అధ్యాయం 1: బలం, జడత్వం మరియు న్యూటన్ మొదటి నియమం (Force, Inertia and Newton's First Law)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
బలం అంటే ఏమిటి, స్పర్శ బలాలు మరియు స్పర్శరహిత బలాల మధ్య తేడా
చలనం గురించి అరిస్టాటిల్ కాకుండా గెలీలియో ఎందుకు సరైన ఆలోచన చేశాడు
మూడు రకాల జడత్వం, ద్రవ్యరాశి జడత్వానికి కొలత ఎందుకు
న్యూటన్ మొదటి నియమం, "ఫలిత బలం సున్నా" అంటే నిజమైన అర్థం
జడత్వ నిర్దేశ చట్రం అంటే ఏమిటి, మొదటి నియమం దానిని ఎలా నిర్వచిస్తుంది
త్వరణంతో కదిలే వాహనంలో వేలాడే లోలకం వంగడాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి
1.1 బలం అంటే ఏమిటి?
బలం (Force) అంటే ఒక తోపు లేదా ఒక లాగు. ఇది ఒక వస్తువును కదిలించగలదు, ఆపగలదు, దాని వడిని పెంచగలదు లేదా తగ్గించగలదు, దిశ మార్చగలదు, లేదా ఆకారాన్ని మార్చగలదు.
బలం ఒక సదిశ (Vector) రాశి. దానికి పరిమాణం, దిశ రెండూ ఉంటాయి. 5 N చొప్పున ఉన్న రెండు బలాలు వాటి మధ్య కోణాన్ని బట్టి 0 N నుంచి 10 N వరకు ఏ ఫలితాన్నైనా ఇవ్వగలవు.
బలానికి SI ప్రమాణం న్యూటన్ (N). ఒక న్యూటన్ బలం 1 kg ద్రవ్యరాశి (Mass) కి 1 m/s² త్వరణం (Acceleration) ఇస్తుంది. CGS పద్ధతిలో బలాన్ని డైన్ (dyne) లో కొలుస్తారు.
ఆచరణలో వాడే ప్రమాణం కిలోగ్రామ్-భారం (kgf). ఇది 1 kg ద్రవ్యరాశి యొక్క భారం (Weight). కాబట్టి 1 kgf = 9.8 N (g = 10 m/s² అయితే 10 N).
బలాలు స్థూలంగా రెండు రకాలు.
| రకం | తాకడం అవసరమా? | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| స్పర్శ బలం | అవును | బల్ల ఇచ్చే అభిలంబ బలం, తాడులో తన్యత, ఘర్షణ, మీ చేతి తోపు, గాలి నిరోధం |
| స్పర్శరహిత (క్షేత్ర) బలం | కాదు | గురుత్వ బలం, విద్యుత్ బలం, అయస్కాంత బలం |
లోతుగా చూస్తే ప్రతి స్పర్శ బలం విద్యుదయస్కాంత స్వభావం కలదే. మీ చేతిలోని పరమాణువులు గోడలోని పరమాణువులను వికర్షిస్తాయి. ఈ ఒక్క వాక్య వాస్తవాన్ని NEET అప్పుడప్పుడు అడుగుతుంది.
1.2 అరిస్టాటిల్ vs గెలీలియో
అరిస్టాటిల్ (గ్రీస్, సుమారు క్రీ.పూ. 350) ఒక వస్తువు కదులుతూ ఉండాలంటే దానిపై నిరంతరం బలం పనిచేయాలని నమ్మాడు. బండిని నెడితే కదులుతుంది. నెట్టడం ఆపితే ఆగిపోతుంది. ఇది రోజువారీ అనుభవానికి సరిపోతుంది కాబట్టి ఈ ఆలోచన దాదాపు 2000 సంవత్సరాలు నిలిచింది.
ఆయన చేసిన తప్పు ఘర్షణను పట్టించుకోకపోవడం. బండి ఆగేది తోపు ఆగినందుకు కాదు; దానిపై ఘర్షణ, గాలి నిరోధం పనిచేయడం వల్ల.
గెలీలియో ఎదురెదురుగా ఉన్న రెండు వాలు తలాలతో దీనిని పరీక్షించాడు. ఒక బంతి ఒక తలం మీద కిందికి దొర్లి, మరొక తలం మీద పైకి ఎక్కింది.
నునుపైన తలాలపై బంతి దాదాపు బయలుదేరిన ఎత్తుకే చేరింది.
రెండవ తలం వాలును తగ్గిస్తే, అదే ఎత్తు చేరడానికి బంతి ఎక్కువ దూరం దొర్లింది.
రెండవ తలాన్ని క్షితిజ సమాంతరంగా చేస్తే బంతి ఆ ఎత్తును ఎప్పటికీ చేరదు. కాబట్టి అది శాశ్వతంగా దొర్లుతూనే ఉంటుంది.
ఆయన నిర్ధారణ: స్థిర వేగంతో కదులుతున్న వస్తువును అలాగే కదిలించడానికి ఏ బలమూ అవసరం లేదు. వేగాన్ని మార్చడానికి మాత్రమే బలం అవసరం. ఇదే న్యూటన్ మొదటి నియమానికి బీజం.
1.3 జడత్వం
జడత్వం (Inertia) అంటే ఒక వస్తువు తన విరామ స్థితిలో గానీ, సరళ రేఖలో ఏకరీతి చలన స్థితిలో గానీ ఏ మార్పునైనా వ్యతిరేకించే స్వభావం. ఇది బలం కాదు. ఇది పదార్థపు ధర్మం.
