అధ్యాయం 5: శ్వాసక్రియ I: గ్లైకాలిసిస్ మరియు కిణ్వనం (Respiration I: Glycolysis and Fermentation)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
కణ శ్వాసక్రియ అంటే ఏమిటి, దాని శక్తి దశలవారీగా ఎందుకు విడుదలవుతుంది.
ఊపిరితిత్తులు, మొప్పలు లేకుండా మొక్కలు వాయువులను ఎలా వినిమయం చేసుకుంటాయి.
గ్లైకాలిసిస్లోని ప్రతి దశ, దాని ఎంజైమ్, ATP లేదా NADH మార్పు.
పైరువిక్ ఆమ్లానికి ఉండే మూడు రకాల గమ్యాలు.
ఆల్కహాలిక్, లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం; అవి ఇంత తక్కువ శక్తిని ఎందుకు ఇస్తాయి.
5.1 కణ శ్వాసక్రియ
ప్రతి జీవకణానికి పని చేయడానికి శక్తి కావాలి — పదార్థాలను కదిలించడానికి, ప్రోటీన్లను నిర్మించడానికి, విభజన చెందడానికి. ఈ శక్తి ఆహారాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడం ద్వారా వస్తుంది.
కణ శ్వాసక్రియ (Cellular respiration) అంటే కణం లోపల ఆహార అణువులు విచ్ఛిన్నమై శక్తి విడుదల కావడం. ఆహారంలోని C–C బంధాలు ఆక్సీకరణం చెందుతాయి, ఆ శక్తిలో కొంత భాగం ATP గా బంధించబడుతుంది. ATP కణానికి కరెన్సీ లాంటిది. శ్వాసక్రియలో సంపాదించబడుతుంది, పని జరిగే చోట ఖర్చవుతుంది.
విచ్ఛిన్నమయ్యే అణువులను శ్వాసక్రియ ఆధార పదార్థాలు (respiratory substrates) అంటారు. సాధారణంగా కార్బోహైడ్రేట్లు (ముఖ్యంగా గ్లూకోజ్) ఆధార పదార్థాలు. కొవ్వులు, ప్రోటీన్లు, కర్బన ఆమ్లాలను కూడా వాడుకోవచ్చు.
గ్లూకోజ్ పూర్తి ఆక్సీకరణకు మొత్తం సమీకరణం:
ఈ శక్తి అంతా ఒక్కసారిగా విడుదలైతే, అగ్గిపుల్ల భగ్గున మండినట్లు చాలావరకు ఉష్ణంగా వృథా అవుతుంది. అందుకే కణం గ్లూకోజ్ను అనేక చిన్న దశలలో విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది; ప్రతి దశను దాని సొంత ఎంజైమ్ నడుపుతుంది. కొన్ని దశలలో శక్తి ATP గా బంధించబడుతుంది.
ఈ పథం మరో పని కూడా చేస్తుంది. దాని మధ్యంతర సమ్మేళనాలు కొన్ని ఇతర అణువుల నిర్మాణానికి తీసుకోబడతాయి. అధ్యాయం 6 ఈ భావనను విస్తరిస్తుంది.
5.2 వాయు వినిమయం: మొక్కలు శ్వాసిస్తాయా?
మొక్కలు పగలూ రాత్రీ ఎప్పుడూ శ్వాసక్రియ జరుపుతాయి. అవి O₂ ను తీసుకుని CO₂ ను విడుదల చేస్తాయి. అయినా వాటికి ఊపిరితిత్తులు, మొప్పలు లేవు. ఆకులు, లేత కాండాలలోని పత్రరంధ్రాలు (stomata), కర్రబారిన కాండాలు, వేర్లలోని వాయురంధ్రాలు (lenticels) ద్వారా విసరణ (diffusion) పద్ధతిలో వాయు వినిమయం జరుగుతుంది.
ప్రత్యేక శ్వాస అవయవాలు లేకుండానే మొక్కలు ఈ కారణాల వల్ల నెట్టుకురాగలవు:
మొక్కలోని ప్రతి భాగం తన వాయు వినిమయాన్ని తానే చూసుకుంటుంది. ఒక భాగం నుండి మరో భాగానికి వాయువులు చాలా తక్కువగా రవాణా అవుతాయి.
మొక్కలకు వాయువులు వేగంగా అవసరం లేదు. వేర్లు, కాండాలు, ఆకులు జంతువుల కంటే చాలా తక్కువ రేటుతో శ్వాసక్రియ జరుపుతాయి.
విసరణ దూరాలు తక్కువ. దాదాపు ప్రతి జీవకణం ఉపరితలానికి దగ్గరగానే ఉంటుంది. మందమైన కర్రబారిన కాండాలలో జీవకణాలు బెరడు లోపల, దాని కింద పలుచని పొరలుగా ఉంటాయి; వాయురంధ్రాల ద్వారా వాటికి గాలి అందుతుంది. లోపలి కలప చాలావరకు నిర్జీవ కణజాలం, దానికి O₂ చాలా తక్కువ కావాలి.
పగటిపూట ఆకుపచ్చని భాగాలలో కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) కణాల లోపలే O₂ ను విడుదల చేస్తుంది. ఈ O₂ శ్వాసక్రియకు వెంటనే అందుబాటులో ఉంటుంది.
మృదుకణజాల (parenchyma) కణాలు వదులుగా అమరి ఉండటం వల్ల, వాయువులు కదలడానికి వీలైన, ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమైన వాయు ప్రదేశాల జాలం ఏర్పడుతుంది.
5.3 గ్లైకాలిసిస్: EMP పథం
గ్లైకాలిసిస్ (Glycolysis) (glykos = చక్కెర, lysis = విడగొట్టడం) ఒక గ్లూకోజ్ను (6C) రెండు పైరువిక్ ఆమ్ల అణువులుగా (ఒక్కొక్కటి 3C) విడగొడుతుంది. ఈ పథకాన్ని గుస్తావ్ ఎంబ్డెన్, ఓట్టో మేయర్హాఫ్, J. పార్నాస్ రూపొందించారు, కాబట్టి దీనిని EMP పథం అని కూడా అంటారు.
ఇది అన్ని జీవకణాల కణద్రవ్యం (cytoplasm) లో జరుగుతుంది.
దీనికి ఆక్సిజన్ అవసరం లేదు.
అవాయు జీవులలో శ్వాసక్రియ ప్రక్రియ ఇది ఒక్కటే.
మొక్కలలో గ్లూకోజ్ తరచుగా సుక్రోజ్ నుండి వస్తుంది. ఇన్వర్టేజ్ (invertase) ఎంజైమ్ సుక్రోజ్ను గ్లూకోజ్, ఫ్రక్టోజ్గా విడగొడుతుంది. ఫాస్ఫారిలేషన్ తర్వాత రెండూ గ్లైకాలిసిస్లోకి ప్రవేశించగలవు.
దశలు (విడిపోయిన తర్వాత రెండు సగాలకు రెండేసి సార్లు):
| దశ | మార్పు | ఎంజైమ్ | శక్తి మార్పు |
|---|---|---|---|
| 1 | గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ | హెక్సోకైనేజ్ | 1 ATP వాడకం |
| 2 | గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ | ఐసోమరేజ్ | లేదు |
| 3 | ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ | ఫాస్ఫోఫ్రక్టోకైనేజ్ | 1 ATP వాడకం |
| 4 | ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ → 3-ఫాస్ఫోగ్లిసరాల్డిహైడ్ (PGAL) + డైహైడ్రాక్సీఅసిటోన్ ఫాస్ఫేట్ (DHAP) | ఆల్డోలేజ్ | లేదు |
| 5 | DHAP → PGAL | ఐసోమరేజ్ | లేదు (ఇప్పుడు 2 PGAL) |
| 6 | PGAL → 1,3-బిస్ఫాస్ఫోగ్లిసరిక్ ఆమ్లం (BPGA) | డీహైడ్రోజినేజ్ | NAD⁺ → NADH + H⁺; Pi చేరుతుంది |
| 7 | BPGA → 3-ఫాస్ఫోగ్లిసరిక్ ఆమ్లం (PGA) | కైనేజ్ | 1 ATP తయారీ |
| 8 | 3-PGA → 2-PGA | మ్యుటేజ్ | లేదు |
| 9 | 2-PGA → ఫాస్ఫోఎనాల్ పైరువేట్ (PEP) | ఎనోలేజ్ | ఒక నీటి అణువు తొలగింపు |
| 10 | PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం | పైరువేట్ కైనేజ్ | 1 ATP తయారీ |
ప్రతి గ్లూకోజ్కు 6 నుండి 10 దశలు రెండుసార్లు, ఒక్కో PGAL కు ఒకసారి, జరుగుతాయి.
గ్లైకాలిసిస్ శక్తి లెక్క (ప్రతి గ్లూకోజ్కు):
| అంశం | సంఖ్య |
|---|---|
| వాడిన ATP (దశలు 1, 3) | 2 |
| తయారైన ATP (దశలు 7, 10, ఒక్కోటి రెండుసార్లు) | 4 |
| నికర ATP | 2 |
| ఏర్పడిన NADH (దశ 6, రెండుసార్లు) | 2 |
| ఏర్పడిన పైరువిక్ ఆమ్లం | 2 |
7, 10 దశలలో ATP ఎలక్ట్రాన్ రవాణా గొలుసు లేకుండా నేరుగా ఒక ఆధార పదార్థం నుండి తయారవుతుంది. దీనినే ఆధార పదార్థ స్థాయి ఫాస్ఫారిలేషన్ (substrate-level phosphorylation) అంటారు.

ఎడమ వరుస పెట్టుబడి సగం, అక్కడ 2 ATP ఖర్చవుతాయి; కుడి వరుస రెండుసార్లు జరిగి 4 ATP, 2 NADH ని తిరిగి ఇస్తుంది.
5.4 పైరువిక్ ఆమ్లానికి మూడు గమ్యాలు
గ్లైకాలిసిస్ ముఖ్య ఉత్పన్నం పైరువిక్ ఆమ్లం. తర్వాత ఏమి జరుగుతుందనేది కణం, ఆక్సిజన్ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
| గమ్యం | ఎక్కడ | ఆక్సిజన్ | ఉత్పన్నాలు |
|---|---|---|---|
| ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం | ఈస్ట్, O₂ లేని కొన్ని మొక్క కణజాలాలు | వాడదు | ఇథనాల్ + CO₂ |
| లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం | కొన్ని బాక్టీరియా, O₂ కొరత ఉన్న జంతు కండరం | వాడదు | లాక్టిక్ ఆమ్లం |
| వాయుసహిత శ్వాసక్రియ | చాలా నిజకేంద్రక కణాల మైటోకాండ్రియా | వాడుతుంది | CO₂ + H₂O (అధ్యాయం 6) |
5.5 కిణ్వనం
కిణ్వనం (Fermentation) అంటే ఆక్సిజన్ లేకుండా గ్లూకోజ్ అసంపూర్ణంగా విచ్ఛిన్నం కావడం.
ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం (ఈస్ట్). పైరువిక్ ఆమ్లంపై రెండు ఎంజైములు పనిచేస్తాయి:
పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్ CO₂ ను తొలగించి ఎసిటాల్డిహైడ్ను ఇస్తుంది.
ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేజ్ NADH + H⁺ ను వాడి ఎసిటాల్డిహైడ్ను ఇథనాల్గా క్షయకరణం చేస్తుంది.
ఈస్ట్ విడుదల చేసే CO₂ వల్లే రొట్టె, భటూరా పిండి ఉబ్బుతుంది.
లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం. పెరుగులోని Lactobacillus వంటి కొన్ని బాక్టీరియాలలో లాక్టేట్ డీహైడ్రోజినేజ్ NADH + H⁺ ను వాడి పైరువిక్ ఆమ్లాన్ని నేరుగా లాక్టిక్ ఆమ్లంగా క్షయకరణం చేస్తుంది. CO₂ విడుదల కాదు.
తీవ్రమైన వ్యాయామంలో O₂ కొరత ఏర్పడినప్పుడు జంతు కండరం కూడా ఇదే చేస్తుంది. పరుగు పందెం తర్వాత అలసిన కండరాలలో మంటకు లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవడానికి సంబంధం ఉంది.
కిణ్వనం ఎందుకు ముఖ్యం. రెండు రకాలలోనూ క్షయకరణ కారకం NADH + H⁺ తిరిగి NAD⁺ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. గ్లైకాలిసిస్కు దశ 6 లో NAD⁺ కావాలి. ఈ పునర్వినియోగం లేకపోతే NAD⁺ కొరత వల్ల గ్లైకాలిసిస్ ఆగిపోతుంది.
ఇది ఎంత తక్కువ శక్తి ఇస్తుందో:
ప్రతి గ్లూకోజ్కు నికర లాభం కేవలం 2 ATP, అదీ గ్లైకాలిసిస్ నుండే.
గ్లూకోజ్లోని శక్తిలో 7% కంటే తక్కువ మాత్రమే విడుదలవుతుంది, అదంతా కూడా ATP గా బంధించబడదు.
ఉత్పన్నాలు (ఆమ్లం లేదా ఆల్కహాల్) ఎక్కువ మోతాదులో హానికరం. ఆల్కహాల్ సుమారు 13% కు చేరినప్పుడు ఈస్ట్ కణాలు తమను తామే విషపూరితం చేసుకుంటాయి.
5.6 సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: గ్లైకాలిసిస్ ప్రతి గ్లూకోజ్కు 4 ATP తయారుచేస్తుంది. నికర లాభం 2 మాత్రమే ఎందుకు?
సాధన: మొదట్లోనే రెండు ATP ఖర్చవుతాయి: ఒకటి గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ తయారీకి, ఒకటి ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ తయారీకి. తర్వాత నాలుగు ATP తయారవుతాయి (రెండు BPGA → PGA నుండి, రెండు PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం నుండి). నికరం = 4 − 2 = 2 ATP.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: PGAL నుండి పైరువిక్ ఆమ్లం వరకు మధ్యంతర సమ్మేళనాల క్రమాన్ని రాయండి, ATP, NADH ఎక్కడ ఏర్పడతాయో గుర్తించండి.
సాధన: PGAL → BPGA (NADH ఏర్పడుతుంది) → 3-PGA (ATP ఏర్పడుతుంది) → 2-PGA → PEP (నీరు తొలగిపోతుంది) → పైరువిక్ ఆమ్లం (ATP ఏర్పడుతుంది).
సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ద్రాక్ష రసం ఉన్న జాడీలోని ఈస్ట్ 50 గ్లూకోజ్ అణువులను పూర్తిగా ఇథనాల్గా కిణ్వనం చేస్తుంది. ఎన్ని CO₂ అణువులు, ఎన్ని ఇథనాల్ అణువులు, ఎన్ని నికర ATP ఏర్పడతాయి?
సాధన: ప్రతి గ్లూకోజ్ 2 పైరువిక్ ఆమ్లాలను ఇస్తుంది, ప్రతి పైరువిక్ ఆమ్లం 1 CO₂, 1 ఇథనాల్ ఇస్తుంది. కాబట్టి ప్రతి గ్లూకోజ్కు: 2 CO₂, 2 ఇథనాల్, 2 నికర ATP. 50 గ్లూకోజ్లకు: 100 CO₂, 100 ఇథనాల్, 100 నికర ATP.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: రెండు రకాల కిణ్వనాలూ గ్లైకాలిసిస్కు మించి అదనపు ATP ఇవ్వవు. అయినా కణాలు వాటిని ఎందుకు నడుపుతాయి?
సాధన: గ్లైకాలిసిస్ PGAL → BPGA దశలో NAD⁺ ను వాడుతుంది. ఆక్సిజన్ లేకపోతే NADH తన ఎలక్ట్రాన్లను ఎలక్ట్రాన్ రవాణా గొలుసుకు ఇవ్వలేదు. కిణ్వనం NADH ను వాడి పైరువిక్ ఆమ్లాన్ని (లేదా ఎసిటాల్డిహైడ్ను) క్షయకరణం చేసి NAD⁺ ను తిరిగి ఇస్తుంది. దీనివల్ల గ్లైకాలిసిస్, దాని 2 ATP కొనసాగుతాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక మర్రిచెట్టు కాండం ఒక మీటరు కంటే ఎక్కువ మందం ఉంటుంది. ఊపిరితిత్తులు లేకుండా దానిలోని కణాలకు ఆక్సిజన్ ఎలా అందుతుంది?
సాధన: మందమైన కాండంలోని జీవకణాలు బెరడు లోపల, దాని కింద పలుచని పొరలుగా ఉంటాయి. బెరడులోని వాయురంధ్రాలు గాలిని లోపలికి పంపుతాయి. లోతుగా ఉన్న కలప చాలావరకు నిర్జీవమైనది, దానికి O₂ చాలా తక్కువ కావాలి. మొక్క కణజాలాలు నెమ్మదిగా శ్వాసక్రియ జరుపుతాయి కాబట్టి ఈ చిన్న దూరాలలో విసరణ సరిపోతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: ఒక మొక్క కణంలో ఒక సుక్రోజ్ అణువు విడిపోయి, రెండు చక్కెరలూ గ్లైకాలిసిస్ ద్వారా వెళ్తాయి. నికర ATP, NADH లను కనుగొనండి.
సాధన: ఇన్వర్టేజ్ సుక్రోజ్ను ఒక గ్లూకోజ్, ఒక ఫ్రక్టోజ్గా విడగొడుతుంది. ప్రతి 6C చక్కెర గ్లైకాలిసిస్లో నికరంగా 2 ATP, 2 NADH ఇస్తుంది. మొత్తం: 4 నికర ATP, 4 NADH.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: కార్బన్ 1 వద్ద మాత్రమే ¹⁴C ఉన్న గ్లూకోజ్ను ఈస్ట్ కిణ్వనం చేస్తుంది, CO₂ ని సేకరిస్తారు. "గ్లూకోజ్ ఎప్పుడూ CO₂ గా విచ్ఛిన్నమవుతుంది, కాబట్టి గుర్తు CO₂ లో కనిపించాలి" అని ఒక విద్యార్థి అంటాడు. ఈ వాదన సరైనదా? (NEET-కఠినం)
సాధన: వాదన సరైనది కాదు. ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనంలో ప్రతి పైరువిక్ ఆమ్లం నుండి ఒక్క కార్బన్ మాత్రమే CO₂ గా బయటకు వెళ్తుంది; మిగిలిన రెండు కార్బన్లు ఇథనాల్లో ఉంటాయి. గ్లూకోజ్లోని కార్బన్ 1 పైరువిక్ ఆమ్లంలోని మిథైల్ (CH₃) చివరకు చేరుతుంది, దాని కార్బాక్సిల్ సమూహానికి కాదు. కాబట్టి గుర్తు CO₂ లోకి కాకుండా ఇథనాల్లోకి వెళ్తుంది. NEET కోసం సురక్షితమైన విషయం ఇంకా సులభం: కిణ్వనం గ్లూకోజ్ను పూర్తిగా CO₂ గా విచ్ఛిన్నం చేయదు; ఆరు కార్బన్లలో నాలుగు రెండు ఇథనాల్ అణువులలోనే ఉంటాయి.
త్వరిత పునశ్చరణ
శ్వాసక్రియ ఆహారాన్ని దశలవారీగా ఆక్సీకరణం చేసి శక్తిని ATP గా బంధిస్తుంది. కార్బోహైడ్రేట్లే ప్రధాన ఆధార పదార్థాలు.
మొక్కలు పత్రరంధ్రాలు, వాయురంధ్రాల ద్వారా వాయు వినిమయం జరుపుతాయి; ప్రత్యేక అవయవాలు అవసరం లేదు.
గ్లైకాలిసిస్ (EMP పథం): కణద్రవ్యం, O₂ అవసరం లేదు, గ్లూకోజ్ → 2 పైరువిక్ ఆమ్లం.
ATP వాడకం హెక్సోకైనేజ్, ఫాస్ఫోఫ్రక్టోకైనేజ్ దశలలో; ATP తయారీ BPGA → PGA, PEP → పైరువేట్ దశలలో; NADH PGAL → BPGA దశలో.
గ్లైకాలిసిస్ నికర దిగుబడి: ప్రతి గ్లూకోజ్కు 2 ATP + 2 NADH.
ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం: పైరువిక్ ఆమ్లం → ఎసిటాల్డిహైడ్ + CO₂ → ఇథనాల్. లాక్టిక్: పైరువిక్ ఆమ్లం → లాక్టిక్ ఆమ్లం.
కిణ్వనం NAD⁺ ను పునర్వినియోగిస్తుంది, గ్లూకోజ్ శక్తిలో 7% కంటే తక్కువ విడుదల చేస్తుంది; సుమారు 13% ఆల్కహాల్ వద్ద ఈస్ట్ చనిపోతుంది.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
గ్లైకాలిసిస్ కణద్రవ్యంలో జరుగుతుంది, మైటోకాండ్రియాలో కాదు.
గ్లైకాలిసిస్ స్థూల (gross) ATP 4; నికరం (net) 2. ప్రశ్నలో "నికరం" అడిగారా, "స్థూలం" అడిగారా చూడండి.
లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం CO₂ ఇవ్వదు. ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం మాత్రమే CO₂ విడుదల చేస్తుంది.
NADH PGAL → BPGA దశలో ఏర్పడుతుంది, PEP → పైరువేట్ దశలో కాదు.
నీరు తొలగించే దశ 2-PGA → PEP.
గ్లైకాలిసిస్ తర్వాత కిణ్వనం అదనపు ATP తయారుచేయదు; దాని పని NAD⁺ ను పునరుత్పత్తి చేయడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. గ్లైకాలిసిస్ జరిగే చోటు (a) మైటోకాండ్రియా మాతృక (b) మైటోకాండ్రియా లోపలి త్వచం (c) కణద్రవ్యం (d) హరితరేణువు
2. EMP పథానికి ఈ పేరు వీరి పేర్ల మీద వచ్చింది (a) ఎంబ్డెన్, మేయర్, పాశ్చర్ (b) ఎంబ్డెన్, మేయర్హాఫ్, పార్నాస్ (c) ఎంగెల్మన్, మిచెల్, ప్రీస్ట్లీ (d) ఎమర్సన్, మేయర్హాఫ్, పాశ్చర్
3. గ్లైకాలిసిస్ అంతిమ ఉత్పన్నం (a) ఎసిటైల్ CoA (b) పైరువిక్ ఆమ్లం (c) లాక్టిక్ ఆమ్లం (d) ఇథనాల్
4. ప్రతి గ్లూకోజ్కు గ్లైకాలిసిస్లో నికర ATP లాభం (a) 2 (b) 4 (c) 8 (d) 36
5. ఈస్ట్ జరిపే ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం ఉత్పత్తి చేసేవి (a) లాక్టిక్ ఆమ్లం, CO₂ (b) ఇథనాల్, O₂ (c) ఇథనాల్, CO₂ (d) ఎసిటిక్ ఆమ్లం, నీరు
6. గ్లూకోజ్ను గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్గా మార్చే ఎంజైమ్ (a) ఆల్డోలేజ్ (b) ఎనోలేజ్ (c) హెక్సోకైనేజ్ (d) పైరువేట్ కైనేజ్
7. మొక్కలు ప్రధానంగా వాయు వినిమయం జరిపేది (a) ఊపిరితిత్తుల ద్వారా (b) మొప్పల ద్వారా (c) వాయునాళాల ద్వారా (d) పత్రరంధ్రాలు, వాయురంధ్రాల ద్వారా
8. మానవ కండరంలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోయేది (a) విశ్రాంతిలో (b) నిద్రలో (c) సాధారణ శ్వాసలో (d) O₂ సరిపడని తీవ్ర వ్యాయామంలో
9. అతి సాధారణ శ్వాసక్రియ ఆధార పదార్థం (a) ప్రోటీన్ (b) కొవ్వు (c) కార్బోహైడ్రేట్ (d) కర్బన ఆమ్లం
10. మొక్కలలో సుక్రోజ్ను గ్లూకోజ్, ఫ్రక్టోజ్గా విడగొట్టేది (a) ఇన్వర్టేజ్ (b) అమిలేజ్ (c) లైపేజ్ (d) పెప్సిన్
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. ప్రతి గ్లూకోజ్కు గ్లైకాలిసిస్లో ఏర్పడే NADH సంఖ్య (a) 1 (b) 4 (c) 0 (d) 2
12. గ్లైకాలిసిస్లో NADH ఏ మార్పు సమయంలో ఏర్పడుతుంది? (a) గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ (b) ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ (c) PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం (d) PGAL → BPGA
13. గ్లైకాలిసిస్లో ATP వాడే దశలు (a) BPGA → PGA, PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం (b) గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్, ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ (c) PGAL → BPGA మాత్రమే (d) 2-PGA → PEP మాత్రమే
14. కిణ్వనంలో గ్లూకోజ్ శక్తిలో విడుదలయ్యే భాగం (a) సుమారు 40% (b) 100% (c) సుమారు 25% (d) 7% కంటే తక్కువ
15. కిణ్వనంలోని చివరి దశ ముఖ్య పాత్ర (a) అదనపు ATP తయారుచేయడం (b) గ్లైకాలిసిస్ కొనసాగేలా NADH ను NAD⁺ గా తిరిగి ఆక్సీకరణం చేయడం (c) O₂ విడుదల (d) CO₂ స్థాపన
16. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. హెక్సోకైనేజ్ B. ఆల్డోలేజ్ C. పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్ D. లాక్టేట్ డీహైడ్రోజినేజ్
కాలమ్ II: i. పైరువిక్ ఆమ్లం → లాక్టిక్ ఆమ్లం ii. గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ iii. పైరువిక్ ఆమ్లం → ఎసిటాల్డిహైడ్ + CO₂ iv. ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ → రెండు ట్రైయోస్ ఫాస్ఫేట్లు
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
17. ఆల్కహాల్ సుమారు 13% కు చేరినప్పుడు ఈస్ట్ కణాలు కిణ్వనాన్ని ఆపేస్తాయి, ఎందుకంటే (a) ఆ సమయానికి చక్కెర అయిపోతుంది (b) ఎక్కువ CO₂ ఏర్పడుతుంది (c) ఆల్కహాల్ వాటికి విషపూరితమవుతుంది (d) మాధ్యమంలోకి O₂ ప్రవేశిస్తుంది
18. మొక్కలకు ప్రత్యేక శ్వాస అవయవాలు అవసరం లేకపోవడానికి కారణం (a) ప్రతి భాగం తన వాయు వినిమయాన్ని తానే చూసుకుంటుంది, అవసరం తక్కువ, విసరణ దూరాలు తక్కువ (b) మొక్కలు శ్వాసక్రియ జరపవు (c) కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఎల్లప్పుడూ అవసరమైన O₂ అంతా ఇస్తుంది (d) వేర్లు ఆకులకు గాలిని పంపు చేస్తాయి
19. 2-ఫాస్ఫోగ్లిసరిక్ ఆమ్లం నుండి PEP ఏర్పడేది దేని తొలగింపు వల్ల? (a) CO₂ (b) NADH (c) ATP (d) నీరు
20. ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ విడిపోయినప్పుడు ఏర్పడేవి (a) DHAP, 3-ఫాస్ఫోగ్లిసరాల్డిహైడ్ (b) రెండు పైరువిక్ ఆమ్లాలు (c) రెండు PGA (d) PEP, పైరువిక్ ఆమ్లం
21. లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనాన్ని జరిపేది (a) రొట్టె తయారుచేసే ఈస్ట్ (b) పాలను పెరుగుగా మార్చే Lactobacillus (c) కాంతిలో Chlorella (d) O₂ సమక్షంలో మైటోకాండ్రియా
22. ఒక పైరువిక్ ఆమ్ల అణువులోని కార్బన్ పరమాణువుల సంఖ్య (a) 6 (b) 2 (c) 4 (d) 3
స్థాయి 3: సవాలు
23. ప్రతి గ్లూకోజ్కు గ్లైకాలిసిస్లో ఆధార పదార్థ స్థాయి ఫాస్ఫారిలేషన్ ద్వారా తయారయ్యే స్థూల ATP సంఖ్య (a) 2 (b) 8 (c) 4 (d) 6
24. ఈస్ట్ 10 గ్లూకోజ్ అణువులను ఇథనాల్గా కిణ్వనం చేస్తుంది. విడుదలయ్యే CO₂ అణువుల సంఖ్య (a) 20 (b) 10 (c) 60 (d) 30
25. ఒక గ్లూకోజ్ లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనంలో నికర ATP, విడుదలయ్యే CO₂ (a) 2 ATP, 2 CO₂ (b) 4 ATP, 0 CO₂ (c) 0 ATP, 2 CO₂ (d) 2 ATP, 0 CO₂
26. ఒక సుక్రోజ్ అణువు విడిపోయి రెండు చక్కెరలనూ ఈస్ట్ కిణ్వనం చేస్తుంది. నికర ATP లాభం (a) 2 (b) 4 (c) 8 (d) 36
27. సరైన వాక్యం ఏది? (a) గ్లైకాలిసిస్కు O₂ అవసరం (b) కిణ్వనం NADH నికర లాభాన్ని ఇస్తుంది (c) ఆల్కహాలిక్, లాక్టిక్ రెండు కిణ్వనాలలోనూ గ్లైకాలిసిస్ NADH తిరిగి ఆక్సీకరణం చెందుతుంది (d) కిణ్వనం మైటోకాండ్రియాలో జరుగుతుంది
28. గ్లైకాలిసిస్లో మధ్యంతర సమ్మేళనాల సరైన క్రమం (a) గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → PGAL (b) PGAL → PEP → BPGA → పైరువిక్ ఆమ్లం (c) BPGA → PGAL → PGA → PEP (d) PGAL → BPGA → 3-PGA → 2-PGA → PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం
29. ప్రతిపాదన (A): అన్ని జీవులలో గ్లైకాలిసిస్ జరుగుతుంది. కారణం (R): గ్లైకాలిసిస్కు ఆక్సిజన్ అవసరం. (a) రెండూ నిజం, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ నిజం, R, A ను వివరించదు (c) A నిజం, R తప్పు (d) A తప్పు, R నిజం
30. వాక్యం I: ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. వాక్యం II: కిణ్వనం ప్రతి గ్లూకోజ్కు 36 ATP ఇస్తుంది. (a) రెండూ నిజం (b) రెండూ తప్పు (c) I నిజం, II తప్పు (d) I తప్పు, II నిజం
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | గ్లైకాలిసిస్ ఎంజైములు కణద్రవ్యంలో ఉంటాయి |
| 2 | b | ఎంబ్డెన్, మేయర్హాఫ్, పార్నాస్ |
| 3 | b | గ్లూకోజ్ → 2 పైరువిక్ ఆమ్లం |
| 4 | a | 4 తయారీ − 2 వాడకం = 2 |
| 5 | c | ఈస్ట్ ఇథనాల్ + CO₂ ఇస్తుంది |
| 6 | c | హెక్సోకైనేజ్ గ్లూకోజ్ను ఫాస్ఫారిలేషన్ చేస్తుంది |
| 7 | d | పత్రరంధ్రాలు, వాయురంధ్రాలు విసరణకు అవకాశం ఇస్తాయి |
| 8 | d | O₂ తక్కువైతే కండరం లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచేస్తుంది |
| 9 | c | సాధారణ ఆధార పదార్థం గ్లూకోజ్ |
| 10 | a | ఇన్వర్టేజ్ సుక్రోజ్ను విడగొడుతుంది |
| 11 | d | ప్రతి PGAL కు ఒక NADH, రెండు PGAL |
| 12 | d | PGAL ఆక్సీకరణం చెంది BPGA అవుతుంది |
| 13 | b | హెక్సోకైనేజ్, ఫాస్ఫోఫ్రక్టోకైనేజ్ దశలు |
| 14 | d | 7% కంటే తక్కువ విడుదల |
| 15 | b | కిణ్వనం NAD⁺ ను పునర్వినియోగిస్తుంది |
| 16 | b | ii, iv, iii, i |
| 17 | c | సుమారు 13% వద్ద ఇథనాల్ ఈస్ట్కు విషం |
| 18 | a | తక్కువ అవసరం, తక్కువ దూరాలు |
| 19 | d | ఎనోలేజ్ నీటిని తొలగిస్తుంది |
| 20 | a | ఆల్డోలేజ్ DHAP + PGAL ఇస్తుంది |
| 21 | b | Lactobacillus లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచేస్తుంది |
| 22 | d | పైరువిక్ ఆమ్లం CH₃COCOOH |
| 23 | c | ప్రతి PGAL కు రెండు × రెండు PGAL |
| 24 | a | ప్రతి గ్లూకోజ్కు 2 CO₂ × 10 |
| 25 | d | 2 నికర ATP; లాక్టిక్ మార్గం CO₂ విడుదల చేయదు |
| 26 | b | రెండు హెక్సోజ్లు × 2 నికర ATP |
| 27 | c | రెండు మార్గాలూ NAD⁺ ను పునరుత్పత్తి చేస్తాయి |
| 28 | d | PGAL నుండి పైరువేట్ వరకు సరైన క్రమం |
| 29 | c | గ్లైకాలిసిస్ అవాయు ప్రక్రియ |
| 30 | b | ఇథనాల్ ఇస్తుంది; కేవలం 2 ATP |
అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
కణ శ్వాసక్రియ కణాల లోపల ఆహార అణువుల C–C బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేసి, శక్తిలో కొంత భాగాన్ని శక్తి కరెన్సీ అయిన ATP గా నిల్వ చేస్తుంది.
విచ్ఛిన్నమయ్యే అణువులు శ్వాసక్రియ ఆధార పదార్థాలు; సాధారణంగా కార్బోహైడ్రేట్లు, కానీ కొవ్వులు, ప్రోటీన్లను కూడా వాడవచ్చు.
మొక్కలకు ప్రత్యేక శ్వాస అవయవాలు లేవు. పత్రరంధ్రాలు (ఆకులు), వాయురంధ్రాలు (కర్రబారిన కాండాలు) వాయు వినిమయాన్ని చూసుకుంటాయి; ప్రతి భాగం తనను తానే చూసుకుంటుంది.
మొక్క భాగాలకు తక్కువ వాయు వినిమయం అవసరం, వాయువులు తక్కువ దూరం మాత్రమే విసరణ చెందుతాయి, చాలా జీవకణాలు ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉంటాయి — అందుకే ఇది సాధ్యమవుతుంది.
గ్లైకాలిసిస్ (EMP పథం): గ్లూకోజ్ → 2 పైరువిక్ ఆమ్లం; ప్రతి జీవకణం కణద్రవ్యంలో, O₂ అవసరం లేకుండా.
మొక్కలలో గ్లూకోజ్ సుక్రోజ్ నుండి (ఇన్వర్టేజ్ దానిని గ్లూకోజ్, ఫ్రక్టోజ్గా విడగొడుతుంది) లేదా నిల్వ కార్బోహైడ్రేట్ నుండి వస్తుంది.
ATP రెండుసార్లు వాడబడుతుంది: గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ (హెక్సోకైనేజ్), ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్.
ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ రెండు 3C చక్కెరలుగా విడిపోతుంది: DHAP, PGAL (3-ఫాస్ఫోగ్లిసరాల్డిహైడ్).
PGAL → BPGA (1,3-బిస్ఫాస్ఫోగ్లిసరేట్) NADH + H⁺ ను ఇస్తుంది. BPGA → 3-PGA, PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం ఒక్కొక్కటి నేరుగా ATP ఇస్తాయి (ఆధార పదార్థ స్థాయి ఫాస్ఫారిలేషన్).
ప్రతి గ్లూకోజ్కు: 2 ATP వాడకం, 4 ATP తయారీ, నికరం 2 ATP; 2 NADH; 2 పైరువిక్ ఆమ్లం.
పైరువిక్ ఆమ్లానికి మూడు గమ్యాలు: లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం, ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం, వాయుసహిత శ్వాసక్రియ.
ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం (ఈస్ట్): పైరువిక్ ఆమ్లం → ఎసిటాల్డిహైడ్ + CO₂ (పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్) → ఇథనాల్ (ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేజ్, NADH వాడుతుంది).
లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం (Lactobacillus, O₂ కొరత ఉన్న జంతు కండరం): పైరువిక్ ఆమ్లం → లాక్టిక్ ఆమ్లం (లాక్టేట్ డీహైడ్రోజినేజ్, NADH వాడుతుంది); CO₂ ఉండదు.
కిణ్వనం NAD⁺ ను తిరిగి ఏర్పరుస్తుంది కాబట్టి గ్లైకాలిసిస్ కొనసాగుతుంది. ఇది గ్లూకోజ్ శక్తిలో 7% కంటే తక్కువ విడుదల చేస్తుంది; ఆల్కహాల్ సుమారు 13% కు చేరినప్పుడు ఈస్ట్ చనిపోతుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసిన పట్టిక
| దశ లేదా పదం | ఎంజైమ్ లేదా వివరం | లాభం లేదా నష్టం |
|---|---|---|
| సుక్రోజ్ → గ్లూకోజ్ + ఫ్రక్టోజ్ | ఇన్వర్టేజ్ | లేదు |
| గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ | హెక్సోకైనేజ్ | −1 ATP |
| ఫ్రక్టోజ్-6-P → ఫ్రక్టోజ్-1,6-bisP | ఫాస్ఫారిలేషన్ | −1 ATP |
| PGAL → BPGA | ఆక్సీకరణం | ప్రతి 3C కి +1 NADH (గ్లూకోజ్కు 2) |
| BPGA → 3-PGA | ఆధార పదార్థ స్థాయి | ప్రతి 3C కి +1 ATP (గ్లూకోజ్కు 2) |
| PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం | ఆధార పదార్థ స్థాయి | ప్రతి 3C కి +1 ATP (గ్లూకోజ్కు 2) |
| పైరువిక్ ఆమ్లం → ఇథనాల్ + CO₂ | పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్, ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేజ్ | NADH వాడకం |
| పైరువిక్ ఆమ్లం → లాక్టిక్ ఆమ్లం | లాక్టేట్ డీహైడ్రోజినేజ్ | NADH వాడకం, CO₂ లేదు |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"2 ఖర్చు, 4 సంపాదన, 2 మిగులు" (Spend 2, Earn 4, Keep 2): గ్లైకాలిసిస్లో ATP.
"గ్లైకో ఉండేది సైటోలో" (Glyco lives in the Cyto): గ్లైకాలిసిస్ కణద్రవ్యం (cytoplasm) లోనే, ఎప్పుడూ మైటోకాండ్రియాలో కాదు.
"ముందు డీకార్బ్, తర్వాత డీహైడ్రో" (Decarb then Dehydro): ఈస్ట్లో మొదట పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్ (CO₂ బయటకు), తర్వాత ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేజ్ (ఇథనాల్ ఏర్పడుతుంది).
"పెరుగులో లాక్టో, కాళ్లలో లాక్టిక్": Lactobacillus పాలను పులుసు చేస్తుంది; అలసిన కండరాలు లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచేస్తాయి. రెండూ CO₂ విడుదల చేయవు.
"కిణ్వనం = స్వేచ్ఛ NAD⁺" (Ferment = free NAD⁺): కిణ్వనం చివరి దశ ఏకైక పని గ్లైకాలిసిస్కు NAD⁺ ను తిరిగి ఇవ్వడం.
భావనల అనుసంధానం
రొట్టె, ఇడ్లీ, మద్య పానీయాలలో ఈస్ట్ కిణ్వనం, పెరుగులో Lactobacillus — NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 8: జీవశాస్త్రం మరియు మానవ సంక్షేమంతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
తీవ్ర వ్యాయామంలో మానవ కండరంలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవడం NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 5: మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రం లోని కండర సంకోచనంతో ముడిపడి ఉంది.
శక్తి వాహకంగా ATP, ఎంజైమ్ వర్గాలు (కైనేజ్లు, డీహైడ్రోజినేజ్లు) NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు లోని జీవఅణువులతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)
31. ఎంజైమ్ను దాని చర్యతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. హెక్సోకైనేజ్ | i. పైరువిక్ ఆమ్లం → ఎసిటాల్డిహైడ్ + CO₂ |
| B. ఇన్వర్టేజ్ | ii. గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ |
| C. పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్ | iii. NADH వాడి పైరువిక్ ఆమ్లం → లాక్టిక్ ఆమ్లం |
| D. లాక్టేట్ డీహైడ్రోజినేజ్ | iv. సుక్రోజ్ → గ్లూకోజ్ + ఫ్రక్టోజ్ |
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
32. గ్లైకాలిసిస్ దశను అందులో జరిగే మార్పుతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. ఫ్రక్టోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ → ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ | i. NADH ఏర్పడుతుంది |
| B. PGAL → BPGA | ii. ఒక 6C చక్కెర రెండు 3C చక్కెరలుగా విడిపోతుంది |
| C. BPGA → 3-PGA | iii. ATP వాడబడుతుంది |
| D. ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ → DHAP + PGAL | iv. ATP నేరుగా ఏర్పడుతుంది |
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
33. పదాన్ని దాని వివరణతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. వాయురంధ్రాలు | i. వాయు వినిమయానికి ఆకులలోని రంధ్రాలు |
| B. పత్రరంధ్రాలు | ii. సుక్రోజ్ను విడగొట్టే ఎంజైమ్ |
| C. ఇన్వర్టేజ్ | iii. గ్లైకాలిసిస్ కొనసాగేలా కిణ్వనంలో తిరిగి ఏర్పడేది |
| D. NAD⁺ | iv. వాయు వినిమయానికి కర్రబారిన కాండాల బెరడులోని రంధ్రాలు |
(a) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
34. అంశాన్ని దాని సంఖ్యతో జతపరచండి.
| జాబితా I | జాబితా II |
|---|---|
| A. ఒక గ్లూకోజ్లోని కార్బన్ పరమాణువులు | i. 2 |
| B. ఒక పైరువిక్ ఆమ్లంలోని కార్బన్ పరమాణువులు | ii. 6 |
| C. ప్రతి గ్లూకోజ్కు గ్లైకాలిసిస్లో నేరుగా ఏర్పడే ATP | iii. 4 |
| D. ప్రతి గ్లూకోజ్కు గ్లైకాలిసిస్లో నికర ATP లాభం | iv. 3 |
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. అన్ని జీవుల కణద్రవ్యంలో గ్లైకాలిసిస్ జరుగుతుంది.
B. గ్లైకాలిసిస్కు O₂ అవసరం.
C. మొక్కలలో కిరణజన్య సంయోగక్రియలో తయారైన సుక్రోజ్ నుండి గ్లైకాలిసిస్ మొదలవ్వగలదు.
D. ఆల్కహాల్ స్థాయి సుమారు 13% కు చేరినప్పుడు ఈస్ట్ కణాలు చనిపోతాయి.
E. కిణ్వనం గ్లూకోజ్లో నిల్వ ఉన్న శక్తిలో సగం కంటే ఎక్కువ విడుదల చేస్తుంది.
(a) నాలుగు (b) రెండు (c) మూడు (d) ఒకటి
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనంలో NADH + H⁺ తిరిగి NAD⁺ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.
B. లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం CO₂ విడుదల చేస్తుంది.
C. రెండు రకాల కిణ్వనాలూ ప్రతి గ్లూకోజ్కు 2 నికర ATP ఇస్తాయి.
D. ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనం పైరువిక్ ఆమ్ల డీకార్బాక్సిలేజ్, ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేజ్లను వాడుతుంది.
(a) A, C, D మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
37. మొక్కలలో వాయు వినిమయం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. మొక్కలకు శ్వాసక్రియకు ప్రత్యేక అవయవాలు లేవు.
B. ప్రతి మొక్క భాగం తన వాయు వినిమయాన్ని తానే చూసుకుంటుంది.
C. మొక్కలోని చాలా జీవకణాలు ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉంటాయి.
D. అన్ని మొక్క భాగాలకు ఎల్లప్పుడూ చాలా ఎక్కువ వాయు వినిమయ రేటు అవసరం.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, C, D మాత్రమే (c) A, B, C, D (d) A, B, C మాత్రమే
38. గ్లైకాలిసిస్ గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. PGAL ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, NAD⁺ NADH గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
B. PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం మార్పులో ATP ఏర్పడుతుంది.
C. గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ మార్పు ATP ను వాడుతుంది.
D. గ్లైకాలిసిస్ నుండి వచ్చిన NADH కిణ్వనంలో ATP తయారీకి వాడబడుతుంది.
E. ఫ్రక్టోజ్-1,6-బిస్ఫాస్ఫేట్ DHAP, PGAL గా విడిపోతుంది.
(a) మూడు (b) నాలుగు (c) ఐదు (d) రెండు
39. సీల్ చేసిన ఒక ఫ్లాస్కులో చక్కెర ద్రావణంలో ఈస్ట్ ఉంది. విడుదలైన మొత్తం CO₂ (y-అక్షం) vs గంటలలో సమయం (x-అక్షం) గ్రాఫ్ కొన్ని గంటలు స్థిరంగా పెరిగి, చక్కెర ఇంకా సమృద్ధిగా ఉన్నా సమతలమవుతుంది. సమతల భాగాన్ని ఉత్తమంగా వివరించేది ఏది?
(a) O₂ పేరుకుపోయి కిణ్వనాన్ని ఆపుతుంది (b) ఆల్కహాల్ స్థాయి సుమారు 13% కు చేరే కొద్దీ ఈస్ట్ విషపూరితమవుతుంది (c) CO₂ తిరిగి చక్కెరగా మారుతుంది (d) ఈస్ట్ కిరణజన్య సంయోగక్రియకు మారుతుంది
40. ఒక విద్యార్థి గ్లైకాలిసిస్లో ATP మార్పులను ఇలా జాబితా చేశాడు (రెండుసార్లు జరిగే దశలకు ప్రతి 3C యూనిట్కు):
| వరుస | దశ | ATP మార్పు |
|---|---|---|
| P | గ్లూకోజ్ → గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ | −1 |
| Q | ఫ్రక్టోజ్-6-P → ఫ్రక్టోజ్-1,6-bisP | −1 |
| R | BPGA → 3-PGA | +1 |
| S | PEP → పైరువిక్ ఆమ్లం | +1 |
| T | PGAL → BPGA | +1 |
ఏ వరుస తప్పు?
(a) P (b) R (c) T (d) S
41. ఒక ప్రవాహ చిత్రం ఇలా చూపుతుంది: గ్లూకోజ్ → (దశ X) → పైరువిక్ ఆమ్లం. తర్వాత పైరువిక్ ఆమ్లం దశ Y (O₂ లేదు, ఈస్ట్) ద్వారా ఇథనాల్ + CO₂ గా, దశ Z (O₂ లేదు, కండరం) ద్వారా లాక్టిక్ ఆమ్లంగా, లేదా దశ W (O₂ తో) ద్వారా CO₂ + H₂O గా మారుతుంది. ఏ దశలు పూర్తిగా కణద్రవ్యంలోనే జరుగుతాయి?
(a) X మాత్రమే (b) W మాత్రమే (c) X, Y, Z, W (d) X, Y, Z
Q42–43 కోసం సందర్భం: కోల్కతాలోని ఒక బేకర్ పిండి, కొంచెం చక్కెర, నీరు, ఈస్ట్ కలిపి, మిశ్రమాన్ని తడి గుడ్డతో కప్పి, వెచ్చని మూలలో ఉంచాడు. రెండు గంటల్లో పిండి రెట్టింపు అయ్యింది, కొంచెం ఆల్కహాల్ వాసన వస్తోంది.
42. పిండి ప్రధానంగా దేని వల్ల ఉబ్బుతుంది?
(a) ఆల్కహాలిక్ కిణ్వనంలో విడుదలయ్యే CO₂ (b) ఈస్ట్ విడుదల చేసే O₂ (c) ఈస్ట్ తయారుచేసే లాక్టిక్ ఆమ్లం (d) పిండి నుండి నీటి ఆవిరి
43. పిండిలో కిణ్వనం చేసే ప్రతి గ్లూకోజ్ నుండి ఈస్ట్ కణానికి ఎన్ని ATP లభిస్తాయి?
(a) 38 (b) 4 (c) 8 (d) 2
44. ఈస్ట్ 90 g గ్లూకోజ్ను (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 180 g mol⁻¹) పూర్తిగా ఇథనాల్ (46 g mol⁻¹), CO₂ (44 g mol⁻¹) గా కిణ్వనం చేస్తుంది. ఏర్పడే ద్రవ్యరాశులు ఎంత?
(a) 44 g CO₂, 46 g ఇథనాల్ (b) 22 g CO₂, 23 g ఇథనాల్ (c) 88 g CO₂, 92 g ఇథనాల్ (d) 44 g CO₂, 92 g ఇథనాల్
45. వాక్యం I: కిణ్వనం ప్రతి గ్లూకోజ్కు 2 నికర ATP ఇస్తుంది. వాక్యం II: లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం CO₂ విడుదల చేస్తుంది.
(a) రెండు వాక్యాలూ నిజం (b) రెండు వాక్యాలూ తప్పు (c) వాక్యం I నిజం, వాక్యం II తప్పు (d) వాక్యం I తప్పు, వాక్యం II నిజం
స్థాయి 4 జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | d | హెక్సోకైనేజ్ గ్లూకోజ్ను ఫాస్ఫారిలేషన్ చేస్తుంది; ఇన్వర్టేజ్ సుక్రోజ్ను విడగొడుతుంది; డీకార్బాక్సిలేజ్ CO₂ ను తొలగిస్తుంది; LDH లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తుంది |
| 32 | a | రెండో ఫాస్ఫారిలేషన్లో ATP వాడకం; PGAL ఆక్సీకరణంలో NADH; BPGA → 3-PGA లో ATP తయారీ; విడిపోవడం DHAP + PGAL ఇస్తుంది |
| 33 | c | బెరడులో వాయురంధ్రాలు; ఆకులలో పత్రరంధ్రాలు; ఇన్వర్టేజ్ సుక్రోజ్ను విడగొడుతుంది; NAD⁺ పునరుత్పత్తి అవుతుంది |
| 34 | b | గ్లూకోజ్ 6C, పైరువిక్ ఆమ్లం 3C, 4 ATP తయారీ, నికరం 2 |
| 35 | c | A, C, D నిజం; O₂ అవసరం లేదు; కిణ్వనం 7% కంటే తక్కువ విడుదల చేస్తుంది |
| 36 | a | లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం CO₂ విడుదల చేయదు |
| 37 | d | మొక్క భాగాలకు తక్కువ వాయు వినిమయం అవసరం, కాబట్టి D తప్పు |
| 38 | b | A, B, C, E నిజం; కిణ్వనంలో NADH పైరువిక్ ఆమ్లాన్ని క్షయకరణం చేయడానికి వాడబడుతుంది, ATP తయారీకి కాదు |
| 39 | b | సుమారు 13% ఆల్కహాల్ ఈస్ట్ను చంపుతుంది, కాబట్టి CO₂ విడుదల ఆగిపోతుంది |
| 40 | c | PGAL → BPGA NADH ను ఇస్తుంది, ATP ని కాదు |
| 41 | d | గ్లైకాలిసిస్, రెండు కిణ్వనాలూ కణద్రవ్యంలోనే; వాయుసహిత విచ్ఛిన్నానికి మైటోకాండ్రియా కావాలి |
| 42 | a | పిండిలో చిక్కుకున్న CO₂ బుడగలు దానిని ఉబ్బిస్తాయి |
| 43 | d | కిణ్వనం గ్లైకాలిసిస్ నికర 2 ATP ని మాత్రమే ఇస్తుంది |
| 44 | a | 90 g = 0.5 mol గ్లూకోజ్ → 1 mol CO₂ (44 g) + 1 mol ఇథనాల్ (46 g); 44 + 46 = 90 g |
| 45 | c | లాక్టిక్ ఆమ్ల కిణ్వనం CO₂ విడుదల చేయదు |