఉంటే హాని చేస్తాయి.
C4 మొక్కలు సుమారు 360 µL L⁻¹ CO₂ వద్ద సంతృప్తమవుతాయి; C3 మొక్కలు 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాత కూడా స్పందిస్తాయి. అందుకే హరితగృహ టమాటా, బెల్ పెప్పర్లకు CO₂ సుసంపన్నత ఉపయోగపడుతుంది.
ఉష్ణోగ్రత ప్రధానంగా ఎంజైమ్ ఆధారిత కార్బన్ చర్యలపై పనిచేస్తుంది; కాంతి చర్యలు చాలా తక్కువ సున్నితం. అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఆవాసంపై ఆధారపడుతుంది (ఉష్ణమండల, C4 మొక్కలకు ఎక్కువ).
నీటి ఒత్తిడి ప్రధానంగా పత్రరంధ్రాలను మూసివేయడం (లోపలికి తక్కువ CO₂) ద్వారా, వడలిపోవడం (ఆకు వైశాల్యం, జీవక్రియా చర్యాశీలత తగ్గడం) ద్వారా పనిచేస్తుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసిన పట్టిక
| కారకం | ముఖ్య విలువ లేదా వాస్తవం | పరిమితం చేసినప్పుడు ప్రభావం |
|---|---|---|
| కాంతి తీవ్రత | పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% వద్ద సంతృప్తత | తక్కువ కాంతిలో రేటు సరళరేఖలా పెరుగుతుంది |
| కాంతి నాణ్యత | 400–700 nm (PAR); నీలి, ఎరుపు ఉత్తమం | ఆకుపచ్చ కాంతిలో రేటు అతి తక్కువ |
| CO₂ | గాలిలో 0.03–0.04%; సుమారు 0.05% వరకు లాభం | ప్రకృతిలో ప్రధాన పరిమితి కారకం |
| CO₂, C4 మొక్కలు | సుమారు 360 µL L⁻¹ వద్ద సంతృప్తం | సుసంపన్నతతో పెద్దగా లాభం లేదు |
| CO₂, C3 మొక్కలు | 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాత కూడా స్పందిస్తాయి | హరితగృహ సుసంపన్నత దిగుబడిని పెంచుతుంది |
| ఉష్ణోగ్రత | అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఆవాసంపై ఆధారం; C4 కు ఎక్కువ | కార్బన్ చర్యలు నెమ్మదిస్తాయి |
| నీరు | ఒత్తిడి పత్రరంధ్రాలను మూసి, ఆకులను వడలిపోయేలా చేస్తుంది | లోపలికి తక్కువ CO₂, తక్కువ ఆకు వైశాల్యం |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Q-I-D: Quality, Intensity, Duration" (ఇంగ్లీష్ సూత్రం): Q = నాణ్యత, I = తీవ్రత, D = కాలవ్యవధి — కాంతి గురించి చెప్పవలసిన మూడు విషయాలు.
"నెమ్మదైన పనివాడే వేగాన్ని నిర్ణయిస్తాడు": బ్లాక్మన్ నియమం. ఒక టీ కొట్టులో వంటవాడు ఎంత వేగంగా ఉన్నా, ఒకే ఒక నెమ్మదైన క్యాషియర్ ఉంటే, కొట్టు క్యాషియర్ వేగంతోనే నడుస్తుంది.
"CO₂ కు 3-4-5": గాలిలో 0.03–0.04%, రేటు 0.05% వరకు పెరుగుతుంది.
"C4 కు 360 వద్దే కడుపు నిండుతుంది; C3 కు 450 వద్ద కూడా ఇంకా ఆకలే".
"సమతల రేఖ కనిపిస్తే, వేరే చోట వెతుకు": పీఠభాగంలో x-అక్షంపై ఉన్న కారకం ఇక పరిమితి కాదు.
భావనల అనుసంధానం
కార్బన్ చర్యలపై ఉష్ణోగ్రత ప్రభావం అంటే ఎంజైమ్ చర్యాశీలతపై ఉష్ణోగ్రత సాధారణ ప్రభావమే — NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు చూడండి.
CO₂, ఉష్ణోగ్రతలకు C3, C4 మొక్కల స్పందనలు ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయం 3 నుండి వస్తాయి (RuBisCO, PEPcase, కాంతి శ్వాసక్రియ).
వాతావరణంలో పెరుగుతున్న CO₂, పంటలపై దాని ప్రభావం NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 10: జీవావరణం మరియు పర్యావరణం లోని హరితగృహ ప్రభావంతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)
31. అంశాన్ని దాని విలువతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. కాంతి సంతృప్తత | i. సుమారు 0.03–0.04% |
| B. వాతావరణంలో CO₂ | ii. 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాత |
| C. C4 మొక్కలలో CO₂ సంతృప్తత | iii. పూర్తి సూర్యకాంతిలో సుమారు 10% |
| D. C3 మొక్కల CO₂ స్పందన పరిధి | iv. సుమారు 360 µL L⁻¹ |
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii
32. పరిశీలనను, ఆ సమయంలో పరిమితం చేసిన కారకంతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. మసక గదిలో దీపాన్ని మొక్కకు దగ్గరగా జరిపితే రేటు పెరుగుతుంది | i. ఉష్ణోగ్రత |
| B. అదనపు CO₂ విడుదల చేస్తే హరితగృహ టమాటాలు వేగంగా పెరుగుతాయి | ii. కాంతి |
| C. ప్రకాశవంతమైన ఎండ ఉన్నా సిమ్లాలో చల్లని శీతాకాలపు ఉదయం రేటు తక్కువ | iii. నీరు |
| D. సుదీర్ఘ పొడి కాలంలో ఆకులు వడలిపోతాయి, పత్రరంధ్రాలు మూసుకుంటాయి | iv. CO₂ |
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
33. పదాన్ని దాని అర్థంతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. బ్లాక్మన్ నియమం | i. కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం |
| B. కాంతి నాణ్యత | ii. రోజుకు కాంతి లభించే గంటలు |
| C. కాంతి తీవ్రత | iii. ప్రకాశం, లేదా ఒక సెకనులో ఆకుపై పడే శక్తి |
| D. కాంతి కాలవ్యవధి | iv. కనిష్ఠ విలువకు దగ్గరగా ఉన్న కారకమే రేటును నిర్ణయిస్తుంది |
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (c) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii
34. కారకాన్ని అది ప్రధానంగా పనిచేసే విధానంతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. నీటి ఒత్తిడి | i. ఎంజైమ్ ఆధారిత కార్బన్ చర్యల వేగం |
| B. ఉష్ణోగ్రత | ii. కార్బాక్సిలేషన్కు ఆధార పదార్థం (substrate) |
| C. అతి తీవ్రమైన కాంతి | iii. పత్రరంధ్రాలను మూసి CO₂ ప్రవేశాన్ని తగ్గిస్తుంది |
| D. CO₂ గాఢత | iv. పత్రహరితాన్ని దెబ్బతీసి రేటును తగ్గిస్తుంది |
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఆకుల సంఖ్య, పరిమాణం అంతర్గత కారకాలు.
B. ప్రకృతిలో కాంతి ప్రధానంగా నీడలో లేదా చెట్ల పందిరి కింద ఉన్న మొక్కలకే పరిమితి.
C. CO₂ ను 0.05% కంటే చాలా ఎక్కువగా పెంచినా రేటు ఎప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటుంది, ఏ హానీ ఉండదు.
D. ఎక్కువ CO₂ స్థాయిలకు C4 మొక్కల కంటే C3 మొక్కలు ఎక్కువగా స్పందిస్తాయి.
E. కాంతి చర్యలు కార్బన్ చర్యల కంటే ఉష్ణోగ్రతకు ఎక్కువ సున్నితం.
(a) మూడు (b) రెండు (c) నాలుగు (d) ఐదు
36. బ్లాక్మన్ నియమం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. దీనిని 1905 లో ప్రతిపాదించారు.
B. కనిష్ఠ విలువకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్న కారకమే రేటును నియంత్రిస్తుంది.
C. ఏ క్షణంలోనైనా అన్ని కారకాలు రేటును సమానంగా పరిమితం చేస్తాయి.
D. పరిమితి కారకం కాని కారకాన్ని పెంచితే రేటు పెరుగుతుంది.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) A, B మాత్రమే
37. ఉష్ణోగ్రత గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. కార్బన్ చర్యలు ఎంజైమ్ ఆధారితం, కాబట్టి ఉష్ణోగ్రతకు సున్నితం.
B. సమశీతోష్ణ మొక్కల కంటే ఉష్ణమండల మొక్కల అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువ.
C. C3 మొక్కల కంటే C4 మొక్కల అనుకూల ఉష్ణోగ్రత తక్కువ.
D. అనుకూల ఉష్ణోగ్రత మొక్క ఆవాసంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, C, D (c) A, B, D మాత్రమే (d) B, C, D మాత్రమే
38. నీటి గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. నీరు కిరణజన్య సంయోగక్రియకు ముడి పదార్థం.