ద్రవ్యరాశి జడత్వానికి కొలత. ఖాళీ ఆటోరిక్షా కంటే సరుకు నింపిన లారీని కదిలించడం, ఆపడం రెండూ కష్టం. లారీకి ద్రవ్యరాశి ఎక్కువ, కాబట్టి జడత్వం ఎక్కువ. వడి, ఆకారం, రంగు జడత్వాన్ని మార్చవు.
| జడత్వ రకం | వస్తువు దేనిని వ్యతిరేకిస్తుంది | రోజువారీ ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| విరామ జడత్వం | కదలికలోకి రావడాన్ని | బస్సు అకస్మాత్తుగా బయలుదేరితే మీరు వెనక్కి పడతారు. తివాచీని కొడితే దుమ్ము వదిలిపోతుంది. |
| చలన జడత్వం | ఆగిపోవడాన్ని | బస్సు బ్రేక్ వేస్తే మీరు ముందుకు తూలుతారు. లాంగ్ జంప్ టేక్-ఆఫ్ తర్వాత ఆటగాడు కొన్ని అడుగులు పరుగెడతాడు. |
| దిశా జడత్వం | దిశ మారడాన్ని | తిరుగుతున్న సైకిల్ చక్రం నుంచి బురద స్పర్శరేఖ వెంట ఎగిరిపోతుంది. పదునైన మలుపులో ప్రయాణికులు బయటికి ఒరుగుతారు. |
నాణెం-కార్డు ప్రయోగంలో, గ్లాసుపై ఉంచిన కార్డు మీద నాణెం పెట్టి కార్డును వేగంగా తోసేస్తారు. నాణెం ఉన్నచోటే ఉండి (విరామ జడత్వం) గ్లాసులో పడుతుంది.
1.4 న్యూటన్ మొదటి చలన నియమం
ప్రవచనం: ఒక వస్తువు స్థితిని మార్చడానికి బాహ్య ఫలిత బలం పనిచేయనంత వరకు, అది తన విరామ స్థితిలో గానీ, సరళ రేఖలో ఏకరీతి చలన స్థితిలో గానీ కొనసాగుతుంది.
ఇక్కడ ముఖ్యమైన పదం ఫలిత. చాలా బలాలు పనిచేయవచ్చు. వాటి సదిశ మొత్తం సున్నా అయితే, ఏ బలమూ పనిచేయనట్లే వస్తువు ప్రవర్తిస్తుంది.
విపర్యయం కూడా నిజమే. వేగం (Velocity) (పరిమాణంలో, దిశలో) స్థిరంగా ఉంటే ఫలిత బలం సున్నా అయి ఉండాలి. ఫలిత బలం సున్నా అయిన వస్తువు స్థానాంతరణ సమతాస్థితి (translational equilibrium) లో ఉందని అంటారు.
మొదటి నియమం మనకు చెప్పేవి:
బలానికి గుణాత్మక నిర్వచనం ఇస్తుంది: విరామ లేదా ఏకరీతి చలన స్థితిని మార్చేదే బలం.
జడత్వాన్ని నిర్వచిస్తుంది.
జడత్వ నిర్దేశ చట్రాలను నిర్వచిస్తుంది (విభాగం 1.5).
కొన్ని రోజువారీ పరిశీలనలు:
బల్లపై ఉన్న పుస్తకం: భారం కిందికి, అభిలంబ బలం పైకి. రెండూ సమతుల్యం అవుతాయి కాబట్టి పుస్తకం విరామంలో ఉంటుంది.
నేరైన హైవేపై స్థిరంగా 60 km/h తో వెళ్ళే కారు: ఇంజిన్ ముందుకు ఇచ్చే తోపు ఘర్షణ, గాలి నిరోధాలను సరిగ్గా సమతుల్యం చేస్తుంది.
అంత్య వేగంతో పడే వాన చినుకు: దాని భారాన్ని గాలి నిరోధం సమతుల్యం చేస్తుంది, కాబట్టి స్థిర వడితో పడుతుంది.
స్థిర వడితో పైకి వెళ్ళే లిఫ్ట్: కేబుల్ తన్యత లిఫ్ట్ మరియు లోడ్ భారానికి సమానం.
స్థిర వడితో వృత్తంలో కదిలే వస్తువు సమతాస్థితిలో ఉండదు. దాని దిశ నిరంతరం మారుతుంది, కాబట్టి దానిపై ఫలిత బలం పనిచేయాలి. దీనిని అధ్యాయం 7 లో చూస్తారు.
1.5 జడత్వ మరియు జడత్వరహిత నిర్దేశ చట్రాలు
నిర్దేశ చట్రం (Frame of reference) అంటే స్థానాలను, వేగాలను మనం కొలిచే దృక్కోణం.
జడత్వ నిర్దేశ చట్రం (inertial frame) అంటే న్యూటన్ మొదటి నియమం పాటించబడే చట్రం. ఈ చట్రం నుండి చూస్తే, ఫలిత బలం లేని వస్తువు విరామంలోనే ఉంటుంది లేదా ఏకరీతిగా కదులుతుంది. జడత్వ చట్రానికి సాపేక్షంగా స్థిర వేగంతో కదిలే ఏ చట్రమైనా జడత్వ చట్రమే.
జడత్వరహిత నిర్దేశ చట్రం (non-inertial frame) అంటే త్వరణంతో కదిలే చట్రం. బ్రేక్ వేస్తున్న బస్సులో, నేలపై ఉన్న బంతిపై ఏ క్షితిజ సమాంతర బలమూ లేకపోయినా అది ముందుకు దొర్లుతుంది. మొదటి నియమం విఫలమైనట్లు కనిపిస్తుంది. అంటే బస్సు జడత్వరహిత చట్రం అని అర్థం.
భూమి తన చుట్టూ తాను తిరుగుతూ, సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమిస్తుంది కాబట్టి ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే అది జడత్వరహిత చట్రం. కానీ దాని త్వరణాలు చాలా చిన్నవి, కాబట్టి NEET సమస్యలకు నేలను జడత్వ చట్రంగా తీసుకోవచ్చు.
త్వరణం a తో కదిలే చట్రాన్నే వాడాలనుకుంటే, ప్రతి వస్తువుపై చట్రం త్వరణానికి వ్యతిరేక దిశలో ma పరిమాణం గల మిథ్యా బలం (pseudo force) చేర్చాలి. ఈ సాధనాన్ని మనం పరిమితంగా, లిఫ్ట్లు మరియు త్వరణంతో కదిలే వాహనాల కోసం మాత్రమే వాడతాం.
1.6 త్వరణంతో కదిలే వాహనంలో వేలాడే లోలకం
కారు పైకప్పు నుండి ఒక చిన్న లోలకాన్ని (bob) వేలాడదీయండి. కారు స్థిర వేగంతో కదిలినప్పుడు దారం నిలువుగా ఉంటుంది. కారు ముందుకు త్వరణం చెందినప్పుడు దారం వెనక్కి వంగుతుంది. జడత్వం వల్ల లోలకం వెనకబడుతుంది.
