SSC స్థాయి జనరల్ స్టడీస్ పునాది · Chapter 4

ఆర్థిక శాస్త్రం: రంగాలు, డబ్బు, రుణం, ప్రపంచీకరణ

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

మూడు రంగాలు: ప్రాథమిక (ప్రకృతి), ద్వితీయ (కర్మాగారాలు), తృతీయ (సేవలు). ఇప్పుడు జాతీయ ఆదాయంలో ఎక్కువ వాటా సేవలది, కానీ వ్యవసాయం ఇంకా చాలా మందికి ఉపాధి ఇస్తోంది.
డబ్బు, రుణం: భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక రూపాయి నోటు తప్ప కరెన్సీ నోట్లను జారీ చేసి బ్యాంకులను నియంత్రిస్తుంది. అధికారిక రుణం అనధికారిక రుణం కంటే చౌకైనది, సురక్షితమైనది.
ప్రపంచీకరణ వాణిజ్యం, పెట్టుబడి, సాంకేతికత ద్వారా దేశాలను కలుపుతుంది. వినియోగదారుల చట్టాలు కొనుగోలుదారులను అన్యాయ పద్ధతుల నుండి కాపాడతాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు

ఆర్థిక కార్యకలాపాలను మూడు రంగాలుగా వర్గీకరిస్తారు.

ప్రాథమిక రంగం (వ్యవసాయం, అనుబంధ రంగం): సహజ వనరులను నేరుగా ఉపయోగిస్తుంది. ఉదాహరణలు వ్యవసాయం, చేపల పెంపకం, గనులు, పాడి, అటవీ.
ద్వితీయ రంగం (పారిశ్రామిక రంగం): ముడి సరుకును తయారైన వస్తువులుగా మారుస్తుంది. ఉదాహరణలు చెరకు నుండి చక్కెర, పత్తి నుండి వస్త్రం, ఉక్కు, సిమెంట్ తయారీ.
తృతీయ రంగం (సేవా రంగం): వస్తువులను తయారు చేయదు, కానీ మిగతా రెండు రంగాలకు సహాయపడుతుంది. ఉదాహరణలు రవాణా, బ్యాంకింగ్, వాణిజ్యం, బోధన, వైద్య సేవ, టెలికాం.

జ్ఞాన ఆధారిత పనికి, అంటే పరిశోధన, సమాచార సాంకేతికతకు, నాలుగో సమూహమైన చతుర్థ రంగాన్ని (quaternary) ఒక కొత్త భావన చేరుస్తుంది. కొన్ని పుస్తకాలు అత్యున్నత స్థాయి నిర్ణయాలకు పంచమ రంగాన్ని (quinary) కూడా పేర్కొంటాయి. చాలా పరీక్షలకు మూడు-రంగాల నమూనా సరిపోతుంది.

స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP) అంటే ఒక దేశం లోపల ఒక సంవత్సరంలో ఉత్పత్తి అయిన అన్ని తుది వస్తువులు, సేవల విలువ. కేవలం *తుది* వస్తువులను మాత్రమే లెక్కిస్తారు. మధ్యంతర వస్తువులను (పిండి మిల్లుకు అమ్మిన గోధుమ వంటివి) మళ్లీ లెక్కిస్తే అది రెట్టింపు లెక్కింపు అవుతుంది. కాలక్రమేణా GDPలో తృతీయ రంగం వాటా ఎక్కువగా పెరిగింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందే కొద్దీ ఇది సాధారణ నమూనా.

ఉపాధి నమూనా: GDPలో వ్యవసాయం వాటా తగ్గినా, చాలా మంది ఇంకా దానిపైనే ఆధారపడతారు. ఇది ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం (అల్ప ఉపాధి) సృష్టిస్తుంది: పొలంలో అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ మంది పనిచేస్తారు, కాబట్టి కొందరు ఉత్పత్తి తగ్గకుండా వెళ్లిపోవచ్చు.

నిరుద్యోగ రకం	అర్థం
ప్రచ్ఛన్న	ఒక పనిలో ఎక్కువ మంది కార్మికులు; అదనపు కార్మికులు ఉత్పత్తికి ఏమీ జోడించరు
కాలానుగుణ	వ్యవసాయంలో లాగా కొన్ని నెలల్లోనే పని
బహిరంగ	పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నా ఉద్యోగం దొరకదు
నిర్మాణాత్మక	నైపుణ్యాలు అందుబాటులో ఉన్న ఉద్యోగాలకు సరిపోవు
చక్రీయ	వ్యాపార చక్రం పతనం వల్ల

వ్యవస్థీకృత, అవ్యవస్థీకృత రంగాలు: వ్యవస్థీకృత రంగంలో నిర్ణీత పని గంటలు, క్రమమైన వేతనం, ప్రభుత్వంలో నమోదు, భవిష్య నిధి వంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. అవ్యవస్థీకృత రంగంలో చిన్న, చెదురుమదురు యూనిట్లు, అనిశ్చిత ఆదాయం, తక్కువ నియమాలు ఉంటాయి. చాలా మంది భారతీయ కార్మికులు అవ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉన్నారు.

ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగాలు: ప్రభుత్వ రంగం ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో ఉంటుంది (ఉదాహరణకు భారతీయ రైల్వేలు). ప్రైవేటు రంగం వ్యక్తులు లేదా కంపెనీల యాజమాన్యంలో ఉంటుంది. ప్రభుత్వ రంగం ప్రజా సంక్షేమం కోసం పనిచేస్తుంది; ప్రైవేటు రంగం ప్రధానంగా లాభం కోసం పనిచేస్తుంది.

