పశుసంవర్ధక మరియు మత్స్య సహాయకులు · Chapter 5

పశుసంవర్ధక విస్తరణ మరియు ఏపీ పథకాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

విస్తరణ అనేది అనధికారిక విద్య. ఇది ప్రయోగశాలల పరిశోధన ఫలితాలను రైతులకు చేరవేసి, మెరుగైన పద్ధతులను అవలంబించడంలో సహాయపడుతుంది. పద్ధతులను వ్యక్తిగత, సమూహ, సామూహిక సంపర్క పద్ధతులుగా విభజిస్తారు.
గ్రామ/వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థలోని గ్రామ పశుసంవర్ధక సహాయకుడు రైతులకు మొదటి సంప్రదింపు వ్యక్తి: టీకాలు, కృత్రిమ గర్భధారణ సహాయం, నట్టల నివారణ, అవగాహన, పథకాల సహాయం అందిస్తారు. పశు వైద్యశాలలు, సంచార పశు వైద్య క్లినిక్‌లు, రైతు సేవా కేంద్రాలు (గతంలో రైతు భరోసా కేంద్రాలు) ఈ పనికి తోడ్పడతాయి.
కేంద్ర, రాష్ట్ర పథకాలు జాతి మెరుగుదల (రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్), వ్యాధి నియంత్రణ (జాతీయ పశు వ్యాధి నియంత్రణ కార్యక్రమం), మౌలిక సదుపాయాలు (AHIDF), రుణం (కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డ్), పశు బీమా, మత్స్య రంగం (PMMSY)లను కవర్ చేస్తాయి. పథకాల పేర్లు, మొత్తాలు మారుతుంటాయి; ఎల్లప్పుడూ తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి.

విస్తరణ: అర్థం, లక్ష్యాలు, పద్ధతులు

విస్తరణ విద్య అంటే పాఠశాల వ్యవస్థ బయట రైతులకు నేర్పడం, తద్వారా వారు తమ సమస్యలను తామే పరిష్కరించుకోగలరు. విస్తరణ కార్యకర్త స్నేహితుడు, మార్గదర్శి మరియు ఉపాధ్యాయుడు.
లక్ష్యాలు: ఉత్పత్తి, ఆదాయం పెంచడం; కొత్త సాంకేతికతను వ్యాప్తి చేయడం; నైపుణ్యాలు, జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం; స్థానిక నాయకులను తయారు చేయడం.
సూత్రాలు: స్థానిక అవసరాలతో ప్రారంభించడం, ప్రణాళికలో రైతులను భాగస్వాములను చేయడం, చేయడం ద్వారా నేర్పడం, స్థానిక భాష మరియు ఉదాహరణలను వాడటం, స్థానిక సంస్కృతిని గౌరవించడం, బోధన తర్వాత అనుసరణ చేయడం.
అవలంబన ప్రక్రియ (దశలు): అవగాహన, ఆసక్తి, మూల్యాంకనం, ప్రయత్నం, అవలంబన. మొదట అవలంబించే రైతులు ఆవిష్కర్తలు (innovators) మరియు తొలి అనుసరణదారులు (early adopters); మిగిలినవారు మెజారిటీ మరియు వెనుకబడినవారు (laggards).

పద్ధతి రకం	ఉదాహరణలు	చేరిక మరియు ప్రభావం
వ్యక్తిగత సంపర్కం	పొలం మరియు ఇంటి సందర్శన, కార్యాలయ సందర్శన, వ్యక్తిగత లేఖ, ఫోన్ కాల్	తక్కువ మందికి; అత్యంత నమ్మదగినది; సమయం ఎక్కువ పడుతుంది
సమూహ సంపర్కం	పద్ధతి ప్రదర్శన, ఫలిత ప్రదర్శన, సమూహ సమావేశం, శిక్షణా శిబిరం, క్షేత్ర దినోత్సవం, ప్రదర్శన, అధ్యయన యాత్ర	మధ్యస్థ సంఖ్య; నైపుణ్యాలు నేర్చుకోవడానికి ఉత్తమం
సామూహిక సంపర్కం	రేడియో, టెలివిజన్, వార్తాపత్రిక, పోస్టర్లు, కరపత్రాలు, వ్యవసాయ పత్రిక, మొబైల్ సందేశం, సోషల్ మీడియా	పెద్ద సంఖ్య; అవగాహనను త్వరగా కల్పిస్తుంది; అవలంబనలో బలహీనం

పద్ధతి ప్రదర్శన ఒక పద్ధతిని ఎలా చేయాలో చూపుతుంది (ఉదాహరణకు, యూరియా శుద్ధి చేసిన గడ్డిని ఎలా తయారు చేయాలి, పొదుగును ఎలా కడగాలి, టీకా ఎలా ఇవ్వాలి). ఫలిత ప్రదర్శన ఒక పద్ధతి యొక్క తుది ఫలితాన్ని కొంతకాలం తర్వాత చూపుతుంది (ఉదాహరణకు, సైలేజ్ గుంత లేదా రెండు దాణా పద్ధతుల పోలిక).
పశు శిబిరాలు: ఆరోగ్య శిబిరాలు, వంధ్యత్వ శిబిరాలు, టీకా శిబిరాలు, నట్టల నివారణ కార్యక్రమాలు, దూడల ర్యాలీలు, పశు ప్రదర్శనలు, పశు సంతలు. ఇవి ప్రదర్శన మరియు పోటీని ఉపయోగించే సమూహ పద్ధతులు.
శిక్షణ మరియు సందర్శన (T&V) నిర్ణీత సందర్శన షెడ్యూళ్లతో కూడిన వ్యవస్థ. ATMA (వ్యవసాయ సాంకేతిక నిర్వహణ సంస్థ) పరిశోధన, విస్తరణ, రైతులు, శాఖలను అనుసంధానించే జిల్లా స్థాయి సంస్థ. కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం (KVK) ICAR ఆధ్వర్యంలో నడిచే జిల్లా స్థాయి వ్యవసాయ విజ్ఞాన కేంద్రం; ఇది క్షేత్ర ప్రయోగాలు, ఫ్రంట్‌లైన్ ప్రదర్శనలు, శిక్షణను నిర్వహిస్తుంది. మొదటి KVK 1974లో పుదుచ్చేరి సమీపంలో ప్రారంభమైంది.
దృశ్య-శ్రవణ సాధనాలు అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడతాయి. చార్టులు, పోస్టర్లు, నమూనాలు, స్లయిడ్‌లు, చిత్రాలు నేర్చుకోవడాన్ని పెంచుతాయి; ఉత్తమ సాధనం నిజమైన వస్తువు లేదా జంతువు.

రికార్డులు, గుర్తింపు మరియు గణన

జంతు గుర్తింపు: ప్రత్యేకమైన 12 అంకెల సంఖ్య (పశు ఆధార్) ఉన్న చెవి ట్యాగ్ వేయడం గుర్తింపు ట్రేసబిలిటీ, బీమా, టీకా రికార్డులు, సంతానోత్పత్తి రికార్డుల కోసం ఉపయోగిస్తారు. జంతు ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకతకు సంబంధించిన జాతీయ డేటాబేస్ INAPH.
ఉంచే రికార్డులు: సంతానోత్పత్తి రికార్డు (ఎదకు వచ్చిన తేదీ, AI తేదీ, వాడిన ఎద్దు, ఈనిన తేదీ), పాల దిగుబడి రికార్డు, ఆరోగ్య మరియు టీకా రికార్డు, దాణా రికార్డు, ఆదాయ వ్యయ రికార్డు.
పశుగణన జంతువులు మరియు కోళ్లను లెక్కిస్తుంది మరియు పశుసంవర్ధక మరియు పాడి శాఖ (భారత ప్రభుత్వం) ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి నిర్వహిస్తుంది.
ప్రాథమిక పశుసంవర్ధక గణాంకాలు మరియు సమగ్ర నమూనా సర్వే వంటి సర్వేలు పాలు, గుడ్లు, మాంసం మరియు ఉన్ని ఉత్పత్తిని అంచనా వేస్తాయి.

పశుసంవర్ధకంలో జాతీయ పథకాలు

పథకం	ఉద్దేశం
రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ (2014లో ప్రారంభం)	దేశీయ ఆవు, గేదె జాతుల సంరక్షణ మరియు అభివృద్ధి; గోకుల్ గ్రామాలు; జన్యు మెరుగుదల; లింగ నిర్ధారిత వీర్యం; పిండ మార్పిడి మరియు IVF
జాతీయ పశు సంతానోత్పత్తి మరియు పాడి అభివృద్ధి కార్యక్రమం (NPBBDD)	రైతు ఇంటి వద్దకే AI సహా సంతానోత్పత్తి సేవలు
జాతీయ పశు మిషన్	కోళ్లు, గొర్రెలు, మేకలు, పందులు మరియు పశుగ్రాస అభివృద్ధిలో వ్యవస్థాపకత
జాతీయ పశు వ్యాధి నియంత్రణ కార్యక్రమం (NADCP)	FMD మరియు బ్రూసెల్లోసిస్ నియంత్రణ, నిర్మూలన లక్ష్యంతో సామూహిక టీకాలు
పశు ఆరోగ్యం మరియు వ్యాధి నియంత్రణ	టీకాలు, వ్యాధి నిఘా, సంచార క్లినిక్‌లు మరియు శిక్షణ కోసం రాష్ట్రాలకు మద్దతు
పశుసంవర్ధక మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి (AHIDF)	పాల ప్రాసెసింగ్, మాంసం ప్రాసెసింగ్ మరియు దాణా ప్లాంట్లలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడికి వడ్డీ రాయితీ
పాడి వ్యవస్థాపకత అభివృద్ధి పథకం (DEDS)	చిన్న పాడి యూనిట్లు ప్రారంభించడానికి NABARD మూలధన సబ్సిడీ
కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డ్ (KCC)	పశుసంవర్ధక మరియు మత్స్య రైతులకు అందించే స్వల్పకాలిక రుణం
పశు బీమా	అధిక విలువైన జంతువుల మరణానికి బీమా; ప్రీమియంలో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వం చెల్లిస్తుంది; చెవి ట్యాగ్ అవసరం
గోపాల రత్న అవార్డులు	ఉత్తమ రైతులు, AI సాంకేతిక నిపుణులు మరియు సహకార సంఘాలకు గుర్తింపు
పశు ఔషధి (తక్కువ ధరలో పశు వైద్య మందులు)	జనరిక్ పశు వైద్య మందులు

NDDB (ఆనంద్, 1965; ప్రధాన కార్యాలయం గుజరాత్‌లో) పాడి సహకార సంఘాలను ప్రోత్సహిస్తుంది మరియు జాతీయ పాడి ప్రణాళికను నడుపుతుంది. జాతీయ పాడి ప్రణాళిక ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో పాల ఉత్పత్తిని పెంచే లక్ష్యంతో ఏర్పడింది.
NABARD (జాతీయ వ్యవసాయ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంక్) పాడి మరియు పశు రుణాలకు రీఫైనాన్స్ ఇస్తుంది.
పశు వైద్య మండళ్లు: భారత పశు వైద్య మండలి పశు వైద్య విద్య మరియు వృత్తిని నియంత్రిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్: సంస్థలు మరియు సేవలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ పశుసంవర్ధక శాఖ చికిత్స, టీకాలు, సంతానోత్పత్తి మరియు విస్తరణ కోసం పశు వైద్యశాలలు, డిస్పెన్సరీలు, గ్రామీణ పశు యూనిట్లు మరియు ఏరియా పశు వైద్యశాలలను నడుపుతుంది.
గ్రామ/వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ (2019 నుంచి) గ్రామ స్థాయిలో సేవలను అందిస్తుంది. పశుసంవర్ధక సహాయకుడు టీకాలు, AI, నట్టల నివారణ, రికార్డుల నమోదు మరియు పథకాల నమోదును చూసుకుంటారు మరియు స్థానిక పశు వైద్యశాలతో కలిసి పనిచేస్తారు. మత్స్య సహాయకుడు మత్స్యకారులకు మరియు ఆక్వా రైతులకు శిక్షణ, నమోదు, విత్తనం మరియు దాణా సమాచారం, సంక్షేమ పథకాల నమోదులో సహాయం చేస్తారు.
రైతు భరోసా కేంద్రాలు (RBKలు), 2024లో రైతు సేవా కేంద్రాలుగా పేరు మార్చబడ్డాయి, వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్‌లు మరియు సలహాలను అందించే గ్రామ స్థాయి కేంద్రాలు, పశు యజమానులకు సమాచారం కూడా ఇస్తాయి. చాలా కేంద్రాలు డిజిటల్ వ్యవసాయ వేదిక మరియు శిక్షణ కార్యక్రమాలకు అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి.
సంచార పశు వైద్య సేవలు: టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ ద్వారా పశు వైద్య అంబులెన్స్ సేవ (అనేక రాష్ట్రాల్లో వాడే 1962 వంటిది) అనారోగ్య జంతువుల చికిత్స కోసం పశు వైద్యుడిని రైతు ఇంటి వద్దకే తీసుకువస్తుంది.
పాల సహకార అనుసంధానాలు: రాష్ట్ర పాడి సహకార సమాఖ్య (విజయ బ్రాండ్) మరియు ప్రైవేట్, సహకార భాగస్వాములు గ్రామ సేకరణ కేంద్రాల వద్ద పాలను కొనుగోలు చేస్తాయి; మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలను పాడి కంపెనీలతో అనుసంధానించడానికి మరియు మంచి పాడి జంతువులను సరఫరా చేయడానికి ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నడిచాయి.
ఏపీలో జాతి మద్దతు: ఒంగోలు ఆవులు, పుంగనూరు ఆవులు, నెల్లూరు గొర్రెలు మరియు గోదావరి గేదె రకాలు వంటి దేశీయ జాతులను సంరక్షిస్తారు. వీర్య కేంద్రాలు మరియు ఘనీభవించిన వీర్య బ్యాంకులు AI సేవలను సరఫరా చేస్తాయి. ఒంగోలు ఆవులను పనికి మరియు మెరుగైన సంతాన ఎద్దుల వనరుగా పెంచుతారు.
పశుసంవర్ధక పాలిటెక్నిక్‌లు మరియు తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం పశు వైద్యులకు మరియు రైతులకు శిక్షణ ఇస్తాయి.
పశు క్షేత్ర పథకాలు పేద కుటుంబాలకు మరియు మహిళా సంఘాలకు కోళ్ల యూనిట్లు, గొర్రెలు మరియు మేకల యూనిట్లు, పాడి యూనిట్లకు మద్దతు ఇచ్చాయి. పేర్లు మరియు మొత్తాల కోసం ప్రస్తుత అధికారిక జాబితాలను చూడండి.

మత్స్య మరియు ఆక్వాకల్చర్ పథకాలు (అనుబంధం)

మత్స్య రంగంలో సముద్ర (సముద్రం), లోతట్టు (నదులు, జలాశయాలు, చెరువులు) మరియు ఆక్వాకల్చర్ (ఉప్పునీటి రొయ్యలు మరియు మంచినీటి చేపలు) ఉంటాయి. ప్రధాన భూభాగ రాష్ట్రాలలో ఏపీ రెండవ పొడవైన తీరరేఖ (సుమారు 974 కి.మీ.) కలిగి ఉందని సాధారణంగా చెబుతారు, అయితే 2023-24 పునఃకొలత (సుమారు 1,053 కి.మీ.) ప్రకారం గుజరాత్ మరియు తమిళనాడు తర్వాత మూడవ స్థానంలో ఉంది; ఆక్వాకల్చర్‌లో, ముఖ్యంగా రొయ్యలు మరియు కార్ప్ చేపలలో, అగ్రగామి రాష్ట్రం.
ప్రధాన కార్ప్ చేపలు: కట్ల, రోహు మరియు మృగాల్; విదేశీ కార్ప్ చేపలు: సిల్వర్ కార్ప్, గ్రాస్ కార్ప్ మరియు కామన్ కార్ప్. రొయ్యల జాతులు: పెనియస్ (లిటోపెనియస్) వన్నామీ మరియు పెనియస్ మోనోడాన్.
ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) (2020లో ప్రారంభం) చేపల ఉత్పత్తి, ఉత్పాదకత, కోల్డ్ చైన్, పడవలు, భద్రత, చేపల దింపుడు కేంద్రాలు మరియు మత్స్యకారుల సంక్షేమానికి మద్దతు ఇస్తుంది. ఇది గతంలోని నీలి విప్లవ పథకానికి కొనసాగింపు.
మత్స్యకారుల సంక్షేమం: బీమా, చేపల వేట నిషేధ కాలంలో సహాయం, మత్స్యకారులకు KCC, ఫిషింగ్ హార్బర్లు మరియు దింపుడు కేంద్రాలు, మత్స్య సహకార సంఘాలు.
కాలానుగుణ నిషేధం: చేపల సంతానోత్పత్తిని రక్షించడానికి వర్షాకాలంలో సముద్ర చేపల వేటపై నిషేధం ఉంది; దీనిని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రం ప్రకటిస్తాయి.
సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతి అభివృద్ధి సంస్థ (MPEDA) సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతిని ప్రోత్సహిస్తుంది; తీర ఆక్వాకల్చర్ అథారిటీ తీర ప్రాంత రొయ్యల పెంపకాన్ని నియంత్రిస్తుంది.

పరిష్కృత ఉదాహరణలు

1. ఖర్చు-ప్రయోజనం: ఒక రైతు నెలకు దాణాపై రూ. 3,000 మరియు మందులపై రూ. 500 ఖర్చు చేసి రూ. 6,000 విలువైన పాలను అమ్ముతాడు. నికర రాబడి = 6,000 - 3,500 = రూ. 2,500. ప్రయోజన-ఖర్చు నిష్పత్తి = 6,000 / 3,500 = 1.71.
2. టీకా కవరేజీ: ఒక గ్రామంలో 400 ఆవులు మరియు గేదెలు ఉన్నాయి; 340కి టీకా వేశారు. కవరేజీ = 340 / 400 x 100 = 85 %.
3. సబ్సిడీ: ఒక యూనిట్ ఖరీదు రూ. 2,00,000 మరియు సబ్సిడీ రేటు 25 %. సబ్సిడీ = రూ. 50,000; రైతు వాటా = రూ. 1,50,000.
4. బీమా: రూ. 60,000 విలువైన జంతువుకు 3 % ప్రీమియంతో (సబ్సిడీకి ముందు) బీమా చేశారు. ప్రీమియం = రూ. 1,800. ప్రభుత్వం సగం చెల్లిస్తే, రైతు రూ. 900 చెల్లిస్తాడు. (రేట్లు ఉదాహరణలు మాత్రమే.)
5. తలసరి: ఒక గ్రామం 1,200 లీటర్ల పాలు ఉత్పత్తి చేసి 600 మంది జనాభా ఉంటే, ఒక్కొక్కరికి పాలు = రోజుకు 2 లీటర్లు.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

పద్ధతి ప్రదర్శన vs ఫలిత ప్రదర్శన: పద్ధతి ప్రదర్శన ఎలా చేయాలో చూపుతుంది; ఫలిత ప్రదర్శన ఆ పద్ధతి ఏమి సాధిస్తుందో చూపుతుంది.
వ్యక్తిగత vs సమూహ vs సామూహిక పద్ధతులు: పొలం సందర్శన వ్యక్తిగతం; క్షేత్ర దినోత్సవం సమూహం; రేడియో సామూహికం.
KVK vs ATMA: KVK ICAR యొక్క వ్యవసాయ విజ్ఞాన కేంద్రం; ATMA సమన్వయం కోసం జిల్లా సంస్థ.
NDDB vs NABARD: NDDB పాడిని ప్రోత్సహిస్తుంది; NABARD గ్రామీణ రుణం మరియు రీఫైనాన్స్ ఇస్తుంది.
రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ vs NADCP: గోకుల్ మిషన్ జాతుల కోసం; NADCP వ్యాధి నియంత్రణ (FMD మరియు బ్రూసెల్లోసిస్) కోసం.
AHIDF vs DEDS: AHIDF వడ్డీ రాయితీ ద్వారా పెద్ద ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లకు మద్దతు ఇస్తుంది; DEDS చిన్న పాడి యూనిట్లకు మద్దతు ఇస్తుంది.
పశుగణన vs జనాభా లెక్కలు: పశుగణన జంతువుల కోసం, ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి.
PMMSY vs నీలి విప్లవం: PMMSY (2020) తర్వాతి పథకం.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. విస్తరణ అంటే రైతులకు అనధికారిక విద్య.
2. ఫలిత ప్రదర్శన ఒక పద్ధతి ప్రభావాన్ని కాలక్రమేణా చూపుతుంది.
3. రేడియో మరియు టెలివిజన్ సామూహిక సంపర్క పద్ధతులు.
4. KVK జిల్లా స్థాయిలో ICAR ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.
5. పశుగణన ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి నిర్వహిస్తారు.
6. పశు ఆధార్ అనేది 12 అంకెల చెవి ట్యాగ్ సంఖ్య.
7. రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ దేశీయ జాతులను సంరక్షించే లక్ష్యంతో ఉంది.
8. NADCP FMD మరియు బ్రూసెల్లోసిస్ నియంత్రణను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
9. AHIDF పాల, మాంసం ప్రాసెసింగ్ మరియు దాణా ప్లాంట్లకు వడ్డీ రాయితీ ఇస్తుంది.
10. NDDB పాడి అభివృద్ధి కోసం ఏర్పాటైంది; తరువాత ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ వచ్చింది.
11. ఒంగోలు మరియు పుంగనూరు ఆవులు, నెల్లూరు గొర్రెలు ఏపీ జాతులు.
12. PMMSY మత్స్య అభివృద్ధికి జాతీయ పథకం.

