Chapter 3 of 10 · 32 min read

అధ్యాయం 1: పదార్థపు అణు స్వభావం మరియు ఆదర్శ వాయు సమీకరణం (Molecular Nature of Matter and the Ideal Gas Equation)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • వాయువును అస్తవ్యస్తంగా కదిలే చిన్న అణువుల గుంపుగా ఎందుకు ఊహిస్తాం.

  • మోల్, అవొగాడ్రో సంఖ్య, బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం.

  • బాయిల్, చార్ల్స్, గే-లుసాక్ నియమాలు; అవి కలిసి PV = nRT ఎలా అవుతాయి.

  • వాయు సమీకరణం యొక్క ఉపయోగకరమైన రూపాలు: N తో, సాంద్రతతో, సంఖ్యా సాంద్రతతో.

  • వాయు మిశ్రమాలు, డాల్టన్ పాక్షిక పీడనాల నియమం.

  • నిజ వాయువు ఎప్పుడు ఆదర్శ వాయువులా ప్రవర్తిస్తుంది, PV vs P గ్రాఫ్ దానిని ఎలా చూపిస్తుంది.

1.1 పదార్థం అణువులతో తయారైంది

పదార్థం చాలా చిన్న కణాలతో తయారైందనే ఆలోచన పాతదే. 1800 ల మొదట్లో జాన్ డాల్టన్ దీనికి బలమైన రసాయనిక ఆధారం ఇచ్చాడు. మూలకాలు ద్రవ్యరాశి పరంగా స్థిర నిష్పత్తుల్లో సంయోగం చెందుతాయని ఆయన చూపాడు; అవి పూర్తి పరమాణువులుగా సంయోగం చెందితేనే ఇది సాధ్యం.

ఘనపదార్థంలో అణువులు దగ్గరదగ్గరగా కూర్చుని కేవలం కంపిస్తాయి. ద్రవంలో అవి ఇంకా దగ్గరగానే ఉంటాయి, కానీ ఒకదానిపై ఒకటి జారగలవు. వాయువులో అవి దూరంగా ఉంటూ స్వేచ్ఛగా తిరుగుతాయి.

ఎంత దూరం? గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద గాలిలో అణువుల మధ్య సగటు దూరం ఒక అణువు పరిమాణానికి సుమారు 10 రెట్లు. అంటే వాయువు ఘనపరిమాణంలో చాలా భాగం ఖాళీ స్థలమే. అందుకే సైకిల్ పంపులో గాలిని నొక్కగలం, కానీ సిరింజిలో నీటిని నొక్కలేం.

వాయు అణువులు వేగంగా కదులుతూ, ఒకదానితో ఒకటి, గోడలతో ఢీకొంటూ, నిరంతరం దిశ మారుస్తూ ఉంటాయి. గతిజ సిద్ధాంతం (Kinetic theory) ఈ చిత్రం ఆధారంగా వాయువు కొలవగల లక్షణాలను (పీడనం, ఉష్ణోగ్రత, విశిష్ట ఉష్ణం) వివరిస్తుంది.

1.2 మోల్ మరియు అవొగాడ్రో సంఖ్య

సరిగ్గా 12 g కార్బన్-12 లో ఎన్ని పరమాణువులు ఉంటాయో అన్ని కణాలు ఉన్న పదార్థ పరిమాణమే ఒక మోల్ (Mole). ఆ సంఖ్యే అవొగాడ్రో సంఖ్య (Avogadro's number).

NA=6.022×1023 mol−1N_A = 6.022 \times 10^{23}\ \text{mol}^{-1}

ఒక నమూనాలో N అణువులు ఉంటే, దాని మోల్స్ సంఖ్య n = N/N_A. దాని ద్రవ్యరాశి m, మోలార్ ద్రవ్యరాశి M అయితే n = m/M.

n=NNA=mMn = \frac{N}{N_A} = \frac{m}{M}

అవొగాడ్రో నియమం: ఒకే ఉష్ణోగ్రత, పీడనం వద్ద అన్ని వాయువుల సమాన ఘనపరిమాణాల్లో సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి. కాబట్టి ఇచ్చిన T, P వద్ద ఏ ఆదర్శ వాయువు ఒక మోల్ అయినా ఒకే ఘనపరిమాణాన్ని ఆక్రమిస్తుంది. STP (273 K, 1 atm) వద్ద ఈ మోలార్ ఘనపరిమాణం 22.4 L.

ఒక అణువు ద్రవ్యరాశి M/N_A. నీటికి M = 18 g/mol, కాబట్టి ఒక అణువు ద్రవ్యరాశి 18/(6.02 × 10²³) g, అంటే సుమారు 3.0 × 10⁻²³ g.

1.3 మూడు వాయు నియమాలు

స్థిర ద్రవ్యరాశి గల వాయువును తీసుకోండి. దానిని మూడు ప్రయోగ నియమాలు వివరిస్తాయి.

నియమంస్థిరంగా ఉంచే రాశిసంబంధంగ్రాఫ్ ఆకారం
బాయిల్ నియమంఉష్ణోగ్రత TP ∝ 1/V, కాబట్టి PV = స్థిరాంకంP vs V: లంబకోణ అతిపరవలయం
చార్ల్స్ నియమంపీడనం PV ∝ T, కాబట్టి V/T = స్థిరాంకంV vs T (కెల్విన్): మూలబిందువు గుండా సరళరేఖ
గే-లుసాక్ (పీడన) నియమంఘనపరిమాణం VP ∝ T, కాబట్టి P/T = స్థిరాంకంP vs T (కెల్విన్): మూలబిందువు గుండా సరళరేఖ

ఫుట్‌బాల్‌లో గాలి కొట్టినప్పుడు అదే ఘనపరిమాణంలోకి ఎక్కువ గాలిని నెడతారు. మూసివేసిన ప్రెషర్ కుక్కర్ వేడెక్కినప్పుడు దాదాపు స్థిర ఘనపరిమాణం వద్ద పీడనం పెరుగుతుంది. ఇదే పీడన నియమం పనిచేయడం.

సెల్సియస్ స్కేలులో చార్ల్స్ నియమం ఇలా చెప్తుంది: ప్రతి డిగ్రీకి ఘనపరిమాణం దాని 0 °C విలువలో 1/273 వంతు మారుతుంది. V vs t రేఖను వెనుకకు పొడిగిస్తే అది −273 °C వద్ద V = 0 ని కలుస్తుంది. ఇదే కెల్విన్ స్కేలు సున్నా.

1.4 వాటిని కలపడం: ఆదర్శ వాయు సమీకరణం

స్థిర ద్రవ్యరాశి గల వాయువుకు మూడు నియమాలను కలిపి రాయండి.

PVT=constantorP1V1T1=P2V2T2\frac{PV}{T} = \text{constant} \qquad \text{or} \qquad \frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}

అవొగాడ్రో నియమం ప్రకారం ఒకే P, T వద్ద ఘనపరిమాణం మోల్స్ సంఖ్య n కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. కాబట్టి ఆ స్థిరాంకం కూడా n కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. దాన్ని nR గా రాయండి.

PV=nRTPV = nRT

ఇది పరిపూర్ణ (ఆదర్శ) వాయువు స్థితి సమీకరణం (Equation of state). R విశ్వ వాయు స్థిరాంకం (Universal gas constant); అన్ని వాయువులకు ఇది ఒకటే.

R=8.314 J mol−1 K−1≈0.0821 L atm mol−1 K−1R = 8.314\ \text{J mol}^{-1}\,\text{K}^{-1} \approx 0.0821\ \text{L atm mol}^{-1}\,\text{K}^{-1}

మోలార్ ఘనపరిమాణం నుంచి ఈ విలువను సరిచూడవచ్చు: R = (1.013 × 10⁵ × 22.4 × 10⁻³)/273 ≈ 8.31 J mol⁻¹ K⁻¹.

అన్ని పీడనాలు, ఉష్ణోగ్రతల వద్ద PV = nRT ని ఖచ్చితంగా పాటించే వాయువును ఆదర్శ లేదా పరిపూర్ణ వాయువు (Ideal gas) అంటారు. ఏ నిజ వాయువూ దీన్ని ఖచ్చితంగా పాటించదు, కానీ అల్ప పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద చాలా వాయువులు దానికి దగ్గరగా ఉంటాయి.

1.5 వాయు సమీకరణం యొక్క ఇతర రూపాలు

అణువుల సంఖ్యతో. n = N/N_A అని పెట్టండి.

PV=NNART=NkBT,kB=RNA=1.38×10−23 J K−1PV = \frac{N}{N_A}RT = N k_B T, \qquad k_B = \frac{R}{N_A} = 1.38 \times 10^{-23}\ \text{J K}^{-1}

k_B ని బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం (Boltzmann constant) అంటారు. దీన్ని ఒక్క అణువుకు వాయు స్థిరాంకంగా భావించండి.

సంఖ్యా సాంద్రతతో. n_v = N/V అంటే ప్రమాణ ఘనపరిమాణంలోని అణువుల సంఖ్య.

P=nvkBTP = n_v k_B T

STP వద్ద n_v = P/(k_B T) ≈ 2.69 × 10²⁵ అణువులు/m³. దీన్ని లోష్మిడ్ట్ సంఖ్య (Loschmidt's number) అంటారు.

సాంద్రతతో. n = m/M, ρ = m/V అని పెట్టండి.

PV=mMRT  ⇒  P=ρRTM  ⇒  ρ=PMRTPV = \frac{m}{M}RT \;\Rightarrow\; P = \frac{\rho R T}{M} \;\Rightarrow\; \rho = \frac{PM}{RT}

అంటే ఒకే P, T వద్ద వాయువు సాంద్రత దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. అందుకే హీలియం బెలూన్ గాలిలో తేలుతుంది: M(He) = 4 g/mol, గాలికి సుమారు 29 g/mol.

1.6 వాయు మిశ్రమాలు మరియు డాల్టన్ నియమం

చర్య జరపని అనేక వాయువులను ఒకే పాత్రలో ఉంచండి. ప్రతి వాయువు మొత్తం ఘనపరిమాణాన్ని ఆక్రమిస్తుంది, మిగిలినవి లేనట్లుగానే ప్రవర్తిస్తుంది.

ఒక వాయువు అదే ఉష్ణోగ్రత వద్ద పాత్రను ఒంటరిగా ఆక్రమిస్తే కలిగించే పీడనమే దాని పాక్షిక పీడనం (Partial pressure). మొత్తం పీడనం పాక్షిక పీడనాల మొత్తానికి సమానమని డాల్టన్ నియమం (Dalton's law) చెప్తుంది.

P=P1+P2+P3+⋯=(n1+n2+n3+… )RTVP = P_1 + P_2 + P_3 + \dots = (n_1 + n_2 + n_3 + \dots)\frac{RT}{V}

ప్రతి పాక్షిక పీడనం దాని మోల్స్ సంఖ్యకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది: P₁/P = n₁/n. నిష్పత్తి n₁/n ని మోల్ భిన్నం (Mole fraction) అంటారు.

మిశ్రమం ఒక సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి గల ఒకే వాయువులా ప్రవర్తిస్తుంది.

Mmix=n1M1+n2M2+…n1+n2+…=total masstotal molesM_{mix} = \frac{n_1 M_1 + n_2 M_2 + \dots}{n_1 + n_2 + \dots} = \frac{\text{total mass}}{\text{total moles}}

గాలికి (మోల్స్ పరంగా సుమారు 4 భాగాల N₂ కు 1 భాగం O₂), M_mix = (4 × 28 + 1 × 32)/5 = 28.8 g/mol; ఇది అంగీకరించిన విలువ 29 g/mol కు దగ్గరగా ఉంది.

1.7 నిజ వాయువులు మరియు PV vs P గ్రాఫ్

స్థిర T వద్ద ఆదర్శ వాయువుకు PV = nRT స్థిరాంకం. కాబట్టి PV కి P కి మధ్య గ్రాఫ్ క్షితిజ సమాంతర సరళరేఖ.

అధిక పీడనం వద్ద నిజ వాయువులు ఈ రేఖ నుంచి వంగి వెళతాయి. వాటి అణువులకు పరిమాణం ఉంటుంది, అవి ఒకదాన్ని ఒకటి ఆకర్షిస్తాయి. అణువులు ఇరుకుగా ఉన్నప్పుడు ఈ రెండు ప్రభావాలూ ముఖ్యమవుతాయి. P సున్నా వైపు తగ్గినకొద్దీ ప్రతి నిజ వాయు వక్రం ఆదర్శ రేఖను కలుస్తుంది.

చిత్రం 1.1 · స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆదర్శ వాయువు, మూడు నిజ వాయువులకు PV vs P
చిత్రం 1.1 · స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆదర్శ వాయువు, మూడు నిజ వాయువులకు PV vs P

ఆదర్శ వాయువుకు ఒక మోల్‌కు PV = RT వద్ద సమతల రేఖ వస్తుంది; ప్రతి నిజ వాయువు అధిక పీడనం వద్ద దాని నుంచి వంగి పోతుంది, కానీ P సున్నాను సమీపించేకొద్దీ అదే రేఖపై మొదలవుతుంది.

కాబట్టి నిజ వాయువు అల్ప పీడనం (అణువులు దూరంగా) మరియు అధిక ఉష్ణోగ్రత (ఆకర్షణలు ప్రభావం చూపలేనంత వేగంగా అణువులు) వద్ద ఆదర్శ వాయువుకు అత్యంత దగ్గరగా ప్రవర్తిస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 1.1: STP వద్ద 1.0 L ఆదర్శ వాయువులో ఎన్ని అణువులు ఉంటాయి?

సాధన: STP వద్ద ఒక మోల్ 22.4 L ఆక్రమిస్తుంది. కాబట్టి 1.0 L లో 1/22.4 mol ఉంటుంది. అణువుల సంఖ్య N = (1/22.4) × 6.02 × 10²³ ≈ 2.69 × 10²².

సాధించిన ఉదాహరణ 1.2: డాక్టర్ సిరింజిలో 1 atm వద్ద 30 cm³ గాలి ఉంది. దాని ముక్కును మూసివేసి, ఘనపరిమాణం 10 cm³ అయ్యే వరకు ప్లంజర్‌ను నెమ్మదిగా నెట్టారు. ఉష్ణోగ్రత మారదు. కొత్త పీడనం కనుగొనండి.

సాధన: బాయిల్ నియమం: P₁V₁ = P₂V₂. కాబట్టి P₂ = 1 × 30/10 = 3 atm.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.3: ఒక బెలూన్‌లో 27 °C వద్ద 2.0 L గాలి ఉంది. స్థిర పీడనం వద్ద దానిని 87 °C కి వేడి చేసారు. కొత్త ఘనపరిమాణం కనుగొనండి.

సాధన: కెల్విన్ వాడండి: T₁ = 300 K, T₂ = 360 K. చార్ల్స్ నియమం: V₂ = V₁ × T₂/T₁ = 2.0 × 360/300 = 2.4 L.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.4: మూసివేసిన డబ్బాలోని గాలి 1 atm, 27 °C వద్ద ఉంది. దాన్ని వేడి స్టవ్ మీద వదిలేస్తే 127 °C కు చేరుకుంది. ఘనపరిమాణం మారదని అనుకోండి. కొత్త పీడనం కనుగొనండి.

సాధన: పీడన నియమం: P₂ = P₁ × T₂/T₁ = 1 × 400/300 ≈ 1.33 atm. సెల్సియస్ వాడితే (127/27) 4.7 atm వస్తుంది, అది తప్పు.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.5: 27 °C, 1 atm వద్ద ఆక్సిజన్ సాంద్రత కనుగొనండి. R = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹ అని తీసుకోండి.

సాధన: ρ = PM/RT = (1.013 × 10⁵ × 0.032)/(8.314 × 300) ≈ 1.30 kg/m³. M = 0.032 kg/mol అని గమనించండి, 32 కాదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.6: ఒక తరగతి గది 5 m × 4 m × 3 m. గాలి 27 °C, 1 atm వద్ద ఉంది. అందులో ఎన్ని మోల్స్, ఎన్ని అణువుల గాలి ఉంది?

సాధన: V = 60 m³. n = PV/RT = (1.013 × 10⁵ × 60)/(8.314 × 300) ≈ 2.44 × 10³ mol. N = n × N_A ≈ 2437 × 6.02 × 10²³ ≈ 1.47 × 10²⁷ అణువులు.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.7: 27 °C వద్ద ఉన్న 10 L పాత్రలో 4 g హీలియం, 16 g ఆక్సిజన్ ఉన్నాయి. (i) ప్రతి వాయువు పాక్షిక పీడనం, (ii) మొత్తం పీడనం, (iii) మిశ్రమం సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి కనుగొనండి.

సాధన: మోల్స్: He = 4/4 = 1 mol; O₂ = 16/32 = 0.5 mol. RT/V = 8.314 × 300/0.010 ≈ మోల్‌కు 2.49 × 10⁵ Pa. (i) P(He) ≈ 2.49 × 10⁵ Pa; P(O₂) ≈ 1.25 × 10⁵ Pa. (ii) మొత్తం P ≈ 3.74 × 10⁵ Pa. (iii) M_mix = మొత్తం ద్రవ్యరాశి/మొత్తం మోల్స్ = 20/1.5 ≈ 13.3 g/mol.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.8: వంట గ్యాస్ సిలిండర్ 27 °C వద్ద 15 atm చూపిస్తుంది. కొంత గ్యాస్ లీక్ అయిన తర్వాత 17 °C వద్ద 10 atm చూపిస్తుంది. ఎంత భాగం గ్యాస్ లీక్ అయింది?

సాధన: ఘనపరిమాణం స్థిరం, కాబట్టి n ∝ P/T. n₂/n₁ = (10/290)/(15/300) = 0.690. సుమారు 69% మిగిలింది, అంటే సుమారు 31% లీక్ అయింది. (ఈ అంచనా కోసం లోపలి పదార్థాన్ని ఆదర్శ వాయువుగా తీసుకున్నాం.)

సాధించిన ఉదాహరణ 1.9 (NEET కఠినం): 40 m లోతు సరసు అడుగున నీరు 7 °C వద్ద ఉంది; అక్కడ ఒక గాలి బుడగ బయలుదేరి పైకి వస్తుంది, అక్కడ నీరు 27 °C వద్ద ఉంది. వాతావరణ పీడనం 1.0 × 10⁵ Pa, నీటి సాంద్రత 1000 kg/m³, g = 10 m/s². బుడగ ఘనపరిమాణం ఎన్ని రెట్లు పెరుగుతుంది?

సాధన: అడుగున పీడనం = 1.0 × 10⁵ + 1000 × 10 × 40 = 5.0 × 10⁵ Pa. ఉపరితలం వద్ద P₂ = 1.0 × 10⁵ Pa. గాలి ద్రవ్యరాశి స్థిరం, కాబట్టి V₂/V₁ = (P₁/P₂)(T₂/T₁) = 5 × 300/280 ≈ 5.36.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • n = N/N_A = m/M; N_A = 6.02 × 10²³ mol⁻¹.

  • PV = nRT = Nk_BT; k_B = R/N_A = 1.38 × 10⁻²³ J/K.

  • P = ρRT/M మరియు P = n_v k_B T.

  • స్థిర ద్రవ్యరాశి: P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂. ఎప్పుడూ కెల్విన్‌లోనే.

  • STP వద్ద ఒక మోల్ ఆదర్శ వాయువు 22.4 L ఆక్రమిస్తుంది.

  • డాల్టన్: P = P₁ + P₂ + …; P₁/P = n₁/n.

  • M_mix = మొత్తం ద్రవ్యరాశి/మొత్తం మోల్స్.

  • ఆదర్శ వాయువు: స్థిర T వద్ద PV vs P క్షితిజ సమాంతర రేఖ. P → 0 అయ్యేకొద్దీ నిజ వాయువులు దానిని చేరుకుంటాయి.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • T₂/T₁ లాంటి నిష్పత్తిలో సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతలు వాడటం. ఎప్పుడూ ముందు కెల్విన్‌లోకి మార్చండి.

  • SI పీడనంతో ρ = PM/RT లో M = 0.032 kg/mol బదులు 32 వాడటం.

  • వాయువు లీక్ అయినప్పుడు లేదా కలిపినప్పుడు P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂ వాడటం. ఆ రూపానికి స్థిర ద్రవ్యరాశి అవసరం. ద్రవ్యరాశి మారితే n ∝ PV/T వాడండి.

  • రెండు వాయువుల సమాన ద్రవ్యరాశులు సమాన పాక్షిక పీడనాలు ఇస్తాయని అనుకోవడం. సమాన మోల్స్ మాత్రమే ఇస్తాయి.

  • అధిక పీడనం లేదా అల్ప ఉష్ణోగ్రత వద్ద నిజ వాయువులు "అత్యంత ఆదర్శంగా" ఉంటాయనడం. నిజం దీనికి వ్యతిరేకం.

  • గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద కూడా మోలార్ ఘనపరిమాణాన్ని 22.4 L గా తీసుకోవడం. 300 K, 1 atm వద్ద అది సుమారు 24.6 L.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1

స్థాయి 1: భావన తనిఖీ

1. n మోల్స్ ఆదర్శ వాయువు స్థితి సమీకరణం (a) PV = RT/n (b) PV = nRT (c) PV = nk_BT (d) PV = RT/N_A

2. బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం k_B కు R, N_A లతో ఉన్న సంబంధం (a) k_B = R/N_A (b) k_B = RN_A (c) k_B = N_A/R (d) k_B = R²/N_A

3. స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిర ద్రవ్యరాశి గల వాయువుపై పీడనాన్ని రెట్టింపు చేశారు. దాని ఘనపరిమాణం (a) రెట్టింపవుతుంది (b) మారదు (c) సగం అవుతుంది (d) నాలుగో వంతు అవుతుంది

4. STP వద్ద ఒక మోల్ ఆదర్శ వాయువు ఘనపరిమాణం (a) 11.2 L (b) 2.24 L (c) 24.6 L (d) 22.4 L

5. 2 mol నైట్రోజన్‌లోని అణువుల సంఖ్య (a) 6.02 × 10²³ (b) 1.204 × 10²⁴ (c) 3.01 × 10²³ (d) 1.204 × 10²³

6. స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిర పరిమాణంలోని ఆదర్శ వాయువుకు PV కి P కి మధ్య గ్రాఫ్ (a) మూలబిందువు గుండా సరళరేఖ (b) లంబకోణ అతిపరవలయం (c) P-అక్షానికి సమాంతరంగా సరళరేఖ (d) పరవలయం

7. చర్య జరపని వాయు మిశ్రమానికి డాల్టన్ పాక్షిక పీడనాల నియమం చెప్పేది (a) మొత్తం పీడనం పాక్షిక పీడనాల మొత్తం (b) ప్రతి వాయువుకు ఒకే పాక్షిక పీడనం ఉంటుంది (c) పాక్షిక పీడనం మోలార్ ద్రవ్యరాశికి అనులోమానుపాతం (d) మొత్తం పీడనం పాక్షిక పీడనాల లబ్ధం

8. "ఒకే ఉష్ణోగ్రత, పీడనం వద్ద అన్ని వాయువుల సమాన ఘనపరిమాణాల్లో సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి." ఇది (a) బాయిల్ నియమం (b) చార్ల్స్ నియమం (c) డాల్టన్ నియమం (d) అవొగాడ్రో నియమం

9. స్థిర పీడనం వద్ద స్థిర ద్రవ్యరాశి గల వాయువు ఘనపరిమాణం దాని పరమ ఉష్ణోగ్రతకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. ఇది (a) బాయిల్ నియమం (b) చార్ల్స్ నియమం (c) గ్రాహం నియమం (d) గే-లుసాక్ సంయోగ ఘనపరిమాణాల నియమం

10. నిజ వాయువు ఆదర్శ వాయువుకు అత్యంత దగ్గరగా ప్రవర్తించేది (a) అల్ప పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద (b) అధిక పీడనం, అల్ప ఉష్ణోగ్రత వద్ద (c) అధిక పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద (d) అల్ప పీడనం, అల్ప ఉష్ణోగ్రత వద్ద

స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం

11. STP వద్ద 3.2 g ఆక్సిజన్ ఆక్రమించే ఘనపరిమాణం (a) 22.4 L (b) 4.48 L (c) 2.24 L (d) 1.12 L

12. 0 °C వద్ద ఉన్న వాయువును స్థిర పీడనం వద్ద దాని ఘనపరిమాణం రెట్టింపు అయ్యే వరకు వేడి చేశారు. చివరి ఉష్ణోగ్రత (a) 0 °C (b) 100 °C (c) 546 °C (d) 273 °C

13. STP వద్ద నైట్రోజన్ (M = 28 g/mol) సాంద్రత సుమారు (a) 0.625 kg/m³ (b) 1.25 kg/m³ (c) 2.5 kg/m³ (d) 12.5 kg/m³

14. దృఢమైన, మూసివేసిన పాత్రలోని వాయువును 27 °C నుంచి 327 °C కు వేడి చేశారు. దాని పీడనం (a) రెట్టింపవుతుంది (b) 12 రెట్లు అవుతుంది (c) 50% పెరుగుతుంది (d) మారదు

15. ఒక పాత్రలో ఒకే ఉష్ణోగ్రత వద్ద 1 mol ఆక్సిజన్, 1 mol హీలియం ఉన్నాయి. పాక్షిక పీడనాల నిష్పత్తి P(O₂) : P(He) (a) 8 : 1 (b) 1 : 8 (c) 1 : 1 (d) 2 : 1

16. STP వద్ద ఆదర్శ వాయువులో ప్రతి m³ కు అణువుల సంఖ్య సుమారు (a) 6.0 × 10²³ (b) 2.7 × 10²² (c) 1.4 × 10²⁴ (d) 2.7 × 10²⁵

17. 27 °C వద్ద ఉన్న 20 L ఆక్సిజన్ సిలిండర్ 8 atm చూపిస్తుంది. లోపలి ఆక్సిజన్ ద్రవ్యరాశి సుమారు (R = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹) (a) 0.21 kg (b) 0.65 kg (c) 2.1 kg (d) 0.021 kg

18. 1 L బల్బులో ఒక వాయువు 4 atm వద్ద, 3 L బల్బులో అదే వాయువు 2 atm వద్ద ఉన్నాయి. స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాటిని సన్నని గొట్టంతో కలిపారు. చివరి పీడనం (a) 3.0 atm (b) 2.5 atm (c) 6.0 atm (d) 2.0 atm

19. ఒకే ద్రవ్యరాశి గల వాయువుకు V₁, V₂ అనే రెండు స్థిర ఘనపరిమాణాల వద్ద రెండు P vs T (కెల్విన్) రేఖలు గీశారు. రేఖ 1 రేఖ 2 కంటే ఎక్కువ వాలుగా ఉంది. అప్పుడు (a) V₁ > V₂ (b) V₁ = V₂ (c) V₁ < V₂ (d) ఏమీ చెప్పలేం

20. ఒక మిశ్రమంలో 8 g ఆక్సిజన్, 14 g నైట్రోజన్ ఉన్నాయి. దాని సగటు మోలార్ ద్రవ్యరాశి సుమారు (a) 30.0 g/mol (b) 28.0 g/mol (c) 22.0 g/mol (d) 29.3 g/mol

21. స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద సరసు అడుగు నుంచి ఉపరితలానికి వచ్చేసరికి ఒక గాలి బుడగ ఘనపరిమాణం మూడు రెట్లవుతుంది. వాతావరణ పీడనం ఆ సరసు నీటి 10 m స్తంభం పీడనానికి సమానం. సరసు లోతు (a) 30 m (b) 20 m (c) 10 m (d) 40 m

22. స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద సిలిండర్ నుంచి వాయువు నెమ్మదిగా లీక్ అవుతుంది. దాని పీడనం 12 atm నుంచి 9 atm కు తగ్గుతుంది. లీక్ అయిన అసలు ద్రవ్యరాశి భాగం (a) 1/4 (b) 3/4 (c) 1/3 (d) 1/12

స్థాయి 3: సవాలు

23. గాలికి తెరిచి ఉన్న ఒక ఫ్లాస్క్ 27 °C వద్ద ఉంది. లోపలి గాలిలో నాలుగో వంతు బయటకు వెళ్లాలంటే దాన్ని ఏ ఉష్ణోగ్రతకు వేడి చేయాలి? (పీడనం 1 atm వద్దే ఉంటుంది.) (a) 36 °C (b) 400 °C (c) 225 °C (d) 127 °C

24. ఒకే ఉష్ణోగ్రత, పీడనం వద్ద ఆక్సిజన్ సాంద్రతకు, హైడ్రోజన్ సాంద్రతకు నిష్పత్తి (a) 1 : 16 (b) 4 : 1 (c) 16 : 1 (d) 32 : 1

25. రెండు సర్వసమాన పాత్రలు సన్నని గొట్టంతో కలపబడ్డాయి. వాటిలో 1 atm, 300 K వద్ద గాలి ఉంది. ఇప్పుడు ఒక పాత్రను 600 K కు వేడి చేసి, రెండోదాన్ని 300 K వద్దే ఉంచారు. కొత్త పీడనం (a) 4/3 atm (b) 3/2 atm (c) 2 atm (d) 3/4 atm

26. ఒక గదిలోని గాలి 27 °C వద్ద ఉంది. గదిని 47 °C కు వేడి చేశారు; పీడనం మారకుండా గాలి ఒక సందు ద్వారా బయటకు వెళ్లగలదు. బయటకు వెళ్లే గాలి భాగం (a) 1/15 (b) 1/16 (c) 1/20 (d) 4/15

27. 1 atm, 27 °C వద్ద ఉన్న వాయువును 3 atm వద్ద పేలిపోయే దృఢమైన పాత్రలో మూసివేశారు. అది సురక్షితంగా చేరగల అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత దాదాపు (a) 81 °C (b) 900 °C (c) 627 °C (d) 354 °C కంటే కొంచెం తక్కువ

28. ఒక నీటి అణువు (M = 18 g/mol) ద్రవ్యరాశి సుమారు (a) 1.8 × 10⁻²² kg (b) 3.0 × 10⁻²³ kg (c) 1.08 × 10⁻²⁵ kg (d) 3.0 × 10⁻²⁶ kg

29. ప్రతిపాదన (A): పీడనం సున్నా వైపు తగ్గుతున్నకొద్దీ ప్రతి నిజ వాయువుకు PV/(nT) విలువ ఒకే విలువ R ని సమీపిస్తుంది.
కారణం (R): అత్యల్ప పీడనం వద్ద అణువుల పరిమాణం, వాటి మధ్య బలాల ప్రభావం ఉపేక్షణీయం.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం అంటే ఒక అణువుకు వాయు స్థిరాంకం.
వాక్యం II: విశ్వ వాయు స్థిరాంకం R విలువ వాయువు స్వభావంపై ఆధారపడుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bస్థితి సమీకరణం: PV = nRT.
2ak_B అంటే R ని N_A అణువులకు పంచినది.
3cబాయిల్: PV స్థిరం, కాబట్టి V సగం అవుతుంది.
4d273 K, 1 atm వద్ద మోలార్ ఘనపరిమాణం 22.4 L.
5b2 × 6.02 × 10²³ = 1.204 × 10²⁴.
6cPV = nRT స్థిరం, కాబట్టి క్షితిజ సమాంతర రేఖ.
7aడాల్టన్ నియమ ప్రవచనం.
8dఅవొగాడ్రో నియమ ప్రవచనం.
9bస్థిర P వద్ద V ∝ T అనేది చార్ల్స్ నియమం.
10aఅణువులు దూరంగా, వేగంగా ఉంటాయి, కాబట్టి ఆదర్శ ప్రవర్తన.
11c3.2/32 = 0.1 mol; 0.1 × 22.4 = 2.24 L.
12dV రెట్టింపు కాబట్టి T 273 K నుంచి 546 K = 273 °C.
13bρ = 28 g/22.4 L = 1.25 kg/m³.
14aT 300 K నుంచి 600 K, కాబట్టి P రెట్టింపు.
15cసమాన మోల్స్ సమాన పాక్షిక పీడనాలనిస్తాయి.
16dP/(k_BT) = 1.013 × 10⁵/(1.38 × 10⁻²³ × 273) ≈ 2.7 × 10²⁵.
17an = PV/RT ≈ 6.5 mol; 6.5 × 32 g ≈ 0.21 kg.
18b(4 × 1 + 2 × 3)/(1 + 3) = 2.5 atm.
19cవాలు nR/V, చిన్న V కి ఎక్కువ.
20d22 g/(0.25 + 0.5) mol ≈ 29.3 g/mol.
21bనీటి మీటర్లలో (P₀ + h)/P₀ = 3, కాబట్టి h = 20 m.
22an ∝ P; 12 atm లో 3 atm కోల్పోయింది = 1/4.
23dn ∝ 1/T; n 3/4 కు తగ్గితే T = 400 K = 127 °C.
24cρ ∝ M: 32/2 = 16.
25aP(1/300 + 1/600) = 2/300 నుంచి P = 4/3 atm.
26bn₂/n₁ = 300/320 = 15/16; 1/16 బయటకు వెళుతుంది.
27cT = 3 × 300 = 900 K = 627 °C.
28d0.018/(6.02 × 10²³) ≈ 3.0 × 10⁻²⁶ kg.
29aరెండూ సరైనవి; అల్ప P ఆదర్శేతర ప్రవర్తనకు కారణాలను తొలగిస్తుంది.
30ck_B = R/N_A; R విశ్వవ్యాప్తం, అన్ని వాయువులకు ఒకటే.

అధ్యాయం 1 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • వాయువులో చాలా భాగం ఖాళీ స్థలమే; అణువులు దూరంగా ఉంటూ అస్తవ్యస్త దిశల్లో వేగంగా కదులుతాయి.

  • ఒక మోల్ = 6.02 × 10²³ కణాలు (N_A). మోల్స్ n = N/N_A = m/M.

  • బాయిల్: PV = స్థిరం (n, T స్థిరం). చార్ల్స్: V/T = స్థిరం (n, P స్థిరం). పీడన నియమం: P/T = స్థిరం (n, V స్థిరం).

  • అవొగాడ్రో: ఒకే T, P వద్ద అన్ని ఆదర్శ వాయువుల సమాన ఘనపరిమాణాల్లో సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి.

  • స్థిర ద్రవ్యరాశికి సంయుక్త నియమం: P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂. ఉష్ణోగ్రతలు ఎప్పుడూ కెల్విన్‌లో.

  • ఆదర్శ వాయు సమీకరణం: PV = nRT, R = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹.

  • అణు రూపం: PV = Nk_BT, k_B = R/N_A = 1.38 × 10⁻²³ J/K.

  • సంఖ్యా సాంద్రత రూపం: P = n_v k_BT. సాంద్రత రూపం: P = ρRT/M, కాబట్టి ρ = PM/RT.

  • STP (273 K, 1 atm) వద్ద ఒక మోల్ ఆదర్శ వాయువు 22.4 L ఆక్రమిస్తుంది.

  • డాల్టన్: మొత్తం పీడనం = పాక్షిక పీడనాల మొత్తం; చర్య జరపని వాయువులకు Pᵢ = (nᵢ/n) × P.

  • మిశ్రమం మోలార్ ద్రవ్యరాశి = మొత్తం ద్రవ్యరాశి ÷ మొత్తం మోల్స్.

  • ఆదర్శ వాయువు: అన్ని P, T ల వద్ద PV/nRT = 1. నిజ వాయువులు అల్ప P, అధిక T వద్ద దీనికి దగ్గరగా వస్తాయి.

  • విచలనం అణువుల పరిమాణం, అంతర అణు ఆకర్షణ వల్ల వస్తుంది.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

సూత్రం లేదా వాస్తవందేనికి వాడాలియూనిట్లు / విలువ
PV = nRTఆదర్శ వాయువు ఏ స్థితికైనాR = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹
PV = Nk_BTఅణువులను లెక్కించడానికిk_B = 1.38 × 10⁻²³ J/K
P = n_v k_BTప్రతి m³ కు అణువులుn_v, m⁻³ లో
ρ = PM/RTవాయు సాంద్రతM, kg/mol లో
P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂స్థిర ద్రవ్యరాశి, రెండు స్థితులుT, K లో
Pᵢ = xᵢPపాక్షిక పీడనంxᵢ = మోల్ భిన్నం
STP వద్ద మోలార్ ఘనపరిమాణంత్వరగా మోల్స్ లెక్కించడం22.4 L/mol

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Boyle Bends, Charles Climbs": బాయిల్ P–V గ్రాఫ్ వంగిన (bends) అతిపరవలయం; చార్ల్స్ V–T గ్రాఫ్ సరళరేఖగా పైకి ఎకుతుంది (climbs).

  • "Kelvin or Kaput": °C లో చేసిన ఏ వాయు నియమ నిష్పత్తి అయినా తప్పే (kaput = పాడైపోయినట్లే); ముందు కెల్విన్‌లోకి మార్చండి.

  • "R splits into k and N": R = k_B × N_A; కాబట్టి మోల్ ప్రకారం సూత్రాలలో R, అణువు ప్రకారం సూత్రాలలో k_B వస్తాయి.

  • "Low Pressure, High Temperature = Lazy forces": LP-HT (అల్ప పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత) వద్ద బలాలు దాదాపు పనిచేయవు (lazy); అందుకే అప్పుడు నిజ వాయువులు ఆదర్శంగా ప్రవర్తిస్తాయి.

భావనల అనుసంధానం

  • PV = nRT అనేది భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 8: ఉష్ణగతికశాస్త్రంలోని P–V పనికి ఆరంభ బిందువు.

  • మోల్స్, మోలార్ ద్రవ్యరాశి, STP ఘనపరిమాణం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 1: రసాయన శాస్త్రంలోని కొన్ని ప్రాథమిక భావనలలో కూడా వస్తాయి.

  • పాక్షిక పీడనాలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి (K_p), రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 5: ద్రావణాలు (రావుల్ట్ నియమం) లో మళ్ళీ వస్తాయి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. ఆదర్శ వాయువుకు జాబితా I (రాశి) ని జాబితా II (సూత్రం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. మోల్స్ సంఖ్య n; B. బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం k_B; C. సాంద్రత ρ; D. ప్రమాణ ఘనపరిమాణానికి అణువుల సంఖ్య
జాబితా II: (i) PM/RT; (ii) m/M; (iii) P/(k_BT); (iv) R/N_A
(a) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (b) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

32. ప్రతి వాయు నియమాన్ని (జాబితా I) స్థిరంగా ఉంచే రాశులతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: A. బాయిల్ నియమం; B. చార్ల్స్ నియమం; C. పీడన నియమం (గే-లుసాక్); D. అవొగాడ్రో నియమం
జాబితా II: (i) T మరియు P; (ii) n మరియు P; (iii) n మరియు T; (iv) n మరియు V
(a) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-i, B-ii, C-iv, D-iii

33. స్థిర ద్రవ్యరాశి గల ఆదర్శ వాయువుకు గ్రాఫ్‌ను (జాబితా I) దాని ఆకారంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: A. స్థిర T వద్ద P vs V; B. స్థిర T వద్ద PV vs P; C. స్థిర P వద్ద V vs T (కెల్విన్); D. స్థిర P వద్ద V vs t (°C)
జాబితా II: (i) మూలబిందువు గుండా సరళరేఖ; (ii) లంబకోణ అతిపరవలయం; (iii) ఉష్ణోగ్రత అక్షాన్ని −273 °C వద్ద కలిసే సరళరేఖ; (iv) క్షితిజ సరళరేఖ
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

34. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. STP వద్ద 44.8 L లోని ఆదర్శ వాయువు మోల్స్; B. ఒక మోల్‌లోని అణువులు; C. బోల్ట్స్‌మన్ స్థిరాంకం; D. STP వద్ద 0.5 mol ఆదర్శ వాయువు ఘనపరిమాణం
జాబితా II: (i) 11.2 L; (ii) 2; (iii) 1.38 × 10⁻²³ J/K; (iv) 6.02 × 10²³
(a) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-iv, B-ii, C-iii, D-i

35. ఈ కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. 273 K, 1 atm వద్ద ఒక మోల్ ఆదర్శ వాయువు 22.4 L ఆక్రమిస్తుంది.
B. k_B = R × N_A.
C. ఒకే T, P వద్ద అన్ని ఆదర్శ వాయువుల సమాన ఘనపరిమాణాల్లో సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి.
D. స్థిర పీడనం వద్ద వాయువు ఘనపరిమాణం °C లోని దాని ఉష్ణోగ్రతకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

36. చర్య జరపని ఆదర్శ వాయువుల మిశ్రమం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ప్రతి వాయువు పాక్షిక పీడనం దాని మోల్ భిన్నానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
B. వాయువులు ఒకదానితో ఒకటి చర్య జరిపితే డాల్టన్ నియమం వర్తించదు.
C. మొత్తం పీడనం పాక్షిక పీడనాల సగటు.
D. ప్రతి వాయువు పాత్ర మొత్తం ఘనపరిమాణం అంతటా వ్యాపిస్తుంది.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే

37. నిజ వాయువుల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. అధిక ఉష్ణోగ్రత, అల్ప పీడనం వద్ద నిజ వాయువులు ఆదర్శ వాయువుకు అత్యంత దగ్గరగా ప్రవర్తిస్తాయి.
B. నిజ వాయువుకు అన్ని పీడనాల వద్ద PV/nRT = 1.
C. అణువుల పరిమిత పరిమాణం, వాటి మధ్య బలాల వల్ల విచలనాలు వస్తాయి.
D. నిజ వాయు అణువులు ఒకదానిపై ఒకటి ఎలాంటి బలాన్ని కలిగించవు.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే

38. ఈ కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఏ వాయువు ఒక మోల్‌లోనైనా 6.02 × 10²³ అణువులు ఉంటాయి.
B. 22 g CO₂ (M = 44 g/mol) అంటే 0.5 mol.
C. 2 g H₂ లో, 32 g O₂ లో సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి.
D. 1 g H₂ లోని అణువుల కంటే 1 g హీలియంలో ఎక్కువ పరమాణువులు ఉంటాయి.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

39. ఒకే ద్రవ్యరాశి గల ఆదర్శ వాయువుకు P₁, P₂ అనే రెండు స్థిర పీడనాల వద్ద V ని T (కెల్విన్) తో గ్రాఫ్ గీశారు. రెండూ మూలబిందువు గుండా వెళ్లే సరళరేఖలు. P₁ రేఖ P₂ రేఖ కంటే ఎక్కువ వాలుగా ఉంది. అప్పుడు: (a) P₁ = P₂ (b) P₁ > P₂ (c) P₁ వద్ద వాయువుకు ఎక్కువ మోల్స్ ఉన్నాయి (d) P₁ < P₂

40. పట్టికలో ఒకే ఆదర్శ వాయువు యొక్క నాలుగు నమూనాలు ఇవ్వబడ్డాయి.

నమూనాP (atm)V (L)T (K)
P12300
Q21.5400
R0.56450
S31300

ఏ నమూనాలో అత్యధిక సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి? (a) P (b) S (c) R (d) Q

41. 300 K వద్ద ఉన్న వాయువుకు సాంద్రత ρ ని పీడనం P తో గ్రాఫ్ గీశారు. గ్రాఫ్ మూలబిందువు గుండా వెళ్లే సరళరేఖ, దాని వాలు 1.6 × 10⁻⁵ kg m⁻³ Pa⁻¹. వాయువు మోలార్ ద్రవ్యరాశి సుమారు (R = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹): (a) 40 g/mol (b) 32 g/mol (c) 4 g/mol (d) 16 g/mol

Q42–43 కు పేరా: ఒక స్కూబా డైవర్ 12 L స్టీల్ ట్యాంకులో 200 atm వద్ద గాలి నింపారు. ట్యాంకు, గాలి 27 °C వద్ద ఉన్నాయి. 1 atm = 1.013 × 10⁵ Pa, R = 8.314 J mol⁻¹ K⁻¹ అని తీసుకోండి. గాలిని ఆదర్శ వాయువుగా పరిగణించండి.

42. ట్యాంకులోని గాలి మోల్స్ సంఖ్య సుమారు: (a) 9.7 mol (b) 975 mol (c) 97 mol (d) 1.08 mol

43. ఈ గాలి మొత్తాన్ని 1 atm, 27 °C వద్ద వదిలితే దాని ఘనపరిమాణం: (a) 240 L (b) 2400 L (c) 24 000 L (d) 12 L

44. బల్బు A (2 L) లో ఆదర్శ వాయువు 3 atm వద్ద, బల్బు B (3 L) లో అదే వాయువు 1 atm వద్ద ఉన్నాయి. రెండూ ఒకే ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉన్నాయి. ఒక కుళాయి వాటిని కలుపుతుంది, ఉష్ణోగ్రత మారదు. చివరి పీడనం: (a) 2 atm (b) 2.4 atm (c) 1.5 atm (d) 1.8 atm

45. ఒక పాత్రలో ఒకే ఉష్ణోగ్రత వద్ద 8 g O₂, 7 g N₂, 2 g He ఉన్నాయి. మొత్తం పీడనం 2 atm. మిశ్రమం మోలార్ ద్రవ్యరాశి, హీలియం పాక్షిక పీడనం వరుసగా: (a) 17 g/mol, 1 atm (b) 17 g/mol, 0.5 atm (c) 34 g/mol, 1 atm (d) 5.7 g/mol, 1 atm

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31cn = m/M, k_B = R/N_A, ρ = PM/RT, n_v = P/k_BT
32aబాయిల్ n,T; చార్ల్స్ n,P; పీడన నియమం n,V; అవొగాడ్రో T,P
33dఅతిపరవలయం; సమాంతర PV రేఖ; K లో మూలబిందువు గుండా రేఖ; °C లో −273 °C వద్ద కలుస్తుంది
34b44.8/22.4 = 2; N_A; k_B; 0.5 × 22.4 = 11.2 L
35bA, C సరైనవి; k_B = R/N_A; V ∝ T కెల్విన్‌లో, °C లో కాదు
36dమొత్తం పీడనం మొత్తం, సగటు కాదు
37aఅధిక P వద్ద PV/nRT విలువ 1 నుంచి వైదొలగుతుంది; నిజ అణువులు ఆకర్షించుకుంటాయి
38cA, B, C సరైనవి; 1 g He = 0.25 mol, 1 g H₂ = 0.5 mol
39dవాలు = nR/P, కాబట్టి ఎక్కువ వాలు అంటే తక్కువ పీడనం
40bN ∝ PV/T: S 0.010, Q 0.0075, P మరియు R 0.0067
41aM = వాలు × RT = 1.6 × 10⁻⁵ × 8.314 × 300 = 0.040 kg/mol
42cn = (200 × 1.013 × 10⁵ × 0.012)/(8.314 × 300) = 97.5 mol
43bబాయిల్: 200 × 12 = 1 × V, V = 2400 L
44dమొత్తం PV సంరక్షితం: (6 + 3)/5 = 1.8 atm
45a0.25 + 0.25 + 0.5 = 1 mol, 17 g; x_He = 0.5, కాబట్టి 1 atm
32 min left
‹
›