B. నీటి ఒత్తిడి కిరణజన్య సంయోగక్రియను ప్రధానంగా పత్రరంధ్రాలు మూసుకోవడం ద్వారా ప్రభావితం చేస్తుంది.
C. వడలిపోవడం ఆకు ఉపరితల వైశాల్యాన్ని, జీవక్రియా చర్యాశీలతను తగ్గిస్తుంది.
D. నీటి ఒత్తిడి ఆకులోకి CO₂ ప్రవేశాన్ని పెంచుతుంది.
E. నీరు నిలిచిన నేలలోని మొక్క ఎప్పుడూ వేగంగా కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) నాలుగు (d) మూడు
39. ఒక గ్రాఫ్ కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటును (y-అక్షం) కాంతి తీవ్రతకు (x-అక్షం) వ్యతిరేకంగా చూపుతుంది. వక్రం P (0.03% CO₂ వద్ద) పెరిగి 10 యూనిట్ల వద్ద సమతలమవుతుంది. వక్రం Q (ఎక్కువ CO₂, అదే ఉష్ణోగ్రత) మొదట అదే రేఖ వెంట పెరిగి 25 యూనిట్ల వద్ద సమతలమవుతుంది. వక్రం P సమతల భాగంలో పరిమితి కారకం ఏది?
(a) కాంతి (b) CO₂ (c) పత్రహరితం (d) నీరు
40. ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో ఉన్న ఒక ఆకు ఈ రేట్లు ఇచ్చింది (యాదృచ్ఛిక యూనిట్లు):
| CO₂ | ఉష్ణోగ్రత | రేటు |
|---|---|---|
| 0.03% | 15 °C | 10 |
| 0.03% | 25 °C | 12 |
| 0.1% | 15 °C | 11 |
| 0.1% | 25 °C | 30 |
0.1% CO₂, 15 °C వద్ద పరిమితి కారకం ఏది?
(a) CO₂ (b) కాంతి (c) ఉష్ణోగ్రత (d) నీరు
41. ఒక గ్రాఫ్ C3, C4 మొక్కల కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటును CO₂ గాఢతకు వ్యతిరేకంగా చూపుతుంది. C4 వక్రం నిటారుగా పెరిగి సుమారు 360 µL L⁻¹ వద్ద సమతలమవుతుంది. C3 వక్రం నెమ్మదిగా పెరిగి 450 µL L⁻¹ దాటిన తర్వాత కూడా పెరుగుతూనే ఉంది. CO₂ ను ప్రస్తుత గాలి స్థాయిల కంటే చాలా ఎక్కువగా పెంచితే ఏ మొక్కలకు ఎక్కువ లాభం?
(a) C4 మొక్కలకు ఎక్కువ లాభం (b) రెండింటికీ సమాన లాభం (c) దేనికీ లాభం లేదు (d) C3 మొక్కలకు ఎక్కువ లాభం
Q42–43 కోసం సందర్భం: పుణే దగ్గర ఒక రైతు మహిళ మూసి ఉన్న పాలీహౌస్లో టమాటాలు పెంచుతోంది. ఎండ ఉన్న శీతాకాలపు రోజులలో లోపల కాంతి తీవ్రంగా ఉంటుంది, ఉష్ణోగ్రత 28 °C, అయినా మధ్యాహ్నానికి పెరుగుదల నెమ్మదిస్తుంది. ఆమె లోపల అదనపు CO₂ విడుదల చేసే వ్యవస్థను అమర్చింది, దిగుబడి స్పష్టంగా పెరిగింది.
42. మార్పుకు ముందు ఎక్కువగా పరిమితం చేసిన కారకం ఏది?
(a) CO₂ (b) కాంతి (c) పత్రహరితం (d) ఉష్ణోగ్రత
43. ఆమె పొరుగువాడు అదే వ్యవస్థను మొక్కజొన్నపై ప్రయత్నించి పెద్దగా లాభం చూడలేదు. ఎందుకు?
(a) మొక్కజొన్నలో RuBisCO ఉండదు (b) టమాటాలో Kranz anatomy ఉంటుంది (c) C4 మొక్కలు సంతృప్తమయ్యే స్థాయి దాటిన తర్వాత కూడా C3 మొక్కలు CO₂ కు స్పందిస్తూనే ఉంటాయి (d) అదనపు CO₂ మొక్కజొన్నకు వెంటనే హాని చేస్తుంది
44. ఒక ఆకుకు పూర్తి సూర్యకాంతిలో 2% కాంతి, 0.03% CO₂, 25 °C అందుతున్నాయి. CO₂ ను రెట్టింపు చేస్తే రేటు చాలా కొంచెమే మారుతుంది, కానీ కాంతిని రెట్టింపు చేస్తే దాదాపు రెట్టింపు అవుతుంది. పరిమితి కారకం ఏది, ఎందుకు?
(a) CO₂, ఎందుకంటే అది ఎప్పుడూ ప్రధాన పరిమితి కారకం (b) కాంతి, ఎందుకంటే 2% అనేది సుమారు 10% సంతృప్త స్థాయి కంటే చాలా తక్కువ (c) ఉష్ణోగ్రత, ఎందుకంటే 25 °C చాలా తక్కువ (d) పత్రహరితం, ఎందుకంటే కాంతిని శోషించలేదు
45. ప్రతిపాదన (A): ప్రకృతిలో కిరణజన్య సంయోగక్రియకు CO₂ యే ప్రధాన పరిమితి కారకం. కారణం (R): గాలిలో CO₂ గాఢత చాలా తక్కువ, సుమారు 0.03–0.04%.
(a) A, R రెండూ నిజం, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) A, R రెండూ నిజం, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు (c) A నిజం, R తప్పు (d) A తప్పు, R నిజం
స్థాయి 4 జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | d | కాంతి సుమారు 10% వద్ద సంతృప్తం; గాలిలో 0.03–0.04% CO₂; C4 సుమారు 360 వద్ద సంతృప్తం, C3 450 µL L⁻¹ దాటినా స్పందిస్తుంది |
| 32 | a | దీపం దగ్గరగా: కాంతి; అదనపు CO₂: CO₂; చల్లని ఉదయం: ఉష్ణోగ్రత; పొడి కాలం: నీరు |
| 33 | c | బ్లాక్మన్: కనిష్ఠానికి దగ్గరి కారకం; నాణ్యత: తరంగదైర్ఘ్యం; తీవ్రత: ప్రకాశం; కాలవ్యవధి: గంటలు |
| 34 | b | నీటి ఒత్తిడి పత్రరంధ్రాలను మూస్తుంది; ఉష్ణోగ్రత ఎంజైములపై; తీవ్ర కాంతి పత్రహరితాన్ని దెబ్బతీస్తుంది; CO₂ ఆధార పదార్థం |
| 35 | a | A, B, D నిజం; చాలా ఎక్కువ CO₂ హాని చేయవచ్చు; ఉష్ణోగ్రతకు సున్నితమైనవి కార్బన్ చర్యలు |
| 36 | d | కనిష్ఠానికి దగ్గరి కారకం మాత్రమే పరిమితం చేస్తుంది, ఇతర కారకాలను పెంచినా లాభం లేదు |
| 37 | c | C4 మొక్కల అనుకూల ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువ, కాబట్టి C తప్పు |
| 38 | d | A, B, C నిజం; నీటి ఒత్తిడి CO₂ ప్రవేశాన్ని తగ్గిస్తుంది; నీరు నిలవడం రేటును పెంచదు |
| 39 | b | ఎక్కువ CO₂ వద్ద వక్రం Q పైకి వెళ్తుంది, కాబట్టి P పీఠభాగాన్ని CO₂ పరిమితం చేస్తుంది |
| 40 | c | 15 °C వద్ద CO₂ పెంచితే 10 → 11 మాత్రమే; 0.1% వద్ద 25 °C కు వేడి చేస్తే 30 |
| 41 | d | C4 మొక్కలు ఇప్పటికే సంతృప్తం; C3 మొక్కలు స్పందిస్తూనే ఉంటాయి |
| 42 | a | కాంతి, ఉష్ణోగ్రత బాగానే ఉన్నాయి; CO₂ కలిపితే దిగుబడి పెరిగింది |
| 43 | c | మొక్కజొన్న C4, సాధారణ CO₂ వద్దే సంతృప్తతకు దగ్గరగా ఉంటుంది |
| 44 | b | కాంతిని పెంచితేనే లాభం; 2% కాంతి సంతృప్తత కంటే చాలా తక్కువ |
| 45 | a | గాలిలో CO₂ తక్కువగా ఉండటమే అది ఎక్కువసార్లు రేటును పరిమితం చేయడానికి కారణం |