ఉపాధి హామీ: మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పని చేసే చట్టపరమైన హక్కును ఇస్తుంది. ఒక గ్రామీణ కుటుంబం సంవత్సరంలో 100 రోజుల వరకు నైపుణ్యం అవసరం లేని శారీరక పనిని అడగవచ్చు. 2026 జూలై 1 నుండి MGNREGA స్థానంలో వికసిత్ భారత్ - గ్యారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ అజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్) చట్టం, 2025 (VB-G RAM G) వచ్చింది; ఇది సంవత్సరానికి 125 రోజుల వరకు వేతన ఉపాధికి హామీ ఇస్తుంది. పని ఇవ్వకపోతే, వ్యక్తి నిరుద్యోగ భృతిని క్లెయిమ్ చేయవచ్చు.

డబ్బు, బ్యాంకింగ్

డబ్బు విధులు: వినిమయ మాధ్యమం, విలువ కొలమానం, విలువ నిల్వ, వాయిదా చెల్లింపుల ప్రమాణం. వస్తుమార్పిడికి "అవసరాల ద్వంద్వ యాదృచ్ఛికత" అవసరం; డబ్బు ఆ అవసరాన్ని తొలగిస్తుంది.

డబ్బు రూపాలు: నాణేలు, కరెన్సీ నోట్లు, బ్యాంకు డిపాజిట్లు. భారతదేశంలో RBI నోట్లను జారీ చేస్తుంది, భారత ప్రభుత్వం ఒక రూపాయి నోటును, నాణేలను జారీ చేస్తుంది. డిమాండ్ డిపాజిట్లను (పొదుపు, కరెంట్ ఖాతాలు) ఎప్పుడైనా ఉపసంహరించుకోవచ్చు. చెక్కులు, డిజిటల్ చెల్లింపులు డిపాజిట్ డబ్బును బదిలీ చేస్తాయి.

భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్: కేంద్ర బ్యాంక్; 1935లో స్థాపించబడి, తరువాత జాతీయం చేయబడింది. ఇది కరెన్సీని జారీ చేస్తుంది, ప్రభుత్వానికి, బ్యాంకులకు బ్యాంకర్‌గా వ్యవహరిస్తుంది, విదేశీ మారక నిల్వలను ఉంచుతుంది, డబ్బు, రుణ సరఫరాను నియంత్రిస్తుంది.

ద్రవ్య విధాన సాధనాలు

సాధనం	ఏమి చేస్తుంది
రెపో రేటు	RBI బ్యాంకులకు స్వల్పకాలిక డబ్బు అప్పుగా ఇచ్చే రేటు
రివర్స్ రెపో రేటు	RBI బ్యాంకుల నుండి డబ్బు తీసుకునే రేటు
నగదు నిల్వ నిష్పత్తి (CRR)	బ్యాంకు డిపాజిట్లలో RBI వద్ద నగదుగా ఉంచాల్సిన వాటా
చట్టబద్ధ ద్రవ్యత నిష్పత్తి (SLR)	బ్యాంకు డిపాజిట్లలో బంగారం, ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల వంటి సురక్షిత ఆస్తుల రూపంలో తన వద్దే ఉంచుకోవాల్సిన వాటా
బహిరంగ మార్కెట్ కార్యకలాపాలు	డబ్బు సరఫరాను మార్చడానికి ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను కొనడం లేదా అమ్మడం

RBI రెపో రేటు పెంచినప్పుడు రుణాలు ఖరీదై డిమాండ్ తగ్గుతుంది. ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి దీన్ని ఉపయోగిస్తారు. రెపో రేటు తగ్గించినప్పుడు రుణాలు చౌకై ఖర్చు పెరుగుతుంది.

బ్యాంకుల రకాలు: వాణిజ్య బ్యాంకులు (ప్రభుత్వ రంగ, ప్రైవేటు రంగ, విదేశీ), ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు, సహకార బ్యాంకులు, చిన్న ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు. వ్యవసాయ, గ్రామీణ రుణాలకు అత్యున్నత సంస్థ NABARD, 1982లో స్థాపించబడింది. భారతీయ చిన్న పరిశ్రమల అభివృద్ధి బ్యాంక్ (SIDBI) చిన్న పరిశ్రమలకు సహాయపడుతుంది. బ్యాంకులు డిపాజిట్లను స్వీకరించి, తమ వద్ద ఉంచుకున్న దాని కంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని అప్పుగా ఇస్తాయి. రుణాలపై వడ్డీకి, డిపాజిట్లపై వడ్డీకి మధ్య తేడా వాటి ఆదాయం.

రుణం (అప్పు): రుణదాత డబ్బు ఇచ్చి, రుణగ్రహీత వడ్డీతో తిరిగి చెల్లిస్తానని వాగ్దానం చేసే ఒప్పందం. రుణానికి వ్యతిరేకంగా ఇచ్చే హామీని తనఖా (collateral) అంటారు (భూమి, ఇల్లు, బంగారం). రుణ నిబంధనల్లో వడ్డీ రేటు, తనఖా, అవసరమైన పత్రాలు, తిరిగి చెల్లింపు విధానం ఉంటాయి.

అధికారిక రుణం	అనధికారిక రుణం
బ్యాంకులు, సహకార సంఘాలు	వడ్డీ వ్యాపారులు, వ్యాపారులు, బంధువులు
RBI పర్యవేక్షణ	పర్యవేక్షణ లేదు
తక్కువ వడ్డీ	తరచుగా చాలా ఎక్కువ వడ్డీ
పత్రాలు, తనఖా అవసరం	పొందడం సులభం, కానీ అప్పుల ఊబి ప్రమాదం

స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGలు) చిన్న సమూహాలు, ఎక్కువగా మహిళలవి; కలిసి డబ్బు ఆదా చేసి, సభ్యులకు సహేతుక రేటుకు అప్పు ఇస్తాయి. ఇవి గ్రామీణ ప్రజలను బ్యాంకులతో అనుసంధానించి వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మహిళల SHGలు విస్తృతంగా చురుకుగా ఉన్నాయి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల్లో తరచుగా ప్రస్తావనకు వస్తాయి.

ఆర్థిక సమ్మిళితం: ప్రతి కుటుంబానికి బ్యాంకు ఖాతా ఇవ్వడానికి ప్రధాన మంత్రి జన్ ధన్ యోజన (PMJDY) 2014లో ప్రారంభమైంది. ఇది జీరో-బ్యాలెన్స్ ఖాతా, RuPay డెబిట్ కార్డ్‌ను అందిస్తుంది. యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI) అనేది నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) అభివృద్ధి చేసిన తక్షణ మొబైల్ చెల్లింపు వ్యవస్థ.

ప్రపంచీకరణ

ప్రపంచీకరణ అంటే వాణిజ్యం, పెట్టుబడి, ప్రజల కదలిక, సాంకేతికత ప్రవాహం ద్వారా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య పెరిగిన అనుసంధానం. వస్తువులు, సేవలు, డబ్బు, ఆలోచనలు సరిహద్దులు దాటి సులభంగా కదులుతాయి.

ముఖ్య పదాలు

విదేశీ వాణిజ్యం: సరిహద్దుల మీదుగా వస్తువులను కొనడం, అమ్మడం. ఇది కొనుగోలుదారులకు ఎక్కువ ఎంపికను ఇచ్చి, మార్కెట్లను కలుపుతుంది.
విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడి (FDI): ఒక విదేశీ కంపెనీ మరో దేశంలో కర్మాగారాన్ని లేదా కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయడం.
బహుళజాతి కంపెనీ (MNC): ఒకటి కంటే ఎక్కువ దేశాల్లో ఉత్పత్తిని కలిగి ఉన్న లేదా నియంత్రించే కంపెనీ.
సరళీకరణ: వాణిజ్యం, పరిశ్రమలపై ప్రభుత్వ నియంత్రణలను తగ్గించడం.
వాణిజ్య అడ్డంకులు: దిగుమతులపై పన్నులు (సుంకాలు), కోటాలు.

1991 సంస్కరణలు: 1991లో భారతదేశం LPG అనే కొత్త ఆర్థిక విధానాలను ప్రారంభించింది: సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ. లైసెన్సులు తగ్గించారు, దిగుమతి సుంకాలను తగ్గించారు, ఎక్కువ రంగాల్లో విదేశీ పెట్టుబడిని అనుమతించారు. ఈ సంస్కరణలు చెల్లింపుల సమతుల్య సంక్షోభం తర్వాత వచ్చాయి.

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO): వాణిజ్య నియమాలను నిర్దేశించే ప్రపంచ సంస్థ. ఇది 1995లో ప్రారంభమైంది, దాని ప్రధాన కార్యాలయం జెనీవాలో ఉంది. ఇది GATT (సుంకాలు, వాణిజ్యంపై సాధారణ ఒప్పందం) స్థానంలో వచ్చింది.

ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు (SEZలు) ఎగుమతులను, పెట్టుబడిని ప్రోత్సహించడానికి సడలించిన పన్ను, వ్యాపార నియమాలు ఉన్న ప్రాంతాలు.

లాభం	ఆందోళన
వినియోగదారులకు ఎక్కువ ఎంపిక, తక్కువ ధరలు	చిన్న ఉత్పత్తిదారులు తీవ్ర పోటీని ఎదుర్కొంటారు
ఎగుమతిదారులకు పెద్ద మార్కెట్లు	ఉద్యోగాలు తక్కువ సురక్షితం కావచ్చు
కొత్త సాంకేతికత, పెట్టుబడి	సంపద కొన్ని వర్గాలకే చేరవచ్చు

వినియోగదారుల హక్కులు

వినియోగదారు అంటే వ్యక్తిగత ఉపయోగం కోసం వస్తువులను కొనే లేదా సేవలను ఉపయోగించే వ్యక్తి. నిల్వ చేసి దాచడం, కల్తీ, అధిక ధర వసూలు, తప్పుడు ప్రకటనల ద్వారా మార్కెట్లు కొనుగోలుదారులకు అన్యాయం చేయవచ్చు.

వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం, 2019 1986 నాటి పాత చట్టం స్థానంలో వచ్చింది. ఇది కేంద్ర వినియోగదారుల రక్షణ అథారిటీని ఏర్పాటు చేసి, ఈ-కామర్స్, తప్పుదారి పట్టించే ప్రకటనలు, ఉత్పత్తి బాధ్యతపై నియమాలను ఇచ్చింది. వినియోగదారుల కోర్టులు మూడు స్థాయిల్లో పనిచేస్తాయి: జిల్లా కమిషన్, రాష్ట్ర కమిషన్, జాతీయ కమిషన్. ఇవి పాక్షిక-న్యాయ సంస్థలు, త్వరిత, తక్కువ ఖర్చుతో ఉపశమనం ఇవ్వడానికి ఉద్దేశించినవి.

ఆరు వినియోగదారు హక్కులు: భద్రత హక్కు, సమాచారం పొందే హక్కు, ఎంచుకునే హక్కు, వినిపించుకునే హక్కు, పరిహారం కోరే హక్కు, వినియోగదారు విద్య హక్కు. భారతదేశం డిసెంబర్ 24న జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, మార్చి 15న ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం జరుపుకుంటుంది.

నాణ్యత గుర్తులు: ISI (పారిశ్రామిక వస్తువులు), అగ్‌మార్క్ (వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు), BIS హాల్‌మార్క్ (బంగారు ఆభరణాలు), FSSAI గుర్తు (ఆహార ఉత్పత్తులు), ISO (నిర్వహణ ప్రమాణాలు).

సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ప్రజా కార్యాలయాల నుండి సమాచారం అడగడానికి పౌరులకు సహాయపడుతుంది. ఇది వినియోగదారుల సాధికారతలో కూడా ఒక ప్రధాన అడుగు.

పరీక్ష ఉచ్చులు

ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ: గనులను (ప్రాథమిక) తయారీతో (ద్వితీయ) కలపవద్దు.
రెపో రేటు అంటే బ్యాంకులు RBIకి చెల్లించేది; రివర్స్ రెపో అంటే RBI బ్యాంకులకు చెల్లించేది.
CRR RBI వద్ద నగదుగా ఉంచుతారు; SLR బ్యాంకు వద్దే ఉంచుతారు.
ఒక రూపాయి నోటును జారీ చేసేది భారత ప్రభుత్వం, RBI కాదు.
RBI కేంద్ర బ్యాంక్; NABARD అత్యున్నత వ్యవసాయ బ్యాంక్.
ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం వ్యవసాయంలో దాగి ఉంటుంది; కాలానుగుణ నిరుద్యోగం కొన్ని నెలల్లోనే ఉంటుంది.
GDP తుది వస్తువులను మాత్రమే లెక్కిస్తుంది; మధ్యంతర వస్తువులను లెక్కిస్తే రెట్టింపు లెక్కింపు జరుగుతుంది.
వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం 1986 పాత చట్టం; 2019 చట్టం దాని స్థానంలో వచ్చింది.

ఒక్క వాక్యంలో

1. వ్యవసాయం, గనులు ప్రాథమిక రంగానికి చెందుతాయి.
2. రవాణా, బ్యాంకింగ్ తృతీయ రంగానికి చెందుతాయి.
3. GDP తుది వస్తువులు, సేవలను మాత్రమే లెక్కిస్తుంది.
4. వ్యవసాయంలో ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం సాధారణం.
5. MGNREGA 100 రోజుల వరకు పనికి హామీ ఇచ్చింది; దాని స్థానంలో వచ్చిన VB-G RAM G (2025) 125 రోజుల వరకు హామీ ఇస్తుంది.
6. RBI 1935లో స్థాపించబడింది.
7. NABARD గ్రామీణ రుణం కోసం 1982లో స్థాపించబడింది.
8. తనఖా అంటే రుణానికి వ్యతిరేకంగా ఇచ్చే హామీ.
9. LPG సంస్కరణలు 1991లో మొదలయ్యాయి.
10. WTO ప్రధాన కార్యాలయం జెనీవాలో ఉంది.
11. వినియోగదారుల కోర్టులకు జిల్లా, రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలు ఉన్నాయి.
12. జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం డిసెంబర్ 24న.

సాధన ప్రశ్నలు

కింది వాటిలో ప్రాథమిక రంగానికి చెందిన కార్యకలాపం ఏది?
1. బ్యాంకింగ్
2. సిమెంట్ తయారీ
3. బోధన
4. చేపల వేట
సమాధానం
D. చేపల వేట
Which activity belongs to the primary sector?
1. Banking
2. Making cement
3. Teaching
4. Fishing
పత్తి నుంచి వస్త్రం తయారు చేయడం ఏ రంగానికి చెందుతుంది?
1. తృతీయ
2. ద్వితీయ
3. ప్రాథమిక
4. చతుర్థ
సమాధానం
B. ద్వితీయ
Making cloth from cotton belongs to which sector?
1. Tertiary
2. Secondary
3. Primary
4. Quaternary
రవాణా, బ్యాంకింగ్ ఏ రంగానికి ఉదాహరణలు?
1. ప్రాథమిక
2. ద్వితీయ
3. తృతీయ
4. అసంఘటిత రంగం మాత్రమే
సమాధానం
C. తృతీయ
Transport and banking are examples of which sector?
1. Primary
2. Secondary
3. Tertiary
4. Unorganised only
GDP అంటే ఒక దేశంలో ఒక సంవత్సరంలో ఉత్పత్తి అయిన దేని విలువ?
1. వ్యవసాయ వస్తువులు మాత్రమే
2. అన్ని తుది వస్తువులు మరియు సేవలు
3. ఎగుమతి చేసిన వస్తువులు మాత్రమే
4. అన్ని మధ్యంతర వస్తువులు
సమాధానం
B. అన్ని తుది వస్తువులు మరియు సేవలు
GDP is the value of which of the following produced in a country in one year?
1. Only agricultural goods
2. All final goods and services
3. Only exported goods
4. All intermediate goods
పిండి మిల్లుకు అమ్మిన గోధుమను, ఆ పిండితో చేసిన రొట్టె అమ్మకాన్ని మళ్లీ లెక్కించడం దేనికి ఉదాహరణ?
1. సరళీకరణ
2. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం
3. బ్లాక్ మార్కెటింగ్ (నిల్వ)
4. ద్వంద్వ గణన (Double counting)
సమాధానం
D. ద్వంద్వ గణన (Double counting)
Counting wheat sold to a flour mill and then again the bread sold from that flour is an example of
1. Liberalisation
2. Disguised unemployment
3. Hoarding
4. Double counting
పొలంలో అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ మంది కార్మికులు ఉండి, కొందరు వెళ్లినా ఉత్పత్తి తగ్గని స్థితిని ఏమంటారు?
1. బహిరంగ నిరుద్యోగం
2. కాలానుగుణ నిరుద్యోగం
3. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం (Disguised unemployment)
4. చక్రీయ నిరుద్యోగం
సమాధానం
C. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం (Disguised unemployment)
More workers on a farm than are needed, so some can leave without lowering output, is called
1. Open unemployment
2. Seasonal unemployment
3. Disguised unemployment
4. Cyclical unemployment
వ్యవసాయంలో లాగా సంవత్సరంలో కొన్ని నెలలు మాత్రమే పని ఉండటం వల్ల కలిగేది
1. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం
2. కాలానుగుణ నిరుద్యోగం (Seasonal unemployment)
3. నిర్మాణాత్మక నిరుద్యోగం
4. చక్రీయ నిరుద్యోగం
సమాధానం
B. కాలానుగుణ నిరుద్యోగం (Seasonal unemployment)
Work only in some months of the year, as in farming, causes
1. Disguised unemployment
2. Seasonal unemployment
3. Structural unemployment
4. Cyclical unemployment
సంఘటిత రంగంలోని కార్మికులకు సాధారణంగా లభించేది
1. అసలు నమోదు ఉండదు
2. క్రమరహిత రోజువారీ ఆదాయం
3. ఎలాంటి ప్రయోజనాలూ ఉండవు
4. నిర్ణీత పని గంటలు మరియు క్రమమైన వేతనం
సమాధానం
D. నిర్ణీత పని గంటలు మరియు క్రమమైన వేతనం
Workers in the organised sector usually get
1. No registration at all
2. Irregular daily income
3. No benefits of any kind
4. Fixed hours and regular pay
MGNREGA ఒక గ్రామీణ కుటుంబానికి గరిష్ఠంగా ఎన్ని రోజుల వరకు నైపుణ్యం అవసరం లేని పనికి చట్టబద్ధ హక్కు ఇస్తుంది?
1. సంవత్సరానికి 100 రోజులు
2. సంవత్సరానికి 200 రోజులు
3. సంవత్సరానికి 150 రోజులు
4. సంవత్సరానికి 50 రోజులు
సమాధానం
A. సంవత్సరానికి 100 రోజులు
MGNREGA gives a rural household a legal right to unskilled work for up to
1. 100 days a year
2. 200 days a year
3. 150 days a year
4. 50 days a year
కింది వాటిలో డబ్బు విధి కానిది ఏది?
1. విలువ కొలమానం
2. విలువ నిల్వ సాధనం
3. వినిమయ మాధ్యమం
4. వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయడం
సమాధానం
D. వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయడం
Which of these is NOT a function of money?
1. Measure of value
2. Store of value
3. Medium of exchange
4. Producing goods
వస్తు మార్పిడికి (Barter) అవసరమైనది
1. స్థిర వడ్డీ రేటు
2. కేంద్ర బ్యాంకు
3. అవసరాల ద్వంద్వ సమ్మేళనం (Double coincidence of wants)
4. చెక్కు పుస్తకం
సమాధానం
C. అవసరాల ద్వంద్వ సమ్మేళనం (Double coincidence of wants)
Barter needs a
1. Fixed interest rate
2. Central bank
3. Double coincidence of wants
4. Cheque book
భారతదేశంలో కరెన్సీ నోట్లను (ఒక రూపాయి నోటు మినహా) జారీ చేసేది
1. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
2. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా
3. భారత ప్రభుత్వం
4. NABARD
సమాధానం
A. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
In India, currency notes (except the one-rupee note) are issued by the
1. Reserve Bank of India
2. State Bank of India
3. Government of India
4. NABARD
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ స్థాపించిన సంవత్సరం
1. 1949
2. 1935
3. 1947
4. 1969
సమాధానం
B. 1935
The Reserve Bank of India was set up in
1. 1949
2. 1935
3. 1947
4. 1969
RBI బ్యాంకులకు స్వల్పకాలిక రుణం ఇచ్చే రేటును ఏమంటారు?
1. రెపో రేటు (Repo rate)
2. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి
3. రివర్స్ రెపో రేటు
4. NABARD బ్యాంక్ రేటు
సమాధానం
A. రెపో రేటు (Repo rate)
The rate at which the RBI lends short-term money to banks is the
1. Repo rate
2. Cash reserve ratio
3. Reverse repo rate
4. Bank rate of NABARD
బ్యాంకు తన డిపాజిట్లలో నగదు రూపంలో RBI వద్ద ఉంచాల్సిన వాటా
1. రివర్స్ రెపో రేటు
2. రెపో రేటు
3. చట్టబద్ధ ద్రవ్యత నిష్పత్తి
4. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR)
సమాధానం
D. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR)
The share of deposits a bank must keep with the RBI as cash is the
1. Reverse repo rate
2. Repo rate
3. Statutory Liquidity Ratio
4. Cash Reserve Ratio
డిపాజిట్లలో నిర్ణీత వాటాగా బ్యాంకులు ఉంచే బంగారం, ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలు దేనిని ఏర్పరుస్తాయి?
1. రెపో రేటు
2. చట్టబద్ధ ద్రవ్యత నిష్పత్తి (SLR)
3. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి
4. రివర్స్ రెపో రేటు
సమాధానం
B. చట్టబద్ధ ద్రవ్యత నిష్పత్తి (SLR)
Gold and government securities held by banks as a fixed share of deposits form the
1. Repo rate
2. Statutory Liquidity Ratio
3. Cash Reserve Ratio
4. Reverse repo rate
RBI రెపో రేటును పెంచితే కలిగే అవకాశమున్న ప్రభావం
1. ధరలు ఎప్పుడూ సున్నాకు పడిపోతాయి
2. రుణాలు చవకవుతాయి
3. రుణాలు ఖరీదవుతాయి
4. బ్యాంకులు డిపాజిట్లు తీసుకోవడం ఆపేస్తాయి
సమాధానం
C. రుణాలు ఖరీదవుతాయి
If the RBI raises the repo rate, the likely effect is that
1. Prices always fall to zero
2. Loans become cheaper
3. Loans become costlier
4. Banks stop taking deposits
వ్యవసాయ, గ్రామీణ రుణాలకు అత్యున్నత సంస్థ
1. NABARD
2. SEBI
3. SIDBI
4. NPCI
సమాధానం
A. NABARD
The apex institution for agriculture and rural credit is
1. NABARD
2. SEBI
3. SIDBI
4. NPCI
రుణానికి బదులుగా రుణగ్రహీత ఇచ్చే భద్రతను ఏమంటారు?
1. ప్రీమియం
2. డివిడెండ్
3. తనఖా (Collateral)
4. సబ్సిడీ
సమాధానం
C. తనఖా (Collateral)
Security given by a borrower against a loan is called
1. Premium
2. Dividend
3. Collateral
4. Subsidy
అనధికారిక రుణ లక్షణం ఏది?
1. బ్యాంకుల కంటే తక్కువ వడ్డీ
2. తరచుగా చాలా ఎక్కువ వడ్డీ, పర్యవేక్షణ లేకపోవడం
3. RBI పర్యవేక్షణ
4. బ్యాంకు ఖాతా అవసరం
సమాధానం
B. తరచుగా చాలా ఎక్కువ వడ్డీ, పర్యవేక్షణ లేకపోవడం
Which is a feature of informal credit?
1. Lower interest than banks
2. Often very high interest and no supervision
3. Supervised by the RBI
4. Needs a bank account
స్వయం సహాయక బృందాలు (Self Help Groups) సభ్యులకు ప్రధానంగా ఎలా సహాయపడతాయి?
1. కరెన్సీ ముద్రించడం
2. రెపో రేటును నిర్ణయించడం
3. వినియోగదారుల కోర్టులు నడపడం
4. పొదుపులను కూడబెట్టి చిన్న రుణాలు ఇవ్వడం
సమాధానం
D. పొదుపులను కూడబెట్టి చిన్న రుణాలు ఇవ్వడం
Self Help Groups mainly help members by
1. Printing currency
2. Setting the repo rate
3. Running consumer courts
4. Pooling savings and giving small loans
ప్రధానమంత్రి జన్ ధన్ యోజన ప్రధానంగా దేనికోసం?
1. ప్రతి కుటుంబానికి బ్యాంకు ఖాతా ఇవ్వడం
2. దిగుమతి సుంకాలు తగ్గించడం
3. WTO ప్రారంభించడం
4. ఒక రూపాయి నోటు జారీ చేయడం
సమాధానం
A. ప్రతి కుటుంబానికి బ్యాంకు ఖాతా ఇవ్వడం
The Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana is mainly meant for
1. Giving every household a bank account
2. Cutting import duties
3. Starting the WTO
4. Issuing the one-rupee note
తక్షణ మొబైల్ చెల్లింపు వ్యవస్థ UPIని అభివృద్ధి చేసినది
1. NABARD
2. RBI పన్నుల బోర్డు
3. SEBI
4. NPCI
సమాధానం
D. NPCI
UPI, the instant mobile payment system, was developed by
1. NABARD
2. RBI Board of Taxes
3. SEBI
4. NPCI
భారతదేశంలో LPG సంస్కరణలు ప్రారంభమైన సంవత్సరం
1. 1971
2. 1991
3. 2001
4. 1985
సమాధానం
B. 1991
India's LPG reforms started in
1. 1971
2. 1991
3. 2001
4. 1985
ఆర్థికశాస్త్రంలో LPG అంటే
1. లైసెన్స్, లాభం, వృద్ధి
2. రుణం, చెల్లింపు, గ్రాంట్
3. సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ (Liberalisation, Privatisation, Globalisation)
4. శ్రమ, ఉత్పత్తి, వస్తువులు
సమాధానం
C. సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ (Liberalisation, Privatisation, Globalisation)
In economics, LPG stands for
1. Licence, Profit, Growth
2. Loan, Payment, Grant
3. Liberalisation, Privatisation, Globalisation
4. Labour, Production, Goods
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది?
1. జెనీవా
2. పారిస్
3. వాషింగ్టన్
4. న్యూయార్క్
సమాధానం
A. జెనీవా
The headquarters of the World Trade Organization is in
1. Geneva
2. Paris
3. Washington
4. New York
ఒకటికి మించి దేశాల్లో ఉత్పత్తిని నియంత్రించే కంపెనీ
1. స్వయం సహాయక బృందం
2. బహుళజాతి కంపెనీ (Multinational company)
3. సహకార సంఘం
4. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ
సమాధానం
B. బహుళజాతి కంపెనీ (Multinational company)
A company that controls production in more than one country is a
1. Self Help Group
2. Multinational company
3. Cooperative society
4. Public sector unit
ఒక విదేశీ కంపెనీ భారతదేశంలో కర్మాగారం పెట్టడం దేనికి ఉదాహరణ?
1. నిల్వ చేసి ధరలు పెంచడం
2. ప్రచ్ఛన్న ఉపాధి
3. ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి (FDI)
4. వస్తు మార్పిడి
సమాధానం
C. ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడి (FDI)
A foreign company setting up a factory in India is an example of
1. Hoarding
2. Disguised employment
3. Foreign direct investment
4. Barter
2019 వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం ఏ సంవత్సరం చట్టం స్థానంలో వచ్చింది?
1. 1991
2. 1976
3. 2005
4. 1986
సమాధానం
D. 1986
The Consumer Protection Act of 2019 replaced the Act of
1. 1991
2. 1976
3. 2005
4. 1986
భారతదేశంలో జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవాన్ని జరుపుకునే తేదీ
1. అక్టోబర్ 2
2. జనవరి 26
3. డిసెంబర్ 24
4. మార్చి 15
సమాధానం
C. డిసెంబర్ 24
National Consumer Day in India is observed on
1. 2 October
2. 26 January
3. 24 December
4. 15 March
అగ్‌మార్క్ (Agmark) నాణ్యత గుర్తును ఇచ్చేది
1. ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులకు
2. బంగారు ఆభరణాలకు
3. నిర్వహణ వ్యవస్థలకు
4. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు
సమాధానం
D. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు
The Agmark quality mark is given to
1. Electronic goods
2. Gold jewellery
3. Management systems
4. Farm products
వినియోగదారుల కోర్టులను ఏ మూడు స్థాయిల్లో ఏర్పాటు చేస్తారు?
1. జిల్లా, రాష్ట్ర, జాతీయ
2. గ్రామ, బ్లాక్, జిల్లా
3. జోన్, సర్కిల్, ప్రాంతం
4. తాలూకా, రాష్ట్ర, కేంద్ర
సమాధానం
A. జిల్లా, రాష్ట్ర, జాతీయ
Consumer courts are set up at which three levels?
1. District, State and National
2. Village, Block and District
3. Zone, Circle and Region
4. Taluk, State and Union
ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. గనుల తవ్వకం ప్రాథమిక రంగ కార్యకలాపం. 2. బీమా ద్వితీయ రంగ కార్యకలాపం. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the sectors of the economy. 1. Mining is a primary sector activity. 2. Insurance is a secondary sector activity.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
రెపో రేటు గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. రెపో రేటు తగ్గితే సాధారణంగా బ్యాంకు రుణాలు చవకవుతాయి. 2. రెపో రేటు అంటే RBI బ్యాంకుల నుంచి అప్పు తీసుకునే రేటు. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the repo rate. 1. A fall in the repo rate generally makes bank loans cheaper. 2. The repo rate is the rate at which the RBI borrows from banks.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
భారతదేశంలో బ్యాంకింగ్ గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఒక రూపాయి నోటును భారత ప్రభుత్వం జారీ చేస్తుంది. 2. సహకార బ్యాంకులు అధికారిక రుణ వ్యవస్థలో భాగం. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about banking in India. 1. The one-rupee note is issued by the Government of India. 2. Cooperative banks are part of formal credit.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
నిరుద్యోగం గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. వ్యవసాయంలో ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం సాధారణం. 2. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగంలో అదనపు కార్మికులను తొలగిస్తే ఉత్పత్తి గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about unemployment. 1. Disguised unemployment is common in agriculture. 2. In disguised unemployment, removing extra workers lowers output greatly.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
అధికారిక రుణం గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది RBI పర్యవేక్షణలో ఉంటుంది. 2. ఇది ఎల్లప్పుడూ వడ్డీ వ్యాపారుల కంటే ఎక్కువ వడ్డీ రేటును కలిగి ఉంటుంది. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about formal credit. 1. It is supervised by the RBI. 2. It always carries a higher interest rate than moneylenders.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
WTO గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది 1995లో ప్రారంభమైంది. 2. ఇది GATT స్థానంలో వచ్చింది. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about the WTO. 1. It began in 1995. 2. It replaced GATT.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వినియోగదారుల హక్కుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. సమాచారం పొందే హక్కు కొనుగోలుదారుకు వస్తువుల నాణ్యత, ధరను తెలుసుకునే అవకాశం ఇస్తుంది. 2. పరిహారం కోరే హక్కు అంటే మోసపోయినప్పుడు వినియోగదారులు కోర్టులను ఆశ్రయించవచ్చు. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about consumer rights. 1. The right to be informed lets a buyer know the quality and price of goods. 2. The right to seek redress means consumers can approach courts when cheated.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
NABARD, RBI గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. RBI భారతదేశ కేంద్ర బ్యాంకు. 2. NABARD కరెన్సీ నోట్లను జారీ చేస్తుంది. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the NABARD and RBI. 1. RBI is the central bank of India. 2. NABARD issues currency notes.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
MGNREGA గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పని చేసే చట్టబద్ధ హక్కును ఇస్తుంది. 2. ఇది నగరాల్లో నైపుణ్యం గల కార్యాలయ ఉద్యోగాలను ఇస్తుంది. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about MGNREGA. 1. It gives a legal right to work in rural areas. 2. It gives skilled office jobs in cities.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
GDP గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. కేవలం తుది వస్తువులు, సేవలను మాత్రమే లెక్కిస్తారు. 2. తిరిగి అమ్మడానికి కొన్న వస్తువులను ఎల్లప్పుడూ రెండుసార్లు లెక్కిస్తారు. ఏ ప్రకటన(లు) సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about GDP. 1. Only final goods and services are counted. 2. Goods bought for resale are always counted twice.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పదాన్ని (ఎడమ) దాని అర్థంతో (కుడి) జతపరచండి. P. తనఖా (Collateral) Q. CRR R. సరళీకరణ S. ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం
1. P-రుణానికి భద్రత, Q-వాణిజ్యంపై తక్కువ నియంత్రణలు, R-RBI వద్ద ఉంచిన నగదు, S-ఉద్యోగంలో అదనపు కార్మికులు
2. P-రుణానికి భద్రత, Q-RBI వద్ద ఉంచిన నగదు, R-వాణిజ్యంపై తక్కువ నియంత్రణలు, S-ఉద్యోగంలో అదనపు కార్మికులు
3. P-RBI వద్ద ఉంచిన నగదు, Q-రుణానికి భద్రత, R-వాణిజ్యంపై తక్కువ నియంత్రణలు, S-ఉద్యోగంలో అదనపు కార్మికులు
4. P-రుణానికి భద్రత, Q-RBI వద్ద ఉంచిన నగదు, R-ఉద్యోగంలో అదనపు కార్మికులు, S-వాణిజ్యంపై తక్కువ నియంత్రణలు
సమాధానం
B. P-రుణానికి భద్రత, Q-RBI వద్ద ఉంచిన నగదు, R-వాణిజ్యంపై తక్కువ నియంత్రణలు, S-ఉద్యోగంలో అదనపు కార్మికులు
Match the term (left) with its meaning (right). P. Collateral Q. CRR R. Liberalisation S. Disguised unemployment
1. P-security for loan, Q-fewer controls on trade, R-cash kept with RBI, S-extra workers in a job
2. P-security for loan, Q-cash kept with RBI, R-fewer controls on trade, S-extra workers in a job
3. P-cash kept with RBI, Q-security for loan, R-fewer controls on trade, S-extra workers in a job
4. P-security for loan, Q-cash kept with RBI, R-extra workers in a job, S-fewer controls on trade
నాణ్యత గుర్తును (ఎడమ) ఉత్పత్తితో (కుడి) జతపరచండి. P. అగ్‌మార్క్ Q. హాల్‌మార్క్ R. FSSAI S. ISI
1. P-ఆహారం, Q-బంగారం, R-వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, S-పారిశ్రామిక వస్తువులు
2. P-వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, Q-బంగారం, R-ఆహారం, S-పారిశ్రామిక వస్తువులు
3. P-బంగారం, Q-వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, R-ఆహారం, S-పారిశ్రామిక వస్తువులు
4. P-వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, Q-బంగారం, R-పారిశ్రామిక వస్తువులు, S-ఆహారం
సమాధానం
B. P-వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, Q-బంగారం, R-ఆహారం, S-పారిశ్రామిక వస్తువులు
Match the quality mark (left) with the product (right). P. Agmark Q. Hallmark R. FSSAI S. ISI
1. P-food, Q-gold, R-farm produce, S-industrial goods
2. P-farm produce, Q-gold, R-food, S-industrial goods
3. P-gold, Q-farm produce, R-food, S-industrial goods
4. P-farm produce, Q-gold, R-industrial goods, S-food
తేదీని (ఎడమ) సంఘటనతో (కుడి) జతపరచండి. P. డిసెంబర్ 24 Q. మార్చి 15 R. 1991 S. 1935
1. P-ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం, Q-జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, R-LPG సంస్కరణలు, S-RBI స్థాపన
2. P-జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, Q-ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం, R-RBI స్థాపన, S-LPG సంస్కరణలు
3. P-LPG సంస్కరణలు, Q-RBI స్థాపన, R-జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, S-ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం
4. P-జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, Q-ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం, R-LPG సంస్కరణలు, S-RBI స్థాపన
సమాధానం
D. P-జాతీయ వినియోగదారుల దినోత్సవం, Q-ప్రపంచ వినియోగదారుల హక్కుల దినోత్సవం, R-LPG సంస్కరణలు, S-RBI స్థాపన
Match the date (left) with the event (right). P. 24 December Q. 15 March R. 1991 S. 1935
1. P-World Consumer Rights Day, Q-National Consumer Day, R-LPG reforms, S-RBI set up
2. P-National Consumer Day, Q-World Consumer Rights Day, R-RBI set up, S-LPG reforms
3. P-LPG reforms, Q-RBI set up, R-National Consumer Day, S-World Consumer Rights Day
4. P-National Consumer Day, Q-World Consumer Rights Day, R-LPG reforms, S-RBI set up

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice