Chapter 7 of 12 · 31 min read

అధ్యాయం 5: తలతన్యత (Surface Tension)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • ద్రవ ఉపరితలం సాగదీసిన పొరలా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తుంది.

  • తలతన్యతను ప్రమాణ పొడవుకు బలంగా, తల శక్తిని ప్రమాణ వైశాల్యానికి శక్తిగా అర్థం చేసుకోవడం.

  • స్పర్శకోణం, నీరు గాజును తడుపుతుంది కానీ పాదరసం ఎందుకు తడపదు.

  • బిందువులు, సబ్బు బుడగలు, ద్రవంలోని గాలి బుడగల లోపల అదనపు పీడనం.

  • కేశనాళికీయ ఆరోహణం h = 2S cos θ/(rρg), దాని అనువర్తనాలు.

  • బిందువులు విడిపోయినప్పుడు లేదా కలిసినప్పుడు శక్తి మార్పులు.

5.1 అణు స్థాయి చిత్రం

ద్రవంలోని అణువులు ఒకదాన్నొకటి ఆకర్షిస్తాయి. ఒకే రకమైన అణువుల మధ్య ఆకర్షణను సంసంజనం (Cohesion) అంటారు. వేర్వేరు రకాల అణువుల మధ్య (ఉదాహరణకు నీరు, గాజు) ఆకర్షణను అసంజనం (Adhesion) అంటారు.

ద్రవం లోతులో ఉన్న అణువును అన్ని వైపుల నుంచీ సమానంగా లాగుతారు. దానిపై ఫలిత బలం సున్నా. ఉపరితలం మీది అణువుకు కింద, పక్కల ద్రవం ఉంటుంది కానీ పైన దాదాపు ఏమీ ఉండదు. కాబట్టి దానిపై లోపలికి ఫలిత లాగుడు ఉంటుంది.

ఒక అణువును లోపలి నుంచి ఉపరితలానికి తేవాలంటే ఈ లాగుడుకు వ్యతిరేకంగా పని చేయాలి. అందుకే ఉపరితల అణువులకు అదనపు స్థితి శక్తి ఉంటుంది. ద్రవం తన ఉపరితలాన్ని వీలైనంత చిన్నదిగా ఉంచుకుని శక్తిని తగ్గించుకుంటుంది. ఇచ్చిన ఘనపరిమాణానికి గోళానికే అతి తక్కువ ఉపరితల వైశాల్యం ఉంటుంది. అందుకే నీరు, నూనె, పాదరసం చిన్న బిందువులు గుండ్రంగా ఉంటాయి; వర్షం దాదాపు గోళాకార చుక్కలుగా పడుతుంది.

5.2 తలతన్యత

U ఆకారపు తీగ చట్రంపై l పొడవు గల తేలికైన జారే తీగను ఊహించండి. దాన్ని సబ్బు ద్రావణంలో ముంచితే ఒక పొర ఏర్పడుతుంది. ఆ పొర జారే తీగను లోపలికి లాగుతుంది. దాన్ని నిలపడానికి F బలం కావాలి.

ఈ పొరకు రెండు ఉపరితలాలు (ముందు, వెనుక) ఉంటాయి. ప్రతిదీ జారే తీగ పూర్తి పొడవు వెంట లాగుతుంది. ఉపరితలంపై గీసిన ఏ రేఖకైనా లంబంగా, ఉపరితలం వెంట పనిచేసే ప్రమాణ పొడవుకు బలమే తలతన్యత (Surface tension) S:

S=F2l(soap film, two surfaces)S = \frac{F}{2l} \quad\text{(soap film, two surfaces)}

ఒకే ద్రవ ఉపరితలానికి S = F/l.

  • SI ప్రమాణం: N/m (= J/m²). మితులు: [M T⁻²].

  • 20 °C వద్ద నీరు: సుమారు 0.072 N/m. పాదరసం: సుమారు 0.465 N/m. సబ్బు ద్రావణం: సుమారు 0.025 నుంచి 0.03 N/m.

S ని మార్చేవి:

కారకంతలతన్యతపై ప్రభావంఉదాహరణ
ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలతగ్గుతుంది; సందిగ్ధ ఉష్ణోగ్రత వద్ద సున్నా అవుతుందిచల్లని నీటి కంటే వేడి నీరు బాగా శుభ్రం చేస్తుంది
డిటర్జెంట్ లేదా సబ్బుబాగా తగ్గుతుందిసబ్బు నీరు బట్టలోకి బాగా ఇంకుతుంది
బాగా కరిగే లవణం (NaCl)కొద్దిగా పెరుగుతుందిఉప్పు నీరు
నూనె లేదా కిరోసిన్ పొరతగ్గుతుందిచెరువులపై కిరోసిన్ దోమ లార్వాలను ముంచేస్తుంది

ఉక్కు సూదిని నీటిపై మెల్లగా ఉంచితే అది తేలుతుంది; నీటి పురుగు (water strider) చెరువుపై పరిగెత్తుతుంది. ఉపరితలం విరగడాన్ని ఎదిరించే సాగదీసిన పొరలా పనిచేస్తుంది.

5.3 తల శక్తి

జారే తీగను x దూరం బయటకు లాగండి. చేసిన పని W = Fx = 2Slx. పొర వైశాల్యం ΔA = 2lx పెరుగుతుంది (రెండు వైపులా). కాబట్టి:

W=S ΔAW = S\,\Delta A

తలతన్యత ప్రమాణ వైశాల్యానికి తల శక్తి (Surface energy) కి సమానం: స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఒక చదరపు మీటరు కొత్త ఉపరితలాన్ని ఏర్పరచడానికి చేయాల్సిన పని.

ఉపయోగపడే ఫలితాలు:

  • R వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగను ఊదడానికి పని (రెండు ఉపరితలాలు): W = S × 2 × 4πR² = 8πR²S.

  • R వ్యాసార్ధం గల ద్రవ బిందువును ఏర్పరచడానికి పని (ఒక ఉపరితలం): W = 4πR²S.

  • R వ్యాసార్ధం గల బిందువును n సమాన చిన్న బిందువులుగా విడగొట్టడం: ప్రతి చిన్న బిందువు వ్యాసార్ధం r = R/n^(1/3). కొత్త వైశాల్యం = n × 4πr² = 4πR² n^(1/3). కావలసిన పని:

W=4πR2S (n1/3−1)W = 4\pi R^2 S\,\left(n^{1/3} - 1\right)
  • చిన్న బిందువులు కలిసి ఒక పెద్ద బిందువుగా మారితే మొత్తం వైశాల్యం తగ్గుతుంది. విడుదలైన తల శక్తి ఉష్ణంగా కనిపిస్తుంది, కాబట్టి పెద్ద బిందువు కొద్దిగా వేడెక్కుతుంది.

5.4 స్పర్శకోణం

ద్రవ ఉపరితలం ఘనాన్ని కలిసే చోట, ద్రవ ఉపరితలం ఘనంతో ఒక కోణం చేస్తుంది. స్పర్శ బిందువు వద్ద ఘన ఉపరితలానికి, ద్రవ ఉపరితలానికి గీసిన స్పర్శరేఖకు మధ్య, ద్రవం లోపలి వైపు కొలిచిన కోణమే స్పర్శకోణం (Angle of contact) θ.

దాని విలువ అసంజనం, సంసంజనం మధ్య సమతుల్యతపై ఆధారపడుతుంది:

స్పర్శకోణంఅసంజనం vs సంసంజనంప్రవర్తనఉదాహరణ
లఘుకోణం (θ < 90°)అసంజనం బలమైనదిఘనాన్ని తడుపుతుంది; మెనిస్కస్ పుటాకారం; కేశనాళికలో పైకి ఎక్కుతుందిశుభ్రమైన గాజుపై నీరు (θ ≈ 0°)
90°సమానంసమతల ఉపరితలం; ఎక్కడం గానీ దిగడం గానీ ఉండదువెండిపై శుద్ధ నీరు (సుమారు 90°)
అధికకోణం (θ > 90°)సంసంజనం బలమైనదితడపదు; మెనిస్కస్ కుంభాకారం; కేశనాళికలో కిందకు దిగుతుందిగాజుపై పాదరసం (సుమారు 140°), మైనం పూతలాంటి తామరాకుపై నీరు

ద్రవం, ఘనం, గాలి కలిసే బిందువు వద్ద మూడు తలతన్యతలను సమతుల్యం చేస్తే cos θ = (S_sa − S_sl)/S_la వస్తుంది. డిటర్జెంట్లు θ ను తగ్గిస్తాయి, అందువల్ల నీరు బట్టను తడుపుతుంది. జలనిరోధక పదార్థాలు θ ను పెంచుతాయి, అందువల్ల రెయిన్‌కోట్‌పై నీరు పూసలలా ఏర్పడి జారిపోతుంది.

5.5 వక్ర ఉపరితలానికి ఇరువైపులా అదనపు పీడనం

వక్ర ద్రవ ఉపరితలం తన వక్రతా కేంద్రం వైపు నెడుతుంది. కాబట్టి పుటాకార వైపు పీడనం కుంభాకార వైపు కంటే ఎక్కువ.

R వ్యాసార్ధం గల ద్రవ బిందువు. లోపలి అదనపు పీడనం ΔP అనుకోండి. వ్యాసార్ధం నెమ్మదిగా dR పెరిగిందని ఊహించండి. అదనపు పీడనం చేసిన పని = ΔP × 4πR² dR. తల శక్తిలో పెరుగుదల = S × d(4πR²) = S × 8πR dR. రెండింటినీ సమానం చేస్తే:

ΔP⋅4πR2 dR=S⋅8πR dR⇒ΔP=2SR\Delta P \cdot 4\pi R^2\,dR = S \cdot 8\pi R\,dR \quad\Rightarrow\quad \Delta P = \frac{2S}{R}

గాలిలో సబ్బు బుడగ. సబ్బు బుడగకు రెండు ఉపరితలాలు ఉంటాయి, కాబట్టి తల శక్తి మార్పు రెట్టింపవుతుంది:

ΔP=4SR\Delta P = \frac{4S}{R}
వక్ర ఉపరితలంఉపరితలాల సంఖ్యఅదనపు పీడనం
గాలిలో ద్రవ బిందువు12S/R
ద్రవం లోపల గాలి బుడగ12S/R
గాలిలో సబ్బు బుడగ24S/R

ముఖ్యమైన ఆలోచనలు:

  • చిన్న బుడగల లోపల పీడనం ఎక్కువ. ఒక చిన్న, ఒక పెద్ద సబ్బు బుడగను గొట్టంతో కలిపితే, చిన్నది కుంచించుకుపోయి పెద్దదానిలోకి వెళ్తుంది.

  • ద్రవంలో h లోతులో ఉన్న గాలి బుడగ లోపలి పీడనం P₀ + ρgh + 2S/R.

  • r₁, r₂ వ్యాసార్ధాల రెండు సబ్బు బుడగలు శూన్యంలో స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద కలిస్తే ఏర్పడే బుడగ వ్యాసార్ధం r, r² = r₁² + r₂². (లోపలి పీడనం 4S/r ని ఘనపరిమాణంతో గుణిస్తే వచ్చేది r² కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది; అది గాలి పరిమాణాన్ని కొలుస్తుంది, అది నిత్యత్వంగా ఉంటుంది.)

5.6 కేశనాళికీయ ఆరోహణం

సన్నని గాజు గొట్టాన్ని (కేశనాళిక (Capillary)) నీటిలో ముంచండి. గొట్టం లోపల నీరు బయటి మట్టం కంటే పైకి ఎక్కుతుంది. అదే గొట్టాన్ని పాదరసంలో ముంచితే లోపలి పాదరసం బయటి మట్టం కంటే కిందకు ఉంటుంది.

చిత్రం 5.1 · కేశనాళికీయ ఆరోహణ, కేశనాళికీయ అవరోహణ
చిత్రం 5.1 · కేశనాళికీయ ఆరోహణ, కేశనాళికీయ అవరోహణ

లఘు స్పర్శకోణం పుటాకార మెనిస్కస్‌ను, ఆరోహణను ఇస్తుంది; అధిక స్పర్శకోణం కుంభాకార మెనిస్కస్‌ను, అవరోహణను (దిగుదలను) ఇస్తుంది.

ఉత్పాదన. గొట్టం వ్యాసార్ధం r అనుకోండి. ద్రవం (సాంద్రత ρ, తలతన్యత S) గాజును θ కోణంలో తాకుతుంది. మెనిస్కస్ (ద్రవ ఉపరితలపు వక్ర అంచు) సుమారుగా R = r/cos θ వ్యాసార్ధం గల గోళంలో భాగం.

  1. మెనిస్కస్ పైన పీడనం P₀. పుటాకార మెనిస్కస్ కింద అది 2S/R తక్కువ: P₀ − 2S/R.

  2. బయటి సమతల ఉపరితలం మట్టం వద్ద పీడనం P₀ కావాలి (ఒకే మట్టం, ఒకే ద్రవం).

  3. మెనిస్కస్ నుంచి h ఎత్తు కిందకు వెళ్తే ρgh కలుస్తుంది: P₀ − 2S/R + ρgh = P₀.

h=2SRρg=2Scos⁡θrρgh = \frac{2S}{R\rho g} = \frac{2S\cos\theta}{r\rho g}

ఇదే ఆరోహణ సూత్రం (Ascent formula). దీన్ని జాగ్రత్తగా చదవండి:

  • h ∝ 1/r. గొట్టం ఎంత సన్నగా ఉంటే అంత ఎక్కువ ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది. ఇచ్చిన ద్రవానికి hr = స్థిరాంకం (జ్యూరిన్ నియమం, Jurin's law).

  • θ > 90° అయితే cos θ రుణాత్మకం, h కూడా రుణాత్మకం: ద్రవం కిందకు దిగుతుంది (పాదరసం).

  • θ = 90° అయితే ఎక్కడం గానీ దిగడం గానీ ఉండదు.

  • గురుత్వం తక్కువగా ఉంటే (చంద్రుడిపై) ఆరోహణం ఎక్కువ. స్వేచ్ఛగా పడుతున్న లిఫ్టులో నీరు ఏ గొట్టంలోనైనా పై చివరి వరకు ఎక్కుతుంది.

  • గొట్టం పొడవు h కంటే తక్కువైతే ద్రవం పొంగి బయటకు రాదు. అది పై చివరికి చేరి, మెనిస్కస్ hR = h'R' అయ్యేలా పెద్ద వ్యాసార్ధం R' కి చదునవుతుంది.

  • గొట్టాన్ని వంచితే నిలువు ఎత్తు h గానే ఉంటుంది; గొట్టంలో ద్రవ స్తంభం పొడవు h/cos α అవుతుంది, ఇక్కడ α నిలువు నుంచి వంపు కోణం.

  • పైకి ఎక్కిన ద్రవ ద్రవ్యరాశి = πr²hρ, ఇది r కి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.

అనువర్తనాలు: దీపం పత్తి వత్తిలో నూనె పైకి ఎక్కుతుంది; బ్లాటింగ్ కాగితం, తువ్వాళ్లు నీటిని పీల్చుకుంటాయి; మట్టి రంధ్రాల ద్వారా నీరు పైకి వస్తుంది, అందుకే రైతులు పొలాన్ని దున్ని ఆ కేశనాళికలను విరగ్గొట్టి తేమను నిలుపుతారు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: 5 cm పొడవు గల జారే తీగ ఒక తీగ చట్రంపై సబ్బు పొరను (S = 0.03 N/m) పట్టి ఉంచుతోంది. జారే తీగను స్థిరంగా ఉంచే బలం ఎంత?

సాధన: F = 2Sl = 2 × 0.03 × 0.05 = 3 × 10⁻³ N.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: 1 cm వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగను ఊదడానికి కావలసిన పని కనుక్కోండి. S = 0.03 N/m.

సాధన: W = 8πR²S = 8 × 3.14 × 10⁻⁴ × 0.03 = 7.5 × 10⁻⁵ J.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: 1 mm వ్యాసార్ధం గల నీటి బిందువును 1000 సమాన చిన్న బిందువులుగా తుంపరగా చల్లారు. S = 0.072 N/m. చేసిన పని కనుక్కోండి.

సాధన: n^(1/3) = 10. W = 4πR²S(n^(1/3) − 1) = 4 × 3.14 × 10⁻⁶ × 0.072 × 9 = 8.1 × 10⁻⁶ J.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: (a) 0.1 mm వ్యాసార్ధం గల నీటి బిందువు (S = 0.072 N/m) లోపల, (b) 2 cm వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగ (S = 0.025 N/m) లోపల అదనపు పీడనం కనుక్కోండి.

సాధన: (a) ΔP = 2S/R = 2 × 0.072/10⁻⁴ = 1440 Pa. (b) ΔP = 4S/R = 4 × 0.025/0.02 = 5 Pa. చిన్న బిందువుల లోపల చాలా ఎక్కువ అదనపు పీడనం ఉంటుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: 0.2 mm వ్యాసార్ధం గల శుభ్రమైన గాజు కేశనాళికలో నీరు ఎంత ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది? S = 0.072 N/m, θ = 0°.

సాధన: h = 2S cos θ/(rρg) = 2 × 0.072 / (2 × 10⁻⁴ × 1000 × 10) = 0.072 m = 7.2 cm.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: 1 mm వ్యాసార్ధం గల గాజు కేశనాళికను పాదరసంలో (S = 0.465 N/m, θ = 140°, ρ = 13 600 kg/m³) ముంచారు. మట్టంలో మార్పు కనుక్కోండి.

సాధన: cos 140° = −0.766. h = 2 × 0.465 × (−0.766)/(10⁻³ × 13 600 × 10) = −5.2 × 10⁻³ m. లోపలి పాదరసం సుమారు 5.2 mm కిందకు దిగుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: ఉదాహరణ 5.5 లోని గొట్టం నీటి పైకి 5 cm మాత్రమే బయటకు ఉంది. నీరు పొంగి బయటకు వస్తుందా? మెనిస్కస్ కొత్త వ్యాసార్ధం ఎంత?

సాధన: రాదు. నీరు పై చివరికి చేరి మెనిస్కస్ చదునవుతుంది. hR = h'R' నుంచి 7.2 × 0.2 = 5 × R', కాబట్టి R' = 0.29 mm. కేశనాళిక ఫౌంటెన్‌ను తయారు చేయలేదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.8: 1 mm వ్యాసార్ధం గల గాలి బుడగ నీటి ఉపరితలానికి 10 cm కింద ఉంది. S = 0.072 N/m, P₀ = 1.0 × 10⁵ Pa. బుడగ లోపలి పీడనం కనుక్కోండి.

సాధన: P = P₀ + ρgh + 2S/r = 100 000 + (1000 × 10 × 0.1) + (2 × 0.072/10⁻³) = 100 000 + 1000 + 144 = 1.01144 × 10⁵ Pa.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • S = F/l (ఒక ఉపరితలం); పొర: F = 2Sl. ప్రమాణం N/m = J/m²; [M T⁻²].

  • ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే S తగ్గుతుంది, డిటర్జెంట్లు దాన్ని తగ్గిస్తాయి, కరిగిన NaCl కొద్దిగా పెంచుతుంది.

  • తల శక్తి: W = SΔA. బుడగ: 8πR²S. n భాగాలుగా విడగొట్టడం: 4πR²S(n^(1/3) − 1).

  • లఘు θ: తడుపుతుంది, పుటాకారం, ఎక్కుతుంది. అధిక θ: తడపదు, కుంభాకారం, దిగుతుంది.

  • ΔP: బిందువు 2S/R, ద్రవంలో గాలి బుడగ 2S/R, సబ్బు బుడగ 4S/R.

  • h = 2S cos θ/(rρg); hr = స్థిరాంకం; పొట్టి గొట్టం నుంచి ద్రవం పొంగదు.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • సబ్బు పొరకు లేదా సబ్బు బుడగకు రెండు ఉపరితలాలు ఉంటాయని మరిచిపోవడం (కారకం 2).

  • నీటిలోని గాలి బుడగకు 4S/R వాడడం. దానికి ఒకే ఉపరితలం: 2S/R.

  • R = r/cos θ సంబంధం లేకుండా గొట్టం వ్యాసార్ధం r బదులు మెనిస్కస్ వ్యాసార్ధం R వాడడం.

  • బాగా పొట్టి కేశనాళిక నుంచి నీరు పొంగి బయటకు వస్తుందని అనుకోవడం.

  • ఉష్ణోగ్రతతో తలతన్యత పెరుగుతుందని భావించడం.

  • బిందువులు కలిసినప్పుడు శక్తి గ్రహించబడుతుందని చెప్పడం. కలిసినప్పుడు శక్తి విడుదలవుతుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. తలతన్యత SI ప్రమాణం (a) N/m² (b) N/m (c) J/m (d) N m

2. తలతన్యత మితి ఫార్ములా (a) [M L T⁻²] (b) [M L⁻¹ T⁻²] (c) [M T⁻²] (d) [M L² T⁻²]

3. ద్రవాన్ని వేడిచేసినప్పుడు దాని తలతన్యత (a) తగ్గుతుంది (b) పెరుగుతుంది (c) మారదు (d) మొదట పెరిగి తర్వాత తగ్గుతుంది

4. చిన్న ద్రవ బిందువులు దాదాపు గోళాకారంగా ఉండడానికి కారణం (a) గురుత్వం అన్ని వైపులా సమానంగా లాగడం (b) స్నిగ్ధత (c) తలతన్యత ఉపరితల వైశాల్యాన్ని వీలైనంత చిన్నదిగా చేయడం (d) గాలి ప్లవనం

5. పాదరసానికి, శుభ్రమైన గాజుకు మధ్య స్పర్శకోణం (a) లఘుకోణం (b) సున్నా (c) సరిగ్గా 90° (d) అధికకోణం

6. R వ్యాసార్ధం, S తలతన్యత గల సబ్బు బుడగ లోపల అదనపు పీడనం (a) 2S/R (b) 4S/R (c) S/R (d) 8S/R

7. స్పర్శకోణం ఇలా ఉన్నప్పుడు ద్రవం కేశనాళికలో పైకి ఎక్కుతుంది (a) లఘుకోణం (b) 90° (c) అధికకోణం (d) 180°

8. నీటికి డిటర్జెంట్ కలిపితే దాని తలతన్యత (a) పెరుగుతుంది (b) మారదు (c) అనంతం అవుతుంది (d) తగ్గుతుంది

9. ద్రవం ప్రమాణ వైశాల్యానికి తల శక్తి సంఖ్యాపరంగా దీనికి సమానం (a) స్నిగ్ధత (b) తలతన్యత (c) పీడనం (d) యంగ్ గుణకం

10. ఒకే ద్రవానికి, ఈ గొట్టంలో కేశనాళికీయ ఆరోహణ ఎక్కువ (a) వెడల్పైన గొట్టం (b) పొడవైన గొట్టం (c) సన్నని గొట్టం (d) వంచిన గొట్టం

స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం

11. 10 cm పొడవు గల జారే తీగ సబ్బు పొరను (S = 0.04 N/m) పట్టి ఉంచుతోంది. జారే తీగపై బలం (a) 8 × 10⁻³ N (b) 4 × 10⁻³ N (c) 0.8 N (d) 1.6 × 10⁻² N

12. చట్రంపై ఉన్న సబ్బు పొర (S = 0.03 N/m) ను 10 cm² నుంచి 30 cm² కు పెంచారు. చేసిన పని (a) 6 × 10⁻⁵ J (b) 1.2 × 10⁻⁴ J (c) 2.4 × 10⁻⁴ J (d) 1.2 × 10⁻³ J

13. 1 mm వ్యాసార్ధం గల నీటి బిందువు (S = 0.07 N/m) లోపల అదనపు పీడనం (a) 70 Pa (b) 280 Pa (c) 140 Pa (d) 14 Pa

14. రెండు సబ్బు బుడగల వ్యాసార్ధాలు 2 cm, 4 cm. వాటి అదనపు పీడనాల నిష్పత్తి (a) 1 : 2 (b) 4 : 1 (c) 1 : 4 (d) 2 : 1

15. 0.5 mm వ్యాసార్ధం గల కేశనాళికలో నీరు (S = 0.07 N/m, θ = 0°) ఎక్కే ఎత్తు (a) 2.8 cm (b) 1.4 cm (c) 5.6 cm (d) 28 cm

16. ఒక కేశనాళికలో నీరు h ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది. సగం వ్యాసార్ధం గల గొట్టంలో అది ఎక్కే ఎత్తు (a) h/2 (b) 2h (c) 4h (d) h

17. భూమిపై h ఆరోహణ ఇచ్చే కేశనాళిక ప్రయోగాన్ని చంద్రుడిపై (g_Moon = g/6) చేశారు. ఆరోహణ (a) h/6 (b) h (c) 6h (d) సున్నా

18. 3 cm వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగను (S = 0.03 N/m) ఊదడానికి కావలసిన పని సుమారు (a) 3.4 × 10⁻⁴ J (b) 1.4 × 10⁻³ J (c) 6.8 × 10⁻⁵ J (d) 6.8 × 10⁻⁴ J

19. చెరువుపై కిరోసిన్ చల్లితే దోమ లార్వాలు చనిపోవడానికి ముఖ్య కారణం అది (a) తలతన్యతను తగ్గించి, లార్వాలు ఉపరితలం వద్ద నిలవలేకుండా చేయడం (b) తలతన్యతను పెంచడం (c) నీటి ఉష్ణోగ్రతను పెంచడం (d) స్నిగ్ధతను పెంచడం

20. ఒకే తలతన్యత, ఒకే వ్యాసార్ధానికి, ద్రవం లోపలి గాలి బుడగలో అదనపు పీడనానికి, గాలిలోని సబ్బు బుడగలో అదనపు పీడనానికి నిష్పత్తి (a) 1 : 1 (b) 1 : 2 (c) 2 : 1 (d) 1 : 4

21. ఒక కేశనాళికలో నీరు h నిలువు ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది. గొట్టాన్ని నిలువుతో 60° చేసేలా వంచారు. గొట్టం వెంట నీటి స్తంభం పొడవు (a) h (b) h/2 (c) 2h (d) √3 h

22. గాజు కేశనాళికలో పాదరసం చూపేది (a) పుటాకార మెనిస్కస్‌తో ఆరోహణ (b) కుంభాకార మెనిస్కస్‌తో ఆరోహణ (c) పుటాకార మెనిస్కస్‌తో అవరోహణ (d) కుంభాకార మెనిస్కస్‌తో అవరోహణ

స్థాయి 3: సవాలు

23. 2 mm వ్యాసార్ధం గల బిందువును (S = 0.07 N/m) 8 సమాన చిన్న బిందువులుగా విడగొట్టారు. చేసిన పని సుమారు (a) 3.5 × 10⁻⁶ J (b) 7.0 × 10⁻⁶ J (c) 1.8 × 10⁻⁶ J (d) 2.5 × 10⁻⁵ J

24. 0.1 mm వ్యాసార్ధం గల 1000 చిన్న బిందువులు (S = 0.07 N/m) కలిసి ఒకే బిందువు అవుతాయి. విడుదలయ్యే శక్తి సుమారు (a) 8.8 × 10⁻⁷ J (b) 7.9 × 10⁻⁴ J (c) 7.9 × 10⁻⁶ J (d) 8.8 × 10⁻⁶ J

25. 0.5 mm వ్యాసార్ధం గల గాలి బుడగ నీటి ఉపరితలానికి 20 cm కింద ఉంది (S = 0.07 N/m, P₀ = 1.0 × 10⁵ Pa). దాని లోపలి పీడనం (a) 1.0200 × 10⁵ Pa (b) 1.0228 × 10⁵ Pa (c) 1.0028 × 10⁵ Pa (d) 1.0256 × 10⁵ Pa

26. 0.25 mm వ్యాసార్ధం గల కేశనాళికలో నీరు 6 cm ఎక్కాలి, కానీ గొట్టం నీటి పైకి 4 cm మాత్రమే ఉంది. పై చివర మెనిస్కస్ వ్యాసార్ధం (a) 0.167 mm (b) 0.25 mm (c) 0.5 mm (d) 0.375 mm

27. 3 cm, 4 cm వ్యాసార్ధాల రెండు సబ్బు బుడగలు శూన్యంలో స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద కలుస్తాయి. కొత్త బుడగ వ్యాసార్ధం (a) 7 cm (b) 5 cm (c) 3.5 cm (d) 4.5 cm

28. r, 2r వ్యాసార్ధాల రెండు కేశనాళికలను ఒకే ద్రవంలో ముంచారు. వాటిలో పైకి ఎక్కిన ద్రవ ద్రవ్యరాశుల నిష్పత్తి (a) 1 : 2 (b) 2 : 1 (c) 1 : 4 (d) 4 : 1

29. ప్రతిపాదన (A): బల్లపై ఉన్న చిన్న పాదరస బిందువులు దాదాపు గోళాకారంగా ఉంటాయి.
కారణం (R): గాజుతో పాదరసం స్పర్శకోణం లఘుకోణం.
(a) రెండూ నిజం, R అనేది A ని వివరిస్తుంది (b) రెండూ నిజం, R అనేది A ని వివరించదు (c) A నిజం, R తప్పు (d) A తప్పు, R నిజం

30. వాక్యం I: ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ నీటి తలతన్యత పెరుగుతుంది.
వాక్యం II: R వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగ లోపల అదనపు పీడనం 2S/R.
(a) రెండూ నిజం (b) రెండూ తప్పు (c) I నిజం, II తప్పు (d) I తప్పు, II నిజం

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bప్రమాణ పొడవుకు బలం
2c[M L T⁻²]/[L]
3aవేడిచేస్తే సంసంజనం బలహీనపడుతుంది
4cఇచ్చిన ఘనపరిమాణానికి గోళానికే అతి తక్కువ వైశాల్యం
5dసుమారు 140°; పాదరసం గాజును తడపదు
6bరెండు ఉపరితలాలు 4S/R ఇస్తాయి
7acos θ > 0 అయితే h ధనాత్మకం
8dడిటర్జెంట్లు S ను తగ్గిస్తాయి
9bW = SΔA
10ch ∝ 1/r
11a2 × 0.04 × 0.1 = 8 × 10⁻³ N
12b2 × 0.03 × 20×10⁻⁴ = 1.2 × 10⁻⁴ J
13c2 × 0.07/10⁻³ = 140 Pa
14dΔP ∝ 1/R
15a2 × 0.07/(5×10⁻⁴ × 10⁴) = 0.028 m
16bh ∝ 1/r
17ch ∝ 1/g
18d8π × 9×10⁻⁴ × 0.03 = 6.8 × 10⁻⁴ J
19aతక్కువ S వల్ల లార్వాలను మోసే ఉపరితలం విరిగిపోతుంది
20b2S/R vs 4S/R
21cపొడవు = h/cos 60° = 2h
22dఅధికకోణం: అవరోహణ, కుంభాకార మెనిస్కస్
23a4πR²S(2 − 1) = 4π × 4×10⁻⁶ × 0.07
24cR = 1 mm; 0.07 × 4π(10⁻⁵ − 10⁻⁶) ≈ 7.9 × 10⁻⁶ J
25b10⁵ + 2000 + 280 Pa
26dR' = 6 × 0.25/4 = 0.375 mm
27br² = 9 + 16 = 25
28am = πr²hρ, h ∝ 1/r, కాబట్టి m ∝ r
29cA నిజం; పాదరసం–గాజు కోణం అధికకోణం
30bఉష్ణోగ్రతతో S తగ్గుతుంది; బుడగ అదనపు పీడనం 4S/R

అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • సంసంజనం: ఒకే రకమైన అణువుల మధ్య ఆకర్షణ. అసంజనం: వేర్వేరు రకాల అణువుల మధ్య ఆకర్షణ (ద్రవం, గోడ).

  • ఉపరితల అణువుపై లోపలికి ఫలిత లాగుడు ఉంటుంది, కాబట్టి ద్రవ ఉపరితలం సాగదీసిన పొరలా ప్రవర్తించి కుంచించుకుపోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

  • తలతన్యత S = ఉపరితలంపై గీసిన రేఖ వెంట ప్రమాణ పొడవుకు బలం. ప్రమాణం N/m; మితులు [M T⁻²].

  • సబ్బు పొరకు రెండు ఉపరితలాలు, కాబట్టి l పొడవు గల జారే తీగపై బలం F = 2Sl.

  • తల శక్తి: కొత్త వైశాల్యం ఏర్పరచడానికి పని W = S × ΔA. కాబట్టి S అనేది ప్రమాణ వైశాల్యానికి తల శక్తి కూడా (J/m²).

  • R వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగను ఊదడానికి: W = 8πR²S (రెండు ఉపరితలాలు). ద్రవ బిందువును ఏర్పరచడానికి: W = 4πR²S.

  • చిన్న బిందువులు కలిస్తే వైశాల్యం తగ్గి శక్తి విడుదలవుతుంది. బిందువును చిన్న బిందువులుగా తుంపరగా చల్లాలంటే శక్తి ఇవ్వాలి.

  • ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే S తగ్గుతుంది. డిటర్జెంట్లు S ను తగ్గిస్తాయి; NaCl వంటి బాగా కరిగే లవణాలు దాన్ని కొద్దిగా పెంచుతాయి.

  • స్పర్శకోణం θ: శుభ్రమైన గాజుపై నీటికి లఘుకోణం (తడుపుతుంది, పుటాకార మెనిస్కస్), గాజుపై పాదరసానికి అధికకోణం (తడపదు, కుంభాకార మెనిస్కస్).

  • అదనపు పీడనం: ద్రవ బిందువు లేదా ద్రవంలోని గాలి బుడగ ΔP = 2S/R; గాలిలో సబ్బు బుడగ ΔP = 4S/R.

  • బుడగ ఎంత చిన్నదైతే అదనపు పీడనం అంత ఎక్కువ. రెండు బుడగలను కలిపితే గాలి చిన్నదాని నుంచి పెద్దదానికి ప్రవహిస్తుంది.

  • కేశనాళికీయ ఆరోహణ (ఆరోహణ సూత్రం): h = 2S cosθ/(rρg). θ 90° కంటే ఎక్కువైతే h రుణాత్మకం (అవరోహణ).

  • ఇచ్చిన ద్రవం, గొట్టపు పదార్థానికి hr = స్థిరాంకం. h కంటే పొట్టి గొట్టం నుంచి ద్రవం పొంగదు; మెనిస్కస్ చదునవుతుంది (R పెరుగుతుంది).

  • స్వేచ్ఛా పతనంలో (g = 0) నీరు ఏ కేశనాళికలోనైనా పై చివర వరకు ఎక్కుతుంది.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

రాశిసూత్రంగమనిక
తలతన్యతS = F/lN/m, [M T⁻²]
పొర జారే తీగపై బలంF = 2Slరెండు ఉపరితలాలు
తల శక్తిW = SΔAJ/m² = N/m
ద్రవ బిందువు శక్తి4πR²Sఒక ఉపరితలం
సబ్బు బుడగ శక్తి8πR²Sరెండు ఉపరితలాలు
అదనపు పీడనం, బిందువు2S/Rద్రవంలోని గాలి బుడగకు కూడా
అదనపు పీడనం, సబ్బు బుడగ4S/Rరెండు ఉపరితలాలు
కేశనాళికీయ ఆరోహణh = 2S cosθ/(rρg)hr = స్థిరాంకం
గాజుపై నీరుθ ≈ 0°ఎక్కుతుంది, పుటాకారం
గాజుపై పాదరసంθ ≈ 140°దిగుతుంది, కుంభాకారం

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Soap has two Sides" (సబ్బుకు రెండు వైపులు): సబ్బు పొర ప్రతి సూత్రంలో అదనంగా 2 కారకం ఉంటుంది: F = 2Sl, ΔP = 4S/R, W = 8πR²S.

  • "Small bubble, Strong push" (చిన్న బుడగ, బలమైన తోపు): చిన్న బుడగలో అదనపు పీడనం ఎక్కువ (ΔP ∝ 1/R), కాబట్టి అది పెద్ద బుడగలోకి ఖాళీ అవుతుంది.

  • "Two Sweet Cups of Rasam Pour Gently": h = 2 S cosθ / (r ρ g). Two = 2, Sweet = S, Cups = cos θ, Rasam = r, Pour = ρ, Gently = g.

  • "వేడి నీరు, బలహీన పొర" (Warm Water, Weak Skin): వేడిచేస్తే తలతన్యత తగ్గుతుంది, అందుకే వేడి నీరు బాగా శుభ్రం చేస్తుంది.

  • "లఘుకోణం లేస్తుంది, అధికకోణం దిగుతుంది" (Acute Ascends, Obtuse Obeys gravity): లఘు స్పర్శకోణం కేశనాళికీయ ఆరోహణను, అధిక స్పర్శకోణం అవరోహణను ఇస్తుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 4: పని, శక్తి, సామర్థ్యం: తల శక్తి అంటే ఉపరితలంలో నిల్వ ఉన్న పని; బిందువులు కలిసినప్పుడు అది ఉష్ణంగా విడుదలవుతుంది.

  • భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 3: గమన నియమాలు: సగం బిందువుపై తలతన్యత బలాన్ని, పీడన బలాన్ని సమతుల్యం చేయడం ద్వారా అదనపు పీడన సూత్రం వస్తుంది.

  • జీవశాస్త్రం పుస్తకం 4: మొక్కల శరీరధర్మశాస్త్రం: సన్నని దారువు (xylem) నాళాల్లో కేశనాళికీయత నీరు పైకి ఎక్కడానికి సహాయపడుతుంది; అయితే ఎత్తైన చెట్లలో ఎక్కువ పని సంసంజన–తన్యత, బాష్పోత్సేక ఆకర్షణ (transpiration pull) చేస్తాయి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. S తలతన్యత, R వ్యాసార్ధం. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ద్రవ బిందువు లోపల అదనపు పీడనం
B. సబ్బు బుడగ లోపల అదనపు పీడనం
C. సబ్బు బుడగ తల శక్తి
D. ద్రవ బిందువు తల శక్తి
జాబితా II:
i. 2S/R
ii. 8πR²S
iii. 4S/R
iv. 4πR²S
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (d) A-i, B-ii, C-iii, D-iv

32. ప్రతి ద్రవ–ఉపరితల జతను దాని ప్రవర్తనతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. శుభ్రమైన గాజు కేశనాళికలో శుద్ధ నీరు
B. గాజు కేశనాళికలో పాదరసం
C. గొట్టంతో స్పర్శకోణం 90° గల ద్రవం
D. జిడ్డు చొక్కాపై నీటికి డిటర్జెంట్ కలపడం
జాబితా II:
i. దిగుతుంది, కుంభాకార మెనిస్కస్
ii. సమతల మెనిస్కస్, ఎక్కడం గానీ దిగడం గానీ లేదు
iii. ఎక్కుతుంది, పుటాకార మెనిస్కస్
iv. తక్కువ స్పర్శకోణం, బాగా తడపడం
(a) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (b) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii

33. భూమిపై ఒక కేశనాళికలో నీరు h ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది. ప్రతి మార్పును కొత్త ఫలితంతో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. గొట్టం వ్యాసార్ధం సగం చేస్తే
B. అదే గొట్టాన్ని చంద్రుడిపై (g/6) వాడితే
C. స్వేచ్ఛగా పడుతున్న లిఫ్టులో ప్రయోగం చేస్తే
D. నీటిని వేడిచేస్తే
జాబితా II:
i. నీరు గొట్టం పై చివర వరకు ఎక్కుతుంది
ii. 2h
iii. ఎత్తు తగ్గుతుంది
iv. 6h
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii

34. ప్రతి సందర్భాన్ని దాని విలువతో జతపరచండి (నీరు S = 0.07 N/m, సబ్బు ద్రావణం S = 0.03 N/m).
జాబితా I:
A. 1 mm వ్యాసార్ధం గల నీటి బిందువులో అదనపు పీడనం
B. 1 cm వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగలో అదనపు పీడనం
C. సబ్బు పొరపై 5 cm జారే తీగను నిలపడానికి బలం
D. 1 cm వ్యాసార్ధం గల సబ్బు బుడగను ఊదడానికి పని
జాబితా II:
i. 3 × 10⁻³ N
ii. 140 Pa
iii. 7.5 × 10⁻⁵ J
iv. 12 Pa
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

35. కింది వాక్యాల్లో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ తలతన్యత తగ్గుతుంది.
B. డిటర్జెంట్లు నీటి తలతన్యతను తగ్గిస్తాయి.
C. తలతన్యత ఉపరితల వైశాల్యంపై ఆధారపడుతుంది.
D. సాధారణ ఉప్పును కరిగిస్తే నీటి తలతన్యత కొద్దిగా పెరుగుతుంది.
E. తలతన్యతకు, ప్రమాణ వైశాల్యానికి తల శక్తికి ఒకే మితులు ఉంటాయి.
(a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 2

36. కేశనాళికీయత గురించి సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. సన్నని గాజు గొట్టంలో నీరు ఎక్కువ ఎత్తుకు ఎక్కుతుంది.
B. గాజు కేశనాళికలో పాదరసం బయటి మట్టం కంటే కింద ఉంటుంది.
C. గొట్టం h కంటే పొట్టిగా ఉంటే నీరు ఫౌంటెన్‌లా పై నుంచి బయటకు ప్రవహిస్తుంది.
D. ఆరోహణ స్పర్శకోణంపై ఆధారపడుతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, C, D మాత్రమే (c) B, C మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే

37. బుడగల గురించి ఎన్ని వాక్యాలు సరైనవి?
A. గాలిలో సబ్బు బుడగకు రెండు ఉపరితలాలు ఉంటాయి.
B. చిన్న సబ్బు బుడగ లోపల అదనపు పీడనం ఎక్కువ.
C. రెండు సబ్బు బుడగలను గొట్టంతో కలిపితే గాలి పెద్దదాని నుంచి చిన్నదానికి ప్రవహిస్తుంది.
D. సబ్బు బుడగ లోపలి పీడనం బయటి కంటే ఎక్కువ.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

38. చాలా చిన్న నీటి బిందువులు కలిసి ఒక పెద్ద బిందువు అవుతాయి. సరైన సమితిని ఎంచుకోండి.
A. మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యం తగ్గుతుంది.
B. శక్తి విడుదలవుతుంది, కాబట్టి బిందువు కొద్దిగా వేడెక్కవచ్చు.
C. మొత్తం తల శక్తి పెరుగుతుంది.
D. మొత్తం ఘనపరిమాణం తగ్గుతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) C, D మాత్రమే (d) B, D మాత్రమే

39. గాజును పూర్తిగా తడిపే (θ = 0°), 800 kg/m³ సాంద్రత గల ద్రవానికి, కేశనాళికీయ ఆరోహణ h (y-అక్షం) ను 1/r (x-అక్షం) కు వ్యతిరేకంగా గీస్తే మూలబిందువు గుండా పోయే సరళరేఖ వస్తుంది. r = 1 mm అయినప్పుడు ఆరోహణ 1.5 cm. ద్రవం తలతన్యత (g = 10 m/s²)
(a) 0.03 N/m (b) 0.12 N/m (c) 0.6 N/m (d) 0.06 N/m

40. ఒక విద్యార్థి వేర్వేరు వ్యాసార్ధాల సబ్బు బుడగల లోపల అదనపు పీడనాన్ని కొలిచాడు.

వ్యాసార్ధం (cm)అదనపు పీడనం (Pa)
112
26
4?

లోపించిన విలువ, సబ్బు ద్రావణం తలతన్యత వరుసగా
(a) 3 Pa, 0.06 N/m (b) 3 Pa, 0.03 N/m (c) 1.5 Pa, 0.03 N/m (d) 24 Pa, 0.03 N/m

41. సబ్బు పొరపై జారే తీగను నిలపడానికి కావలసిన బలం F (y-అక్షం) ను జారే తీగ పొడవు l (x-అక్షం) కు వ్యతిరేకంగా గీస్తే మూలబిందువు గుండా పోయే సరళరేఖ వస్తుంది; l = 10 cm వద్ద F = 6 × 10⁻³ N. సబ్బు ద్రావణం తలతన్యత (జారే తీగ భారాన్ని వదిలేయండి)
(a) 0.03 N/m (b) 0.06 N/m (c) 0.015 N/m (d) 0.3 N/m

Q42–43 కు పేరా: ఒక వృక్షశాస్త్ర విద్యార్థి దారువు నాళాన్ని 0.02 mm వ్యాసార్ధం గల గాజు లాంటి కేశనాళికగా ఊహించాడు. నీటి తలతన్యత 0.072 N/m, స్పర్శకోణం 0°, సాంద్రత 1000 kg/m³, g = 10 m/s² తీసుకోండి.

42. కేవలం కేశనాళికీయత వల్లనే ఈ నాళంలో నీరు ఎక్కగల ఎత్తు
(a) 7.2 m (b) 0.072 m (c) 0.72 m (d) 1.44 m

43. కేవలం కేశనాళికీయతతోనే నీటిని 7.2 m ఎత్తుకు లేపాలంటే నాళం వ్యాసార్ధం ఎంత ఉండాలి?
(a) 0.2 μm (b) 2 μm (c) 20 μm (d) 200 μm

44. ఒక్కొక్కటి 1 mm వ్యాసార్ధం గల 1000 సర్వసమాన నీటి బిందువులు కలిసి ఒకే బిందువు అవుతాయి. S = 0.07 N/m తీసుకుంటే, విడుదలయ్యే శక్తి సుమారు
(a) 8.8 × 10⁻⁴ J (b) 7.9 × 10⁻⁵ J (c) 8.8 × 10⁻⁵ J (d) 7.9 × 10⁻⁴ J

45. తెరిచి ఉన్న గ్లాసులో 0.5 mm వ్యాసార్ధం గల గాలి బుడగ నీటి ఉపరితలానికి 10 cm కింద ఉంది. P₀ = 1.0 × 10⁵ Pa, S = 0.07 N/m, g = 10 m/s² అయితే బుడగ లోపలి పీడనం
(a) 1.0128 × 10⁵ Pa (b) 1.0156 × 10⁵ Pa (c) 1.0100 × 10⁵ Pa (d) 1.0028 × 10⁵ Pa

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31aబిందువు: ఒక ఉపరితలం (2S/R, 4πR²S); సబ్బు బుడగ: రెండు ఉపరితలాలు (4S/R, 8πR²S)
32cలఘు θ: ఆరోహణ; అధిక θ: అవరోహణ; 90°: సమతలం; డిటర్జెంట్ θ, S రెండింటినీ తగ్గిస్తుంది
33bh ∝ 1/(rg); g = 0 అయితే నీరు గొట్టమంతా నిండుతుంది; వేడిచేస్తే S తగ్గుతుంది
34d2 × 0.07/0.001 = 140 Pa; 4 × 0.03/0.01 = 12 Pa; 2 × 0.03 × 0.05 = 3 × 10⁻³ N; 8π(0.01)²(0.03) ≈ 7.5 × 10⁻⁵ J
35bC ఒక్కటే తప్పు: S ద్రవం ధర్మం, వైశాల్యానిది కాదు
36dపొట్టి గొట్టం నుంచి ద్రవం పొంగదు; మెనిస్కస్ చదునవుతుంది అంతే
37cగాలి చిన్న (ఎక్కువ పీడనం) బుడగ నుంచి పెద్ద బుడగకు ప్రవహిస్తుంది, కాబట్టి C తప్పు
38aఘనపరిమాణం నిత్యత్వం; తల శక్తి తగ్గి ఆ తేడా విడుదలవుతుంది
39dS = hrρg/2 = 0.015 × 0.001 × 800 × 10/2 = 0.06 N/m
40bΔP ∝ 1/R నుంచి 3 Pa; S = ΔP R/4 = 12 × 0.01/4 = 0.03 N/m
41aF = 2Sl, కాబట్టి S = 6 × 10⁻³/(2 × 0.1) = 0.03 N/m
42ch = 2 × 0.072/(2 × 10⁻⁵ × 1000 × 10) = 0.72 m
43bhr స్థిరాంకం: r = 0.72 × 2 × 10⁻⁵/7.2 = 2 × 10⁻⁶ m
44dR = 10 mm; ΔA = 4π(1000 × 10⁻⁶ − 10⁻⁴) = 4π × 9 × 10⁻⁴ m²; E = SΔA ≈ 7.9 × 10⁻⁴ J
45aP = P₀ + ρgh + 2S/r = 10⁵ + 1000 + 280 Pa (ద్రవంలో గాలి బుడగ: ఒక ఉపరితలం)
31 min left
‹
›