సచివాలయ సాధారణ అధ్యయనం అదనపు అంశాలు (పార్ట్ B కామన్) · Chapter 3

సమాజం, హక్కుల అంశాలు, సామాజిక న్యాయం

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

సామాజిక న్యాయం అంటే అందరికీ న్యాయమైన వ్యవహారం, సమాన అవకాశం; వెనుకబడిపోయిన వారికి ప్రత్యేక సహాయం: షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST), వెనుకబడిన తరగతులు, మహిళలు, పిల్లలు, దివ్యాంగులు, మైనారిటీలు.
రాజ్యాంగం సమానత్వం (ఆర్టికల్స్ 14-18), స్వేచ్ఛలు, దోపిడీ నుంచి రక్షణ, విద్యా హక్కును హామీ ఇస్తుంది; బలహీన వర్గాల సంక్షేమాన్ని ప్రోత్సహించాలని రాజ్యానికి నిర్దేశిస్తుంది (ఆదేశిక సూత్రాలు).
ప్రత్యేక చట్టాలు, కమిషన్లు ఈ వర్గాలను రక్షిస్తాయి; SC, ST అభివృద్ధికి నిధులు ఖర్చు చేయడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా రాష్ట్ర చట్టం చేసింది.

1. భారత సమాజం, సామాజిక సమస్యలు

భారత సమాజం మతం, భాష, కులం, ప్రాంతంలో వైవిధ్యంతో కూడినది. న్యాయానికి సంబంధించిన సామాజిక సమస్యలు: కుల వివక్ష, అంటరానితనం, లింగ అసమానత, బాల్య వివాహం, వరకట్నం, బాల కార్మికత, వెట్టిచాకిరి, మనుషులతో మురుగు శుభ్రం చేయించడం, పేదరికం. సామాజిక మార్పు చట్టాలు, విద్య, అవగాహన, సంక్షేమ పథకాలు, సామాజిక ఉద్యమాల ద్వారా వస్తుంది.

కులం, అంటరానితనం: ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేసింది. పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1955 దాని ఆచరణను శిక్షిస్తుంది. SC, ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం, 1989 అవమానం, సామాజిక బహిష్కరణ, హింస వంటి SC/ST వారిపై నేరాలను శిక్షిస్తుంది; ప్రత్యేక కోర్టులు, సహాయాన్ని కల్పిస్తుంది.

2. హక్కులు: రాజ్యాంగ చట్రం

సమూహం	ఆర్టికల్స్	ముఖ్య ఆలోచన
సమానత్వపు హక్కు	14-18	చట్టం ముందు సమానత్వం, వివక్ష లేకపోవడం, సమాన అవకాశం, అంటరానితనం రద్దు, బిరుదుల రద్దు
స్వేచ్ఛా హక్కు	19-22	భావప్రకటన, సమావేశం, సంచారం, జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛ, అరెస్టులో రక్షణ
దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా హక్కు	23-24	బలవంతపు శ్రమ లేదు, ప్రమాదకర పనిలో బాల కార్మికత లేదు (14 ఏళ్లలోపు)
మత స్వాతంత్ర్య హక్కు	25-28	మతాన్ని ఆచరించడం, ప్రచారం చేయడం
సాంస్కృతిక, విద్యా హక్కులు	29-30	మైనారిటీల రక్షణ
రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు	32	సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించడం

ఆర్టికల్ 21A (86వ సవరణ, 2002): 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య.
ఆర్టికల్ 15(4), 16(4): సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతులు, SC, STలకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు, రిజర్వేషన్.
ఆర్టికల్ 15(6), 16(6) (103వ సవరణ, 2019): ప్రస్తుత రిజర్వేషన్ల పరిధిలోకి రాని వారిలో ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలకు రిజర్వేషన్.
ఆర్టికల్ 46 (ఆదేశిక సూత్రం): SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ప్రోత్సహించడం.
ఆర్టికల్స్ 330, 332: లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల్లో SC, STలకు రిజర్వ్ చేసిన స్థానాలు.
ఆర్టికల్ 243D, 243T: పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల్లో SC, ST, మహిళలకు రిజర్వ్ చేసిన స్థానాలు.
ఆర్టికల్ 338 (జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాల కమిషన్), ఆర్టికల్ 338A (జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్), ఆర్టికల్ 338B (జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్, 102వ సవరణ, 2018 ద్వారా రాజ్యాంగబద్ధమైంది).

3. మానవ హక్కులు

మానవ హక్కుల విశ్వ ప్రకటన (UDHR)ను ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 10 డిసెంబర్ 1948న ఆమోదించింది; మానవ హక్కుల దినోత్సవం 10 డిసెంబర్‌న జరుపుకుంటారు. భారతదేశంలో మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1993 జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC)ను, రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్లను సృష్టించింది. ఇవి ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల ఉల్లంఘనలను విచారించి చర్య తీసుకోవాలని సిఫారసు చేస్తాయి; వాటి సిఫారసులు కట్టుబడి ఉండవు. ప్రాథమిక హక్కులను కోర్టుల్లో అమలు చేయించుకోవచ్చు; మానవ హక్కులు విస్తృతమైనవి.

4. షెడ్యూల్డ్ తెగలు, భూమి, అడవులు

ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు) గిరిజనులను రక్షిస్తాయి; ఇక్కడ గిరిజన సలహా మండలి ఉంటుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో భూ బదిలీ నియంత్రణ (1/70గా ప్రసిద్ధి) గిరిజన భూమిని గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడాన్ని నిషేధిస్తుంది.
పెసా (PESA), 1996 గ్రామసభకు బలమైన పాత్రతో షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు పంచాయతీ అధికారాలను విస్తరిస్తుంది.
అటవీ హక్కుల చట్టం, 2006 అటవీ భూమి, చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులపై అడవుల్లో నివసించే గిరిజనులు, ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసుల హక్కులను గుర్తిస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అనేక గిరిజన సముదాయాలు ఉన్నాయి; గిరిజన సంక్షేమ శాఖ, సమీకృత గిరిజన అభివృద్ధి సంస్థలు (ITDAలు), రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలల ద్వారా సంక్షేమం అందుతుంది.

5. మహిళలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, దివ్యాంగులు

సమూహం	ప్రధాన చట్టాలు
మహిళలు	వరకట్న నిషేధ చట్టం 1961; గృహ హింస నుంచి మహిళల రక్షణ చట్టం 2005; పనిస్థలంలో మహిళల లైంగిక వేధింపుల చట్టం 2013; ప్రసూతి ప్రయోజన చట్టం 1961 (2017లో సవరణ; ఇప్పుడు సామాజిక భద్రతా కోడ్, 2020లో విలీనం, 21 నవంబర్ 2025 నుంచి అమలు)
పిల్లలు	విద్యా హక్కు చట్టం 2009; POCSO చట్టం 2012; బాలల న్యాయ చట్టం 2015; బాల కార్మిక (నిషేధం, క్రమబద్ధీకరణ) చట్టం 1986, 2016 సవరణతో బాల, కౌమార కార్మిక (నిషేధం, క్రమబద్ధీకరణ) చట్టంగా పేరు మార్చబడింది; బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2006
వృద్ధులు	తల్లిదండ్రులు, సీనియర్ సిటిజన్ల పోషణ, సంక్షేమ చట్టం 2007
దివ్యాంగులు	దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016
ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తులు	ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తుల (హక్కుల రక్షణ) చట్టం 2019

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE): 6 నుంచి 14 ఏళ్ల ప్రతి బిడ్డకు ఉచిత ప్రాథమిక విద్య హక్కు ఉంది; ప్రైవేటు అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు బలహీన వర్గాల పిల్లలకు 25 శాతం సీట్లు కేటాయించాలి.
RPwD చట్టం 2016: 21 రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది; ప్రభుత్వ పోస్టులలో 4 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పిస్తుంది.
POCSO చట్టం 2012: పిల్లలకు అనుకూలమైన ప్రక్రియలతో లైంగిక నేరాల నుంచి పిల్లలను రక్షిస్తుంది.
వివాహానికి చట్టబద్ధ వయస్సు మహిళలకు 18 సంవత్సరాలు, పురుషులకు 21 సంవత్సరాలు.
వెట్టిచాకిరి విధానం (రద్దు) చట్టం, 1976, మనుషులతో మురుగు శుభ్రం చేయించే పనిలో నియామక నిషేధ చట్టం, 2013 కార్మికులను దోపిడీ, అవమానకర పని నుంచి రక్షిస్తాయి.

6. రిజర్వేషన్, సానుకూల చర్య

రిజర్వేషన్ అనేది విద్య, ఉద్యోగాలు, ప్రాతినిధ్యంలో న్యాయమైన వాటా ఇవ్వడానికి సామాజిక న్యాయ సాధనం. ముఖ్యాంశాలు:

ఉద్యోగాలు, విద్యలో SC, ST రిజర్వేషన్‌ను రాజ్యాంగం కల్పిస్తుంది; శాసనసభల్లో వారికి స్థానాలు రిజర్వ్ చేశారు.
ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల జాబితా ఆధారంగా రిజర్వేషన్ ఇస్తారు. దీనిపై సుప్రీంకోర్టు తీర్పు క్రీమీ లేయర్ భావనను, మొత్తం రిజర్వేషన్‌కు సాధారణంగా 50 శాతం పరిమితిని నిర్ణయించింది.
ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలకు 10 శాతం 2019లో 103వ సవరణ ద్వారా చేర్చారు.
ఆర్టికల్ 371-D ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్థానిక అభ్యర్థులకు రిజర్వేషన్ ఇస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉప-ప్రణాళిక చట్టం ఉపయోగించింది: ఆంధ్రప్రదేశ్ షెడ్యూల్డ్ కులాల ఉప-ప్రణాళిక, గిరిజన ఉప-ప్రణాళిక (ఆర్థిక వనరుల ప్రణాళిక, కేటాయింపు, వినియోగం) చట్టం, 2013, SC, STల జనాభా నిష్పత్తిలో నిధులను కేటాయించి, వారి ప్రయోజనం కోసం వినియోగించడాన్ని చట్టబద్ధ బాధ్యతగా చేస్తుంది.

7. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సంక్షేమ అందింపు (గుణాత్మకం)

ఆంధ్రప్రదేశ్ సాంఘిక సంక్షేమం, గిరిజన సంక్షేమం, BC సంక్షేమం, మైనారిటీల సంక్షేమం, మహిళా శిశు సంక్షేమ శాఖలను నడిపింది; ఉపకార వేతనాలు, వసతి గృహాలు, రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలలు, పెన్షన్లు, గృహ సహాయం అందిస్తున్నాయి. పథకాలు తరచూ మారతాయి, కాబట్టి పేర్ల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి. గ్రామ సచివాలయాల్లో సంక్షేమ, విద్యా సహాయకులు ఉంటారు; వారు ఇటువంటి ప్రయోజనాలు, పెన్షన్ల కోసం దరఖాస్తు చేయడానికి పౌరులకు సహాయపడతారు.

7A. గ్రామ స్థాయిలో సామాజిక సమస్యలు

బాల్య వివాహం, వరకట్నం: రెండూ నేరాలు. అవగాహన, బాలికల పాఠశాల హాజరు, బాల్య వివాహ నిషేధ అధికారుల చర్యలు వీటిని తగ్గిస్తాయి.
బాల కార్మికత: బాల కార్మిక చట్టానికి 2016 సవరణ ప్రకారం 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను పనిలో పెట్టకూడదు, కౌమారులు (14 నుంచి 18) ప్రమాదకర పని చేయకూడదు.
మద్యం, పొగాకు, మాదక ద్రవ్యాల దుర్వినియోగం: ఇవి ఆరోగ్యానికి, కుటుంబ ఆదాయానికి హాని చేస్తాయి; కౌన్సెలింగ్, వ్యసన విముక్తి సహాయం సామాజిక సంక్షేమ పనిలో భాగం.
వలస, పట్టణీకరణ: వలస కుటుంబాలకు రేషన్, పాఠశాల ప్రవేశం, ఆరోగ్య కార్డుల విషయంలో సహాయం అవసరం.
డిజిటల్, న్యాయ అక్షరాస్యత: న్యాయ సహాయం ఆర్టికల్ 39A కింద హక్కు; న్యాయ సేవల అధికార సంస్థల చట్టం, 1987 మహిళలు, పిల్లలు, SC, ST, దివ్యాంగులు, పేదలకు ఉచిత న్యాయ సేవలు అందిస్తుంది; త్వరిత పరిష్కారం కోసం లోక్ అదాలత్‌లను నిర్వహిస్తుంది.

