విద్యుత్తు, వలయాలు, సామర్థ్యం; అయస్కాంతత్వం మరియు విద్యుదయస్కాంతత్వం
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- విద్యుత్ ప్రవాహం I = Q/t (ఆంపియర్), పొటెన్షియల్ భేదం V = W/Q (వోల్ట్), ఓమ్ నియమం V = IR (నిరోధం ప్రమాణం ఓమ్). శ్రేణిలో నిరోధాలు కూడతాయి; సమాంతరంలో వాటి వ్యుత్క్రమాలు కూడతాయి. సామర్థ్యం P = VI = I²R = V²/R.
- కిర్కాఫ్ ప్రవాహ నియమం: ఒక సంధిలోకి ప్రవేశించే మొత్తం ప్రవాహం, దాని నుంచి బయటకు వెళ్లే మొత్తం ప్రవాహానికి సమానం. కిర్కాఫ్ వోల్టేజ్ నియమం: సంవృత వలయం చుట్టూ పొటెన్షియల్ మార్పుల బీజీయ మొత్తం సున్నా.
- విద్యుత్ ప్రవాహం అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది (ఆయర్‌స్టెడ్). అయస్కాంత క్షేత్రంలో ప్రవాహం గల వాహకం బలాన్ని అనుభవిస్తుంది (మోటార్, ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం); మారుతున్న అయస్కాంత అభివాహం EMF ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది (జనరేటర్, ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం).
ఆవేశం, విద్యుత్ ప్రవాహం మరియు పొటెన్షియల్ భేదం
విద్యుత్ ఆవేశాన్ని కూలూంబ్ (C) లో కొలుస్తారు. ఒక ఎలక్ట్రాన్ ఆవేశం సుమారు 1.6 x 10⁻¹⁹ C, కాబట్టి 1 C అంటే సుమారు 6.25 x 10¹⁸ ఎలక్ట్రాన్ల ఆవేశం. సజాతి ఆవేశాలు వికర్షించుకుంటాయి; విజాతి ఆవేశాలు ఆకర్షించుకుంటాయి.
- విద్యుత్ ప్రవాహం: ఆవేశ ప్రవాహ రేటు, I = Q / t. ప్రమాణం: ఆంపియర్ (A) = సెకనుకు 1 కూలూంబ్. సంప్రదాయం ప్రకారం, ప్రవాహం సెల్ బయట ధన ధ్రువం నుంచి రుణ ధ్రువం వైపు ప్రవహిస్తుంది; ఇది ఎలక్ట్రాన్ల కదలికకు వ్యతిరేక దిశ. దీనిని అమ్మీటర్ తో కొలుస్తారు; దీనిని శ్రేణిలో కలుపుతారు.
- పొటెన్షియల్ భేదం: ప్రమాణ ఆవేశానికి జరిగిన పని, V = W / Q. ప్రమాణం: వోల్ట్ (V) = కూలూంబ్‌కు 1 జౌల్. దీనిని వోల్ట్‌మీటర్ తో కొలుస్తారు; దీనిని భాగం ఇరువైపులా సమాంతరంగా కలుపుతారు.
- సెల్ యొక్క EMF అంటే దాని నుంచి ప్రవాహం తీసుకోనప్పుడు దాని పొటెన్షియల్ భేదం. EMF E, అంతర నిరోధం r గల సెల్ బాహ్య నిరోధం R కు ప్రవాహం ఇస్తే I = E / (R + r).
ఓమ్ నియమం మరియు నిరోధం
ఓమ్ నియమం: స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద, వాహకం గుండా ప్రవాహం దాని ఇరువైపుల పొటెన్షియల్ భేదానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది: V = I R. నిరోధం R ను ఓమ్ (Ω) లో కొలుస్తారు. ఓమిక్ వాహకం యొక్క V-I గ్రాఫ్ మూలబిందువు గుండా పోయే సరళరేఖ.
విశిష్ట నిరోధం (రెసిస్టివిటీ): R = ρ L / A, ఇక్కడ L పొడవు, A పరిచ్ఛేద వైశాల్యం. నిరోధం పొడవుతో పెరుగుతుంది, వైశాల్యంతో తగ్గుతుంది; వ్యాసాన్ని రెట్టింపు చేస్తే నిరోధం నాలుగవ వంతు అవుతుంది. విశిష్ట నిరోధం ρ పదార్థం మరియు ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడుతుంది, ఆకారంపై కాదు (ప్రమాణం Ω m). లోహాలకు విశిష్ట నిరోధం తక్కువ; మిశ్రమ లోహాలకు (నిక్రోమ్, మాంగనిన్, కాన్స్టాంటన్) ఎక్కువ, ఉష్ణోగ్రతతో వాటి మార్పు స్వల్పం. లోహాల నిరోధం ఉష్ణోగ్రతతో పెరుగుతుంది.
వాహకాలు: లోహాలు, గ్రాఫైట్. బంధకాలు (ఇన్సులేటర్లు): రబ్బరు, గాజు, పొడి కలప, ప్లాస్టిక్. బల్బు తంతువుకు టంగ్‌స్టన్ (అధిక ద్రవీభవన స్థానం) వాడతారు; ఉష్ణం ఇచ్చే మూలకాలకు నిక్రోమ్ వాడతారు.
శ్రేణి మరియు సమాంతర సంయోగాలు
| లక్షణం | శ్రేణి | సమాంతరం |
|---|---|---|
| ప్రవాహం | అన్నింటిలో సమానం | శాఖల మధ్య విభజన అవుతుంది |
| పొటెన్షియల్ భేదం | విభజన అవుతుంది | అన్నింటి ఇరువైపులా సమానం |
| తుల్య నిరోధం | R = R₁ + R₂ + R₃ | 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + 1/R₃ |
| ప్రభావం | మొత్తం R అతి పెద్దదాని కంటే ఎక్కువ | మొత్తం R అతి చిన్నదాని కంటే తక్కువ |
| ఒక పరికరం విఫలమైతే | మొత్తం వలయం తెగిపోతుంది | మిగతావి పని చేస్తూనే ఉంటాయి |
గృహ ఉపకరణాలను సమాంతరంగా కలుపుతారు, అప్పుడు ప్రతిదానికీ పూర్తి మెయిన్స్ వోల్టేజ్ అందుతుంది మరియు ప్రతిదీ స్వతంత్రంగా పనిచేస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 1: 2 Ω, 3 Ω మరియు 5 Ω శ్రేణిలో 10 Ω ఇస్తాయి. 20 V సరఫరా I = 2 A ఇస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 2: 6 Ω మరియు 3 Ω సమాంతరంలో: 1/R = 1/6 + 1/3 = 1/2, కాబట్టి R = 2 Ω. రెండు నిరోధాలకు, R = (R₁R₂)/(R₁ + R₂) = 18/9 = 2 Ω.
కిర్కాఫ్ నియమాలు
- సంధి (ప్రవాహ) నియమం: ఏ సంధిలోనైనా, లోపలికి వచ్చే ప్రవాహాల మొత్తం బయటకు వెళ్లే ప్రవాహాల మొత్తానికి సమానం. ఇది ఆవేశ నిత్యత్వం.
- లూప్ (వోల్టేజ్) నియమం: ఏ సంవృత వలయంలోనైనా, EMF ల బీజీయ మొత్తం పొటెన్షియల్ పతనాల (I R) బీజీయ మొత్తానికి సమానం. ఇది శక్తి నిత్యత్వం.
ఉదాహరణ: ఒక సంధిలోకి 3 A మరియు 2 A వస్తాయి, ఒక తీగలో 1 A బయటకు వెళ్తుంది. రెండవ తీగలో ప్రవాహం 4 A.
ఉష్ణ ప్రభావం, సామర్థ్యం మరియు గృహ వలయాలు
జౌల్ ఉష్ణ నియమం: H = I² R t. దీనిని ఎలక్ట్రిక్ హీటర్, ఇస్త్రీ పెట్టె, గీజర్, టోస్టర్ మరియు బల్బులో వినియోగిస్తారు. ఫ్యూజ్ తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం గల తీగ, దీనిని శ్రేణిలో కలుపుతారు; ప్రవాహం చాలా ఎక్కువైతే ఇది కరిగి ఉపకరణాలను రక్షిస్తుంది. సాధారణ ప్రవాహం కంటే కొంచెం ఎక్కువ రేటింగ్ గల ఫ్యూజ్ ఎంచుకోవాలి (220 V పై 1 kW ఉపకరణం సుమారు 4.5 A తీసుకుంటుంది, కాబట్టి 5 A ఫ్యూజ్ సరిపోతుంది).
విద్యుత్ సామర్థ్యం: P = VI = I²R = V²/R; ప్రమాణం వాట్. kWh లో శక్తి = సామర్థ్యం (kW) x కాలం (గంటలు). 100 W బల్బును 10 గంటలు వాడితే 1 kWh (ఒక యూనిట్) వినియోగమవుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 3: 2 A ప్రవహించే 5 Ω నిరోధకంలో 10 s లో ఉష్ణం = 2² x 5 x 10 = 200 J.
సాధించిన ఉదాహరణ 4: 220 V పై 100 W బల్బు నిరోధం V²/P = 220²/100 = 484 Ω.
గృహ వైరింగ్: భారతదేశంలో మెయిన్స్ సరఫరా సుమారు 220 V AC, 50 Hz. మూడు తీగలు: లైవ్ (ఫేజ్), న్యూట్రల్ మరియు ఎర్త్. లైవ్ తీగ ప్రవాహాన్ని తీసుకువెళ్తుంది మరియు దానిలో ఫ్యూజ్, స్విచ్ ఉంటాయి; ఎర్త్ తీగ ఉపకరణం లోహపు భాగాన్ని భూమికి కలిపి షాక్‌ను నివారిస్తుంది. లైవ్ మరియు న్యూట్రల్ తాకినప్పుడు షార్ట్ సర్క్యూట్ ఏర్పడుతుంది, ప్రవాహం చాలా పెద్దదవుతుంది; ఒకే వలయంపై చాలా ఉపకరణాలు ఉండటం ఓవర్‌లోడింగ్. ఇప్పుడు చాలా ఇళ్లలో ఫ్యూజ్ స్థానంలో MCB (మినియేచర్ సర్క్యూట్ బ్రేకర్) వాడుతున్నారు.
అయస్కాంతత్వం
అయస్కాంతానికి రెండు ధ్రువాలు ఉంటాయి, ఉత్తరం మరియు దక్షిణం; సజాతి ధ్రువాలు వికర్షించుకుంటాయి, విజాతి ధ్రువాలు ఆకర్షించుకుంటాయి. స్వేచ్ఛగా వేలాడదీసిన అయస్కాంతం ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో నిలుస్తుంది. అయస్కాంతాన్ని విడివిడి ఒంటరి ధ్రువాలుగా విరగ్గొట్టలేము.
అయస్కాంత క్షేత్ర రేఖలు అయస్కాంతం బయట ఉత్తరం నుంచి దక్షిణం వైపు, లోపల దక్షిణం నుంచి ఉత్తరం వైపు సాగుతాయి. అవి సంవృత వక్రాలుగా ఉంటాయి, ఎప్పుడూ ఖండించుకోవు, క్షేత్రం బలంగా ఉన్న చోట దగ్గరగా ఉంటాయి. భూమి ఒక పెద్ద దండాయస్కాంతంలా ప్రవర్తిస్తుంది.
అయస్కాంత పదార్థాలు: ఇనుము, కోబాల్ట్, నికెల్ (ఫెర్రోమాగ్నెటిక్). తాత్కాలిక అయస్కాంతాలు మరియు విద్యుదయస్కాంతాలకు మెత్తటి ఇనుము వాడతారు; శాశ్వత అయస్కాంతాలకు ఉక్కు వాడతారు.
విద్యుదయస్కాంతత్వం
ఆయర్‌స్టెడ్ ప్రయోగం: ప్రవాహం గల తీగ దగ్గర ఉన్న దిక్సూచి ముల్లును విక్షేపం చెందిస్తుంది; దీని ద్వారా విద్యుత్ ప్రవాహం అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుందని తెలిసింది. సరళ తీగ చుట్టూ క్షేత్రం ఏకకేంద్ర వృత్తాలుగా ఉంటుంది; దాని దిశను కుడిచేతి బొటనవేలి నియమం తెలుపుతుంది (బొటనవేలు ప్రవాహం వైపు, వంచిన వేళ్లు క్షేత్ర దిశను చూపుతాయి). ప్రవాహం ఎక్కువైతే క్షేత్రం బలంగా ఉంటుంది, దూరంతో క్షేత్రం బలహీనపడుతుంది.
సోలనాయిడ్ (అనేక చుట్లు గల తీగచుట్ట) క్షేత్రం దండాయస్కాంత క్షేత్రంలా ఉంటుంది: లోపల ఏకరీతిగా ఉంటుంది, ఒక ఉత్తర మరియు ఒక దక్షిణ చివర ఉంటాయి. విద్యుదయస్కాంతం అంటే సోలనాయిడ్ లోపల మెత్తటి ఇనుప కోర్; దాని బలం చుట్ల సంఖ్య, ప్రవాహం మరియు కోర్‌పై ఆధారపడుతుంది. దీనిని విద్యుత్ గంటలు, తుక్కు ఎత్తే క్రేన్లు మరియు రిలేలలో వాడతారు.
ప్రవాహం గల వాహకంపై బలం: అయస్కాంత క్షేత్రంలోని వాహకం బలాన్ని అనుభవిస్తుంది; ప్రవాహం క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్నప్పుడు ఈ బలం గరిష్టం. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం: బొటనవేలు, చూపుడు వేలు మరియు మధ్యవేలు పరస్పరం లంబంగా: చూపుడు వేలు = క్షేత్రం, మధ్యవేలు = ప్రవాహం, బొటనవేలు = బలం (చలనం). ఇది విద్యుత్ మోటార్ పని సూత్రం; ఇది విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మారుస్తుంది; దీని భాగాలలో ఆర్మేచర్ కాయిల్, స్ప్లిట్-రింగ్ కమ్యుటేటర్, బ్రష్‌లు మరియు అయస్కాంతాలు ఉంటాయి.
విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ (ఫారడే): కాయిల్ గుండా మారుతున్న అయస్కాంత అభివాహం EMF ను మరియు ప్రవాహాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది. లెంజ్ నియమం: ప్రేరిత ప్రవాహం దానిని ఉత్పత్తి చేసిన మార్పును వ్యతిరేకిస్తుంది. ఫ్లెమింగ్ కుడిచేతి నియమం ప్రేరిత ప్రవాహ దిశను తెలుపుతుంది (చూపుడు వేలు = క్షేత్రం, బొటనవేలు = చలనం, మధ్యవేలు = ప్రవాహం). ఇది జనరేటర్ (డైనమో) సూత్రం; ఇది యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మారుస్తుంది. AC జనరేటర్ స్లిప్ రింగులను వాడుతుంది; DC జనరేటర్ స్ప్లిట్-రింగ్ కమ్యుటేటర్‌ను వాడుతుంది.
ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ అన్యోన్య ప్రేరణపై పనిచేస్తుంది మరియు AC తో మాత్రమే పనిచేస్తుంది. Vs/Vp = Ns/Np. స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ద్వితీయ కాయిల్‌లో ఎక్కువ చుట్లు ఉండి వోల్టేజ్‌ను పెంచుతుంది; స్టెప్-డౌన్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో తక్కువ చుట్లు ఉంటాయి. నష్టాన్ని (I²R) తగ్గించడానికి విద్యుత్తును అధిక వోల్టేజ్ వద్ద ప్రసారం చేస్తారు.
తరగతి గది కోణం
- సెల్, నిక్రోమ్ తీగ, అమ్మీటర్ మరియు వోల్ట్‌మీటర్‌తో ఓమ్ నియమాన్ని పరీక్షించండి; V ను I కు వ్యతిరేకంగా గీసి సరళరేఖను చూపండి.
- దండాయస్కాంతం పైన ఉంచిన కార్డుపై ఇనుప రజను చల్లి, నెమ్మదిగా తట్టి క్షేత్ర రేఖల నమూనాను చూపండి.
- గాల్వనోమీటర్‌కు కలిపిన కాయిల్‌లోకి దండాయస్కాంతాన్ని లోపలికి, బయటికి కదపండి; అయస్కాంతం కదులుతున్నప్పుడు మాత్రమే ముల్లు విక్షేపం చెందుతుంది, ఇది ప్రేరణను చూపుతుంది.
- విద్యార్థులకు భద్రతా నియమాలను స్పష్టంగా చెప్పండి: బయట ఉన్న మెయిన్స్ తీగలను ఎప్పుడూ ముట్టుకోకూడదు, తడి చేతులతో స్విచ్ ముట్టుకోకూడదు, ఎల్లప్పుడూ ఎర్త్ గల ప్లగ్ వాడాలి.
పరీక్షలో తప్పులు జరిగే చోట్లు
- అమ్మీటర్ శ్రేణిలో, వోల్ట్‌మీటర్ సమాంతరంలో ఉంటాయి.
- సంప్రదాయ ప్రవాహ దిశ ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహానికి వ్యతిరేకం.
- విశిష్ట నిరోధం పొడవు లేదా వైశాల్యంపై ఆధారపడదు; నిరోధం ఆధారపడుతుంది.
- సమాంతర నిరోధం అతి చిన్న నిరోధకం కంటే తక్కువ.
- కిలోవాట్-గంట శక్తి ప్రమాణం, సామర్థ్య ప్రమాణం కాదు.
- ఫ్యూజ్ లైవ్ తీగలో, శ్రేణిలో ఉంటుంది.
- మోటార్ ఎడమచేతి నియమాన్ని వాడుతుంది; జనరేటర్ కుడిచేతి నియమాన్ని వాడుతుంది.
- ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ DC పై పనిచేయదు.
- అయస్కాంత క్షేత్ర రేఖలు సంవృత లూపులు, అయస్కాంతం బయట N నుంచి S వైపు.
ఒక్క వాక్య సారాంశాలు
- 1. విద్యుత్ ప్రవాహ ప్రమాణం ఆంపియర్; పొటెన్షియల్ భేదానిది వోల్ట్; నిరోధానిది ఓమ్.
- 2. V = I R.
- 3. R = ρ L / A.
- 4. శ్రేణి: R = R₁ + R₂.
- 5. P = V I.
- 6. 1 kWh = 3.6 x 10⁶ J.
- 7. ఫ్యూజ్ తీగకు ద్రవీభవన స్థానం తక్కువ.
- 8. భారతదేశంలో మెయిన్స్ సరఫరా 220 V, 50 Hz AC.
- 9. విద్యుత్ ప్రవాహం అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుందని ఆయర్‌స్టెడ్ చూపించాడు.
- 10. విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణను ఫారడే కనుగొన్నాడు.
- 11. మోటార్ విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మారుస్తుంది.
- 12. జనరేటర్ యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మారుస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
విద్యుత్ ప్రవాహం యొక్క SI ప్రమాణం
- వోల్ట్
- ఓమ్
- కూలాంబ్
- ఆంపియర్
సమాధానం
D. ఆంపియర్
The SI unit of electric current is
- volt
- ohm
- coulomb
- ampere
ఒక వలయంలో అమ్మీటర్‌ను ఇలా కలుపుతారు
- సమాంతరంగా
- బ్యాటరీకి అడ్డంగా మాత్రమే
- ఏ విధంగానైనా
- శ్రేణిలో
సమాధానం
D. శ్రేణిలో
An ammeter is connected in a circuit
- in parallel
- across the battery only
- in any way
- in series
వోల్ట్‌మీటర్‌ను ఇలా కలుపుతారు
- శ్రేణిలో
- స్విచ్ తర్వాత మాత్రమే
- భాగానికి అడ్డంగా సమాంతరంగా
- ఎర్త్ తీగలో
సమాధానం
C. భాగానికి అడ్డంగా సమాంతరంగా
A voltmeter is connected
- in series
- after the switch only
- in parallel across the component
- in the earth wire
పొటెన్షియల్ భేదం యొక్క SI ప్రమాణం
- టెస్లా
- వోల్ట్
- వాట్
- ఆంపియర్
సమాధానం
B. వోల్ట్
The SI unit of potential difference is
- tesla
- volt
- watt
- ampere
ఓమ్ నియమం ప్రకారం, స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఒక వాహకం గుండా ప్రవాహం
- పొటెన్షియల్ భేదానికి విలోమానుపాతంలో ఉంటుంది
- నిరోధానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది
- పొటెన్షియల్ భేదంపై ఆధారపడదు
- పొటెన్షియల్ భేదానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది
సమాధానం
D. పొటెన్షియల్ భేదానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది
According to Ohm's law, at constant temperature the current through a conductor is
- inversely proportional to the potential difference
- proportional to the resistance
- independent of the potential difference
- proportional to the potential difference
ఏకరీతి తీగ నిరోధం దేనికి విలోమానుపాతంలో ఉంటుంది?
- పొడవు
- అడ్డుకోత వైశాల్యం
- కెల్విన్‌లో ఉష్ణోగ్రత
- నిరోధకత
సమాధానం
B. అడ్డుకోత వైశాల్యం
The resistance of a uniform wire is inversely proportional to its
- length
- area of cross-section
- temperature in kelvin
- resistivity
నిరోధకత (resistivity) ప్రమాణం
- ఓమ్ పర్ మీటర్
- ఓమ్
- ఓమ్ మీటర్
- సీమెన్స్
సమాధానం
C. ఓమ్ మీటర్
The unit of resistivity is
- ohm per metre
- ohm
- ohm metre
- siemens
గృహోపకరణాలను సమాంతరంగా కలపడానికి కారణం
- అన్నింటిలో ప్రవాహం సమానంగా ఉండటం
- తక్కువ విద్యుత్ ఖర్చు కావడం
- మొత్తం నిరోధం ఎక్కువగా ఉండటం
- ప్రతిదానికీ పూర్తి వోల్టేజ్ అందడం, స్వతంత్రంగా పనిచేయడం
సమాధానం
D. ప్రతిదానికీ పూర్తి వోల్టేజ్ అందడం, స్వతంత్రంగా పనిచేయడం
Household appliances are connected in parallel so that
- the current is the same in all
- less electricity is used
- the total resistance is large
- each gets the full voltage and works independently
ఫ్యూజ్ తీగకు ఉండేది
- శూన్య నిరోధం
- తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం
- చాలా పెద్ద వ్యాసం
- అధిక ద్రవీభవన స్థానం
సమాధానం
B. తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం
The fuse wire has
- zero resistance
- a low melting point
- a very large diameter
- a high melting point
గృహ విద్యుత్ వైరింగ్‌లో ఎర్త్ తీగను ఇక్కడ కలుపుతారు
- స్విచ్‌కు మాత్రమే
- ఉపకరణం యొక్క లోహపు శరీరానికి
- ఫ్యూజ్‌కు మాత్రమే
- బల్బ్ వద్ద న్యూట్రల్‌కు
సమాధానం
B. ఉపకరణం యొక్క లోహపు శరీరానికి
The earth wire in domestic wiring is connected to
- the switch only
- the metal body of the appliance
- the fuse only
- the neutral at the bulb
భారతదేశంలో వాడే మెయిన్స్ సరఫరా వోల్టేజ్, పౌనఃపున్యం
- 220 V మరియు 50 Hz
- 110 V మరియు 60 Hz
- 440 V మరియు 50 Hz
- 220 V మరియు 100 Hz
సమాధానం
A. 220 V మరియు 50 Hz
The mains supply voltage and frequency used in India are
- 220 V and 50 Hz
- 110 V and 60 Hz
- 440 V and 50 Hz
- 220 V and 100 Hz
ఓయర్‌స్టెడ్ ప్రయోగం చూపినది
- ఆవేశం క్వాంటీకృతమని
- కాంతి తరంగమని
- అయస్కాంతం విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుందని
- విద్యుత్ ప్రవాహం అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుందని
సమాధానం
D. విద్యుత్ ప్రవాహం అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుందని
Oersted's experiment showed that
- charge is quantised
- light is a wave
- a magnet produces current
- a current produces a magnetic field
ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం ఇచ్చేది
- అయస్కాంతం యొక్క అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ
- ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ
- అయస్కాంత క్షేత్రంలోని విద్యుత్ ప్రవాహ వాహకంపై బల దిశ
- ఒక వస్తువుపై ఆవేశం
సమాధానం
C. అయస్కాంత క్షేత్రంలోని విద్యుత్ ప్రవాహ వాహకంపై బల దిశ
Fleming's left-hand rule gives the direction of
- magnetic field of a magnet
- induced current
- force on a current-carrying conductor in a magnetic field
- charge on a body
విద్యుత్ జనరేటర్ మారుస్తుంది
- రసాయన శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా
- విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా
- యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా
- ఉష్ణాన్ని కాంతిగా
సమాధానం
C. యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా
An electric generator converts
- chemical energy into mechanical energy
- electrical energy into mechanical energy
- mechanical energy into electrical energy
- heat into light
ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ పనిచేసేది
- DC తో మాత్రమే
- AC తో అన్యోన్య ప్రేరణ సూత్రంపై
- స్థిర విద్యుత్తుపై
- ఓయర్‌స్టెడ్ ఫలితంపై
సమాధానం
B. AC తో అన్యోన్య ప్రేరణ సూత్రంపై
A transformer works on
- DC only
- mutual induction with AC
- static electricity
- Oersted's effect
విద్యుత్ బల్బ్ తంతువుకు వాడే పదార్థం
- అల్యూమినియం
- నైక్రోమ్
- రాగి
- టంగ్‌స్టన్
సమాధానం
D. టంగ్‌స్టన్
The material used for the filament of an electric bulb is
- aluminium
- nichrome
- copper
- tungsten
2 ఓమ్, 3 ఓమ్, 5 ఓమ్ నిరోధాలను శ్రేణిలో కలిపారు. తుల్య నిరోధం
- 10 ఓమ్
- 0.97 ఓమ్
- 1 ఓమ్
- 30 ఓమ్
సమాధానం
A. 10 ఓమ్
The three resistors 2 ohm, 3 ohm and 5 ohm are connected in series. The equivalent resistance is
- 10 ohm
- 0.97 ohm
- 1 ohm
- 30 ohm
6 ఓమ్, 3 ఓమ్ నిరోధాలను సమాంతరంగా కలిపారు. తుల్య నిరోధం
- 4.5 ఓమ్
- 9 ఓమ్
- 2 ఓమ్
- 18 ఓమ్
సమాధానం
C. 2 ఓమ్
Resistors of 6 ohm and 3 ohm are connected in parallel. The equivalent resistance is
- 4.5 ohm
- 9 ohm
- 2 ohm
- 18 ohm
12 V బ్యాటరీకి కలిపిన 4 ఓమ్ నిరోధం గుండా ప్రవాహం
- 0.33 A
- 48 A
- 8 A
- 3 A
సమాధానం
D. 3 A
The current through a 4 ohm resistor connected to a 12 V battery is
- 0.33 A
- 48 A
- 8 A
- 3 A
2 A ప్రవాహం 10 s పాటు ప్రవహిస్తుంది. వెళ్ళే ఆవేశం
- 20 C
- 5 C
- 0.2 C
- 12 C
సమాధానం
A. 20 C
A current of 2 A flows for 10 s. The charge that passes is
- 20 C
- 5 C
- 0.2 C
- 12 C
220 V వద్ద 5 A తీసుకునే ఉపకరణం సామర్థ్యం (పవర్)
- 1100 W
- 44 W
- 225 W
- 4400 W
సమాధానం
A. 1100 W
The power of an appliance drawing 5 A at 220 V is
- 1100 W
- 44 W
- 225 W
- 4400 W
100 W బల్బ్‌ను 10 గంటలు వాడారు. వినియోగించిన శక్తి
- 100 kWh
- 10 kWh
- 0.1 kWh
- 1 kWh
సమాధానం
D. 1 kWh
A 100 W bulb is used for 10 hours. The energy consumed is
- 100 kWh
- 10 kWh
- 0.1 kWh
- 1 kWh
2 A ప్రవాహం 10 s పాటు ప్రవహించే 5 ఓమ్ నిరోధంలో ఉత్పన్నమయ్యే ఉష్ణం
- 50 J
- 200 J
- 20 J
- 100 J
సమాధానం
B. 200 J
The heat produced in a 5 ohm resistor carrying 2 A for 10 s is
- 50 J
- 200 J
- 20 J
- 100 J
100 W, 220 V బల్బ్ నిరోధం
- 48.4 ఓమ్
- 2.2 ఓమ్
- 484 ఓమ్
- 22000 ఓమ్
సమాధానం
C. 484 ఓమ్
The resistance of a 100 W, 220 V bulb is
- 48.4 ohm
- 2.2 ohm
- 484 ohm
- 22000 ohm
తీగ అడ్డుకోత వైశాల్యం మారకుండా దాని పొడవును రెట్టింపు చేశారు. దాని నిరోధం అవుతుంది
- రెట్టింపు
- నాలుగు రెట్లు
- సగం
- మారదు
సమాధానం
A. రెట్టింపు
The length of a wire is doubled with its area of cross-section unchanged. Its resistance becomes
- double
- four times
- half
- unchanged
తీగ పొడవు మారకుండా దాని వ్యాసాన్ని రెట్టింపు చేశారు. దాని నిరోధం అవుతుంది
- నాలుగు రెట్లు
- సగం
- నాలుగో వంతు
- రెట్టింపు
సమాధానం
C. నాలుగో వంతు
The diameter of a wire is doubled with its length unchanged. Its resistance becomes
- four times
- half
- one-fourth
- double
ఒక సంధి వద్ద 3 A, 2 A లోపలికి వస్తున్నాయి, ఒక తీగలో 1 A బయటకు వెళ్తోంది. రెండో బయటకు వెళ్ళే తీగలో ప్రవాహం
- 6 A
- 4 A
- 2 A
- 1 A
సమాధానం
B. 4 A
At a junction, 3 A and 2 A enter, and 1 A leaves in one wire. The current in the other outgoing wire is
- 6 A
- 4 A
- 2 A
- 1 A
రెండు 4 ఓమ్ నిరోధాలను 4 V బ్యాటరీకి అడ్డంగా సమాంతరంగా కలిపారు. తీసుకునే మొత్తం ప్రవాహం
- 1 A
- 4 A
- 0.5 A
- 2 A
సమాధానం
D. 2 A
Two 4 ohm resistors are connected in parallel across a 4 V battery. The total current drawn is
- 1 A
- 4 A
- 0.5 A
- 2 A
2 C ఆవేశాన్ని 12 V పొటెన్షియల్ భేదం ద్వారా కదిలించడంలో జరిగిన పని
- 24 J
- 6 J
- 0.17 J
- 14 J
సమాధానం
A. 24 J
The work done in moving a charge of 2 C through a potential difference of 12 V is
- 24 J
- 6 J
- 0.17 J
- 14 J
12 V విద్యుచ్ఛాలక బలం (EMF), 1 ఓమ్ అంతర్గత నిరోధం ఉన్న ఘటాన్ని 5 ఓమ్ బాహ్య నిరోధానికి కలిపారు. ప్రవాహం
- 3 A
- 12 A
- 2 A
- 2.4 A
సమాధానం
C. 2 A
A cell of EMF 12 V and internal resistance 1 ohm is connected to an external resistance of 5 ohm. The current is
- 3 A
- 12 A
- 2 A
- 2.4 A
కింది వాటిలో ఫెర్రో అయస్కాంత పదార్థం ఏది?
- గాజు
- కలప
- రాగి
- ఇనుము
సమాధానం
D. ఇనుము
Which of the following is a ferromagnetic material?
- Glass
- Wood
- Copper
- Iron
స్టెప్-అప్ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్‌లో ప్రాథమిక చుట్టలో 100 చుట్లు, ద్వితీయ చుట్టలో 1000 చుట్లు ఉన్నాయి. ఇన్‌పుట్ 220 V అయితే, అవుట్‌పుట్ వోల్టేజ్
- 1100 V
- 2200 V
- 22 V
- 220 V
సమాధానం
B. 2200 V
A step-up transformer has 100 turns in the primary and 1000 turns in the secondary. If the input is 220 V, the output voltage is
- 1100 V
- 2200 V
- 22 V
- 220 V
1 kW హీటర్ 220 V సరఫరాపై నడుస్తుంది. అత్యంత సరైన ఫ్యూజ్ రేటింగ్
- 20 A
- 5 A
- 1 A
- 0.5 A
సమాధానం
B. 5 A
A 1 kW heater runs on a 220 V supply. The most suitable fuse rating is
- 20 A
- 5 A
- 1 A
- 0.5 A
నష్టాన్ని తగ్గించడానికి విద్యుత్తును అధిక వోల్టేజ్ వద్ద ప్రసారం చేస్తారు, ఎందుకంటే నష్టం
- ప్రవాహంపై ఆధారపడదు
- వోల్టేజ్‌కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది
- V^2 R
- I^2 R, అధిక వోల్టేజ్ అంటే తక్కువ ప్రవాహం
సమాధానం
D. I^2 R, అధిక వోల్టేజ్ అంటే తక్కువ ప్రవాహం
Power is transmitted at high voltage to reduce loss because the loss is
- independent of the current
- proportional to the voltage
- V^2 R
- I^2 R, and a higher voltage means a lower current
అయస్కాంత క్షేత్ర రేఖలు
- బయట N నుండి S వైపు మూసిన వలయాలుగా ఏర్పడతాయి
- ప్రతిచోటా సరళరేఖలుగా ఉంటాయి
- ధ్రువాల దగ్గర ఒకదానినొకటి ఖండించుకుంటాయి
- అయస్కాంతం బయట దక్షిణ ధ్రువం వద్ద మొదలై ఉత్తర ధ్రువం వద్ద ముగుస్తాయి
సమాధానం
A. బయట N నుండి S వైపు మూసిన వలయాలుగా ఏర్పడతాయి
Magnetic field lines
- form closed loops, from N to S outside the magnet
- are straight lines everywhere
- cross each other near the poles
- begin at the south pole and end at the north pole outside the magnet
విద్యుదయస్కాంతం కోర్‌ను మెత్తని ఇనుముతో చేస్తారు, ఎందుకంటే అది
- శాశ్వత అయస్కాంతం కావడం వల్ల
- సులభంగా అయస్కాంతీకరణం, అయస్కాంత విహీనం చెందడం వల్ల
- అధిక నిరోధం కలిగి ఉండటం వల్ల
- చౌకగా, తేలికగా ఉండటం వల్ల మాత్రమే
సమాధానం
B. సులభంగా అయస్కాంతీకరణం, అయస్కాంత విహీనం చెందడం వల్ల
The core of an electromagnet is made of soft iron because it
- is a permanent magnet
- is easily magnetised and demagnetised
- has high resistance
- is cheap and light only
దండాయస్కాంతాన్ని చుట్టలోకి, బయటకు కదిలించినప్పుడు గాల్వనోమీటర్ విక్షేపం చెందడానికి కారణం
- అయస్కాంతం తీగను వేడి చేయడం
- చుట్ట వేడెక్కడం
- మారే అయస్కాంత అభివాహం EMF ను ప్రేరేపించడం
- అయస్కాంతం తన ఆవేశాన్ని ఇవ్వడం
సమాధానం
C. మారే అయస్కాంత అభివాహం EMF ను ప్రేరేపించడం
When a bar magnet is moved in and out of a coil, the galvanometer deflects because
- the magnet heats the wire
- the coil becomes hot
- a changing magnetic flux induces an EMF
- the magnet gives its charge
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. సంప్రదాయ విద్యుత్ ప్రవాహం ఘటం బయట ధన టెర్మినల్ నుండి రుణ టెర్మినల్ వైపు ప్రవహిస్తుంది. 2. ఎలక్ట్రాన్లు సంప్రదాయ విద్యుత్ ప్రవాహ దిశలోనే ప్రవహిస్తాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the statements is/are correct? 1. Conventional current flows from the positive to the negative terminal outside the cell. 2. Electrons flow in the same direction as conventional current.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. సమాంతర వలయంలో ప్రతి శాఖకు అడ్డంగా పొటెన్షియల్ భేదం సమానంగా ఉంటుంది. 2. శ్రేణి వలయంలో ప్రతి నిరోధంలో ప్రవాహం వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the statements is/are correct? 1. In a parallel circuit the potential difference across each branch is the same. 2. In a series circuit the current is different in each resistor.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. విద్యుత్ మోటారు ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంపై పనిచేస్తుంది. 2. జనరేటర్ విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణపై పనిచేస్తుంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the statements is/are correct? 1. An electric motor works on Fleming's left-hand rule. 2. A generator works on electromagnetic induction.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ DC వోల్టేజ్‌ను పెంచగలదు. 2. ఫ్యూజ్‌ను లైవ్ తీగలో శ్రేణిలో కలుపుతారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the statements is/are correct? 1. A transformer can step up a DC voltage. 2. A fuse is connected in series in the live wire.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. కిర్కాఫ్ ప్రవాహ నియమం ఆవేశ నిత్యత్వంపై ఆధారపడింది. 2. కిర్కాఫ్ వోల్టేజ్ నియమం శక్తి నిత్యత్వంపై ఆధారపడింది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the statements is/are correct? 1. Kirchhoff's current law is based on conservation of charge. 2. Kirchhoff's voltage law is based on conservation of energy.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పదార్థ నిరోధకత దాని పొడవుపై ఆధారపడుతుంది. 2. కిలోవాట్-గంట అనేది సామర్థ్యం (పవర్) ప్రమాణం.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Which of the statements is/are correct? 1. The resistivity of a material depends on its length. 2. A kilowatt-hour is a unit of power.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది జతల్లో సరిగ్గా సరిపోలినది ఏది?
- అమ్మీటర్ - సమాంతరం
- సోలనాయిడ్ - అయస్కాంత క్షేత్రం ఉండదు
- డైనమో - విద్యుత్ మోటారు సూత్రం
- ఫ్యూజ్ - తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం గల తీగ
సమాధానం
D. ఫ్యూజ్ - తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం గల తీగ
Which of the pairs is correctly matched?
- Ammeter - parallel
- Solenoid - no magnetic field
- Dynamo - electric motor principle
- Fuse - low melting point wire
కింది ప్రవచనాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. విద్యుత్ ప్రవాహం ఉన్న రుజు తీగ అయస్కాంత క్షేత్రం దాని చుట్టూ కేంద్రక వృత్తాలుగా ఉంటుంది. 2. తీగ నుండి దూరం పెరిగే కొద్దీ క్షేత్రం బలహీనపడుతుంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the statements is/are correct? 1. The magnetic field of a straight current-carrying wire is in concentric circles around it. 2. The field becomes weaker with distance from the wire.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2