నేల (జడత్వ) చట్రం నుండి చూస్తే, లోలకం కారుతో పాటు ముందుకు త్వరణం చెందుతుంది. దానిపై రెండు బలాలు పనిచేస్తాయి: దారం వెంట తన్యత (Tension) T, కిందికి భారం mg. దారం నిలువుతో θ కోణం చేస్తుందనుకోండి. F = ma (అధ్యాయం 2) వాడితే:
ఒకదాన్ని మరొకదానితో భాగించి, తర్వాత వర్గం చేసి కలిపితే:
లోలకం త్వరణానికి వ్యతిరేక దిశలో వంగుతుంది. ముందుకు కదులుతున్న కారు బ్రేక్ వేస్తే లోలకం ముందుకు ఊగుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.1: విరామంలో ఉన్న బస్సులో ఒక బాలుడు నిలబడి ఉన్నాడు. బస్సు అకస్మాత్తుగా బయలుదేరింది. అతను వెనక్కి ఎందుకు పడతాడు?
సాధన: అతని పాదాలు నేలను తాకుతున్నాయి, కాబట్టి ఘర్షణ వాటిని బస్సుతో పాటు ముందుకు తీసుకెళ్తుంది. అతని శరీర పై భాగాన్ని నేరుగా ఏదీ నెట్టదు. విరామ జడత్వం వల్ల అది ఉన్నచోటే ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. పాదాలు శరీరం కంటే ముందుకు వెళ్తాయి, కాబట్టి అతను వెనక్కి వంగుతాడు.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.2: ఒక కణం రెండు బలాల ప్రభావంతో స్థిర వేగంతో కదులుతోంది. ఒక బలం (3i + 4j) N. రెండో బలాన్ని, దాని పరిమాణాన్ని కనుక్కోండి.
సాధన: స్థిర వేగం అంటే ఫలిత బలం సున్నా. కాబట్టి రెండో బలం −(3i + 4j) = (−3i − 4j) N. దాని పరిమాణం √(9 + 16) = 5 N.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.3: మూడు బలాలు ఒక కణాన్ని విరామంలో ఉంచుతున్నాయి. ఒకటి తూర్పు వైపు 6 N, మరొకటి ఉత్తరం వైపు 8 N. మూడో బలాన్ని కనుక్కోండి.
సాధన: మొదటి రెండు బలాల ఫలితం √(36 + 64) = 10 N, తూర్పు నుండి ఉత్తరం వైపు tan⁻¹(8/6) = 53° కోణంలో. మూడో బలం దీన్ని రద్దు చేయాలి. కాబట్టి అది పడమర నుండి దక్షిణం వైపు 53° కోణంలో 10 N.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.4: 0.02 g ద్రవ్యరాశి గల వాన చినుకు స్థిరమైన అంత్య వడితో పడుతోంది. దానిపై గాలి నిరోధాన్ని కనుక్కోండి. (g = 10 m/s²)
సాధన: ద్రవ్యరాశి = 0.02 g = 2 × 10⁻⁵ kg. స్థిర వేగం అంటే నిరోధం భారాన్ని సమతుల్యం చేస్తుంది. నిరోధం = mg = 2 × 10⁻⁵ × 10 = 2 × 10⁻⁴ N, పైకి పనిచేస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.5: 60 kg ద్రవ్యరాశి గల వ్యక్తి స్థిరంగా 2 m/s తో పైకి వెళ్తున్న లిఫ్ట్లో నిలబడి ఉన్నాడు. నేల అతనిపై కలిగించే బలాన్ని కనుక్కోండి.
సాధన: స్థిర వేగం అంటే త్వరణం సున్నా, ఫలిత బలం సున్నా. కాబట్టి అభిలంబ బలం (Normal force) N అతని భారాన్ని సమతుల్యం చేస్తుంది. N = mg = 60 × 10 = 600 N. 2 m/s వడి ఇక్కడ పట్టింపు లేదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.6: 7.5 m/s² త్వరణంతో కదిలే కారు పైకప్పు నుండి 0.2 kg లోలకం వేలాడుతోంది. దారం నిలువుతో చేసే కోణాన్ని, తన్యతను కనుక్కోండి.
సాధన: tan θ = a/g = 7.5/10 = 0.75, కాబట్టి θ = 37°, వెనుక వైపు వంగి ఉంటుంది. T = m√(g² + a²) = 0.2 × √(100 + 56.25) = 0.2 × 12.5 = 2.5 N.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.7: అన్ని నక్షత్రాలకు దూరంగా ఉన్న ఒక అంతరిక్ష నౌక ఇంజిన్లు ఆపి 3 km/s తో కదులుతోంది. (i) దాని వడికి ఏమవుతుంది? (ii) దాని చలనానికి లంబంగా ఒక పక్క థ్రస్టర్ కొద్దిసేపు మండింది. కొత్త చలనాన్ని వివరించండి.
సాధన: (i) ఫలిత బలం ఏదీ పనిచేయదు, కాబట్టి అది సరళ రేఖలో 3 km/s తో శాశ్వతంగా కదులుతూనే ఉంటుంది. (ii) థ్రస్టర్ దానికి పక్కకు వేగాన్ని ఇస్తుంది. థ్రస్టర్ ఆగిన తర్వాత అది కొత్త సరళ రేఖలో స్థిర వేగంతో కదులుతుంది. ముందుకు ఉన్న 3 km/s మారదు, కాబట్టి ఇప్పుడు దాని వడి 3 km/s కంటే కొంచెం ఎక్కువ.
త్వరిత పునశ్చరణ
బలం అంటే తోపు లేదా లాగు; ఇది సదిశ; 1 N = 1 kg m s⁻² = 10⁵ dyne; 1 kgf = 9.8 N.
జడత్వం విరామ లేదా ఏకరీతి చలన స్థితిలో మార్పును వ్యతిరేకిస్తుంది. ద్రవ్యరాశి దానికి కొలత.
మూడు రకాలు: విరామ జడత్వం, చలన జడత్వం, దిశా జడత్వం.
మొదటి నియమం: ఫలిత బలం సున్నా ⇔ వేగం స్థిరం (విరామం ఒక ప్రత్యేక సందర్భం).
మొదటి నియమం బలాన్ని (గుణాత్మకంగా), జడత్వాన్ని, జడత్వ చట్రాలను నిర్వచిస్తుంది.