సాధన ప్రశ్నలు

రైతులకు విస్తరణ విద్యను ఉత్తమంగా వర్ణించేది:
1. అధికారిక డిగ్రీ బోధన
2. పాఠశాల వ్యవస్థ వెలుపల అనధికారిక విద్య
3. కేవలం రాయితీల సరఫరా
4. కేవలం పరిశోధన కార్యకలాపం
సమాధానం
B. పాఠశాల వ్యవస్థ వెలుపల అనధికారిక విద్య
Extension education for farmers is best described as:
1. formal degree teaching
2. informal education outside the school system
3. only supply of subsidies
4. only a research activity
పశుసంవర్ధక సహాయకుడు పొలాన్ని సందర్శించడం ఏ విస్తరణ పద్ధతికి ఉదాహరణ?
1. సామూహిక సంపర్కం
2. దూర సంపర్కం
3. సమూహ సంపర్కం
4. వ్యక్తిగత సంపర్కం
సమాధానం
D. వ్యక్తిగత సంపర్కం
A farm visit by the Animal Husbandry Assistant is an example of which extension method?
1. Mass contact
2. Distance contact
3. Group contact
4. Individual contact
రేడియో మరియు టెలివిజన్ ____ పద్ధతులకు ఉదాహరణలు.
1. సమూహ సంపర్కం
2. వ్యక్తిగత సంపర్కం
3. సామూహిక సంపర్కం
4. ప్రయోగశాల
సమాధానం
C. సామూహిక సంపర్కం
Radio and television are examples of ____ methods.
1. group contact
2. individual contact
3. mass contact
4. laboratory
పొదుగు కడగడం వంటి ఒక పద్ధతిని ఎలా చేయాలో చూపే ప్రదర్శన:
1. ఫల ప్రదర్శన (రిజల్ట్ డెమాన్‌స్ట్రేషన్)
2. పద్ధతి ప్రదర్శన (మెథడ్ డెమాన్‌స్ట్రేషన్)
3. ప్రదర్శనశాల (ఎగ్జిబిషన్)
4. క్షేత్ర దినోత్సవం (ఫీల్డ్ డే)
సమాధానం
B. పద్ధతి ప్రదర్శన (మెథడ్ డెమాన్‌స్ట్రేషన్)
A demonstration that shows how to do a practice, such as washing an udder, is a:
1. result demonstration
2. method demonstration
3. exhibition
4. field day
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVKలు) ఏ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తాయి?
1. భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి
2. NDDB
3. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
4. NABARD
సమాధానం
A. భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి
Krishi Vigyan Kendras (KVKs) are run under the:
1. Indian Council of Agricultural Research
2. NDDB
3. Reserve Bank of India
4. NABARD
భారతదేశంలో పశుగణన ఎన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహిస్తారు?
1. పది సంవత్సరాలు
2. రెండు సంవత్సరాలు
3. ఐదు సంవత్సరాలు
4. ఒక సంవత్సరం
సమాధానం
C. ఐదు సంవత్సరాలు
The livestock census in India is conducted once in every:
1. ten years
2. two years
3. five years
4. year
జంతువులకు ఇచ్చే ప్రత్యేకమైన 12 అంకెల చెవి ట్యాగ్ గుర్తింపు సంఖ్యను ఏమంటారు?
1. వెట్-ఐడి కార్డు
2. పశు ఆధార్
3. గోపాల్ నంబర్
4. కిసాన్ ఆధార్
సమాధానం
B. పశు ఆధార్
The unique 12-digit ear tag identity number for animals is called:
1. Vet-ID card
2. Pashu Aadhaar
3. Gopal Number
4. Kisan Aadhaar
రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం:
1. విదేశీ పంది జాతుల ప్రోత్సాహం
2. కోళ్ల టీకాలు
3. మత్స్య ఎగుమతి
4. దేశీయ గోజాతుల సంరక్షణ మరియు అభివృద్ధి
సమాధానం
D. దేశీయ గోజాతుల సంరక్షణ మరియు అభివృద్ధి
Rashtriya Gokul Mission mainly aims at:
1. promotion of exotic pig breeds
2. poultry vaccination
3. fisheries export
4. conservation and development of indigenous bovine breeds
జాతీయ జంతు వ్యాధుల నియంత్రణ కార్యక్రమం దేనిపై సామూహిక టీకాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది?
1. ఎఫ్‌ఎండీ (foot and mouth disease) మరియు బ్రూసెల్లోసిస్
2. రేబిస్ మరియు పొదుగువాపు
3. ఆంత్రాక్స్ మరియు సుర్రా
4. రాణిఖేత్ మరియు గంబోరో
సమాధానం
A. ఎఫ్‌ఎండీ (foot and mouth disease) మరియు బ్రూసెల్లోసిస్
The National Animal Disease Control Programme targets mass vaccination against:
1. foot and mouth disease and brucellosis
2. rabies and mastitis
3. anthrax and surra
4. Ranikhet and Gumboro
ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన దేనికి సంబంధించిన పథకం?
1. పాల ప్రాసెసింగ్
2. పంది పెంపకం
3. మత్స్య అభివృద్ధి
4. ఉన్ని అభివృద్ధి
సమాధానం
C. మత్స్య అభివృద్ధి
Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana is a scheme for:
1. dairy processing
2. pig breeding
3. fisheries development
4. wool development
ఒంగోలు ఆవులు మరియు నెల్లూరు గొర్రెలు ఏ రాష్ట్రంతో ముడిపడిన జాతులు?
1. పంజాబ్
2. ఆంధ్రప్రదేశ్
3. అస్సాం
4. గుజరాత్
సమాధానం
B. ఆంధ్రప్రదేశ్
Ongole cattle and Nellore sheep are breeds associated with:
1. Punjab
2. Andhra Pradesh
3. Assam
4. Gujarat
మంచినీటి ఆక్వాకల్చర్‌లో ఉపయోగించే ప్రధాన కార్ప్ చేప జాతి ఏది?
1. తిలాపియా మాత్రమే
2. రోహు
3. పెనేయస్ మోనోడాన్
4. హిల్సా
సమాధానం
B. రోహు
Which of these is a major carp species used in freshwater aquaculture?
1. Tilapia only
2. Rohu
3. Penaeus monodon
4. Hilsa
ఆంధ్ర తీరంలో విస్తృతంగా పెంచే రొయ్య జాతి ఏది?
1. కట్ల కట్ల
2. సిర్రినస్ మ్రిగల
3. లాబియో రోహిత
4. పెనేయస్ వన్నామీ
సమాధానం
D. పెనేయస్ వన్నామీ
Which of the following is a shrimp species widely farmed on the Andhra coast?
1. Catla catla
2. Cirrhinus mrigala
3. Labeo rohita
4. Penaeus vannamei
అంగీకార ప్రక్రియలో మొదటి దశ:
1. అంగీకారం
2. ప్రయత్నం
3. మూల్యాంకనం
4. అవగాహన
సమాధానం
D. అవగాహన
The first stage in the adoption process is:
1. adoption
2. trial
3. evaluation
4. awareness
చిన్న సమూహానికి నైపుణ్యాన్ని నేర్పడానికి అత్యంత అనువైన విస్తరణ పద్ధతి ఏది?
1. పోస్టర్
2. వార్తాపత్రిక వ్యాసం
3. పద్ధతి ప్రదర్శన
4. రేడియో ప్రసంగం
సమాధానం
C. పద్ధతి ప్రదర్శన
Which extension method is most suitable for teaching a skill to a small group?
1. Poster
2. Newspaper article
3. Method demonstration
4. Radio talk
పశుసంవర్ధక మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి ప్రధానంగా దేనికి మద్దతు ఇస్తుంది?
1. పాల, మాంసం ప్రాసెసింగ్ మరియు దాణా ప్లాంట్లలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడి
2. ఉచిత చెవి ట్యాగ్‌లు
3. మత్స్యకారుల బీమా
4. పాఠశాల భోజనం
సమాధానం
A. పాల, మాంసం ప్రాసెసింగ్ మరియు దాణా ప్లాంట్లలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడి
The Animal Husbandry Infrastructure Development Fund supports mainly:
1. private investment in dairy and meat processing and feed plants
2. free ear tags
3. fishermen's insurance
4. school feeding
డెయిరీ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్ డెవలప్‌మెంట్ స్కీమ్‌ను ఏ సంస్థ ద్వారా అమలు చేస్తారు?
1. NABARD
2. కొబ్బరి బోర్డు
3. FSSAI
4. ICAR
సమాధానం
A. NABARD
The Dairy Entrepreneurship Development Scheme is implemented through:
1. NABARD
2. Coconut Board
3. FSSAI
4. ICAR
పాడి సహకార సంఘాలను మరియు ఆపరేషన్ ఫ్లడ్‌ను ప్రోత్సహించే సంస్థ ఏది?
1. NABARD
2. NDDB
3. MPEDA
4. NCDC మాత్రమే
సమాధానం
B. NDDB
Which organisation promotes dairy cooperatives and Operation Flood?
1. NABARD
2. NDDB
3. MPEDA
4. NCDC only
సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతిని ప్రోత్సహించే సంస్థ:
1. ICAR
2. FCI
3. MPEDA
4. NDDB
సమాధానం
C. MPEDA
The authority that promotes export of marine products is:
1. ICAR
2. FCI
3. MPEDA
4. NDDB
జంతువులకు చెవి ట్యాగ్‌లు వేయడం దేనికి ఎక్కువ ఉపయోగపడుతుంది?
1. గోమార్లను నియంత్రించడానికి
2. పాల కొవ్వు పెంచడానికి
3. పెరుగుదల పెంచడానికి
4. గుర్తింపు, రికార్డులు మరియు బీమా కోసం
సమాధానం
D. గుర్తింపు, రికార్డులు మరియు బీమా కోసం
Ear tagging of animals is most useful for:
1. controlling ticks
2. increasing milk fat
3. increasing growth
4. identification, records and insurance
పశువుల బీమాకు సాధారణంగా జంతువు ఎలా ఉండాలి?
1. వీధి జంతువై ఉండాలి
2. 6 నెలల కంటే తక్కువ వయసు ఉండాలి
3. రికార్డులు లేని ఏ వయసు ఎద్దైనా
4. చెవి ట్యాగ్ వేసి, ఆరోగ్యంగా ఉండాలి
సమాధానం
D. చెవి ట్యాగ్ వేసి, ఆరోగ్యంగా ఉండాలి
Livestock insurance usually requires that the animal:
1. is a stray animal
2. is below 6 months
3. is a bull of any age without records
4. is ear-tagged and healthy
రైతులకు క్షేత్ర దినోత్సవం లేదా శిక్షణ శిబిరం ____ సంపర్క పద్ధతి.
1. వ్యక్తిగత
2. సమూహ
3. సామూహిక
4. తపాలా
సమాధానం
B. సమూహ
A field day or training camp for farmers is a ____ contact method.
1. individual
2. group
3. mass
4. postal
ఏపీ గ్రామ సచివాలయ వ్యవస్థలో రైతులకు మొదటి స్థాయి పశు సేవలను అందించేది:
1. పశుసంవర్ధక సహాయకుడు
2. NABARD అధికారి
3. పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్
4. జిల్లా కలెక్టర్
సమాధానం
A. పశుసంవర్ధక సహాయకుడు
In the village secretariat system of AP, the first-level livestock service to farmers is provided by the:
1. Animal Husbandry Assistant
2. NABARD officer
3. Veterinary university professor
4. District Collector
ఫల ప్రదర్శనను ఉత్తమంగా దేనిని చూపడానికి ఉపయోగిస్తారు?
1. పోస్టర్ ఎలా తయారుచేయాలో
2. సిరంజిని ఎలా పట్టుకోవాలో
3. ఒక కాలవ్యవధిలో ఒక పద్ధతి ప్రభావాన్ని
4. థర్మామీటర్‌ను ఎలా చదవాలో
సమాధానం
C. ఒక కాలవ్యవధిలో ఒక పద్ధతి ప్రభావాన్ని
A result demonstration is best used to show:
1. how to make a poster
2. how to hold a syringe
3. the effect of a practice over a period
4. how to read a thermometer
కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డును ఎవరికి విస్తరించారు?
1. పంటల రైతులకు మాత్రమే
2. పశుసంవర్ధక మరియు మత్స్య రైతులకు
3. వ్యాపారులకు మాత్రమే
4. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు మాత్రమే
సమాధానం
B. పశుసంవర్ధక మరియు మత్స్య రైతులకు
Kisan Credit Card has been extended to:
1. only crop farmers
2. animal husbandry and fisheries farmers
3. only traders
4. only government employees
చేపల సంతానోత్పత్తిని రక్షించే కాలానుగుణ చర్య ఏది?
1. అన్ని కాలాల్లో స్వేచ్ఛగా చేపల వేట
2. నిషేధించిన డైనమైట్ వాడకం
3. చేపల అమ్మకాన్ని మాత్రమే నిషేధించడం
4. సంతానోత్పత్తి కాలంలో సముద్ర చేపల వేటపై నిషేధం
సమాధానం
D. సంతానోత్పత్తి కాలంలో సముద్ర చేపల వేటపై నిషేధం
Which of these is a seasonal measure to protect fish breeding?
1. Free fishing in all seasons
2. Use of banned dynamite
3. Ban on selling fish only
4. Ban on marine fishing in the breeding season
ఒక రైతు ఒక నెలలో ఒక పాడి జంతువుపై Rs 3,500 ఖర్చు చేసి, పాల నుంచి Rs 6,000 సంపాదిస్తాడు. నికర ఆదాయం:
1. Rs 2,500
2. Rs 1,500
3. Rs 9,500
4. Rs 3,500
సమాధానం
A. Rs 2,500
A farmer spends Rs 3,500 in a month on a dairy animal and earns Rs 6,000 from milk. The net return is:
1. Rs 2,500
2. Rs 1,500
3. Rs 9,500
4. Rs 3,500
ఖర్చులు Rs 4,000, ఆదాయం Rs 6,000 అయితే లాభ-వ్యయ నిష్పత్తి:
1. 10
2. 0.67
3. 1.5
4. 2.0
సమాధానం
C. 1.5
The benefit-cost ratio for expenses of Rs 4,000 and returns of Rs 6,000 is:
1. 10
2. 0.67
3. 1.5
4. 2.0
ఒక గ్రామంలో 400 పశువులు ఉన్నాయి, వాటిలో 340 కి టీకాలు వేశారు. టీకా కవరేజీ:
1. 60 %
2. 34 %
3. 15 %
4. 85 %
సమాధానం
D. 85 %
A village has 400 bovines of which 340 were vaccinated. The vaccination coverage is:
1. 60 %
2. 34 %
3. 15 %
4. 85 %
ఒక పాడి యూనిట్ ఖరీదు Rs 2,00,000, రాయితీ రేటు 25 %. రైతు సొంత వాటా:
1. Rs 1,75,000
2. Rs 1,50,000
3. Rs 1,00,000
4. Rs 50,000
సమాధానం
B. Rs 1,50,000
A dairy unit costs Rs 2,00,000 and the subsidy rate is 25 %. The farmer's own share is:
1. Rs 1,75,000
2. Rs 1,50,000
3. Rs 1,00,000
4. Rs 50,000
Rs 60,000 విలువైన జంతువుకు 3 % ప్రీమియంతో బీమా చేశారు. ప్రభుత్వం సగం ప్రీమియం చెల్లిస్తే రైతు చెల్లించేది:
1. Rs 900
2. Rs 450
3. Rs 3,000
4. Rs 1,800
సమాధానం
A. Rs 900
An animal worth Rs 60,000 is insured at 3 % premium. If government pays half the premium, the farmer pays:
1. Rs 900
2. Rs 450
3. Rs 3,000
4. Rs 1,800
ఒక గ్రామం రోజుకు 1,200 లీటర్ల పాలు ఉత్పత్తి చేస్తుంది, 600 మంది ప్రజలు ఉన్నారు. ఒక్కొక్కరికి అందుబాటులో ఉన్న పాలు:
1. 20 లీటర్లు
2. 0.2 లీటరు
3. 2 లీటర్లు
4. 0.5 లీటరు
సమాధానం
C. 2 లీటర్లు
A village produces 1,200 litres of milk daily and has 600 people. Milk available per person is:
1. 20 litres
2. 0.2 litre
3. 2 litres
4. 0.5 litre
ఒక శిబిరంలో మొదటి రోజు 45 ఆవులకు, రెండవ రోజు 55 ఆవులకు చికిత్స చేశారు. చికిత్స పొందిన వాటన్నిటిలో 80 % వంధ్యత్వ కేసులైతే, వంధ్యత్వ కేసుల సంఖ్య:
1. 20
2. 80
3. 100
4. 64
సమాధానం
B. 80
A camp treated 45 cows on day 1 and 55 on day 2. If 80 % of all treated were infertility cases, the number of infertility cases was:
1. 20
2. 80
3. 100
4. 64
ఒక చెవి ట్యాగ్ ఖరీదు Rs 12. 2,500 జంతువులకు ట్యాగ్‌లు వేయడానికి అయ్యే ఖర్చు:
1. Rs 25,000
2. Rs 3,000
3. Rs 30,000
4. Rs 12,000
సమాధానం
C. Rs 30,000
An ear tag costs Rs 12. Tagging 2,500 animals will cost:
1. Rs 25,000
2. Rs 3,000
3. Rs 30,000
4. Rs 12,000
15 మంది రైతుల బృందంలో ఒక్కొక్కరికి తలా Rs 400 ఖర్చుతో శిక్షణ ఇచ్చారు. మొత్తం ఖర్చు:
1. Rs 8,000
2. Rs 600
3. Rs 4,000
4. Rs 6,000
సమాధానం
D. Rs 6,000
A group of 15 farmers each receive training at a cost of Rs 400 per head. The total cost is:
1. Rs 8,000
2. Rs 600
3. Rs 4,000
4. Rs 6,000
ఒక టీకా కార్యక్రమం 80 గ్రామాలను కవర్ చేస్తుంది, ప్రతి గ్రామంలో 250 జంతువులకు టీకాలు వేశారు. టీకాలు వేసిన మొత్తం జంతువులు:
1. 20,000
2. 2,000
3. 32,000
4. 200,000
సమాధానం
A. 20,000
A vaccination drive covers 80 villages with 250 animals vaccinated per village. Total animals vaccinated:
1. 20,000
2. 2,000
3. 32,000
4. 200,000
వీటిలో భారత ఆక్వాకల్చర్‌లోని ప్రధాన కార్ప్ చేప ఏది?
1. సిల్వర్ కార్ప్
2. గ్రాస్ కార్ప్
3. కామన్ కార్ప్
4. కట్ల
సమాధానం
D. కట్ల
Which of these is a major carp of Indian aquaculture?
1. Silver carp
2. Grass carp
3. Common carp
4. Catla
ఒక రైతు పాడి యూనిట్‌కు Rs 4,00,000 ఖర్చుపై 25 % రాయితీ లభిస్తుంది, మిగిలిన మొత్తంలో 60 % బ్యాంకు రుణం లభిస్తుంది. రుణ మొత్తం:
1. Rs 1,00,000
2. Rs 2,40,000
3. Rs 1,80,000
4. Rs 3,00,000
సమాధానం
C. Rs 1,80,000
A farmer's dairy unit gets 25 % subsidy on a cost of Rs 4,00,000 and a bank loan for 60 % of the remaining amount. The loan amount is:
1. Rs 1,00,000
2. Rs 2,40,000
3. Rs 1,80,000
4. Rs 3,00,000
ఒక్క రైతుకు అత్యంత నమ్మకం కలిగించే, కానీ సమయం ఎక్కువ పట్టే పద్ధతి ఏది?
1. వార్తాపత్రిక వ్యాసం
2. పొలం మరియు ఇంటి సందర్శన
3. పోస్టర్
4. రేడియో కార్యక్రమం
సమాధానం
B. పొలం మరియు ఇంటి సందర్శన
Which method is the most convincing for a single farmer but costly in time?
1. Newspaper article
2. Farm and home visit
3. Poster
4. Radio programme
ఒక గ్రామంలోని 500 జంతువులలో 425 కి చెవి ట్యాగ్‌లు వేశారు. ఇంకా ట్యాగ్ వేయాల్సిన శాతం:
1. 15 %
2. 85 %
3. 7.5 %
4. 25 %
సమాధానం
A. 15 %
Out of 500 animals in a village, 425 are ear-tagged. The percentage still to be tagged is:
1. 15 %
2. 85 %
3. 7.5 %
4. 25 %
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. నైపుణ్యాలను నేర్పడానికి సామూహిక సంపర్క పద్ధతులు అత్యంత ప్రభావవంతమైనవి. 2. సామూహిక సంపర్క పద్ధతులు అనేక మందిలో త్వరగా అవగాహన కలిగిస్తాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Mass contact methods are the most effective for teaching skills. 2. Mass contact methods create awareness among many people quickly. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. KVKలు క్షేత్ర స్థాయి ప్రయోగాలు (ఆన్-ఫార్మ్ ట్రయల్స్) మరియు శిక్షణ నిర్వహిస్తాయి. 2. KVKలను NABARD నిర్వహిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. KVKs conduct on-farm trials and training. 2. KVKs are managed by NABARD. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. పశుగణనను ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహిస్తారు. 2. ఇందులో కేవలం ఆవులను మాత్రమే లెక్కిస్తారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The livestock census is held every five years. 2. It counts only cattle. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. రాష్ట్రీయ గోకుల్ మిషన్ దేశీయ జాతులను ప్రోత్సహిస్తుంది. 2. NADCP ఎఫ్‌ఎండీ మరియు బ్రూసెల్లోసిస్‌ను నియంత్రించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Rashtriya Gokul Mission promotes indigenous breeds. 2. NADCP aims to control FMD and brucellosis. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
జతపరచండి: (a) AHIDF, (b) DEDS, (c) KCC మరియు (i) నిర్వహణ మూలధనం కోసం క్రెడిట్ కార్డు, (ii) ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్లకు వడ్డీ రాయితీ, (iii) చిన్న పాడి యూనిట్ల కోసం NABARD పథకం. ఏది సరైనది?
1. a-ii, b-i, c-iii
2. a-i, b-ii, c-iii
3. a-iii, b-i, c-ii
4. a-ii, b-iii, c-i
సమాధానం
D. a-ii, b-iii, c-i
Match: (a) AHIDF, (b) DEDS, (c) KCC with (i) credit card for working capital, (ii) interest subvention for processing plants, (iii) NABARD scheme for small dairy units. Which is correct?
1. a-ii, b-i, c-iii
2. a-i, b-ii, c-iii
3. a-iii, b-i, c-ii
4. a-ii, b-iii, c-i

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice