జీవక్రియలు: పోషణ మరియు శ్వాసక్రియ
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- పోషణ అంటే ఒక జీవి ఆహారాన్ని ఎలా పొందుతుందో, ఎలా వినియోగించుకుంటుందో. స్వయంపోషకాలు (ఆకుపచ్చ మొక్కలు) కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా తమ ఆహారాన్ని తామే తయారుచేసుకుంటాయి. పరపోషకాలు ఇతరులపై ఆధారపడతాయి: సంపూర్ణ జంతు పోషణ, మృతోపజీవి పోషణ లేదా పరాన్నజీవి పోషణ.
- కిరణజన్య సంయోగక్రియ: 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ (సూర్యకాంతిలో, పత్రహరితంతో). ఇది హరితరేణువులలో (క్లోరోప్లాస్ట్) జరుగుతుంది. విడుదలయ్యే ఆక్సిజన్ నీటి నుంచి వస్తుంది.
- శ్వాసక్రియ గ్లూకోజ్ నుంచి శక్తిని విడుదల చేసి ATP రూపంలో నిల్వ చేస్తుంది. వాయుసహిత శ్వాసక్రియ కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరు, అధిక శక్తిని ఇస్తుంది. అవాయు శ్వాసక్రియ తక్కువ శక్తిని ఇస్తుంది, ఆల్కహాల్ (ఈస్ట్‌లో) లేదా లాక్టిక్ ఆమ్లం (కండరాల్లో) ఏర్పడుతుంది.
పోషణ విధానాలు
స్వయంపోషక: ఆకుపచ్చ మొక్కలు, శైవలాలు, కొన్ని బ్యాక్టీరియాలు కాంతిని ఉపయోగించి CO₂, నీటి నుంచి ఆహారం తయారుచేస్తాయి (కాంతి స్వయంపోషకాలు).
పరపోషక: తమ ఆహారాన్ని తామే తయారుచేసుకోలేవు.
- సంపూర్ణ జంతు పోషణ: ఆహారాన్ని పూర్తిగా తీసుకుని లోపల జీర్ణం చేస్తాయి (మానవులు, ఆవు, అమీబా).
- మృతోపజీవి పోషణ: చనిపోయిన, కుళ్ళిన పదార్థాలపై ఆధారపడతాయి (పుట్టగొడుగు, బ్రెడ్ బూజు వంటి శిలీంధ్రాలు, అనేక బ్యాక్టీరియాలు).
- పరాన్నజీవి పోషణ: అతిథేయి పైన లేదా లోపల జీవిస్తూ దానికి హాని చేస్తాయి (కస్కుటా లేదా అమరబేల, బద్దె పురుగు, దోమ, ప్లాస్మోడియం).
అటవీ ఉదాహరణలు: కస్కుటా పత్రహరితం లేని పూర్తి కాండ పరాన్నజీవి. చందనం వేరు అర్ధ పరాన్నజీవి; దానికి ఆకుపచ్చ ఆకులు ఉంటాయి, కానీ అతిథేయి చెట్ల వేర్ల నుంచి నీరు, ఖనిజాలు తీసుకుంటుంది. మైకోరైజా శిలీంధ్రాలు, చెట్ల వేర్ల మధ్య భాగస్వామ్యం. కీటకభక్షక మొక్కలు (పిచర్ మొక్క, సండ్యూ, వీనస్ ఫ్లైట్రాప్) నైట్రోజన్ తక్కువ ఉన్న నేలలో పెరుగుతాయి, నైట్రోజన్ కోసం కీటకాలను బంధిస్తాయి.
కిరణజన్య సంయోగక్రియ
అవసరాలు: సూర్యకాంతి, పత్రహరితం, కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరు. ఆకు పత్రరంధ్రాల (రక్షక కణాలతో కాపలా ఉన్న సూక్ష్మ రంధ్రాలు) ద్వారా CO₂ తీసుకుంటుంది, వేర్లు దారువు (xylem) ద్వారా నీరు తీసుకుంటాయి.
దశలు
- 1. పత్రహరితం కాంతి శక్తిని గ్రహిస్తుంది.
- 2. కాంతి శక్తి నీటిని హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్‌గా విడగొడుతుంది (కాంతి చర్య, హరితరేణువులోని గ్రానాలో).
- 3. కార్బన్ డయాక్సైడ్ కార్బోహైడ్రేట్‌గా క్షయకరణం చెందుతుంది (చీకటి చర్య లేదా కాల్విన్ చక్రం, స్ట్రోమాలో).
అదనపు గ్లూకోజ్ పిండిపదార్థం (స్టార్చ్) గా నిల్వ అవుతుంది. అయోడిన్ పిండిపదార్థాన్ని నీలి-నలుపు రంగులోకి మారుస్తుంది; ఆకుల్లో కిరణజన్య సంయోగక్రియను పరీక్షించడానికి దీన్ని వాడతారు.
ప్రయోగ అంశాలు: పిండిపదార్థం తొలగించి చీకటిలో ఉంచిన మొక్కలో పిండిపదార్థం కనిపించదు. రంగురంగుల ఆకుల్లో ఆకుపచ్చ భాగాల్లో మాత్రమే పిండిపదార్థం కనిపిస్తుంది. KOH CO₂ ను గ్రహిస్తుంది, కాబట్టి KOH ఉన్న ఫ్లాస్క్‌లోని ఆకు కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరపదు.
ప్రాముఖ్యత: ఆహారం, ఆక్సిజన్ ఇస్తుంది, CO₂ ను తీసుకుంటుంది. విశాలమైన ఆకుపచ్చ ప్రాంతాలైన అడవులు కార్బన్ సింక్‌లుగా పనిచేస్తాయి.
మానవ పోషణ
పోషకాలు: కార్బోహైడ్రేట్లు, కొవ్వులు (శక్తి), ప్రోటీన్లు (పెరుగుదల, మరమ్మత్తు), విటమిన్లు, ఖనిజాలు (రక్షణ), నీరు, పీచుపదార్థం (ఫైబర్).
జీర్ణమార్గం: నోరు → అన్నవాహిక → జీర్ణాశయం → చిన్న ప్రేగు → పెద్ద ప్రేగు → పాయువు.
| అవయవం | స్రావం | చర్య |
|---|---|---|
| నోరు | లాలాజల అమైలేజ్ (టయలిన్) | పిండిపదార్థం → మాల్టోజ్ |
| జీర్ణాశయం | పెప్సిన్, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, శ్లేష్మం | ప్రోటీన్ విచ్ఛిన్నం; ఆమ్లం క్రిములను చంపుతుంది; శ్లేష్మం గోడను రక్షిస్తుంది |
| కాలేయం | పైత్యరసం (పిత్తాశయంలో నిల్వ) | కొవ్వులను విలీనం చేస్తుంది; ఆహారాన్ని క్షారయుతం చేస్తుంది |
| క్లోమం | ట్రిప్సిన్, లైపేజ్, అమైలేజ్ | ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, పిండిపదార్థం |
| చిన్న ప్రేగు | ఆంత్రరసం | జీర్ణక్రియను పూర్తిచేస్తుంది (గ్లూకోజ్, అమైనో ఆమ్లాలు, కొవ్వు ఆమ్లాలు, గ్లిజరాల్‌గా) |
శోషణ: చిన్న ప్రేగులో వేలి ఆకారపు ఆంత్రాంకురాల (విల్లై) ద్వారా జరుగుతుంది; ఇవి తలం వైశాల్యాన్ని పెంచుతాయి. పెద్ద ప్రేగు నీటిని శోషిస్తుంది. జీర్ణం కాని పదార్థం మలంగా బయటకు వెళ్తుంది (విసర్జన).
నెమరువేసే జంతువులు (ఆవు, గేదె, జింక) రూమెన్ ఉన్న పెద్ద జీర్ణాశయం కలిగి ఉంటాయి. అక్కడి బ్యాక్టీరియా సెల్యులోజ్‌ను జీర్ణం చేస్తుంది. జింక, అడవి దున్న వంటి అనేక అటవీ శాకాహారులు ఇలా చేస్తాయి.
అమీబాలో పోషణ: ఆహారాన్ని కాలాభాసాలు ఆహార రిక్తికలో చుట్టేస్తాయి; జీర్ణమవుతుంది; వ్యర్థం బయటకు పంపబడుతుంది.
శ్వాసక్రియ
కణ శ్వాసక్రియ కణాల్లో, ప్రధానంగా మైటోకాండ్రియాలో ("కణ శక్తి కేంద్రం") జరుగుతుంది. శక్తి ATP (అడెనోసైన్ ట్రైఫాస్ఫేట్) రూపంలో నిల్వ అవుతుంది.
వాయుసహిత: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + శక్తి.
- కణద్రవ్యంలో గ్లైకాలిసిస్: గ్లూకోజ్ (6C) → రెండు పైరువేట్ (3C).
- పైరువేట్ మైటోకాండ్రియాలోకి ప్రవేశించి పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమవుతుంది.
అవాయు
- ఈస్ట్‌లో: గ్లూకోజ్ → ఇథనాల్ + కార్బన్ డయాక్సైడ్ + స్వల్ప శక్తి (కిణ్వనం).
- తీవ్ర వ్యాయామ సమయంలో కండరాల్లో: గ్లూకోజ్ → లాక్టిక్ ఆమ్లం. ఇది తిమ్మిరికి కారణమవుతుంది.
- కొన్ని బ్యాక్టీరియాల్లో, లోతైన బురదలో అవాయు శ్వాసక్రియ సాధారణం.
| లక్షణం | వాయుసహిత | అవాయు |
|---|---|---|
| ఆక్సిజన్ | అవసరం | అవసరం లేదు |
| అంత్య ఉత్పన్నాలు | CO₂ + H₂O | ఇథనాల్ + CO₂ లేదా లాక్టిక్ ఆమ్లం |
| శక్తి | అధిక పరిమాణంలో ATP | స్వల్ప పరిమాణం |
| ప్రదేశం | కణద్రవ్యం, మైటోకాండ్రియా | కణద్రవ్యం మాత్రమే |
శ్వాసక్రియ అంటే శ్వాస తీసుకోవడం కాదు. శ్వాస తీసుకోవడం గాలిని లోపలికి తీసుకునే భౌతిక ప్రక్రియ. శ్వాసక్రియ కణాల్లో జరిగే రసాయన ప్రక్రియ.
జంతువులు, మొక్కల్లో శ్వాస
మానవులు: గాలి ముక్కు → గ్రసని → స్వరపేటిక → శ్వాసనాళం → శ్వాసనాళికలు → చిన్న శ్వాసనాళికలు → వాయుకోశాలు (పలుచని, తేమగల గోడలు, రక్త కేశనాళికలు అధికంగా ఉన్న సూక్ష్మ గాలి సంచులు) గుండా వెళ్తుంది. వాయుకోశాల్లో వాయు మార్పిడి: ఆక్సిజన్ రక్తంలోకి వెళ్తుంది, CO₂ బయటకు వస్తుంది.
యాంత్రికత: ఉచ్ఛ్వాసం: విభాజక పటలం కిందికి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు పైకి, బయటకు కదులుతాయి, ఛాతీ ఘనపరిమాణం పెరుగుతుంది. నిశ్వాసం: విభాజక పటలం పైకి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు లోపలికి, కిందికి కదులుతాయి.
ఎర్ర రక్త కణాల్లోని హిమోగ్లోబిన్ ఆక్సిజన్‌ను తీసుకెళ్తుంది. దానిలో ఇనుము ఉంటుంది. ఇనుము లోపం వల్ల రక్తహీనత (అనీమియా) వస్తుంది.
ఇతర జంతువులు: వానపాము తేమ చర్మం ద్వారా, కీటకాలు శ్వాసనాళాల (స్పైరకిల్స్) ద్వారా, చేపలు మొప్పల ద్వారా, కప్పలు చర్మం, ఊపిరితిత్తుల ద్వారా శ్వాసిస్తాయి.
మొక్కలు: పత్రరంధ్రాల (ఆకులు), వాయురంధ్రాల (లెంటిసెల్స్) (కలప కాండాలు), వేరు తలాల ద్వారా వాయు మార్పిడి జరుగుతుంది. పగటిపూట మొక్క శ్వాసించడం కంటే ఎక్కువ కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపి నికర ఆక్సిజన్‌ను విడుదల చేస్తుంది. రాత్రి శ్వాసక్రియ మాత్రమే కొనసాగుతుంది. మడ అడవుల్లో నీరు నిలిచిన బురదలో శ్వాసమూలాలు (న్యూమాటోఫోర్లు) ఉంటాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గోదావరి, కృష్ణా డెల్టాల్లో మడ అడవులు ఉన్నాయి.
పోషణ, శ్వాసక్రియపై అదనపు అంశాలు
సమతుల ఆహారం: ఇందులో కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు, నీరు, పీచుపదార్థం సరైన మోతాదుల్లో ఉంటాయి. పీచుపదార్థం (ఫైబర్) జీర్ణం కాదు కానీ ఆహార కదలికకు తోడ్పడుతుంది.
| పోషకం | వనరు | లోపం |
|---|---|---|
| విటమిన్ A | క్యారెట్, బొప్పాయి, కాలేయం | రేచీకటి |
| విటమిన్ B₁ | పొట్టు తీయని ధాన్యాలు | బెరిబెరి |
| విటమిన్ C | ఉసిరి, నిమ్మజాతి పండ్లు | స్కర్వీ |
| విటమిన్ D | సూర్యకాంతి, పాలు, చేప నూనె | రికెట్స్ |
| విటమిన్ K | ఆకుకూరలు | రక్తం గడ్డకట్టడం నెమ్మదించడం |
| ఇనుము | ఆకుకూరలు, బెల్లం | రక్తహీనత |
| కాల్షియం | పాలు, రాగులు | బలహీన ఎముకలు |
| ప్రోటీన్ | పప్పుధాన్యాలు, గుడ్లు | క్వాషియార్కర్ (శక్తి తక్కువగా ఉంటే మరాస్మస్) |
జీర్ణక్రియ సారాంశం: కార్బోహైడ్రేట్లు గ్లూకోజ్‌గా, ప్రోటీన్లు అమైనో ఆమ్లాలుగా, కొవ్వులు కొవ్వు ఆమ్లాలు, గ్లిజరాల్‌గా మారతాయి. పిండిపదార్థం మొదటి జీర్ణక్రియ నోటిలో; ప్రోటీన్ జీర్ణక్రియ జీర్ణాశయంలో మొదలవుతుంది; కొవ్వు జీర్ణక్రియ ప్రధానంగా చిన్న ప్రేగులో జరుగుతుంది.
వాయు మార్పిడి రేటు: విశ్రాంతిలో ఉన్న మనిషి నిమిషానికి సుమారు 15 నుంచి 18 సార్లు శ్వాసిస్తాడు. నిమిషానికి 16 శ్వాసలు అయితే, ఒక గంటలో 16 × 60 = 960 సార్లు శ్వాసిస్తాడు.
కిరణజన్య సంయోగక్రియ మరియు పర్యావరణం: కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటు కాంతితో ఒక పరిమితి వరకు పెరుగుతుంది, కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయి, ఉష్ణోగ్రతల వల్ల కూడా ప్రభావితమవుతుంది. దట్టమైన అటవీ పందిరిలోని మొక్కలు నీడకు అలవాటుపడినవి. అటవీ చెట్లు కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను తీసుకుని కలపలో కార్బన్‌ను నిల్వ చేస్తాయి, కాబట్టి అడవులు కార్బన్ సింక్‌లుగా పనిచేస్తాయి.
ఇతర జీవుల్లో పోషణ: పారమీషియంలో ఆహారం స్థిరమైన నోటి గాడి (సైటోస్టోమ్) ద్వారా తీసుకోబడుతుంది. హైడ్రా తన స్పర్శకాలతో ఆహారాన్ని పట్టుకుంటుంది. లైకెన్‌లలో శైవలం, శిలీంధ్రం కలిసి జీవిస్తాయి; శైవలం ఆహారం తయారుచేస్తుంది, శిలీంధ్రం ఆశ్రయం, నీరు ఇస్తుంది (సహజీవనం). కానుగ, సుబాబుల్ వంటి పప్పుజాతి మొక్కల వేరు బుడిపెలు నైట్రోజన్‌ను స్థాపించే రైజోబియం బ్యాక్టీరియాకు ఆశ్రయం ఇస్తాయి.
శక్తి సంఖ్యలు: ఒక గ్లూకోజ్ అణువు గ్లైకాలిసిస్‌లో నికరంగా సుమారు 2 ATP, మైటోకాండ్రియాలో మరెన్నో ఇస్తుంది. కిణ్వనం గ్లైకాలిసిస్ యొక్క స్వల్ప దిగుబడినే ఇస్తుంది. ఖచ్చితమైన మొత్తాలు పాఠ్యపుస్తకాన్ని బట్టి మారతాయి; వాయుసహితం చాలా ఎక్కువ అని గుర్తుంచుకోండి.
పోషకాల పరీక్ష: బెనెడిక్ట్ ద్రావణం వేడిచేసినప్పుడు గ్లూకోజ్‌తో నారింజ-ఎరుపు రంగును ఇస్తుంది. బయూరెట్ పరీక్ష ప్రోటీన్‌తో ఊదా రంగును ఇస్తుంది. కాగితంపై జిడ్డు మచ్చ కొవ్వును సూచిస్తుంది. అయోడిన్ పిండిపదార్థంతో నీలి-నలుపు రంగును ఇస్తుంది.
పత్రహరితం మరియు కాంతి: పత్రహరితం ప్రధానంగా ఎరుపు, నీలి కాంతిని గ్రహించి ఆకుపచ్చని పరావర్తనం చేస్తుంది, అందుకే ఆకులు ఆకుపచ్చగా కనిపిస్తాయి. కాంతిని పట్టుకోవడానికి ఆకులు వెడల్పుగా, పలుచగా ఉంటాయి, నీటి నష్టాన్ని తగ్గించడానికి కింది వైపు అనేక పత్రరంధ్రాలు ఉంటాయి. దారువు నీటిని తెస్తుంది, పోషక కణజాలం (phloem) ఆహారాన్ని తీసుకెళ్తుంది.
భాష్పోత్సేకం మరియు కిరణజన్య సంయోగక్రియ: కార్బన్ డయాక్సైడ్ తీసుకోవడానికి పత్రరంధ్రాలు పగటిపూట తెరుచుకుంటాయి; అదే సమయంలో నీటి ఆవిరి నష్టమవుతుంది. అందుకే వేడి, పొడి కాలంలో మొక్క పత్రరంధ్రాలను మూసివేసి కిరణజన్య సంయోగక్రియను నెమ్మదింపజేయవచ్చు.
పరీక్షలో పొరపాట్లు
- 1. కిరణజన్య సంయోగక్రియలో విడుదలయ్యే ఆక్సిజన్ నీటి నుంచి వస్తుంది, కార్బన్ డయాక్సైడ్ నుంచి కాదు.
- 2. శ్వాసక్రియ, శ్వాస తీసుకోవడం: కణాల్లో రసాయన చర్య, గాలి భౌతిక కదలిక.
- 3. వాయుసహితం అత్యధిక ATP ఇస్తుంది; కిణ్వనం తక్కువ ఇస్తుంది.
- 4. లాక్టిక్ ఆమ్లం కండరాల్లో; ఇథనాల్ ఈస్ట్‌లో ఏర్పడుతుంది.
- 5. పెప్సిన్ జీర్ణాశయంలోని ఆమ్లంలో పనిచేస్తుంది; ట్రిప్సిన్ క్షార పరిస్థితుల్లో చిన్న ప్రేగులో పనిచేస్తుంది.
- 6. పైత్యరసంలో ఎంజైమ్ ఉండదు; ఇది కొవ్వును విలీనం మాత్రమే చేస్తుంది.
- 7. పత్రరంధ్రాలు, వాయురంధ్రాలు: ఆకులు, కలప కాండాలు.
- 8. కస్కుటా పూర్తి పరాన్నజీవి; చందనం పాక్షిక (అర్ధ) పరాన్నజీవి.
ఒక్క వాక్య సూత్రాలు
- 1. పత్రహరితం కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అవసరమైన ఆకుపచ్చ వర్ణద్రవ్యం.
- 2. కిరణజన్య సంయోగక్రియ హరితరేణువుల్లో జరుగుతుంది.
- 3. పిండిపదార్థాన్ని అయోడిన్‌తో పరీక్షిస్తారు.
- 4. లాలాజల అమైలేజ్ పిండిపదార్థాన్ని జీర్ణం చేస్తుంది.
- 5. పెప్సిన్ జీర్ణాశయంలో ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేస్తుంది.
- 6. పైత్యరసం కాలేయంలో తయారై పిత్తాశయంలో నిల్వ అవుతుంది.
- 7. చిన్న ప్రేగులో జీర్ణమైన ఆహారాన్ని ఆంత్రాంకురాలు శోషిస్తాయి.
- 8. మైటోకాండ్రియా వాయుసహిత శ్వాసక్రియ జరిగే ప్రదేశాలు.
- 9. ATP కణం యొక్క శక్తి కరెన్సీ.
- 10. ఊపిరితిత్తుల్లో వాయు మార్పిడి జరిగే ప్రదేశాలు వాయుకోశాలు.
- 11. హిమోగ్లోబిన్ ఆక్సిజన్‌ను తీసుకెళ్తుంది.
- 12. ఈస్ట్ కిణ్వనం ఇథనాల్‌ను ఇస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
తమ ఆహారాన్ని తామే తయారుచేసుకునే జీవులను ఇలా అంటారు
- విషమపోషకాలు (heterotrophs)
- మృతజీవులు (saprotrophs)
- పరాన్నజీవులు
- స్వయంపోషకాలు (autotrophs)
సమాధానం
D. స్వయంపోషకాలు (autotrophs)
Organisms that make their own food are called
- heterotrophs
- saprotrophs
- parasites
- autotrophs
మొక్క కణంలో కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగే ప్రదేశం
- రైబోజోమ్
- మైటోకాండ్రియా
- కేంద్రకం
- హరితరేణువు (chloroplast)
సమాధానం
D. హరితరేణువు (chloroplast)
The site of photosynthesis in a plant cell is the
- ribosome
- mitochondrion
- nucleus
- chloroplast
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో విడుదలయ్యే ఆక్సిజన్ వీటి నుంచి వస్తుంది
- గ్లూకోజ్
- నీరు
- కార్బన్ డయాక్సైడ్
- పత్రహరితం (chlorophyll)
సమాధానం
B. నీరు
The oxygen released in photosynthesis comes from
- glucose
- water
- carbon dioxide
- chlorophyll
వాయు మార్పిడి కోసం ఆకు ఉపరితలంపై ఉండే చిన్న రంధ్రాలను ఇలా అంటారు
- వేరు రోమాలు
- వాతరంధ్రాలు (lenticels)
- దారువు (xylem)
- పత్రరంధ్రాలు (stomata)
సమాధానం
D. పత్రరంధ్రాలు (stomata)
Tiny pores on the leaf surface for gas exchange are called
- root hairs
- lenticels
- xylem
- stomata
అయోడిన్ ద్రావణం పిండిపదార్థాన్ని ఈ రంగులోకి మారుస్తుంది
- నీలి-నలుపు
- ఎరుపు
- రంగులేనిది
- పసుపు
సమాధానం
A. నీలి-నలుపు
Iodine solution turns starch
- blue-black
- red
- colourless
- yellow
కస్కుటా (Cuscuta, దొడ్డర్) దీనికి ఉదాహరణ
- మృతజీవి
- సంపూర్ణ కాండ పరాన్నజీవి
- వేరు అర్ధపరాన్నజీవి
- కీటకాహార మొక్క
సమాధానం
B. సంపూర్ణ కాండ పరాన్నజీవి
Cuscuta (dodder) is an example of
- a saprotroph
- a total stem parasite
- a root hemiparasite
- an insectivorous plant
చందనం చెట్టును ఉత్తమంగా ఇలా వర్ణించవచ్చు
- సంపూర్ణ కాండ పరాన్నజీవి
- మృతజీవి
- మాంసాహార మొక్క
- వేరు అర్ధపరాన్నజీవి
సమాధానం
D. వేరు అర్ధపరాన్నజీవి
Sandalwood is best described as a
- total stem parasite
- saprotroph
- carnivorous plant
- root hemiparasite
పిచ్చర్ ప్లాంట్ వంటి కీటకాహార మొక్కలు ప్రధానంగా దేని కోసం కీటకాలను పట్టుకుంటాయి
- పత్రహరితం
- నైట్రోజన్
- చక్కెర
- నీరు
సమాధానం
B. నైట్రోజన్
Insectivorous plants such as pitcher plant trap insects mainly to get
- chlorophyll
- nitrogen
- sugar
- water
మృతజీవ పోషణ (saprotrophic nutrition) చూపే జీవి ఏది?
- కస్కుటా
- అమీబా
- నారపురుగు (టేప్‌వార్మ్)
- బ్రెడ్ బూజు
సమాధానం
D. బ్రెడ్ బూజు
Which organism shows saprotrophic nutrition?
- Cuscuta
- Amoeba
- Tapeworm
- Bread mould
లాలాజల అమైలేస్ దేనిపై పనిచేస్తుంది
- కొవ్వు
- ప్రొటీన్
- పిండిపదార్థం
- సెల్యులోజ్
సమాధానం
C. పిండిపదార్థం
Salivary amylase acts on
- fat
- protein
- starch
- cellulose
పెప్సిన్ వీటిని జీర్ణం చేస్తుంది
- ప్రొటీన్లు
- కొవ్వులు
- పిండిపదార్థం
- విటమిన్లు
సమాధానం
A. ప్రొటీన్లు
Pepsin digests
- proteins
- fats
- starch
- vitamins
పైత్యరసం (bile) ఎక్కడ తయారవుతుంది
- కాలేయం
- క్లోమం
- పిత్తాశయం
- జఠరం
సమాధానం
A. కాలేయం
Bile juice is made in the
- liver
- pancreas
- gall bladder
- stomach
పైత్యరసం దేనికి సహాయపడుతుంది
- ప్రొటీన్ల జీర్ణక్రియ
- నీటి శోషణ
- పిండిపదార్థ జీర్ణక్రియ
- కొవ్వుల పాయసీకరణం (emulsification)
సమాధానం
D. కొవ్వుల పాయసీకరణం (emulsification)
Bile helps in
- digestion of proteins
- absorption of water
- digestion of starch
- emulsification of fats
జీర్ణమైన ఆహారం ప్రధానంగా ఎక్కడ శోషణ చెందుతుంది
- అన్నవాహిక
- పెద్దపేగు
- చిన్నపేగు
- జఠరం
సమాధానం
C. చిన్నపేగు
Digested food is absorbed mainly in the
- oesophagus
- large intestine
- small intestine
- stomach
పెద్దపేగు ప్రధానంగా దేన్ని శోషిస్తుంది
- ప్రొటీన్లు
- కొవ్వులు
- విటమిన్లను మాత్రమే
- నీటిని
సమాధానం
D. నీటిని
The large intestine mainly absorbs
- proteins
- fats
- vitamins only
- water
క్లోమం స్రవించే ఎంజైమ్ ఏది?
- పెప్సిన్
- ట్రిప్సిన్
- పైత్యరసం
- టయలిన్
సమాధానం
B. ట్రిప్సిన్
Which enzyme is secreted by the pancreas?
- Pepsin
- Trypsin
- Bile
- Ptyalin
కణానికి శక్తి కేంద్రం (powerhouse)
- గాల్గీ సంక్లిష్టం
- లైసోజోమ్
- మైటోకాండ్రియా
- రిక్తిక (vacuole)
సమాధానం
C. మైటోకాండ్రియా
The powerhouse of the cell is the
- Golgi body
- lysosome
- mitochondrion
- vacuole
కణానికి శక్తి నాణెం (energy currency)
- RNA
- ATP
- గ్లూకోజ్
- DNA
సమాధానం
B. ATP
The energy currency of the cell is
- RNA
- ATP
- glucose
- DNA
తీవ్రమైన వ్యాయామం సమయంలో కండరాలు ఉత్పత్తి చేసేది
- ఇథనాల్
- కార్బన్ డయాక్సైడ్ మాత్రమే
- ఆక్సిజన్
- లాక్టిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
D. లాక్టిక్ ఆమ్లం
During heavy exercise, muscles produce
- ethanol
- carbon dioxide only
- oxygen
- lactic acid
ఆక్సిజన్ లేకుండా శ్వసించే ఈస్ట్ ఉత్పత్తి చేసేది
- లాక్టిక్ ఆమ్లం
- ఇథనాల్ మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్
- నీరు మరియు ఆక్సిజన్
- ఎసిటిక్ ఆమ్లం మాత్రమే
సమాధానం
B. ఇథనాల్ మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్
Yeast respiring without oxygen produces
- lactic acid
- ethanol and carbon dioxide
- water and oxygen
- acetic acid only
గ్లైకాలిసిస్ ఎక్కడ జరుగుతుంది
- కణద్రవ్యం (cytoplasm)
- మైటోకాండ్రియా
- కేంద్రకం
- హరితరేణువు
సమాధానం
A. కణద్రవ్యం (cytoplasm)
Glycolysis takes place in the
- cytoplasm
- mitochondrion
- nucleus
- chloroplast
మానవ ఊపిరితిత్తులలో వాయు మార్పిడి ఎక్కడ జరుగుతుంది
- శ్వాసనాళికలు (bronchi)
- శ్వాసనాళం (trachea)
- వాయుగోణులు (alveoli)
- స్వరపేటిక
సమాధానం
C. వాయుగోణులు (alveoli)
Gas exchange in human lungs takes place in the
- bronchi
- trachea
- alveoli
- larynx
శ్వాస లోపలికి తీసుకునేటప్పుడు ఉరఃపంజరాంతర పటలం (diaphragm)
- కిందికి కదులుతుంది
- కదలకుండా ఉంటుంది
- పైకి కదులుతుంది
- పగిలిపోతుంది
సమాధానం
A. కిందికి కదులుతుంది
During inhalation the diaphragm
- moves down
- stays still
- moves up
- bursts
రక్తంలో ఆక్సిజన్‌ను రవాణా చేసే వర్ణద్రవ్యం
- హీమోగ్లోబిన్
- పత్రహరితం
- మెలనిన్
- ఇన్సులిన్
సమాధానం
A. హీమోగ్లోబిన్
The pigment that carries oxygen in blood is
- haemoglobin
- chlorophyll
- melanin
- insulin
కీటకాలు వీటి ద్వారా శ్వాసిస్తాయి
- చర్మం
- ఊపిరితిత్తులు
- మొప్పలు
- శ్వాసనాళాలు (tracheae)
సమాధానం
D. శ్వాసనాళాలు (tracheae)
Insects breathe through
- skin
- lungs
- gills
- tracheae
కలప కాండాలు వీటి ద్వారా వాయు మార్పిడి చేస్తాయి
- వేరుటోపీలు
- వాతరంధ్రాలు (lenticels)
- రక్షక కణాలు
- పత్రరంధ్రాలు
సమాధానం
B. వాతరంధ్రాలు (lenticels)
Woody stems exchange gases through
- root caps
- lenticels
- guard cells
- stomata
మడ అడవుల (మాంగ్రూవ్) మొక్కలలో ఉండే శ్వాస వేర్లను ఇలా అంటారు
- చూషకాంగాలు (haustoria)
- నులితీగెలు
- శ్వాసమూలాలు (pneumatophores)
- మూలాభాసాలు (rhizoids)
సమాధానం
C. శ్వాసమూలాలు (pneumatophores)
Mangroves have breathing roots called
- haustoria
- tendrils
- pneumatophores
- rhizoids
ATP అణువుల సంఖ్య అత్యధికంగా ఉండేది
- ఈస్ట్ కిణ్వనంలో
- వాయు శ్వాసక్రియలో
- లాక్టిక్ ఆమ్లం ఏర్పడటంలో
- గ్లైకాలిసిస్‌లో మాత్రమే
సమాధానం
B. వాయు శ్వాసక్రియలో
The number of ATP molecules is greatest in
- fermentation by yeast
- aerobic respiration
- lactic acid formation
- glycolysis only
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో అంధకార చర్య (కాల్విన్ చక్రం) ఎక్కడ జరుగుతుంది
- స్ట్రోమా
- కణ కవచం
- మైటోకాండ్రియా
- గ్రానా
సమాధానం
A. స్ట్రోమా
In photosynthesis, the dark reaction (Calvin cycle) takes place in the
- stroma
- cell wall
- mitochondria
- grana
కిరణజన్యసంయోగక్రియకు CO₂ అవసరమని చూపే ప్రయోగంలో CO₂ను శోషించే రసాయనం ఏది?
- సోడియం క్లోరైడ్
- గ్లూకోజ్
- అయోడిన్
- పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్
సమాధానం
D. పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్
Which chemical absorbs CO₂ in the experiment to show CO₂ is needed for photosynthesis?
- Sodium chloride
- Glucose
- Iodine
- Potassium hydroxide
కిరణజన్యసంయోగక్రియ సమతుల్య సమీకరణంలో ఒక గ్లూకోజ్ అణువుకు ఎన్ని CO₂ అణువులు వాడతారు?
- 2
- 12
- 1
- 6
సమాధానం
D. 6
The balanced equation for photosynthesis uses how many molecules of CO₂ for one molecule of glucose?
- 2
- 12
- 1
- 6
వాయు శ్వాసక్రియలో 3 గ్లూకోజ్ అణువులు పూర్తిగా ఆక్సీకరణం చెందితే ఎన్ని CO₂ అణువులు ఏర్పడతాయి?
- 6
- 18
- 12
- 3
సమాధానం
B. 18
If 3 molecules of glucose are completely oxidised in aerobic respiration, how many CO₂ molecules form?
- 6
- 18
- 12
- 3
ఒక మొక్క 2 గ్లూకోజ్ అణువులను ఏర్పరిస్తే, సమతుల్య సమీకరణం ప్రకారం ఎన్ని నీటి అణువులు అవసరం?
- 6
- 2
- 12
- 24
సమాధానం
C. 12
If a plant forms 2 molecules of glucose, how many water molecules are needed (using the balanced equation)?
- 6
- 2
- 12
- 24
ప్రకటనలు: 1. శ్వాసక్రియ (respiration) మరియు శ్వాసించడం (breathing) ఒకే ప్రక్రియ. 2. శ్వాసక్రియ కణాలలో జరుగుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Respiration and breathing are the same process. 2. Respiration occurs in cells. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. పైత్యరసంలో జీర్ణ ఎంజైములు ఉంటాయి. 2. పెప్సిన్ ఆమ్ల యానకంలో పనిచేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Bile contains digestive enzymes. 2. Pepsin works in an acidic medium. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. ఆంత్ర చూషకాలు (villi) శోషణ ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచుతాయి. 2. ఆంత్ర చూషకాలు జఠరంలో ఉంటాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Villi increase the surface area for absorption. 2. Villi are found in the stomach. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. కిరణజన్యసంయోగక్రియకు పత్రహరితం అవసరం. 2. కిరణజన్యసంయోగక్రియ మైటోకాండ్రియాలో జరుగుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Chlorophyll is needed for photosynthesis. 2. Photosynthesis takes place in mitochondria. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. అమీబా పాదాభాసాలతో (pseudopodia) ఆహారాన్ని తీసుకుంటుంది. 2. అమీబా మృతజీవ పోషణను చూపుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Amoeba takes in food with pseudopodia. 2. Amoeba shows saprotrophic nutrition. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. వాయు శ్వాసక్రియ కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు నీటిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. 2. ఈస్ట్‌లో అవాయు శ్వాసక్రియ లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Aerobic respiration produces carbon dioxide and water. 2. Anaerobic respiration in yeast gives lactic acid. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. నెమరువేసే జంతువులు బ్యాక్టీరియా సహాయంతో సెల్యులోజ్‌ను జీర్ణం చేసుకుంటాయి. 2. మానవులకు రూమెన్ (rumen) ఉంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Cud-chewing animals digest cellulose with the help of bacteria. 2. Humans have a rumen. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. చీకటిలో ఉంచిన పిండిపదార్థ రహిత (destarched) మొక్క ఆకులలో పిండిపదార్థం కనిపించదు. 2. రంగురంగుల (variegated) ఆకులలో ఆకుపచ్చ భాగాలలో మాత్రమే పిండిపదార్థం ఉంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Leaves of a destarched plant kept in the dark will not show starch. 2. Variegated leaves show starch only in green parts. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. మొక్కలు అన్ని వేళలా ఆక్సిజన్‌ను మాత్రమే విడుదల చేస్తాయి. 2. రాత్రిపూట మొక్కలు శ్వాసక్రియను మాత్రమే జరుపుతాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Plants release only oxygen at all times. 2. At night, plants carry out respiration only. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. మైకోరైజా అనేది శిలీంధ్రాలు మరియు మొక్కల వేర్ల మధ్య భాగస్వామ్యం. 2. కస్కుటాలో పత్రహరితం ఉంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Mycorrhiza is a partnership between fungi and plant roots. 2. Cuscuta contains chlorophyll. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. వానపాములు తడి చర్మం ద్వారా శ్వాసిస్తాయి. 2. చేపలు ఊపిరితిత్తుల ద్వారా శ్వాసిస్తాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Earthworms breathe through moist skin. 2. Fish breathe through lungs. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రకటనలు: 1. జఠరంలోని హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం క్రిములను చంపుతుంది. 2. శ్లేష్మం జఠర గోడను రక్షిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Hydrochloric acid in the stomach kills germs. 2. Mucus protects the stomach wall. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2