జడత్వ చట్రం: మొదటి నియమం పాటించబడుతుంది. దానికి సాపేక్షంగా స్థిర వేగంతో కదిలే ఏ చట్రమైనా జడత్వ చట్రమే.
a త్వరణంతో కదిలే వాహనంలో లోలకం: tan θ = a/g, a కు వ్యతిరేక దిశలో వంగుతుంది; T = m√(g² + a²).
NEET లో సాధారణ తప్పులు
కదులుతున్న వస్తువు కదులుతూ ఉండాలంటే బలం కావాలని అనుకోవడం. వేగాన్ని మార్చడానికి మాత్రమే బలం అవసరం.
ఫలిత బలం సున్నా అయితే "ఏ బలమూ పనిచేయదు" అనడం. చాలా బలాలు పనిచేయవచ్చు; అవి కేవలం ఒకదాన్నొకటి రద్దు చేసుకుంటాయి.
జడత్వాన్ని వడితో ముడిపెట్టడం. ఒకే ద్రవ్యరాశి గల వేగంగా వెళ్ళే క్రికెట్ బంతికి, నెమ్మదిగా వెళ్ళే బంతికి జడత్వం సమానం.
వడి స్థిరంగా ఉందని ఏకరీతి వృత్తాకార చలనాన్ని "సమతాస్థితి" అనడం. వేగం మారుతుంది, కాబట్టి ఫలిత బలం సున్నా కాదు.
లోలకాన్ని తప్పు దిశలో వంచడం. అది వాహన త్వరణానికి వ్యతిరేకంగా వంగుతుంది, వేగానికి వ్యతిరేకంగా కాదు.
N = mg సమస్యలలో స్థిర వడిని వాడడం. స్థిర వడితో కదిలే లిఫ్ట్లో వడి ఎంత ఉన్నా N = mg.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. ఒక వస్తువు జడత్వం దేనిపై ఆధారపడుతుంది? (a) వేగం (b) ద్రవ్యరాశి (c) ఆకారం (d) రంగు
2. కదులుతున్న బస్సు అకస్మాత్తుగా బ్రేక్ వేసినప్పుడు ప్రయాణికులు ముందుకు వంగుతారు. దీనికి కారణం (a) విరామ జడత్వం (b) చలన జడత్వం (c) దిశా జడత్వం (d) అభికేంద్ర బలం
3. న్యూటన్ మొదటి చలన నియమం ఇచ్చేది (a) బలానికి గుణాత్మక నిర్వచనం (b) g విలువ (c) గురుత్వాకర్షణ నియమం (d) శక్తి నిత్యత్వ నియమం
4. ఒక వస్తువు స్థిర వేగంతో కదులుతోంది. దానిపై ఫలిత బలం (a) వేగం దిశలో (b) వేగానికి వ్యతిరేకంగా (c) సున్నా (d) వేగానికి లంబంగా
5. బలానికి SI ప్రమాణం (a) డైన్ (b) కిలోగ్రామ్-భారం (c) న్యూటన్ (d) జౌల్
6. కిందివాటిలో స్పర్శరహిత బలం ఏది? (a) ఘర్షణ (b) తన్యత (c) అభిలంబ బలం (d) గురుత్వాకర్షణ బలం
7. తిరుగుతున్న సైకిల్ చక్రం నుంచి బురద స్పర్శరేఖ వెంట ఎగిరిపోతుంది. ఇది చూపించేది (a) విరామ జడత్వం (b) చలన జడత్వం (c) దిశా జడత్వం (d) గురుత్వ ప్రభావం
8. g = 9.8 m/s² అయితే, 1 kgf దేనికి సమానం? (a) 1 N (b) 9.8 N (c) 0.98 N (d) 98 N
9. న్యూటన్ మొదటి నియమం పాటించబడే నిర్దేశ చట్రాన్ని ఇలా అంటారు (a) భ్రమణ చట్రం (b) త్వరణ చట్రం (c) జడత్వరహిత చట్రం (d) జడత్వ చట్రం
10. తన వాలు తలం ప్రయోగాల నుండి గెలీలియో నిర్ధారించినది (a) వస్తువును కదులుతూ ఉంచడానికి బలం అవసరం (b) ఘర్షణ లేని క్షితిజ సమాంతర తలంపై బంతి స్థిర వడితో కదులుతూనే ఉంటుంది (c) బరువైన బంతులు వేగంగా దొర్లుతాయి (d) చలనానికి నిరంతర తోపు అవసరం
స్థాయి 2: NEET ప్రామాణిక స్థాయి
11. స్థిర వేగంతో కదులుతున్న కణంపై (2i − 3j + k) N, (−i + 2j − 4k) N మరియు F₃ బలాలు పనిచేస్తాయి. F₃ = (a) (i − j − 3k) N (b) (−i + j + 3k) N (c) (−i − j + 3k) N (d) (i + j − 3k) N
12. ఒక కణం మూడు బలాల ప్రభావంతో విరామంలో ఉంది: తూర్పు వైపు 6 N, ఉత్తరం వైపు 8 N, మరియు F. F పరిమాణం (a) 14 N (b) 2 N (c) 10 N (d) 48 N
13. 5 m/s² త్వరణంతో కదిలే కారు పైకప్పు నుండి ఒక లోలకం వేలాడుతోంది. దారం నిలువుతో చేసే కోణం (g = 10 m/s²) (a) tan⁻¹(2) (b) tan⁻¹(0.5) (c) 30° (d) 0°
14. కిందివాటిలో దేనికి ఎక్కువ జడత్వం ఉంటుంది? (a) విరామంలో ఉన్న 5 kg బంతి (b) 20 m/s తో కదులుతున్న 2 kg బంతి (c) విరామంలో ఉన్న 10 kg దిమ్మె (d) 100 m/s తో కదులుతున్న 1 kg రాయి
15. ఒక కారు నేరైన సమతల రోడ్డుపై స్థిర వేగంతో కదులుతోంది. ఇంజిన్ 1500 N ముందుకు బలాన్ని ఇస్తుంది. కారుపై మొత్తం నిరోధక బలం (a) సున్నా (b) 750 N (c) 3000 N (d) 1500 N
16. స్థిర వేగంతో కదులుతున్న రైలులో ఒక అమ్మాయి బంతిని నిటారుగా పైకి విసిరింది. బంతి పడేది (a) తిరిగి ఆమె చేతిలోకి (b) ఆమె వెనుక (c) ఆమె ముందు (d) రైలు వడిని బట్టి వెనుక లేదా ముందు
17. ఇంజిన్లు ఆపివేసిన అంతరిక్ష నౌక దూర అంతరిక్షంలో 4 km/s తో కదులుతోంది. 4 km/s తోనే కదులుతూ ఉండాలంటే దానికి అవసరమైనది (a) చలన దిశలో బలం (b) ఏ బలమూ వద్దు (c) చలనానికి వ్యతిరేకంగా బలం (d) కాలంతో పెరిగే బలం
18. 800 kg ద్రవ్యరాశి గల లిఫ్ట్ స్థిర వడితో పైకి వెళ్తోంది. దాని కేబుల్లో తన్యత (g = 10 m/s²) (a) సున్నా (b) 8000 N కంటే ఎక్కువ (c) 8000 N (d) 8000 N కంటే తక్కువ
19. తివాచీని కర్రతో కొడితే దుమ్ము బయటకు వస్తుంది. దీనికి కారణం (a) చలన జడత్వం (b) విరామ జడత్వం (c) న్యూటన్ మూడవ నియమం (d) ఘర్షణ
20. 5 N మరియు 12 N బలాలు ఒక కణంపై లంబంగా పనిచేస్తాయి. మూడో బలం F దానిని విరామంలో ఉంచుతుంది. F = (a) 7 N (b) 17 N (c) 60 N (d) 13 N
21. 0.05 g ద్రవ్యరాశి గల వాన చినుకు స్థిర అంత్య వడితో పడుతోంది. దానిపై గాలి నిరోధం (g = 10 m/s²) (a) 5 × 10⁻⁴ N (b) 5 × 10⁻⁵ N (c) 0.5 N (d) సున్నా
22. రైలు పైకప్పు నుండి ఒక లోలకం వేలాడుతోంది. దారం రైలు వెనుక వైపు వంగింది. రైలు (a) స్థిర వేగంతో కదులుతోంది (b) ముందు దిశలో వడి పెంచుతోంది (c) ముందుకు కదులుతూ వడి తగ్గిస్తోంది (d) విరామంలో ఉంది
స్థాయి 3: సవాలు
23. 7.5 m/s² త్వరణంతో కదిలే కారు పైకప్పు నుండి 0.5 kg లోలకం వేలాడుతోంది. దారంలో తన్యత (g = 10 m/s²) (a) 5 N (b) 3.75 N (c) 6.25 N (d) 8.75 N
24. ఒక కణం మూడు బలాల ప్రభావంతో సమతాస్థితిలో ఉంది. వాటిలో 10 N బలాన్ని అకస్మాత్తుగా తీసివేశారు. ఇప్పుడు కణంపై ఫలిత బలం (a) సున్నా (b) తీసివేసిన బలం దిశలో 10 N (c) తీసివేసిన బలానికి వ్యతిరేకంగా 10 N (d) 20 N
25. ఒక కణం నాలుగు బలాల ప్రభావంతో విరామంలో ఉంది: తూర్పు వైపు 4 N, ఉత్తరం వైపు 3 N, పడమర వైపు 7 N, మరియు F. F = (a) ఆగ్నేయం (దక్షిణ-తూర్పు) వైపు 3√2 N (b) వాయవ్యం (ఉత్తర-పడమర) వైపు 3√2 N (c) దక్షిణం వైపు 6 N (d) సున్నా
26. స్థిర వేగంతో కదులుతున్న ట్రక్కు నునుపైన అడుగుపై ఒక పెట్టె ఉంది. ట్రక్కు అకస్మాత్తుగా బ్రేక్ వేసింది. ట్రక్కుకు సాపేక్షంగా పెట్టె (a) విరామంలోనే ఉంటుంది (b) ముందుకు జారుతుంది (c) వెనక్కి జారుతుంది (d) పైకి లేస్తుంది
27. ఒక కారు విరామం నుండి బయలుదేరుతుంది. దాని పైకప్పు నుండి వేలాడే లోలకం నిలువుతో 37° వంగింది. కారు త్వరణం (g = 10 m/s²) (a) 7.5 m/s² (b) 6 m/s² (c) 8 m/s² (d) 13.3 m/s²
28. ఏ వాక్యం సరైనది? (a) స్థిర వడితో వృత్తంలో కదిలే వస్తువుపై ఫలిత బలం సున్నా (b) వస్తువు ఎల్లప్పుడూ ఫలిత బలం దిశలోనే కదులుతుంది (c) వేగం సున్నా అయిన వస్తువుపై ఫలిత బలం సున్నా (d) ఫలిత బలం సున్నా అయినా వస్తువు కదలగలదు
29. ప్రతిపాదన (A): బస్సు అకస్మాత్తుగా బయలుదేరినప్పుడు నిలబడి ఉన్న ప్రయాణికుడు వెనక్కి పడతాడు.
కారణం (R): పాదాలు బస్సుతో పాటు ముందుకు కదులుతాయి, కానీ శరీర పై భాగం జడత్వం వల్ల విరామంలోనే ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ద్రవ్యరాశి ఒక వస్తువు జడత్వానికి కొలత.
వాక్యం II: జడత్వ చట్రానికి సాపేక్షంగా త్వరణం చెందుతున్న చట్రం కూడా జడత్వ చట్రమే.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | ద్రవ్యరాశి ఒక్కటే జడత్వానికి కొలత |
| 2 | b | బస్సు ఆగినా శరీరం కదులుతూనే ఉంటుంది |
| 3 | a | చలన స్థితిని మార్చేదే బలం |
| 4 | c | స్థిర వేగం అంటే ఫలిత బలం సున్నా |
| 5 | c | 1 N = 1 kg m s⁻² |
| 6 | d | గురుత్వం స్పర్శ లేకుండా పనిచేస్తుంది |
| 7 | c | చక్రం తిరిగినా బురద తన దిశను నిలుపుకుంటుంది |
| 8 | b | 1 kgf = 1 kg × 9.8 m/s² |
| 9 | d | జడత్వ చట్రాలను మొదటి నియమం నిర్వచిస్తుంది |
| 10 | b | ఘర్షణ లేకపోతే కదులుతూ ఉండటానికి బలం అవసరం లేదు |
| 11 | b | F₃ = −(i − j − 3k) |
| 12 | c | F = √(6² + 8²) = 10 N |
| 13 | b | tan θ = a/g = 0.5 |
| 14 | c | ఎక్కువ ద్రవ్యరాశికి ఎక్కువ జడత్వం |
| 15 | d | స్థిర వేగం: ముందుకు బలం = నిరోధం |
| 16 | a | బంతికి రైలు క్షితిజ సమాంతర వేగమే ఉంటుంది |
| 17 | b | ఏకరీతి చలనానికి బలం అవసరం లేదు |
| 18 | c | త్వరణం సున్నా: T = mg = 8000 N |
| 19 | b | తివాచీ కదులుతుంది, దుమ్ము విరామంలోనే ఉంటుంది |
| 20 | d | F = √(25 + 144) = 13 N |
| 21 | a | నిరోధం = mg = 5 × 10⁻⁵ × 10 N |
| 22 | b | లోలకం త్వరణానికి వ్యతిరేకంగా వంగుతుంది |
| 23 | c | T = 0.5 × √(100 + 56.25) = 6.25 N |
| 24 | c | మిగిలిన రెండు బలాల మొత్తం = −(తీసివేసిన బలం) |
| 25 | a | మిగతా బలాల మొత్తం 3 N పడమర + 3 N ఉత్తరం |
| 26 | b | చలన జడత్వం వల్ల పెట్టె కదులుతూనే ఉంటుంది |
| 27 | a | a = g tan 37° = 7.5 m/s² |
| 28 | d | ఫలిత బలం సున్నా అయినా ఏకరీతి చలనం సాధ్యం |
| 29 | a | శరీర పై భాగం విరామ జడత్వం A ని వివరిస్తుంది |
| 30 | c | త్వరణ చట్రాలు జడత్వరహితాలు |
అధ్యాయం 1 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
బలం అంటే వస్తువు విరామ లేదా చలన స్థితిని, దాని దిశను లేదా ఆకారాన్ని మార్చగల తోపు లేదా లాగు.
బలం సదిశ. SI ప్రమాణం: న్యూటన్ (N), 1 N = 1 kg m s⁻². CGS ప్రమాణం: డైన్, 1 dyne = 10⁻⁵ N.
స్పర్శ బలాలు: అభిలంబ బలం, ఘర్షణ, తన్యత, స్ప్రింగ్ బలం. క్షేత్ర బలాలు: గురుత్వ, విద్యుత్, అయస్కాంత బలాలు.
వస్తువును కదులుతూ ఉంచడానికి బలం అవసరమని అరిస్టాటిల్ అనుకున్నాడు. ఘర్షణ లేదా ఇతర బలం ఆపనంత వరకు చలనం కొనసాగుతుందని గెలీలియో వాలు తలాలతో చూపాడు.
జడత్వం అంటే వస్తువు తన విరామ లేదా ఏకరీతి చలన స్థితిని కాపాడుకునే స్వభావం. ద్రవ్యరాశి జడత్వానికి కొలత.
మూడు రూపాలు: విరామ జడత్వం, చలన జడత్వం, దిశా జడత్వం.
మొదటి నియమం: బాహ్య ఫలిత బలం పనిచేయనంత వరకు వస్తువు విరామంలో గానీ ఏకరీతి సరళ రేఖా చలనంలో గానీ ఉంటుంది.
సమతాస్థితి అంటే ఫలిత బలం సున్నా, కాబట్టి త్వరణం సున్నా. వస్తువు విరామంలో ఉండవచ్చు లేదా స్థిర వేగంతో కదలవచ్చు.
స్థిర వడితో వృత్తంలో కదిలే వస్తువు సమతాస్థితిలో ఉండదు; దాని వేగ దిశ మారుతుంది.
మొదటి నియమం పాటించబడే చట్రం జడత్వ చట్రం. దానికి సాపేక్షంగా స్థిర వేగంతో కదిలే ఏ చట్రమైనా జడత్వ చట్రమే.
త్వరణం చెందే చట్రం జడత్వరహితం. అక్కడ న్యూటన్ నియమాలు వాడాలంటే ప్రతి వస్తువుపై −ma₀ మిథ్యా బలం చేర్చాలి (చట్రం త్వరణం a₀ కు వ్యతిరేకంగా).
మిథ్యా బలానికి కారకం (agent) లేదు, మూడవ నియమ జత బలమూ లేదు.
a త్వరణంతో కదిలే వాహనంలో వేలాడే లోలకం tan θ = a/g అయ్యేలా θ కోణంతో వెనక్కి వంగుతుంది, T = m√(g² + a²).
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రాశి | విలువ లేదా సూత్రం | ప్రమాణం |
|---|---|---|
| 1 న్యూటన్ | 1 kg m s⁻² | N |
| 1 డైన్ | 10⁻⁵ N | dyne |
| 1 కిలోగ్రామ్-భారం | 9.8 N (సుమారు 10 N) | kgf |
| మిథ్యా బలం | m a₀, చట్రం త్వరణానికి వ్యతిరేకంగా | N |
| త్వరణ కారులో లోలకం వంగుట | tan θ = a/g | లేదు |
| ఆ లోలకం దారంలో తన్యత | m√(g² + a²) | N |
| సమతాస్థితి నిబంధన | ఫలిత బలం = 0 | N |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
మూడు జడత్వాలకు "RMD": R = Rest (విరామం: బస్సు బయలుదేరితే వెనక్కి పడతారు), M = Motion (చలనం: బస్సు బ్రేక్ వేస్తే ముందుకు పడతారు), D = Direction (దిశ: టైరు నుంచి బురద స్పర్శరేఖ వెంట ఎగిరిపోతుంది).
"బద్ధకపు ద్రవ్యరాశి": ద్రవ్యరాశి ఎక్కువ అయితే చలనం మార్చుకోవడానికి బద్ధకం ఎక్కువ. ద్రవ్యరాశి జడత్వానికి కొలత.
"నకిలీ బలం వెనక్కి చూపుతుంది": త్వరణ చట్రం లోపల మిథ్యా బలం ఎప్పుడూ చట్రం త్వరణానికి వ్యతిరేక దిశలో ఉంటుంది.
"వంగుట = a భాగించి g": వేలాడే లోలకం నిలువుతో చేసే కోణానికి tan θ = a/g; త్వరణం లేకపోతే వంగుట లేదు.
భావనల అనుసంధానం
కారులో లోలకం ఫలితం భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 2: శుద్ధ గతిశాస్త్రం లోని బలాల సదిశ సంకలనంపై ఆధారపడుతుంది.
వృత్తాకార చలనానికి లోపలి బలం ఎందుకు అవసరమో దిశా జడత్వం వివరిస్తుంది; దీనిని అధ్యాయం 7 లో, భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 5: భ్రమణ చలనం లో చూస్తారు.
బలం యొక్క ప్రమాణాలు, మితులు (MLT⁻²) భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 1: భౌతిక శాస్త్రం మరియు కొలతలు నుండి వస్తాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I (ప్రభావ రకం) ను జాబితా II (ఉదాహరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. విరామ జడత్వం
B. చలన జడత్వం
C. దిశా జడత్వం
D. మిథ్యా బలం
జాబితా II:
(i) తిరుగుతున్న సైకిల్ చక్రం నుంచి బురద స్పర్శరేఖ వెంట ఎగిరిపోతుంది
(ii) త్వరణంతో కదిలే బస్సులోని ప్రయాణికుడు వేలాడే పట్టీ వెనక్కి బలం వల్ల వంగిందని చెప్పడం
(iii) బస్సు అకస్మాత్తుగా బయలుదేరితే నిలబడిన ప్రయాణికులు వెనక్కి పడతారు
(iv) లాంగ్ జంపర్ దూకే ముందు చాలా దూరం పరుగెడతాడు
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
32. m ద్రవ్యరాశి గల వస్తువును జాబితా I లోని ప్రతి చట్రం నుండి గమనిస్తారు. ఆ చట్రంలో వస్తువుపై మిథ్యా బలంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. a త్వరణంతో పైకి వెళ్తున్న లిఫ్ట్
B. ముందుకు కదులుతూ a మందనంతో బ్రేక్ వేస్తున్న కారు
C. స్థిర వేగంతో కదులుతున్న కారు
D. a త్వరణంతో ముందుకు వెళ్తున్న రైలు
జాబితా II:
(i) ma వెనక్కి
(ii) సున్నా
(iii) ma కిందికి
(iv) ma ముందుకు
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
33. జాబితా I లోని ప్రతి ప్రమాణాన్ని జాబితా II లోని దాని విలువతో జతపరచండి (ఈ ప్రమాణాలకు g = 9.8 m/s² తీసుకోండి).
జాబితా I:
A. 1 న్యూటన్
B. 1 డైన్
C. 1 కిలోగ్రామ్-భారం
D. 1 గ్రామ్-భారం
జాబితా II:
(i) 9.8 × 10⁻³ N
(ii) 1 kg m s⁻²
(iii) 10⁻⁵ N
(iv) 9.8 N
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (d) A-ii, B-iii, C-iv, D-i
34. నేరైన సమతల రోడ్డుపై కదులుతున్న కారు పైకప్పు నుండి ఒక లోలకం వేలాడుతోంది. కారు త్వరణాన్ని (జాబితా I) దారం నిలువుతో చేసే కోణంతో (జాబితా II) జతపరచండి. g = 10 m/s².
జాబితా I:
A. 0
B. 10 m/s²
C. 10/√3 m/s²
D. 10√3 m/s²
జాబితా II:
(i) 30°
(ii) 60°
(iii) 0°
(iv) 45°
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. సమతాస్థితిలో ఉన్న వస్తువు తప్పనిసరిగా విరామంలో ఉండాలి.
B. వస్తువుపై ఫలిత బలం సున్నా అయితే దాని త్వరణం సున్నా.
C. ద్రవ్యరాశి జడత్వానికి కొలత.
D. భూమి పూర్తిగా జడత్వ చట్రం.
E. మిథ్యా బలానికి మూడవ నియమ ప్రతిచర్య జత లేదు.
(a) 5 (b) 4 (c) 3 (d) 2
36. గెలీలియో వాలు తలం ప్రయోగాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఒక నునుపైన తలం మీద కిందికి దొర్లి మరొక తలం మీద పైకి ఎక్కే బంతి దాదాపు అదే ఎత్తుకు చేరుతుంది.
B. రెండవ తలం వాలును తగ్గిస్తే బంతి దానిపై ఎక్కువ దూరం ప్రయాణిస్తుంది.
C. వస్తువును కదులుతూ ఉంచడానికి బలం అవసరమని గెలీలియో నిర్ధారించాడు.
D. రెండవ తలం క్షితిజ సమాంతరంగా, ఘర్షణ లేనిదిగా ఉంటే బంతి శాశ్వతంగా కదులుతూనే ఉంటుంది.
(a) A, B మరియు D మాత్రమే (b) A మరియు C మాత్రమే (c) B, C మరియు D మాత్రమే (d) A, B, C మరియు D
37. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. అభిలంబ బలం, ఘర్షణ, తన్యత స్పర్శ బలాలు.
B. వస్తువులు తాకినప్పుడే గురుత్వాకర్షణ బలం పనిచేస్తుంది.
C. బలం వస్తువు చలన స్థితిని మార్చకుండానే దాని ఆకారాన్ని మార్చగలదు.
D. బిగువైన దారంలోని తన్యత దారం వెంట, అది కట్టిన వస్తువు నుండి దూరంగా లాగుతుంది.
E. వస్తువు భారం ఒక బలం.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4
38. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. న్యూటన్ మొదటి నియమం జడత్వ చట్రంలో పాటించబడుతుంది.
B. జడత్వ చట్రానికి సాపేక్షంగా స్థిర వేగంతో కదిలే చట్రం కూడా జడత్వ చట్రమే.
C. జడత్వరహిత చట్రంలో, నిజమైన బలం సున్నా అయిన వస్తువు త్వరణం చెందుతున్నట్లు కనిపించవచ్చు.
D. వస్తువుపై మిథ్యా బలం చట్రం త్వరణం దిశలోనే ఉంటుంది.
(a) A మరియు B మాత్రమే (b) B మరియు D మాత్రమే (c) A, B మరియు C మాత్రమే (d) A, B, C మరియు D
39. నేరైన రోడ్డుపై కారు వేగం–కాలం గ్రాఫ్కు మూడు భాగాలు ఉన్నాయి. t = 0 నుండి 2 s వరకు v సరళ రేఖలా 0 నుండి 6 m/s కు పెరుగుతుంది. t = 2 s నుండి 5 s వరకు v = 6 m/s గానే ఉంటుంది. t = 5 s నుండి 8 s వరకు v సరళ రేఖలా 0 కు తగ్గుతుంది. ఏ వ్యవధిలో కారుపై ఫలిత బలం సున్నా? (a) 0 నుండి 2 s (b) 2 s నుండి 5 s (c) 5 s నుండి 8 s (d) ఏ సమయంలోనూ కాదు
40. కింది పట్టిక నాలుగు వస్తువులను వివరిస్తుంది.
| వస్తువు | చలనం |
|---|---|
| 1 | సరళ రేఖలో 5 m/s తో కదులుతుంది, వడి స్థిరం |
| 2 | నిటారుగా విసిరిన బంతి గరిష్ఠ ఎత్తు వద్ద, క్షణకాలం విరామంలో |
| 3 | స్థిర వడితో వృత్తంలో తిప్పబడుతున్న రాయి |
| 4 | స్థిరమైన అంత్య వడితో పడుతున్న వాన చినుకు |
ఏ వస్తువులు సమతాస్థితిలో ఉన్నాయి? (a) 1 మాత్రమే (b) 1, 2 మరియు 4 (c) నాలుగూ (d) 1 మరియు 4 మాత్రమే
41. కారులో వేలాడే లోలకానికి, ఒక విద్యార్థి tan θ (y-అక్షం) ను కారు త్వరణం a (x-అక్షం) తో గ్రాఫ్ గీస్తాడు. గ్రాఫ్ మూలబిందువు గుండా వెళ్ళే సరళ రేఖ. g = 10 m/s² అయితే దాని వాలు (Slope) (a) 0.1 s²/m (b) 10 m/s² (c) 1, ప్రమాణం లేదు (d) 0.01 s²/m
Q42–43 కోసం సందర్భం: 2 kg లోలకం ఒక వ్యాన్ పైకప్పు నుండి తేలికైన దారంతో వేలాడుతోంది. వ్యాన్ నేరైన సమతల రోడ్డుపై విరామం నుండి బయలుదేరి 2 s లో ఏకరీతిగా 15 m/s వడికి చేరుతుంది. వ్యాన్ వడి పెంచుతున్నంత సేపు లోలకం ఒక స్థిర కోణంలో నిలుస్తుంది. g = 10 m/s², tan 37° = 3/4 తీసుకోండి.
42. దారం నిలువుతో చేసే కోణం (a) 30° (b) 45° (c) 53° (d) 37°
43. దారంలో తన్యత (a) 20 N (b) 25 N (c) 35 N (d) 15 N
44. ఒక రైలు నేరైన పట్టాలపై 2 m/s² ముందుకు త్వరణంతో కదులుతోంది. ఒక ప్రయాణికుడు రైలుకు సాపేక్షంగా విరామంలో ఉన్న బంతిని నేల నుండి 1.25 m ఎత్తులో పట్టుకుని వదిలేస్తాడు. వదిలిన బిందువుకు నేరుగా కింద నేలపై ఉన్న బిందువుకు సాపేక్షంగా బంతి ఎక్కడ పడుతుంది? (g = 10 m/s²) (a) నేరుగా కింద (b) 0.25 m ముందు (c) 0.25 m వెనుక (d) 0.5 m వెనుక
45. ఒక కారు నేరైన సమతల రోడ్డుపై ముందుకు కదులుతోంది. దాని పైకప్పు నుండి వేలాడే లోలకం కారు ముందు వైపు వంగి, దారం నిలువుతో 37° వద్ద స్థిరంగా ఉంది. g = 10 m/s², tan 37° = 3/4. కారు (a) 7.5 m/s² తో వడి తగ్గిస్తోంది (b) 6 m/s² తో వడి తగ్గిస్తోంది (c) 6 m/s² తో వడి పెంచుతోంది (d) 7.5 m/s² తో వడి పెంచుతోంది
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | బయలుదేరే కుదుపు = విరామం; పరుగు = చలనం; స్పర్శరేఖ వెంట ఎగరడం = దిశ; బస్సు లోపలి నుండి వివరించిన పట్టీ వంగుట = మిథ్యా బలం |
| 32 | c | మిథ్యా బలం ma, చట్రం త్వరణానికి వ్యతిరేకంగా; స్థిర వేగం వద్ద సున్నా |
| 33 | d | 1 N = 1 kg m s⁻²; dyne = 10⁻⁵ N; kgf = 9.8 N; gf = 9.8 × 10⁻³ N |
| 34 | b | tan θ = a/g వల్ల 0, 1, 1/√3, √3, అంటే 0°, 45°, 30°, 60° |
| 35 | c | B, C, E సరైనవి; సమతాస్థితిలో ఏకరీతి చలనం సాధ్యం; భూమి తిరుగుతుంది కాబట్టి దాదాపు జడత్వ చట్రం మాత్రమే |
| 36 | a | చలనం కొనసాగడానికి బలం అవసరం లేదని గెలీలియో నిర్ధారించాడు, కాబట్టి C తప్పు |
| 37 | d | B ఒక్కటే తప్పు; గురుత్వం దూరం నుంచే పనిచేస్తుంది |
| 38 | c | మిథ్యా బలం చట్రం త్వరణానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది, కాబట్టి D తప్పు |
| 39 | b | స్థిర వేగం అంటే త్వరణం సున్నా, కాబట్టి ఫలిత బలం సున్నా |
| 40 | d | వస్తువు 2 కు త్వరణం g; వస్తువు 3 కు అభికేంద్ర త్వరణం ఉంది |
| 41 | a | tan θ = a/g, కాబట్టి వాలు = 1/g = 0.1 s²/m |
| 42 | d | a = 15/2 = 7.5 m/s²; tan θ = 7.5/10 = 3/4 |
| 43 | b | T = m√(g² + a²) = 2 × 12.5 = 25 N |
| 44 | c | పతన సమయం √(2h/g) = 0.5 s; సాపేక్ష స్థానభ్రంశం ½ × 2 × 0.25 = 0.25 m వెనక్కి |
| 45 | a | ముందుకు వంగుట అంటే వెనక్కి త్వరణం a = g tan 37° = 7.5 m/s²; ముందుకు కదులుతోంది కాబట్టి వడి తగ్గుతోంది |