అధ్యాయం 5: అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మరియు ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (Ionisation Enthalpy and Electron Gain Enthalpy)
ఒక ఎలక్ట్రాన్ను బయటకు లాగడం ఎంత కష్టమో అయనీకరణ ఎంథాల్పీ కొలుస్తుంది; అదనపు ఎలక్ట్రాన్ను పరమాణువు ఎంత ఇష్టంగా స్వీకరిస్తుందో ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ కొలుస్తుంది. రెండూ పీరియడ్లో పెరుగుతాయి, గ్రూపులో కిందకు తగ్గుతాయి. వీటికి NEET కి ఇష్టమైన కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి: Be/B, N/O, Mg/Al, P/S, Cl వర్సెస్ F.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (Ionisation enthalpy, IE), ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (Electron gain enthalpy, ΔegH) నిర్వచనాలు, సమీకరణాలు, ప్రమాణాలు.
వరుస అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు (Successive ionisation enthalpies), పెద్ద దూకుడు గ్రూపును ఎలా తెలుపుతుంది.
IE ని నియంత్రించే అంశాలు: కేంద్రక ఆవేశం, పరిమాణం, కవచ ప్రభావం, చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం (Penetration), స్థిర విన్యాసాలు.
పీరియడ్లలో, గ్రూపులలో ధోరణులు, ప్రతి ప్రామాణిక మినహాయింపుకూ వివరణ.
F కంటే Cl కు ఎక్కువ ఋణాత్మక ΔegH ఎందుకు ఉంటుంది, ఉత్కృష్ట వాయువులకు ధనాత్మక విలువలు ఎందుకు.
5.1 అయనీకరణ ఎంథాల్పీ
మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (IE₁ లేదా ΔiH₁) అంటే భూస్థితిలో ఉన్న వియుక్త వాయు పరమాణువు నుండి అతి వదులుగా బంధించబడిన ఎలక్ట్రాన్ను తొలగించడానికి కావలసిన శక్తి.
"వియుక్త వాయు పరమాణువు" అనే మాట ముఖ్యం: ఘనం లేదా ద్రవంలో పక్క పరమాణువులు శక్తిని మారుస్తాయి. శక్తిని ఎప్పుడూ ఇవ్వాల్సిందే, కాబట్టి IE ఎప్పుడూ ధనాత్మకం.
ప్రమాణాలు: ఒక మోల్ పరమాణువులకు kJ mol⁻¹, లేదా ఒక పరమాణువుకు eV.
వరుస అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు: రెండవ, మూడవ, తర్వాతి ఎలక్ట్రాన్లను తొలగించడానికి కావలసిన శక్తులు.
IE₂ ఎప్పుడూ IE₁ కంటే ఎక్కువ. ఒక ఎలక్ట్రాన్ వెళ్లిపోయాక అవే ప్రోటాన్లు తక్కువ ఎలక్ట్రాన్లను పట్టుకుంటాయి; ధన అయాన్ నుండి ఋణ ఎలక్ట్రాన్ను లాగడం ఇంకా కష్టం.
తర్వాతి ఎలక్ట్రాన్ ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ (లోపలి కక్ష్యల సమూహం) నుండి రావలసినప్పుడు చాలా పెద్ద దూకుడు కనిపిస్తుంది. దూకుడుకు ముందు తొలగించిన ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించండి: అదే సంయోజక ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య.
| మూలకం | IE₁ | IE₂ | IE₃ | IE₄ | దూకుడు ఎక్కడ | గ్రూపు |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Na | 496 | 4562 | — | — | 1వ తర్వాత | 1 |
| Mg | 738 | 1451 | 7733 | — | 2వ తర్వాత | 2 |
| Al | 577 | 1817 | 2745 | 11577 | 3వ తర్వాత | 13 |
(అన్ని విలువలు kJ mol⁻¹ లో.)
5.2 అయనీకరణ ఎంథాల్పీని నిర్ణయించే అంశాలు
కేంద్రక ఆవేశం: ప్రోటాన్లు ఎక్కువైతే ఆకర్షణ ఎక్కువ; IE పెరుగుతుంది.
పరమాణు పరిమాణం: దూరంగా ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ బలహీనంగా పట్టుబడుతుంది; IE తగ్గుతుంది.
లోపలి ఎలక్ట్రాన్ల కవచ ప్రభావం: కవచం ఎక్కువైతే Z_eff తగ్గుతుంది; IE తగ్గుతుంది.
ఆర్బిటాల్ చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం: ఒకే కక్ష్యలో s ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకానికి అతి దగ్గరగా వెళ్తాయి, తర్వాత p, తర్వాత d, తర్వాత f. అదే కక్ష్యలోని p ఎలక్ట్రాన్ కంటే s ఎలక్ట్రాన్ను తొలగించడం కష్టం.
స్థిర విన్యాసాలు: పూర్తిగా నిండిన (ns², np⁶), సరిగ్గా సగం నిండిన (np³) ఉపకక్ష్యలు అధిక స్థిరత్వం గలవి, కాబట్టి వాటి నుండి ఎలక్ట్రాన్ను తీసివేయడానికి ఎక్కువ శక్తి కావాలి.
5.3 అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ధోరణులు
పీరియడ్లో: IE సాధారణంగా పెరుగుతుంది. Z_eff పెరిగి పరిమాణం తగ్గుతుంది, కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్లు మరింత గట్టిగా పట్టుబడతాయి. ప్రతి పీరియడ్లో క్షార లోహాలకు అతి తక్కువ IE, ఉత్కృష్ట వాయువులకు అత్యధిక IE.
గ్రూపులో కిందకు: IE తగ్గుతుంది. బాహ్య ఎలక్ట్రాన్ ఉన్నత కక్ష్యలో, ఇంకా దూరంగా, మరింత కవచంతో ఉంటుంది.
| గ్రూపు 1 | Li | Na | K | Rb | Cs |
|---|---|---|---|---|---|
| IE₁ (kJ mol⁻¹) | 520 | 496 | 419 | 403 | 376 |
అందుకే సీసియంను కాంతి విద్యుత్ ఘటాలలో (Photoelectric cells) వాడతారు: కేవలం కాంతి తాకితేనే దాని వదులు ఎలక్ట్రాన్ బయటకు వస్తుంది.

ప్రతి పీరియడ్లో IE ఉత్కృష్ట వాయు శిఖరం వరకు పెరిగి, తర్వాతి క్షార లోహం వద్ద ఒక్కసారిగా పడిపోతుంది; B, Al (p ఎలక్ట్రాన్), O, S (జతకూడిన p ఎలక్ట్రాన్) వద్ద చిన్న తగ్గుదలలే 5.4 లో వివరించిన మినహాయింపులు.
5.4 పీరియడ్లో మినహాయింపులు
మొదటి IE సమానంగా, సాఫీగా పెరగదు. ప్రతి హ్రస్వ పీరియడ్లో రెండు తగ్గుదలలు కనిపిస్తాయి.
| జత | IE₁ విలువలు (kJ mol⁻¹) | మొదటిది ఎందుకు ఎక్కువ |
|---|---|---|
| Be > B | 899 > 801 | Be 2s ఎలక్ట్రాన్ను కోల్పోతుంది; B 2p ఎలక్ట్రాన్ను కోల్పోతుంది, ఇది తక్కువగా చొచ్చుకుపోతుంది, 2s జత దీనికి కవచం ఇస్తుంది |
| Mg > Al | 738 > 577 | అదే కారణం: 3s (Mg) vs 3p (Al) |
| N > O | 1402 > 1314 | N కు స్థిరమైన సగం నిండిన 2p³ ఉంటుంది; O (2p⁴) లో రెండు ఎలక్ట్రాన్లు ఒకే ఆర్బిటాల్ను పంచుకుని వికర్షించుకుంటాయి, కాబట్టి ఒకటి సులభంగా వెళ్లిపోతుంది |
| P > S | 1012 > 1000 | అదే కారణం: P లో సగం నిండిన 3p³ |
కాబట్టి పీరియడ్ 2 లో పూర్తి క్రమం Li < B < Be < C < O < N < F < Ne, పీరియడ్ 3 లో Na < Al < Mg < Si < S < P < Cl < Ar.
గ్రూపులో ఒక మినహాయింపు: గ్రూపు 13 లో కిందకు IE క్రమంగా తగ్గదు. B 801, Al 577, Ga 579, In 558, Tl 589. పది 3d ఎలక్ట్రాన్ల బలహీన కవచం వల్ల Ga విలువ Al కంటే కొద్దిగా ఎక్కువ. 4f, 5d ఎలక్ట్రాన్ల బలహీన కవచం వల్ల Tl విలువ In కంటే ఎక్కువ.
5.5 అయనీకరణ ఎంథాల్పీ మనకు ఏమి చెబుతుంది
లోహ స్వభావం: IE తక్కువైతే పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్లను సులభంగా వదులుకుంటుంది, కాబట్టి లోహంలా ప్రవర్తిస్తుంది.
క్షయకరణ సామర్థ్యం (Reducing power): తక్కువ IE ఉన్న మూలకాలు బలమైన క్షయకారకాలు (ఎలక్ట్రాన్లను దానం చేస్తాయి). క్షార లోహాలే అతి బలమైనవి.
సంయోజకత: వరుస IE లలో పెద్ద దూకుడు స్థానం సంయోజక ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను ఇస్తుంది.
స్థిర అయాన్లు: Na ఎప్పుడూ Na⁺ నే ఏర్పరుస్తుంది, Na²⁺ కాదు, ఎందుకంటే Na IE₂ దాని IE₁ కంటే సుమారు తొమ్మిది రెట్లు.
5.6 ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ
ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (ΔegH) అంటే వియుక్త వాయు పరమాణువుకు ఒక ఎలక్ట్రాన్ చేరి వాయు ఆనయాన్ ఏర్పడినప్పుడు జరిగే ఎంథాల్పీ మార్పు.
ఇది ఋణాత్మకం (శక్తి విడుదల) లేదా ధనాత్మకం (శక్తి అవసరం) కావచ్చు.
హాలోజన్లకు అత్యధిక ఋణాత్మక విలువలు. ఒక్క ఎలక్ట్రాన్ చేరితే వాటికి ఉత్కృష్ట వాయు విన్యాసం వస్తుంది.
ఉత్కృష్ట వాయువులకు పెద్ద ధనాత్మక విలువలు. అదనపు ఎలక్ట్రాన్ కొత్త, ఉన్నత కక్ష్యలోకి వెళ్లాలి.
గ్రూపు 2 మూలకాలకు, నైట్రోజన్కు విలువలు దాదాపు సున్నా లేదా ధనాత్మకం, ఎందుకంటే కొత్త ఎలక్ట్రాన్ పూర్తిగా నిండిన ns² లేదా సగం నిండిన np³ ఉపకక్ష్యను దెబ్బతీస్తుంది.
ఎలక్ట్రాన్ అనుబంధం (Electron affinity) అనేది దీనికి సంబంధించిన రాశి; విడుదలైన శక్తిని తరచూ ధన సంఖ్యగా ఇస్తారు. సుమారుగా, ఎలక్ట్రాన్ అనుబంధం = −ΔegH. NEET లో "ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్ అనుబంధం" అంటే "ఎక్కువ ఋణాత్మక ΔegH" అని అర్థం.
రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ఎప్పుడూ ధనాత్మకం. ఆనయాన్కు ఎలక్ట్రాన్ను చేర్చడం అంటే ఋణ ఎలక్ట్రాన్ను ఋణ అయాన్పైకి బలవంతంగా నెట్టడం.
MgO వంటి ఘన ఆక్సైడ్లలో O²⁻ ఇప్పటికీ ఉంటుంది, ఎందుకంటే పెద్ద జాలక శక్తి (Lattice energy) ఈ ఖర్చును భరిస్తుంది.
5.7 ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ధోరణులు
పీరియడ్లో: ΔegH సాధారణంగా మరింత ఋణాత్మకం అవుతుంది, ఎందుకంటే Z_eff పెరిగి పరమాణువు వచ్చే ఎలక్ట్రాన్ను మరింత బలంగా లాగుతుంది. ప్రతి పీరియడ్లో హాలోజన్కు అత్యధిక ఋణాత్మక విలువ.
గ్రూపులో కిందకు: ΔegH సాధారణంగా తక్కువ ఋణాత్మకం అవుతుంది, ఎందుకంటే వచ్చే ఎలక్ట్రాన్ కేంద్రకానికి ఇంకా దూరంగా వెళ్తుంది.
పెద్ద మినహాయింపు, రెండవ పీరియడ్ వర్సెస్ మూడవ పీరియడ్: F, O చాలా చిన్నవి, వాటి 2p ఉపకక్ష్య కిక్కిరిసి ఉంటుంది. కొత్త ఎలక్ట్రాన్కు అక్కడ ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల నుండి బలమైన వికర్షణ ఎదురవుతుంది. కాబట్టి F ఎలక్ట్రాన్ను Cl కంటే తక్కువ సులభంగా, O నేమో S కంటే తక్కువ సులభంగా పొందుతాయి.
| మూలకం | ΔegH (kJ mol⁻¹) | మూలకం | ΔegH (kJ mol⁻¹) |
|---|---|---|---|
| F | −328 | O | −141 |
| Cl | −349 | S | −200 |
| Br | −325 | Se | −195 |
| I | −295 | Te | −190 |
హాలోజన్ల క్రమం (అత్యధిక ఋణాత్మకం మొదట): Cl > F > Br > I. అన్ని మూలకాలలో క్లోరిన్కే అత్యధిక ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ.

రెండు గ్రూపులలోనూ పీరియడ్ 3 కడ్డీయే అతి పొడవైనది: Cl అనేది F ని, S అనేది O ని మించుతాయి; పీరియడ్ 3 నుండి కిందకు విలువలు క్రమంగా తక్కువ ఋణాత్మకం అవుతాయి.
| ఉత్కృష్ట వాయువు | He | Ne | Ar | Kr | Xe |
|---|---|---|---|---|---|
| ΔegH (kJ mol⁻¹) | +48 | +116 | +96 | +96 | +77 |
5.8 రెండు రాశుల పోలిక
| లక్షణం | అయనీకరణ ఎంథాల్పీ | ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ |
|---|---|---|
| ప్రక్రియ | X(g) నుండి ఎలక్ట్రాన్ను తీసివేయడం | X(g) కి ఎలక్ట్రాన్ను చేర్చడం |
| గురుతు | ఎప్పుడూ ధనాత్మకం | ఋణాత్మకం లేదా ధనాత్మకం |
| పీరియడ్లో | పెరుగుతుంది (గ్రూపు 13, 16 వద్ద తగ్గుదల) | మరింత ఋణాత్మకం అవుతుంది (హాలోజన్ అత్యధికం) |
| గ్రూపులో కిందకు | తగ్గుతుంది | తక్కువ ఋణాత్మకం అవుతుంది (F, O మినహాయింపులు) |
| ఎక్కువ విలువ అర్థం | అలోహ స్వభావం, బలహీన క్షయకారకం | మంచి ఆక్సీకరణి, అలోహం |
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: సోడియం మొదటి అయనీకరణ శక్తి ఒక పరమాణువుకు 5.14 eV. దీనిని kJ mol⁻¹ లో తెలపండి.
సాధన: 5.14 × 96.49 = 496 kJ mol⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: 2.43 g వాయు Mg పరమాణువులను Mg²⁺ అయాన్లుగా మార్చడానికి ఎంత శక్తి కావాలి? IE₁ = 738, IE₂ = 1451 kJ mol⁻¹; మోలార్ ద్రవ్యరాశి 24.3 g mol⁻¹.
సాధన: మోల్లు = 2.43 / 24.3 = 0.100 mol. రెండు దశలకు కలిపి మోల్కు శక్తి = 738 + 1451 = 2189 kJ. శక్తి = 0.100 × 2189 = 218.9 kJ.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: మూలకం X వరుస IE లు 738, 1451, 7733, 10540 kJ mol⁻¹. దాని గ్రూపును కనుగొనండి.
సాధన: 1451 నుండి 7733 కు దూకుడు (ఐదు రెట్ల కంటే ఎక్కువ) రెండవ ఎలక్ట్రాన్ తర్వాత వస్తుంది. కాబట్టి X కు రెండు సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లు: గ్రూపు 2 (ఇది Mg).
సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: బోరాన్ మొదటి IE (801) బెరిలియం (899) కంటే ఎందుకు తక్కువో వివరించండి.
సాధన: Be విన్యాసం 1s² 2s²; B విన్యాసం 1s² 2s² 2p¹. B లో తొలగించే ఎలక్ట్రాన్ 2p ఎలక్ట్రాన్. ఇది 2s ఎలక్ట్రాన్ కంటే కేంద్రకం వైపు తక్కువగా చొచ్చుకుపోతుంది, 2s జత దీనికి కొంత కవచం ఇస్తుంది. అందుకే B కు ఒక ప్రోటాన్ ఎక్కువ ఉన్నప్పటికీ దీనిని తొలగించడం సులభం.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఆక్సిజన్ (1314) మొదటి IE నైట్రోజన్ (1402) కంటే ఎందుకు తక్కువో వివరించండి.
సాధన: N విన్యాసం 2p³, ప్రతి 2p ఆర్బిటాల్లో ఒక ఎలక్ట్రాన్: స్థిరమైన సగం నిండిన సమూహం. O విన్యాసం 2p⁴, కాబట్టి ఒక 2p ఆర్బిటాల్లో ఒక జత ఉంటుంది. జతగా ఉన్న రెండు ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదాన్ని ఒకటి వికర్షించుకుంటాయి; వాటిలో ఒకదాన్ని తీసివేస్తే ఆ వికర్షణ తగ్గుతుంది. కాబట్టి తక్కువ శక్తి సరిపోతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: Na, Mg, Al, Si లను మొదటి IE పెరిగే క్రమంలో అమర్చండి.
సాధన: సాధారణ ధోరణి ప్రకారం IE పీరియడ్లో పెరుగుతుంది. కానీ Al 3p ఎలక్ట్రాన్ను తొలగించడం Mg 3s ఎలక్ట్రాన్ కంటే సులభం. క్రమం: Na (496) < Al (577) < Mg (738) < Si (786).
సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: 3.55 g వాయు క్లోరిన్ పరమాణువులు Cl⁻ అయాన్లుగా మారినప్పుడు ఎంత శక్తి విడుదలవుతుంది? ΔegH = −349 kJ mol⁻¹.
సాధన: మోల్లు = 3.55 / 35.5 = 0.100 mol. విడుదలైన శక్తి = 0.100 × 349 = 34.9 kJ.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.8: Na(g) + Cl(g) → Na⁺(g) + Cl⁻(g) కు ΔH లెక్కించండి. Na IE₁ = 496, Cl ΔegH = −349 kJ mol⁻¹. గురుతు ఏమి చెబుతుంది?
సాధన: ΔH = 496 + (−349) = +147 kJ mol⁻¹. వేరువేరు వాయు అయాన్లను తయారుచేయడానికి శక్తి ఖర్చవుతుంది. అయినా NaCl ఏర్పడుతుంది, ఎందుకంటే స్ఫటికంలో అయాన్లు బలంగా ఆకర్షించుకుని పెద్ద జాలక శక్తిని విడుదల చేస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.9: హైడ్రోజన్ మొదటి IE 1312 kJ mol⁻¹. హైడ్రోజన్ పరమాణువును అయనీకరించగల కాంతి గరిష్ట తరంగదైర్ఘ్యం కనుగొనండి.
సాధన: ఒక పరమాణువుకు శక్తి = 1312 × 10³ / (6.022 × 10²³) = 2.18 × 10⁻¹⁸ J. λ = hc/E = (6.626 × 10⁻³⁴ × 3.0 × 10⁸) / (2.18 × 10⁻¹⁸) = 9.12 × 10⁻⁸ m = 91.2 nm. ఇంతకంటే ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం ఉన్న కాంతికి సరిపడా శక్తి ఉండదు.
త్వరిత పునశ్చరణ
IE: X(g) → X⁺(g) + e⁻, ఎప్పుడూ ధనాత్మకం; ఒక పరమాణువుకు 1 eV = 96.49 kJ mol⁻¹.
IE₁ < IE₂ < IE₃; భారీ దూకుడు ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ను సూచిస్తుంది.
IE పీరియడ్లో పెరుగుతుంది, గ్రూపులో కిందకు తగ్గుతుంది. అన్నింటిలో He కు అత్యధిక IE; Cs కు అతి తక్కువ వాటిలో ఒకటి.
తగ్గుదలలు: Be > B, Mg > Al (s vs p); N > O, P > S (సగం నిండిన స్థిరత్వం).
ΔegH: X(g) + e⁻ → X⁻(g); హాలోజన్లు అత్యధిక ఋణాత్మకం, ఉత్కృష్ట వాయువులు ధనాత్మకం.
F కంటే Cl ఎక్కువ ఋణాత్మకం; O కంటే S ఎక్కువ ఋణాత్మకం (చిన్న, కిక్కిరిసిన 2p కక్ష్య).
రెండవ ΔegH ఎప్పుడూ ధనాత్మకం.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
IE ప్రక్రియను ఘనం X(s) కు రాయడం. దీనిని వియుక్త వాయు పరమాణువులకే నిర్వచిస్తారు.
కుడి వైపు ఉంది కాబట్టి O కు N కంటే ఎక్కువ IE అని చెప్పడం. N లోని సగం నిండిన 2p³ గెలుస్తుంది.
F కు అత్యధిక ఋణాత్మక ΔegH అని చెప్పడం. అది Cl.
గురుతులు కలపడం: "ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్ అనుబంధం" అంటే ఎక్కువ ఋణాత్మక ΔegH.
ఆక్సిజన్కు కూడా రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ధనాత్మకమే అని మర్చిపోవడం.
వరుస IE పట్టికలో దూకుడుకు ముందు కాకుండా దూకుడు తర్వాతి ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. పరమాణువు మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఎల్లప్పుడూ (a) ఋణాత్మకం (b) సున్నా (c) ధనాత్మకం (d) ధనాత్మకం లేదా ఋణాత్మకం
2. ఒక పీరియడ్లో అత్యధిక మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉండేది (a) ఉత్కృష్ట వాయువు (b) హాలోజన్ (c) క్షార లోహం (d) క్షార మృత్తిక లోహం
3. గ్రూపులో కిందకు మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సాధారణంగా (a) పెరుగుతుంది (b) తగ్గుతుంది (c) స్థిరంగా ఉంటుంది (d) మొదట పెరిగి, తర్వాత తగ్గుతుంది
4. Li, Na, K, Cs లలో అతి తక్కువ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉన్నది (a) Li (b) Na (c) K (d) Cs
5. అత్యధిక ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ఉన్న మూలకం (a) F (b) Cl (c) Br (d) I
6. ఉత్కృష్ట వాయువుల ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (a) పెద్దది, ఋణాత్మకం (b) సరిగ్గా సున్నా (c) కొద్దిగా ఋణాత్మకం (d) ధనాత్మకం
7. ఏ పరమాణువుకైనా రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (a) మొదటిదాని కంటే ఎక్కువ (b) మొదటిదాని కంటే తక్కువ (c) మొదటిదానికి సమానం (d) ఎల్లప్పుడూ సున్నా
8. అత్యధిక మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉన్న మూలకం (a) H (b) Ne (c) He (d) F
9. ఒక పరమాణువుకు ఒక ఎలక్ట్రాన్ వోల్ట్ సుమారుగా దీనికి సమానం (a) 9.65 kJ mol⁻¹ (b) 96.5 kJ mol⁻¹ (c) 965 kJ mol⁻¹ (d) 1.6 kJ mol⁻¹
10. ఆక్సిజన్ రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (a) ఋణాత్మకం (b) సున్నా (c) ధనాత్మకం (d) మొదటిదానికి సమానం
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం (a) Be < B < C < N (b) B < Be < C < N (c) B < C < Be < N (d) N < C < Be < B
12. ఆక్సిజన్ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ నైట్రోజన్ కంటే తక్కువ, ఎందుకంటే (a) ఆక్సిజన్ నైట్రోజన్ కంటే పెద్దది (b) ఆక్సిజన్ కేంద్రక ఆవేశం తక్కువ (c) ఆక్సిజన్ 2s ఎలక్ట్రాన్ను కోల్పోతుంది (d) నైట్రోజన్కు స్థిరమైన సగం నిండిన 2p ఉపకక్ష్య ఉంటుంది, ఆక్సిజన్లో జతకూడిన 2p ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది
13. ఒక మూలకం వరుస అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు 577, 1817, 2745, 11577 kJ mol⁻¹. అది చెందిన గ్రూపు (a) 1 (b) 2 (c) 13 (d) 14
14. లిథియం మొదటి అయనీకరణ శక్తి ఒక పరమాణువుకు 5.39 eV. kJ mol⁻¹ లో ఇది సుమారు (a) 520 (b) 52.0 (c) 5200 (d) 539
15. Na, Mg, Al ల మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం (a) Na < Mg < Al (b) Al < Na < Mg (c) Na < Al < Mg (d) Mg < Al < Na
16. క్లోరిన్ కంటే ఫ్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ తక్కువ ఋణాత్మకం, ఎందుకంటే (a) F పరిమాణం ఎక్కువ (b) చేరిన ఎలక్ట్రాన్ చిన్న, కిక్కిరిసిన 2p ఉపకక్ష్యలోకి వెళ్లి వికర్షణకు గురవుతుంది (c) F కు Cl కంటే తక్కువ ప్రోటాన్లు, కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్లను పట్టుకోలేదు (d) F ఒక లోహం
17. Cl కు ΔegH = −349 kJ mol⁻¹. 7.1 g వాయు Cl పరమాణువులు Cl⁻ అయాన్లుగా మారినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తి (a) 34.9 kJ (b) 349 kJ (c) 698 kJ (d) 69.8 kJ
18. O, Se, S, Te లలో అత్యధిక ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ఉన్నది (a) O (b) Se (c) S (d) Te
19. నైట్రోజన్ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ దాదాపు సున్నా, ఎందుకంటే (a) దాని సగం నిండిన 2p ఉపకక్ష్య స్థిరమైనది, అదనపు ఎలక్ట్రాన్ను ఎదుర్కొంటుంది (b) అది లోహం (c) దాని పరిమాణం చాలా పెద్దది (d) దాని 2p ఉపకక్ష్య పూర్తిగా నిండింది
20. Na IE₁ = 496 kJ mol⁻¹, Cl ΔegH = −349 kJ mol⁻¹. Na(g) + Cl(g) → Na⁺(g) + Cl⁻(g) కు ΔH (a) −147 kJ mol⁻¹ (b) +845 kJ mol⁻¹ (c) +147 kJ mol⁻¹ (d) −845 kJ mol⁻¹
21. దేనికి ఎక్కువ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉంటుంది? (a) S (b) P (c) రెండూ సమానం (d) చెప్పలేం
22. తక్కువ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీతో సాధారణంగా కలిసి ఉండేది (a) ఎక్కువ అలోహ స్వభావం (b) బలమైన ఆక్సీకరణ సామర్థ్యం (c) ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత (d) బలమైన లోహ, క్షయకరణ స్వభావం
స్థాయి 3: సవాలు
23. హైడ్రోజన్ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ 1312 kJ mol⁻¹. హైడ్రోజన్ పరమాణువును అయనీకరించగల కాంతి గరిష్ట తరంగదైర్ఘ్యం సుమారు (a) 91.2 nm (b) 121.6 nm (c) 9.12 nm (d) 656 nm
24. Mg కు IE₁ = 738, IE₂ = 1451 kJ mol⁻¹ (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 24.3 g mol⁻¹). 2.43 g Mg(g) ని Mg²⁺(g) గా మార్చడానికి కావలసిన శక్తి (a) 73.8 kJ (b) 145.1 kJ (c) 218.9 kJ (d) 2189 kJ
25. Ga మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (579) Al (577) కంటే కొద్దిగా ఎక్కువ, ఎందుకంటే (a) Ga కు తక్కువ కక్ష్యలు (b) Ga లోని పది 3d ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకానికి సరిగా కవచం ఇవ్వవు (c) Ga కు సగం నిండిన p ఉపకక్ష్య ఉంది (d) Al అలోహం
26. మూలకం X వరుస అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు 520, 7298, 11815 kJ mol⁻¹. X అనేది (a) Be (b) B (c) Na (d) Li
27. ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం (అత్యధిక ఋణాత్మకం మొదట) (a) F > Cl > Br > I (b) Cl > F > Br > I (c) I > Br > Cl > F (d) Cl > Br > F > I
28. ఏ జతలో మొదటి మూలకం మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ రెండవదాని కంటే ఎక్కువ? (a) Mg, Al (b) Na, Mg (c) B, C (d) O, F
29. ప్రతిపాదన (A): బోరాన్ మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ బెరిలియం కంటే తక్కువ.
కారణం (R): బెరిలియం కంటే బోరాన్ కేంద్రక ఆవేశం ఎక్కువ.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ఫ్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ క్లోరిన్ కంటే ఎక్కువ ఋణాత్మకం.
వాక్యం II: సల్ఫర్ ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ ఆక్సిజన్ కంటే ఎక్కువ ఋణాత్మకం.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | ఎలక్ట్రాన్ను తొలగించడానికి ఎప్పుడూ శక్తి ఇవ్వాలి. |
| 2 | a | ఉత్కృష్ట వాయువులకు పూర్తిగా నిండిన కక్ష్యలు. |
| 3 | b | గ్రూపులో కిందకు పరిమాణం, కవచ ప్రభావం ఎక్కువ. |
| 4 | d | నాలుగింటిలో Cs అతిపెద్ద పరమాణువు. |
| 5 | b | Cl: −349 kJ mol⁻¹. |
| 6 | d | ఎలక్ట్రాన్ కొత్త కక్ష్యలోకి వెళ్లాలి. |
| 7 | a | ధన అయాన్ నుండి తొలగించడం ఇంకా కష్టం. |
| 8 | c | He: 2372 kJ mol⁻¹. |
| 9 | b | ఒక పరమాణువుకు 1 eV = 96.49 kJ mol⁻¹. |
| 10 | c | ఋణ అయాన్కు ఎలక్ట్రాన్ చేరుస్తున్నాం. |
| 11 | b | 801 < 899 < 1086 < 1402. |
| 12 | d | O లో జతకూడిన 2p ఎలక్ట్రాన్లు వికర్షించుకుంటాయి. |
| 13 | c | మూడవ ఎలక్ట్రాన్ తర్వాత దూకుడు. |
| 14 | a | 5.39 × 96.49 = 520. |
| 15 | c | 496 < 577 < 738. |
| 16 | b | కిక్కిరిసిన 2p వచ్చే ఎలక్ట్రాన్ను వికర్షిస్తుంది. |
| 17 | d | 0.2 mol × 349 = 69.8 kJ. |
| 18 | c | S: −200, గ్రూపు 16 లో అత్యధిక ఋణాత్మకం. |
| 19 | a | సగం నిండిన 2p³ అదనపు ఎలక్ట్రాన్ను ఎదుర్కొంటుంది. |
| 20 | c | 496 − 349 = +147. |
| 21 | b | P లో సగం నిండిన 3p³. |
| 22 | d | సులభంగా ఎలక్ట్రాన్ కోల్పోవడం = లోహం, క్షయకారకం. |
| 23 | a | λ = hc/E = 91.2 nm. |
| 24 | c | 0.1 mol × 2189 = 218.9 kJ. |
| 25 | b | 3d బలహీన కవచం Z_eff ను పెంచుతుంది. |
| 26 | d | మొదటి ఎలక్ట్రాన్ తర్వాత దూకుడు; IE₁ = 520 అంటే Li. |
| 27 | b | Cl −349, F −328, Br −325, I −295. |
| 28 | a | Al (3p) కంటే Mg (3s) ను అయనీకరించడం కష్టం. |
| 29 | b | R సరైనదే కానీ అది వ్యతిరేక ఫలితాన్ని సూచిస్తుంది; 2p vs 2s ప్రభావమే A ను వివరిస్తుంది. |
| 30 | d | F (−328) Cl కంటే తక్కువ ఋణాత్మకం; S (−200) O (−141) ని మించుతుంది. |
అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (IE) అంటే వియుక్త వాయు పరమాణువు నుండి అతి వదులుగా పట్టుబడిన ఎలక్ట్రాన్ను తొలగించడానికి కావలసిన శక్తి: X(g) → X⁺(g) + e⁻. ఇది ఎప్పుడూ ధనాత్మకం.
వరుస IE లు ఎప్పుడూ పెరుగుతాయి: IE₁ < IE₂ < IE₃, ఎందుకంటే ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ మరింత ధనావేశం గల అయాన్ నుండి వెళ్తుంది.
తర్వాతి ఎలక్ట్రాన్ ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ నుండి రావలసినప్పుడు చాలా పెద్ద దూకుడు వస్తుంది; ఆ దూకుడు సంయోజక ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను చెపుతుంది.
IE కేంద్రక ఆవేశం, పరమాణు పరిమాణం, కవచ ప్రభావం, చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం (s > p > d > f), సగం నిండిన లేదా పూర్తిగా నిండిన ఉపకక్ష్యల స్థిరత్వంపై ఆధారపడుతుంది.
పీరియడ్లో IE పెరుగుతుంది; గ్రూపులో కిందకు IE తగ్గుతుంది.
మినహాయింపులు: Be > B, Mg > Al (s ఎలక్ట్రాన్ p కంటే ఎక్కువగా చొచ్చుకుపోతుంది); N > O, P > S (సగం నిండిన p³ స్థిరమైనది, O లో జతకూడిన 2p ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది).
అన్ని మూలకాలలో అత్యధిక IE₁: He (2372). సాధారణ మూలకాలలో అతి తక్కువ: Cs.
ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (ΔegH) అంటే వాయు పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్ను పొందినప్పుడు జరిగే ఎంథాల్పీ మార్పు: X(g) + e⁻ → X⁻(g).
ΔegH పీరియడ్లో మరింత ఋణాత్మకం, గ్రూపులో కిందకు తక్కువ ఋణాత్మకం అవుతుంది, కొన్ని మినహాయింపులతో.
Cl (−349) F (−328) కంటే ఎక్కువ ఋణాత్మకం; S (−200) O (−141) కంటే ఎక్కువ ఋణాత్మకం. F, O ల చిన్న 2p కక్ష్య కిక్కిరిసి ఉంటుంది.
ఉత్కృష్ట వాయువులకు పెద్ద ధనాత్మక ΔegH; రెండవ ఎలక్ట్రాన్ చేరిక (O⁻ → O²⁻) ఎప్పుడూ ధనాత్మకం (సుమారు +780).
వాయు అయాన్ జతకు శక్తి: ΔH = లోహం IE₁ + అలోహం ΔegH (Na + Cl: 496 − 349 = +147).
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రాశి | విలువలు (kJ mol⁻¹) |
|---|---|
| IE₁ పీరియడ్ 2: Li, Be, B, C, N, O, F, Ne | 520, 899, 801, 1086, 1402, 1314, 1681, 2080 |
| IE₁ పీరియడ్ 3: Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar | 496, 737, 577, 786, 1012, 999, 1256, 1520 |
| IE₁ గ్రూపు 1: Li, Na, K | 520, 496, 419 |
| H, He ల IE₁ | 1312, 2372 |
| Mg: IE₁, IE₂, IE₃ | 737, 1450, 7731 |
| Al: IE₁ నుండి IE₄ | 577, 1817, 2745, 11577 |
| హాలోజన్ల ΔegH: F, Cl, Br, I | −328, −349, −325, −295 |
| ΔegH O, S | −141, −200 |
| ΔegH Ne; O⁻ → O²⁻ | +116; సుమారు +780 |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"BOAS" తగ్గుదలలు (ఇంగ్లీషు సూత్రం): B, O, Al, S లలో ప్రతిదానికీ దాని ముందు ఉన్న మూలకం (Be, N, Mg, P) కంటే తక్కువ IE₁.
"Chlorine Champions Capture" (క్లోరిన్ పట్టుకోవడంలో ఛాంపియన్): అన్ని మూలకాలలో Cl కు అత్యధిక ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ, ఇది F ని కూడా మించుతుంది.
"దూకుడు = గ్రూపు": వరుస IE లలో మొదటి పెద్ద దూకుడు స్థానం సంయోజక ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను ఇస్తుంది (IE₂ తర్వాత దూకుడు అంటే గ్రూపు 2).
"రెండో ఎలక్ట్రాన్కు రెండో ఆలోచన" (Second electron, second thoughts): ఋణ అయాన్కు రెండో ఎలక్ట్రాన్ను చేర్చడానికి ఎప్పుడూ శక్తి ఖర్చవుతుంది.
భావనల అనుసంధానం
కవచ ప్రభావం, చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం, స్థిరమైన సగం నిండిన విన్యాసాలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 2: పరమాణు నిర్మాణం నుండి వస్తాయి.
IE, ΔegH లు జాలక ఎంథాల్పీతో కలిసి బోర్న్–హేబర్ చక్రాలలో వస్తాయి; ఇవి రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 4: రసాయన ఉష్ణగతిక శాస్త్రం లో ఉన్నాయి.
తక్కువ IE వల్ల లోహాలు మంచి క్షయకారకాలు అవుతాయి; ఇది రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 7: రెడాక్స్ చర్యలు మరియు విద్యుత్ రసాయన శాస్త్రంతో అనుసంధానమై ఉంటుంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I లోని మూలకాన్ని జాబితా II లోని దాని మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Li
B. N
C. O
D. Ne
జాబితా II:
i. 1314
ii. 2080
iii. 520
iv. 1402
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
32. జాబితా I లోని మూలకాన్ని జాబితా II లోని దాని ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. F
B. Cl
C. O
D. Ne
జాబితా II:
i. −349
ii. +116
iii. −328
iv. −141
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv
33. జాబితా I లోని ప్రతి IE పోలికను జాబితా II లోని కారణంతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Be IE₁ > B IE₁
B. N IE₁ > O IE₁
C. Mg IE₁ > Al IE₁
D. He IE₁ > H IE₁
జాబితా II:
i. O రెండు ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న 2p ఆర్బిటాల్ నుండి ఎలక్ట్రాన్ను కోల్పోతుంది
ii. తొలగించే ఎలక్ట్రాన్ 3p నుండి వస్తుంది, 3s దానికి కవచం ఇస్తుంది
iii. అదే 1s కక్ష్య, కానీ కేంద్రక ఆవేశం 2
iv. తొలగించే ఎలక్ట్రాన్ 2p నుండి వస్తుంది, 2s దానికి కవచం ఇస్తుంది
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (c) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
34. జాబితా I లోని ప్రక్రియను జాబితా II లోని దాని ఎంథాల్పీ మార్పుతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Na(g) → Na⁺(g) + e⁻
B. Cl(g) + e⁻ → Cl⁻(g)
C. O⁻(g) + e⁻ → O²⁻(g)
D. Ne(g) + e⁻ → Ne⁻(g)
జాబితా II:
i. −349 kJ mol⁻¹
ii. సుమారు +780 kJ mol⁻¹
iii. +496 kJ mol⁻¹
iv. +116 kJ mol⁻¹
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఏ మూలకానికైనా IE₂ దాని IE₁ కంటే ఎక్కువ.
B. అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సాధారణంగా గ్రూపులో కిందకు తగ్గుతుంది.
C. అన్ని మూలకాలలో ఫ్లోరిన్కు అత్యధిక ఋణాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ.
D. O⁻(g) కి ఎలక్ట్రాన్ చేర్చితే శక్తి విడుదలవుతుంది.
E. ఉత్కృష్ట వాయువులకు ధనాత్మక ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీలు.
(a) 3 (b) 2 (c) 4 (d) 5
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. IE₁ క్రమం: B < Be < C < O < N.
B. IE₁ క్రమం: Na < Al < Mg < Si.
C. S కు P కంటే ఎక్కువ IE₁.
D. K IE₁ Na కంటే తక్కువ.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C, D మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) నాలుగూ
37. ఈ ప్రక్రియలలో ఎన్ని శక్తిని విడుదల చేస్తాయి?
Cl(g) + e⁻ → Cl⁻(g)
O(g) + e⁻ → O⁻(g)
O⁻(g) + e⁻ → O²⁻(g)
Na(g) → Na⁺(g) + e⁻
F(g) + e⁻ → F⁻(g)
He(g) + e⁻ → He⁻(g)
(a) 2 (b) 4 (c) 5 (d) 3
38. మెగ్నీషియంకు IE₁ = 737, IE₂ = 1450, IE₃ = 7731 kJ mol⁻¹. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. పెద్ద దూకుడు IE₂, IE₃ మధ్య ఉంది.
B. Mg తన సమ్మేళనాలలో సులభంగా Mg²⁺ ను ఏర్పరుస్తుంది.
C. IE₂ సుమారుగా IE₁ కు రెట్టింపు.
D. IE₃ 3s ఉపకక్ష్య నుండి ఎలక్ట్రాన్ను తొలగిస్తుంది.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) నాలుగూ
39. మూలకం X వరుస అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు ఇవ్వబడ్డాయి.
| IE₁ | IE₂ | IE₃ | IE₄ |
|---|---|---|---|
| 577 | 1817 | 2745 | 11577 |
(విలువలు kJ mol⁻¹ లో) X ఎక్కువగా చెందే గ్రూపు
(a) గ్రూపు 1 (b) గ్రూపు 2 (c) గ్రూపు 13 (d) గ్రూపు 14
40. IE₁ (y-అక్షం) వర్సెస్ పరమాణు సంఖ్య 1 నుండి 20 (x-అక్షం) గ్రాఫ్ రంపపు పళ్ల (saw-tooth) ఆకారంలో ఉంటుంది. గ్రాఫ్ను సరిగ్గా చదివినది ఏది?
(a) అత్యున్నత బిందువులు ఉత్కృష్ట వాయువులు, అత్యల్ప బిందువులు క్షార లోహాలు (b) అత్యున్నత బిందువులు క్షార లోహాలు (c) విలువలు ఎలాంటి తగ్గుదలలు లేకుండా క్రమంగా పెరుగుతాయి (d) Ne బిందువు Na బిందువు కంటే కింద ఉంటుంది
41. మూలకం Y కు IE₁ = 496, IE₂ = 4562 kJ mol⁻¹. దాని క్లోరైడ్ ఫార్ములా ఎక్కువగా
(a) YCl₂ (b) YCl₃ (c) Y₂Cl (d) YCl
Q42–43 కోసం సందర్భం: ఒక విద్యార్థిని వాయు అయాన్ల ఏర్పాటును అధ్యయనం చేస్తుంది. ఆమె పొటాషియం IE₁ ని 419 kJ mol⁻¹ గా, బ్రోమిన్ ΔegH ని −325 kJ mol⁻¹ గా తీసుకుంటుంది.
42. K(g) + Br(g) → K⁺(g) + Br⁻(g) కు ΔH
(a) −94 kJ mol⁻¹ (b) +744 kJ mol⁻¹ (c) +94 kJ mol⁻¹ (d) −744 kJ mol⁻¹
43. 0.50 mol వాయు Br పరమాణువులు ఎలక్ట్రాన్లను పొందినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తి
(a) 325 kJ (b) 162.5 kJ (c) 650 kJ (d) 81.3 kJ
44. కిందివాటిలో అత్యధిక రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ దేనికి?
(a) Na (b) Mg (c) Al (d) Si
45. ఎలక్ట్రాన్ గ్రాహ్య ఎంథాల్పీ పరిమాణం (సంఖ్యా విలువ) యొక్క సరైన క్రమం ఏది?
(a) F > Cl > O > S (b) Cl > F > O > S (c) F > Cl > S > O (d) Cl > F > S > O
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | d | Li 520, N 1402, O 1314, Ne 2080 |
| 32 | a | F −328, Cl −349, O −141, Ne +116 |
| 33 | c | 2p vs 2s కవచం; O లో జతకూడిన 2p; Al లో 3p; He కు Z = 2 |
| 34 | b | Na IE₁ 496; Cl ΔegH −349; O⁻ ఎలక్ట్రాన్ను వికర్షిస్తుంది; Ne కు పూర్తిగా నిండిన కక్ష్య |
| 35 | a | A, B, E సరైనవి; అత్యధిక ఋణాత్మకం Cl; O⁻ → O²⁻ కు శక్తి కావాలి |
| 36 | c | B 801 < Be 899 < C 1086 < O 1314 < N 1402; Na 496 < Al 577 < Mg 737 < Si 786; P 1012 > S 999 |
| 37 | d | Cl, O, F ఎలక్ట్రాన్ స్వీకరణలు ఉష్ణమోచకాలు; మిగతా మూడింటికి శక్తి కావాలి |
| 38 | a | 7731/1450 సుమారు 5.3; IE₃ నియాన్ కోర్ నుండి 2p ఎలక్ట్రాన్ను తొలగిస్తుంది |
| 39 | c | నిష్పత్తులు 3.1, 1.5, 4.2: IE₃ తర్వాత పెద్ద దూకుడు అంటే 3 సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లు (Al) |
| 40 | a | శిఖరాల వద్ద He, Ne, Ar; లోయల వద్ద Li, Na, K |
| 41 | d | IE₂/IE₁ సుమారు 9.2, కాబట్టి ఒకే సంయోజక ఎలక్ట్రాన్; Y అనేది Na, క్లోరైడ్ YCl |
| 42 | c | 419 + (−325) = +94 kJ mol⁻¹ |
| 43 | b | 0.50 × 325 = 162.5 kJ |
| 44 | a | Na⁺ కు నియాన్ కోర్ ఉంటుంది, కాబట్టి దాని IE₂ (4562) మిగతావాటి కంటే చాలా ఎక్కువ |
| 45 | d | Cl 349 > F 328 > S 200 > O 141 |