8. లింగం, పేదరికం, సామాజిక సమ్మిళితత్వం

పేదరిక నిర్మూలనలో ఉపాధి హామీ (MGNREGA, 2005; 1 జూలై 2026 నుంచి VB-G RAM G చట్టం, 2025తో భర్తీ చేయబడింది, ఇది 125 రోజుల పనికి హామీ ఇస్తుంది), ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ, గృహాలు, పెన్షన్లు ఉన్నాయి.
సామాజిక సమ్మిళితత్వం: విద్య, ఆరోగ్యం, రుణ సదుపాయం అందుబాటు ద్వారా కులం, లింగం, వైకల్యం, ఆదాయ అడ్డంకులను తొలగించడం.
మైనారిటీలు: జాతీయ మైనారిటీల కమిషన్ (1992) నోటిఫై చేసిన మైనారిటీల ప్రయోజనాలను చూస్తుంది; ఆర్టికల్స్ 29, 30 వారి భాష, సంస్కృతి, విద్యా సంస్థలను రక్షిస్తాయి.
బాలల హక్కులు: బాలల సంక్షేమ కమిటీ, చైల్డ్‌లైన్ వంటి హెల్ప్‌లైన్లు సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలకు సహాయపడతాయి. బాల్య వివాహం లేదా బాల కార్మికత కనిపిస్తే ఉద్యోగి సంబంధిత అధికారికి నివేదించాలి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది; ఆర్టికల్ 14 చట్టం ముందు సమానత్వం.
RTE 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వయస్సును కవర్ చేస్తుంది; ఆర్టికల్ 21A 86వ సవరణ ద్వారా వచ్చింది.
10 శాతం EWS కోటా 103వ సవరణ ద్వారా; NCBC 102వ సవరణ ద్వారా రాజ్యాంగబద్ధమైంది.
SC, ST అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం 1989; పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం 1955.
NHRC సిఫారసులు కట్టుబడి ఉండవు.
RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది, పోస్టులలో 4 శాతం రిజర్వేషన్.
1/70 నియంత్రణ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజన భూమిని రక్షిస్తుంది.
పెసా షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు సంబంధించింది; FRA అటవీ హక్కులకు సంబంధించింది.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది.
2. ఆర్టికల్ 21A 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్యను ఇస్తుంది.
3. UDHR 10 డిసెంబర్ 1948న ఆమోదించబడింది.
4. NHRC 1993 చట్టం కింద సృష్టించబడింది.
5. SC/ST అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం 1989 నాటిది.
6. అటవీ హక్కుల చట్టం 2006 నాటిది.
7. పెసా 1996 నాటిది.
8. POCSO 2012 నాటిది.
9. చట్టబద్ధ వివాహ వయస్సు మహిళలకు 18, పురుషులకు 21.
10. RTE ప్రైవేటు పాఠశాలల్లో బలహీన వర్గాలకు 25 శాతం సీట్లు రిజర్వ్ చేస్తుంది.
11. ఆర్టికల్ 338B జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్‌కు సంబంధించింది.
12. SC, STల కోసం ఏపీ ఉప-ప్రణాళిక చట్టం 2013 నాటిది.

సాధన ప్రశ్నలు

అంటరానితనాన్ని నిషేధించే రాజ్యాంగ అధికరణ ఏది?
1. అధికరణ 32
2. అధికరణ 14
3. అధికరణ 21
4. అధికరణ 17
సమాధానం
D. అధికరణ 17
Which Article of the Constitution abolishes untouchability?
1. Article 32
2. Article 14
3. Article 21
4. Article 17
అధికరణ 21A ఏ వయస్సు పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను అందిస్తుంది?
1. 3 నుంచి 6 సంవత్సరాలు
2. 6 నుంచి 14 సంవత్సరాలు
3. 5 నుంచి 10 సంవత్సరాలు
4. 14 నుంచి 18 సంవత్సరాలు
సమాధానం
B. 6 నుంచి 14 సంవత్సరాలు
Article 21A provides free and compulsory education to children aged
1. 3 to 6 years
2. 6 to 14 years
3. 5 to 10 years
4. 14 to 18 years
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటనను ఆమోదించిన సంవత్సరం
1. 1950
2. 1919
3. 1993
4. 1948
సమాధానం
D. 1948
The Universal Declaration of Human Rights was adopted in
1. 1950
2. 1919
3. 1993
4. 1948
SC, ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 2013
2. 2006
3. 1989
4. 1955
సమాధానం
C. 1989
The SC and ST (Prevention of Atrocities) Act was passed in
1. 2013
2. 2006
3. 1989
4. 1955
ప్రకటనలు: 1. అధికరణ 338 షెడ్యూల్డ్ కులాల జాతీయ కమిషన్‌కు సంబంధించింది. 2. అధికరణ 338B వెనుకబడిన తరగతుల జాతీయ కమిషన్‌కు సంబంధించింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Article 338 relates to the National Commission for Scheduled Castes. 2. Article 338B relates to the National Commission for Backward Classes. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలకు 10 శాతం రిజర్వేషన్‌ను చేర్చిన సవరణ
1. 103వ సవరణ
2. 86వ సవరణ
3. 44వ సవరణ
4. 42వ సవరణ
సమాధానం
A. 103వ సవరణ
The 10 per cent reservation for economically weaker sections was added by the
1. 103rd Amendment
2. 86th Amendment
3. 44th Amendment
4. 42nd Amendment
అటవీ హక్కుల చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 2013
2. 2006
3. 1996
4. 2016
సమాధానం
B. 2006
The Forest Rights Act was enacted in
1. 2013
2. 2006
3. 1996
4. 2016
PESA పంచాయతీల అధికారాలను వేటికి విస్తరిస్తుంది?
1. మహానగరాలు
2. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు
3. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మాత్రమే
4. కంటోన్మెంట్ బోర్డులు
సమాధానం
B. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు
PESA extends the powers of Panchayats to
1. metropolitan cities
2. Scheduled Areas
3. Union Territories only
4. Cantonment boards
భారతదేశంలో మహిళల వివాహానికి చట్టబద్ధమైన కనీస వయస్సు
1. 18 సంవత్సరాలు
2. 14 సంవత్సరాలు
3. 16 సంవత్సరాలు
4. 21 సంవత్సరాలు
సమాధానం
A. 18 సంవత్సరాలు
The legal minimum age of marriage for women in India is
1. 18 years
2. 14 years
3. 16 years
4. 21 years
ప్రకటనలు: 1. NHRC సిఫారసులు ప్రభుత్వానికి కట్టుబడి ఉంటాయి. 2. NHRC 1993 చట్టం కింద ఏర్పడింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. NHRC recommendations are binding on the Government. 2. NHRC was created under the 1993 Act. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పిల్లలను లైంగిక నేరాల నుంచి రక్షించే చట్టం ఏది?
1. RTE చట్టం, 2009
2. వరకట్న నిషేధ చట్టం, 1961
3. తల్లిదండ్రుల నిర్వహణ చట్టం, 2007
4. POCSO చట్టం, 2012
సమాధానం
D. POCSO చట్టం, 2012
Which Act protects children from sexual offences?
1. RTE Act, 2009
2. Dowry Prohibition Act, 1961
3. Maintenance of Parents Act, 2007
4. POCSO Act, 2012
RPwD చట్టం, 2016 ఎన్ని రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది?
1. 21
2. 10
3. 14
4. 7
సమాధానం
A. 21
The RPwD Act, 2016 recognises how many disabilities?
1. 21
2. 10
3. 14
4. 7
ఆంధ్రప్రదేశ్ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో 1/70 నిబంధన దేనిని నిరోధిస్తుంది?
1. గిరిజన వివాహం
2. అటవీ ఉత్పత్తుల అమ్మకం
3. గిరిజనుల భూమిని గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడం
4. గిరిజన విద్య
సమాధానం
C. గిరిజనుల భూమిని గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడం
The 1/70 regulation in AP scheduled areas prevents
1. tribal marriage
2. sale of forest produce
3. transfer of tribal land to non-tribals
4. tribal education
విద్యలో వెనుకబడిన తరగతులకు ప్రత్యేక నిబంధనలను ఏ అధికరణ కల్పిస్తుంది?
1. అధికరణ 19
2. అధికరణ 22
3. అధికరణ 25
4. అధికరణ 15(4)
సమాధానం
D. అధికరణ 15(4)
Which Article provides for special provisions for backward classes in education?
1. Article 19
2. Article 22
3. Article 25
4. Article 15(4)
ప్రకటనలు: 1. అధికరణ 21Aను 86వ సవరణ ద్వారా చేర్చారు. 2. అధికరణ 21A 14 నుంచి 18 సంవత్సరాల పిల్లలకు వర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Article 21A was inserted by the 86th Amendment. 2. Article 21A covers children aged 14 to 18. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
RTE చట్టం ప్రకారం ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు బలహీన వర్గాల కోసం ఎంత శాతం సీట్లు కేటాయించాలి?
1. 50 శాతం
2. 5 శాతం
3. 10 శాతం
4. 25 శాతం
సమాధానం
D. 25 శాతం
Private unaided schools must reserve what share of seats for weaker sections under the RTE Act?
1. 50 per cent
2. 5 per cent
3. 10 per cent
4. 25 per cent
ఏ జత సరిగ్గా సరిపోలింది?
1. అధికరణ 32 - బాల్య వివాహం
2. అధికరణ 338A - షెడ్యూల్డ్ తెగల జాతీయ కమిషన్
3. అధికరణ 17 - విద్యా హక్కు
4. అధికరణ 24 - చట్టం ముందు సమానత్వం
సమాధానం
B. అధికరణ 338A - షెడ్యూల్డ్ తెగల జాతీయ కమిషన్
Which pair is correctly matched?
1. Article 32 - Child marriage
2. Article 338A - National Commission for Scheduled Tribes
3. Article 17 - Right to education
4. Article 24 - Equality before law
పంచాయతీలలో SC, ST లకు సీట్ల రిజర్వేషన్‌ను ఏ అధికరణ కింద కల్పించారు?
1. అధికరణ 352
2. అధికరణ 51A
3. అధికరణ 243D
4. అధికరణ 112
సమాధానం
C. అధికరణ 243D
Reservation of seats in Panchayats for SC and ST is provided under
1. Article 352
2. Article 51A
3. Article 243D
4. Article 112
షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతంలో తమ భూమిని ఒక గిరిజనేతర వ్యక్తి కొన్నాడని కొందరు గిరిజనులు ఫిర్యాదు చేశారు. ఏ చట్టం అత్యంత సంబంధితమైనది?
1. భూ బదిలీ నియంత్రణ (1/70)
2. బాల నేరస్థుల న్యాయ చట్టం
3. వరకట్న నిషేధ చట్టం
4. RTE చట్టం
సమాధానం
A. భూ బదిలీ నియంత్రణ (1/70)
A group of tribals complain that a non-tribal person has bought their land in a scheduled area. Which law is most relevant?
1. Land Transfer Regulation (1/70)
2. Juvenile Justice Act
3. Dowry Prohibition Act
4. RTE Act
చేతులతో మలం ఎత్తే పనిలో ఉపాధి నిషేధ చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 1950
2. 2013
3. 2019
4. 1976
సమాధానం
B. 2013
The Prohibition of Employment as Manual Scavengers Act was passed in
1. 1950
2. 2013
3. 2019
4. 1976
14 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలను ఏ పనిలో నియమించడాన్ని అధికరణ 24 నిషేధిస్తుంది?
1. ఇంట్లో సొంత కుటుంబ వ్యవసాయం
2. ఆటలు
3. పాఠశాల
4. ప్రమాదకర పని
సమాధానం
D. ప్రమాదకర పని
Article 24 prohibits the employment of children below 14 years in
1. agriculture of own family at home
2. games
3. school
4. hazardous work
రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు ఏ అధికరణ కింద ఉంది?
1. అధికరణ 14
2. అధికరణ 29
3. అధికరణ 32
4. అధికరణ 17
సమాధానం
C. అధికరణ 32
The Right to Constitutional Remedies is under
1. Article 14
2. Article 29
3. Article 32
4. Article 17
ప్రకటనలు: 1. పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1955 అంటరానితనాన్ని శిక్షిస్తుంది. 2. వెట్టిచాకిరీ (నిర్మూలన) చట్టం 1976కు చెందింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. The Protection of Civil Rights Act, 1955 punishes untouchability. 2. The Bonded Labour (Abolition) Act is of 1976. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
బలహీన వర్గాలకు సంబంధించిన ఆదేశిక సూత్రం కింది వాటిలో ఏది?
1. అధికరణ 46
2. అధికరణ 21A
3. అధికరణ 32
4. అధికరణ 14
సమాధానం
A. అధికరణ 46
Which of these is a Directive Principle on weaker sections?
1. Article 46
2. Article 21A
3. Article 32
4. Article 14
తల్లిదండ్రులు, సీనియర్ సిటిజన్ల నిర్వహణ, సంక్షేమ చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 1961
2. 2016
3. 2005
4. 2007
సమాధానం
D. 2007
The Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act was passed in
1. 1961
2. 2016
3. 2005
4. 2007
గృహ హింసకు సంబంధించిన చట్టం ఏది?
1. RTI చట్టం, 2005
2. గృహ హింస నుంచి మహిళల రక్షణ చట్టం, 2005
3. SC/ST చట్టం, 1989
4. ప్రసూతి ప్రయోజన చట్టం, 1961
సమాధానం
B. గృహ హింస నుంచి మహిళల రక్షణ చట్టం, 2005
Which Act deals with domestic violence?
1. RTI Act, 2005
2. Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005
3. SC/ST Act, 1989
4. Maternity Benefit Act, 1961
క్రీమీ లేయర్ భావనను వీరికి వర్తింపజేశారు
1. మహిళలు
2. ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC)
3. సీనియర్ సిటిజన్లు
4. SC, ST
సమాధానం
B. ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC)
The creamy layer concept was applied to
1. women
2. Other Backward Classes
3. senior citizens
4. SC and ST
ప్రకటనలు: 1. PESA 1996కు చెందింది. 2. PESA అన్ని పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు వర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. PESA is of 1996. 2. PESA applies to all urban local bodies. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రభుత్వ ఉద్యోగి చేసిన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై విచారణ చేయగల సంస్థ ఏది?
1. ఎన్నికల సంఘం
2. కాగ్ (CAG)
3. UPSC
4. NHRC
సమాధానం
D. NHRC
Which authority can inquire into human rights violations by a public servant?
1. Election Commission
2. CAG
3. UPSC
4. NHRC
29, 30 అధికరణలు వేటి ప్రయోజనాలను పరిరక్షిస్తాయి?
1. SC లు మాత్రమే
2. మైనారిటీలు
3. మహిళలు మాత్రమే
4. సాయుధ దళాలు
సమాధానం
B. మైనారిటీలు
Articles 29 and 30 protect the interests of
1. SC only
2. minorities
3. women only
4. armed forces
ట్రాన్స్‌జెండర్ వ్యక్తుల హక్కులను చట్టబద్ధంగా పరిరక్షించిన చట్టం సంవత్సరం
1. 2012
2. 1956
3. 2019
4. 1989
సమాధానం
C. 2019
Transgender persons' rights were legally protected by the Act of
1. 2012
2. 1956
3. 2019
4. 1989
ప్రకటనలు: 1. ప్రసూతి ప్రయోజన చట్టం 1961లో చేశారు. 2. వరకట్న నిషేధ చట్టం 1961లో చేశారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. The Maternity Benefit Act was passed in 1961. 2. The Dowry Prohibition Act was passed in 1961. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలలో ఉండేది
1. లోక్‌పాల్
2. ఆర్థిక సంఘం
3. ప్రణాళికా బోర్డు
4. తెగల సలహా మండలి
సమాధానం
D. తెగల సలహా మండలి
Fifth Schedule areas have a
1. Lokpal
2. Finance Commission
3. Planning Board
4. Tribes Advisory Council
16 ఏళ్ల బాలికకు వివాహం జరుగుతున్నట్లు ఒక అధికారి గుర్తించాడు. అతడు ఏమి చేయాలి?
1. బాల్య వివాహ చట్టం కింద అధికారికి నివేదించాలి
2. తల్లిదండ్రులకు తానే జరిమానా విధించాలి
3. వేడుకకు హాజరు కావాలి
4. పట్టించుకోకూడదు
సమాధానం
A. బాల్య వివాహ చట్టం కింద అధికారికి నివేదించాలి
A functionary finds a girl of 16 being married. He should
1. report it to the authority under the Child Marriage law
2. fine the parents himself
3. attend the function
4. ignore it
సామాజిక సమ్మిళిత చర్య కింది వాటిలో ఏది?
1. పాఠశాలలను మూసివేయడం
2. పింఛన్లను నిషేధించడం
3. వెనుకబడిన వర్గాలకు స్కాలర్‌షిప్‌లు, హాస్టళ్లు
4. పాఠశాల ఫీజులు పెంచడం
సమాధానం
C. వెనుకబడిన వర్గాలకు స్కాలర్‌షిప్‌లు, హాస్టళ్లు
Which one is a measure of social inclusion?
1. Closing schools
2. Banning pensions
3. Scholarships and hostels for backward groups
4. Raising school fees
2018లో 102వ సవరణ దేనికి రాజ్యాంగ హోదా కల్పించింది?
1. వెనుకబడిన తరగతుల జాతీయ కమిషన్
2. ఎన్నికల సంఘం
3. జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్
4. ఆర్థిక సంఘం
సమాధానం
A. వెనుకబడిన తరగతుల జాతీయ కమిషన్
The 102nd Amendment of 2018 gave constitutional status to the
1. National Commission for Backward Classes
2. Election Commission
3. National Human Rights Commission
4. Finance Commission
మొత్తం రిజర్వేషన్లపై సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన సాధారణ గరిష్ఠ పరిమితి
1. 25 శాతం
2. 90 శాతం
3. 75 శాతం
4. 50 శాతం
సమాధానం
D. 50 శాతం
The general ceiling on total reservation laid down by the Supreme Court is
1. 25 per cent
2. 90 per cent
3. 75 per cent
4. 50 per cent
ప్రకటనలు: 1. AP SC సబ్ ప్లాన్, గిరిజన సబ్ ప్లాన్ చట్టం 1989కు చెందింది. 2. SC, ST ల జనాభా నిష్పత్తిలో వారికి నిధులు కేటాయించాలని ఇది కోరుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. The AP SC Sub Plan and Tribal Sub Plan Act is of 1989. 2. It requires funds for SC and ST in proportion to their population. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా హక్కులో ఉన్నవి
1. అధికరణలు 23, 24
2. అధికరణలు 25 నుంచి 28
3. అధికరణలు 14 నుంచి 18
4. అధికరణలు 29, 30
సమాధానం
A. అధికరణలు 23, 24
Right against Exploitation includes
1. Articles 23 and 24
2. Articles 25 to 28
3. Articles 14 to 18
4. Articles 29 and 30
మానవ హక్కుల దినోత్సవాన్ని జరుపుకునే తేదీ
1. 2 అక్టోబర్
2. 14 నవంబర్
3. 10 డిసెంబర్
4. 26 జనవరి
సమాధానం
C. 10 డిసెంబర్
Human Rights Day is observed on
1. 2 October
2. 14 November
3. 10 December
4. 26 January
జాతీయ మైనారిటీల కమిషన్ ఏర్పాటైన సంవత్సరం
1. 2013
2. 1950
3. 2005
4. 1992
సమాధానం
D. 1992
The National Commission for Minorities was set up in
1. 2013
2. 1950
3. 2005
4. 1992
పిల్లల కోసం 2009 చట్టం కింద ఉన్న చట్టబద్ధమైన హక్కు
1. సమాచార హక్కు చట్టం
2. విద్యా హక్కు చట్టం
3. అటవీ హక్కుల చట్టం
4. దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం
సమాధానం
B. విద్యా హక్కు చట్టం
A statutory right under a 2009 law for children is the
1. Right to Information Act
2. Right to Education Act
3. Forest Rights Act
4. Rights of Persons with Disabilities Act
భారత పౌరుని ప్రాథమిక హక్కు కింది వాటిలో ఏది?
1. ఉచిత ఇంటి హక్కు
2. ప్రభుత్వ ఉద్యోగ హక్కు
3. వాక్ స్వాతంత్ర్యం, భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ
4. పింఛను హక్కు
సమాధానం
C. వాక్ స్వాతంత్ర్యం, భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ
Which of these is a Fundamental Right of an Indian citizen?
1. Right to a free house
2. Right to a government job
3. Freedom of speech and expression
4. Right to a pension
ప్రకటనలు: 1. భూ బదిలీ నియంత్రణ గిరిజనుల భూమిని పరిరక్షిస్తుంది. 2. అటవీ హక్కుల చట్టం అడవిలో నివసించేవారి అన్ని హక్కులను తొలగిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. The Land Transfer Regulation protects tribal land. 2. The Forest Rights Act takes away all rights of forest dwellers. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
MGNREGA చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 2019
2. 2005
3. 1991
4. 2014
సమాధానం
B. 2005
The MGNREGA was enacted in
1. 2019
2. 2005
3. 1991
4. 2014

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice