పోషణ, జీర్ణక్రియ మరియు శ్వాసక్రియ
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- పోషణ అంటే జీవి ఆహారాన్ని పొందే, ఉపయోగించుకునే విధానం. మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా ఆహారం తయారుచేసుకుంటాయి (స్వయంపోషకాలు); జంతువులు తయారైన ఆహారంపై ఆధారపడతాయి (పరపోషకాలు).
- మానవ జీర్ణక్రియ ఆహార నాళంలో, కాలేయం, క్లోమం, లాలాజల గ్రంథుల సహాయంతో జరుగుతుంది. పిండి పదార్థం జీర్ణక్రియ నోటిలో, ప్రోటీన్ జీర్ణక్రియ జఠరంలో మొదలవుతుంది; ఎక్కువ జీర్ణక్రియ, శోషణ చిన్న ప్రేగులో పూర్తవుతాయి.
- శ్వాసక్రియ ఆహారం నుంచి శక్తిని ATP రూపంలో విడుదల చేస్తుంది. శ్వాస తీసుకోవడం వాయువుల వినిమయం; కణ శ్వాసక్రియ కణాల్లో శక్తి విడుదల, ఇది వాయు సహిత లేదా వాయు రహితంగా జరగవచ్చు.
పోషణ విధానాలు
స్వయంపోషణ. ఆకుపచ్చని మొక్కలు సూర్యకాంతి, పత్రహరితం సాయంతో కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీటి నుంచి ఆహారం తయారుచేస్తాయి.
6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ (సూర్యకాంతిలో, పత్రహరితంతో)
కిరణజన్య సంయోగక్రియ ప్రధానంగా ఆకుల్లో జరుగుతుంది; క్లోరోప్లాస్ట్లలో పత్రహరితం ఉంటుంది. కార్బన్ డయాక్సైడ్ పత్రరంధ్రాల ద్వారా ప్రవేశిస్తుంది. నీరు వేర్ల నుంచి వస్తుంది. ఆక్సిజన్ విడుదలవుతుంది. గ్లూకోజ్ పిండి పదార్థంగా నిల్వ అవుతుంది. సాక్స్ అయోడిన్ పరీక్ష ఆకులోని పిండి పదార్థాన్ని చూపిస్తుంది.
అవసరమైన పరిస్థితులు: కాంతి, పత్రహరితం, కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరు. కాంతి చర్యలకు కాంతి కావాలి; చీకటి చర్యలు కార్బన్ డయాక్సైడ్ను ఉపయోగించి చక్కెరను తయారుచేస్తాయి.
పరపోషణ.
| రకం | లక్షణం | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| హోలోజోయిక్ | ఘన ఆహారాన్ని తీసుకుని శరీరం లోపల జీర్ణం చేస్తాయి | మానవులు, అమీబా, ఆవు |
| మృతోపజీవన | చనిపోయిన, కుళ్లుతున్న పదార్థాలపై ఆధారపడతాయి | శిలీంధ్రాలు (బ్రెడ్ బూజు), అనేక బ్యాక్టీరియా |
| పరాన్నజీవన | అతిథేయిపై లేదా లోపల జీవించి దాని నుంచి ఆహారం తీసుకుంటాయి | టేప్వార్మ్, కస్కుటా, పేనులు |
| సహజీవన | రెండు జీవులు పరస్పరం సహాయం చేసుకుంటూ కలిసి జీవిస్తాయి | లైకెన్ (శైవలం, శిలీంధ్రం), రైజోబియం మరియు చిక్కుడు జాతి మొక్క |
| కీటకభక్షక | నత్రజని కోసం కీటకాలను పట్టుకునే మొక్కలు | పిచర్ మొక్క, సన్డ్యూ, వీనస్ ఫ్లైట్రాప్ |
అమీబా కృత్రిమ పాదాలతో ఆహారాన్ని చుట్టుముట్టి (ఫాగోసైటోసిస్) ఆహార రిక్తికలో జీర్ణం చేస్తుంది.
పోషకాలు మరియు సమతుల్య ఆహారం
పోషకాలు: కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు, నీరు, పీచు పదార్థం (రఫేజ్).
| పోషకం | విధి | వనరు | లోపం |
|---|---|---|---|
| కార్బోహైడ్రేట్లు | శక్తి | బియ్యం, గోధుమ, చక్కెర | బలహీనత |
| ప్రోటీన్లు | వృద్ధి, మరమ్మతు | పప్పులు, గుడ్డు, పాలు | క్వాషియోర్కర్, మరాస్మస్ |
| కొవ్వులు | నిల్వ శక్తి, ఉష్ణ నిరోధకత | నూనె, నెయ్యి, గింజలు | వృద్ధి తగ్గడం |
| విటమిన్ A | చూపు, చర్మం | క్యారెట్, బొప్పాయి | రేచీకటి |
| విటమిన్ B₁ | నాడులు, శక్తి విడుదల | పొట్టు తీయని ధాన్యం | బెరిబెరి |
| విటమిన్ C | ఆరోగ్యకరమైన చిగుళ్లు, రోగనిరోధకత | ఉసిరి, నిమ్మజాతి పండ్లు | స్కర్వీ |
| విటమిన్ D | కాల్షియం శోషణ | సూర్యకాంతి, చేప నూనె | రికెట్స్ |
| విటమిన్ K | రక్తం గడ్డకట్టడం | ఆకుకూరలు | రక్తం ఆలస్యంగా గడ్డకట్టడం |
| ఇనుము | హిమోగ్లోబిన్ | ఆకుకూరలు | రక్తహీనత |
| అయోడిన్ | థైరాక్సిన్ | అయోడైజ్డ్ ఉప్పు | గాయిటర్ (గలగండ) |
| కాల్షియం | ఎముకలు, దంతాలు | పాలు, రాగి | బలహీన ఎముకలు |
సమతుల్య ఆహారంలో అన్ని పోషకాలు సరైన పరిమాణాల్లో ఉంటాయి. శక్తిని కేలరీలు లేదా జౌళ్లలో కొలుస్తారు: 1 కేలరీ = 4.18 జౌళ్లు. ఆహార పరీక్షలు: పిండి పదార్థంతో అయోడిన్ నీలి-నలుపు రంగులోకి మారుతుంది; గ్లూకోజ్తో వేడి చేస్తే బెనెడిక్ట్ ద్రావణం ఇటుక ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది; కాపర్ సల్ఫేట్, సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ (బయ్యూరెట్) ప్రోటీన్తో వైలెట్ రంగులోకి మారుతుంది; కాగితంపై మరక అర్ధపారదర్శకంగా మారితే కొవ్వు ఉందని తెలుస్తుంది.
మానవ జీర్ణ వ్యవస్థ
ఆహార నాళం: నోరు → గ్రసని → అన్నవాహిక → జఠరం → చిన్న ప్రేగు → పెద్ద ప్రేగు → పురీషనాళం → పాయువు. జీర్ణ గ్రంథులు: లాలాజల గ్రంథులు, కాలేయం, క్లోమం.
నోరు. దంతాలు ఆహారాన్ని నములుతాయి. పెద్దవారికి 32 దంతాలు ఉంటాయి: 8 కుంతకాలు, 4 రదనికలు, 8 అగ్రచర్వణకాలు, 12 చర్వణకాలు. పిల్లలకు 20 పాల దంతాలు ఉంటాయి. లాలాజలంలో లాలాజల అమైలేజ్ (టయలిన్) అనే ఎంజైమ్ ఉండి, పిండి పదార్థాన్ని మాల్టోజ్గా మారుస్తుంది. నాలుక ఆహారాన్ని లాలాజలంతో కలుపుతుంది. మింగడం ఆహారాన్ని అన్నవాహికకు నెడుతుంది; క్రమానుకుంచనం (పెరిస్టాల్సిస్, సంకోచ తరంగాలు) దానిని కిందికి కదిలిస్తుంది.
జఠరం. గోడలు హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, పెప్సిన్, శ్లేష్మంతో కూడిన జఠర రసాన్ని స్రవిస్తాయి. ఆమ్లం క్రిములను చంపుతుంది, ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేసే పెప్సిన్ కోసం ఆహారాన్ని ఆమ్లంగా చేస్తుంది. శ్లేష్మం జఠరం గోడను ఆమ్లం నుంచి రక్షిస్తుంది. ఆహారం కైమ్ అనే చిక్కని ముద్దగా మారుతుంది.
కాలేయం. అతి పెద్ద గ్రంథి. ఇది పైత్య రసాన్ని తయారుచేస్తుంది, పిత్తాశయంలో నిల్వ అవుతుంది. పైత్య రసం ఎంజైమ్ కాదు; ఇది కొవ్వులను చిన్న బిందువులుగా మారుస్తుంది (ఎమల్సీకరణం), ఆహారాన్ని క్షారయుతం చేస్తుంది.
క్లోమం. క్లోమ రసంలో ట్రిప్సిన్ (ప్రోటీన్లు), లైపేజ్ (కొవ్వులు), అమైలేజ్ (పిండి పదార్థం) ఉంటాయి.
చిన్న ప్రేగు. అతి పొడవైన భాగం, సుమారు 6 నుంచి 7 మీటర్లు. ప్రేగు రసం జీర్ణక్రియను పూర్తి చేస్తుంది: కార్బోహైడ్రేట్లు గ్లూకోజ్గా, ప్రోటీన్లు అమైనో ఆమ్లాలుగా, కొవ్వులు కొవ్వు ఆమ్లాలు, గ్లిసరాల్గా మారతాయి. లోపలి గోడలోని వేళ్ల వంటి మడతలైన ఆంత్రచూషకాలు (విల్లై) శోషణ ఉపరితలాన్ని పెంచుతాయి.
పెద్ద ప్రేగు. నీటిని, కొన్ని లవణాలను శోషిస్తుంది. జీర్ణం కాని వ్యర్థం మలంగా ఏర్పడి పురీషనాళంలో నిల్వ అవుతుంది, పాయువు ద్వారా బయటకు వెళ్తుంది (మల విసర్జన).
| ఎంజైమ్ | మూలం | పనిచేసేది | ఉత్పత్తి |
|---|---|---|---|
| లాలాజల అమైలేజ్ | లాలాజల గ్రంథులు | పిండి పదార్థం | మాల్టోజ్ |
| పెప్సిన్ | జఠరం | ప్రోటీన్లు | పెప్టైడ్లు |
| ట్రిప్సిన్ | క్లోమం | ప్రోటీన్లు | పెప్టైడ్లు, అమైనో ఆమ్లాలు |
| లైపేజ్ | క్లోమం, ప్రేగు | కొవ్వులు | కొవ్వు ఆమ్లాలు, గ్లిసరాల్ |
నెమరువేసే జంతువులు (ఆవు, గేదె వంటివి) గడ్డిని త్వరగా మింగి తర్వాత మళ్లీ నమలుతాయి (నెమరువేయడం లేదా కడుపులో నుంచి తీసి నమలడం). వాటి జఠరంలో నాలుగు గదులు ఉంటాయి; రూమెన్లోని బ్యాక్టీరియా సెల్యులోజ్ను జీర్ణం చేస్తుంది. గుర్రాలు, కుందేళ్లలో పెద్ద అంధాంత్రం ఈ పనిని చేస్తుంది.
శ్వాసక్రియ
శ్వాస తీసుకోవడం మరియు శ్వాసక్రియ. శ్వాస తీసుకోవడం అంటే ఆక్సిజన్ను భౌతికంగా లోపలికి తీసుకోవడం, కార్బన్ డయాక్సైడ్ను బయటకు పంపడం. కణ శ్వాసక్రియ అనేది ఆహారం (గ్లూకోజ్) విచ్ఛిన్నమై శక్తి విడుదలయ్యే రసాయన ప్రక్రియ.
వాయు సహిత శ్వాసక్రియ (ఆక్సిజన్తో): C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + శక్తి (38 ATP). ఇది కణద్రవ్యంలో (గ్లైకాలిసిస్) మొదలై మైటోకాండ్రియాలో ముగుస్తుంది.
వాయు రహిత శ్వాసక్రియ (ఆక్సిజన్ లేకుండా): ఈస్ట్లో గ్లూకోజ్ → ఆల్కహాల్ + కార్బన్ డయాక్సైడ్ + కొద్ది శక్తి (2 ATP). తీవ్రమైన వ్యాయామ సమయంలో కండరాల్లో గ్లూకోజ్ → లాక్టిక్ ఆమ్లం, ఇది కండర బిగువుకు కారణమవుతుంది. వాయు రహిత శ్వాసక్రియ తక్కువ శక్తిని విడుదల చేస్తుంది.
| లక్షణం | వాయు సహిత | వాయు రహిత |
|---|---|---|
| ఆక్సిజన్ | అవసరం | అవసరం లేదు |
| విడుదలయ్యే శక్తి | ఎక్కువ (38 ATP) | తక్కువ (2 ATP) |
| అంత్య ఉత్పన్నాలు | CO₂, నీరు | ఆల్కహాల్, CO₂ లేదా లాక్టిక్ ఆమ్లం |
| స్థలం | కణద్రవ్యం, మైటోకాండ్రియా | కణద్రవ్యం |
మానవ శ్వాస వ్యవస్థ. గాలి నాసికా రంధ్రాలు → నాసికా కుహరం → గ్రసని → స్వరపేటిక (voice box) → శ్వాసనాళం (మృదులాస్థి వలయాలతో తెరిచి ఉంటుంది) → శ్వాసనాళికలు (bronchi) → సూక్ష్మ శ్వాసనాళికలు (bronchioles) → ఊపిరితిత్తుల్లోని వాయుకోశాలు (alveoli) గుండా ప్రయాణిస్తుంది. వాయుకోశాలు పలుచని గోడలు గల చిన్న గాలి సంచులు, చుట్టూ రక్త కేశనాళికలు ఉంటాయి; ఇక్కడ ఆక్సిజన్ రక్తంలోకి ప్రవేశిస్తుంది, కార్బన్ డయాక్సైడ్ బయటకు వెళ్తుంది. ఉదరవితానం, పక్కటెముకల కండరాలు శ్వాసను నియంత్రిస్తాయి.
ఉచ్ఛ్వాస సమయంలో ఉదరవితానం కిందికి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు పైకి, బయటకు కదులుతాయి, కాబట్టి ఛాతీ విస్తరించి గాలి లోపలికి వస్తుంది. నిశ్వాస సమయంలో ఉదరవితానం పైకి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు కిందికి, లోపలికి కదులుతాయి, గాలి బయటకు వెళ్తుంది. పీల్చిన గాలిలో సుమారు 21% ఆక్సిజన్ ఉంటుంది; వదిలిన గాలిలో సుమారు 16% ఆక్సిజన్, 4% కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉంటాయి. కార్బన్ డయాక్సైడ్తో సున్నపు నీరు పాల రంగులోకి మారుతుంది.
ఇతర జీవుల్లో శ్వాసక్రియ. అమీబా కణ ఉపరితలం ద్వారా విసరణతో వాయువులను వినిమయం చేస్తుంది. వానపాములు తేమగా ఉన్న చర్మం ద్వారా శ్వాసిస్తాయి. కీటకాలు శ్వాసనాళికలు (tracheae) అనే గొట్టాలను, స్పైరకిల్స్ అనే రంధ్రాలను వాడతాయి. చేపలు మొప్పలను వాడతాయి. కప్పలు చర్మం, ఊపిరితిత్తులను వాడతాయి. మొక్కలు పత్రరంధ్రాలు (ఆకుల్లో), వాతరంధ్రాలు (కాండాల్లో), వేరు కేశాల ద్వారా వాయువులను వినిమయం చేస్తాయి. మొక్కలు పగలు, రాత్రి శ్వాసిస్తాయి కానీ కాంతిలో మాత్రమే కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతాయి.
బోధనా కోణం
ఈ పాఠం సరళమైన ప్రయోగాలకు అనుకూలం: ఆహారంలో పిండి పదార్థం పరీక్ష, వదిలిన గాలిలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ను సున్నపు నీటితో పరీక్షించడం, ఆకులో కొంత భాగాన్ని కప్పి దానికి కాంతి అవసరమని చూపడం. సీసా, బెలూన్లు, రబ్బరు షీట్తో ఊపిరితిత్తుల నమూనా శ్వాస కదలికలను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను ఊహించమని, పరిశీలించమని, ఆ తర్వాత వివరించమని అడగాలి.
పరీక్షలో తప్పులు చేసే చోట్లు
- శ్వాస తీసుకోవడం, కణ శ్వాసక్రియ ఒకటి కాదు.
- పైత్య రసం కాలేయంలో తయారై పిత్తాశయంలో నిల్వ అవుతుంది; దానిలో ఎంజైమ్ ఉండదు.
- పిండి పదార్థ జీర్ణక్రియ నోటిలో, ప్రోటీన్ జీర్ణక్రియ జఠరంలో మొదలవుతాయి; కొవ్వు జీర్ణక్రియ ప్రధానంగా చిన్న ప్రేగులో జరుగుతుంది.
- వాయు సహిత శ్వాసక్రియ 38 ATP ఇస్తుంది; వాయు రహితం 2 ATP ఇస్తుంది.
- లాక్టిక్ ఆమ్లం కండరంలో ఏర్పడుతుంది; ఆల్కహాల్ ఈస్ట్లో ఏర్పడుతుంది.
- కిరణజన్య సంయోగక్రియలో ఆక్సిజన్ నీటి నుంచి విడుదలవుతుంది, కార్బన్ డయాక్సైడ్ నుంచి కాదు.
- విటమిన్ C లోపం స్కర్వీకి, విటమిన్ D లోపం రికెట్స్కు, విటమిన్ B₁ లోపం బెరిబెరికి కారణమవుతాయి.
- ఆంత్రచూషకాలు చిన్న ప్రేగులో ఉంటాయి; వాయుకోశాలు ఊపిరితిత్తుల్లో ఉంటాయి.
ఒక్కమాట సూత్రాలు
- 1. కాలేయం శరీరంలో అతి పెద్ద గ్రంథి.
- 2. లాలాజల అమైలేజ్ పిండి పదార్థాన్ని జీర్ణం చేస్తుంది.
- 3. పెప్సిన్ జఠరంలోని ఆమ్ల వాతావరణంలో పనిచేస్తుంది.
- 4. ఆంత్రచూషకాలు శోషణ వైశాల్యాన్ని పెంచుతాయి.
- 5. చిన్న ప్రేగు శోషణకు ప్రధాన స్థానం.
- 6. పెద్ద ప్రేగు నీటిని శోషిస్తుంది.
- 7. పెద్దవారికి 32 దంతాలు ఉంటాయి.
- 8. వాయుకోశాలు వాయు వినిమయ స్థానాలు.
- 9. కీటకాలు శ్వాసనాళికల ద్వారా శ్వాసిస్తాయి.
- 10. గ్లైకాలిసిస్ కణద్రవ్యంలో జరుగుతుంది.
- 11. పిండి పదార్థంతో అయోడిన్ నీలి-నలుపు రంగును ఇస్తుంది.
- 12. అయోడిన్ లోపం వల్ల గాయిటర్ (గలగండ) వస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
లాలాజలంలో ఉండే ఎంజైమ్
- ట్రిప్సిన్
- లైపేజ్
- పెప్సిన్
- లాలాజల అమైలేజ్
సమాధానం
D. లాలాజల అమైలేజ్
The enzyme present in saliva is
- trypsin
- lipase
- pepsin
- salivary amylase
మానవ శరీరంలో అతి పెద్ద గ్రంథి
- థైరాయిడ్
- లాలాజల గ్రంథి
- కాలేయం
- క్లోమం
సమాధానం
C. కాలేయం
The largest gland in the human body is the
- thyroid
- salivary gland
- liver
- pancreas
ప్రోటీన్ల జీర్ణక్రియ ప్రారంభమయ్యేది
- పెద్దపేగులో
- ఆమాశయంలో
- నోటిలో
- చిన్నపేగులో
సమాధానం
B. ఆమాశయంలో
Digestion of protein begins in the
- large intestine
- stomach
- mouth
- small intestine
పైత్యరసం (బైల్) నిల్వ ఉండేది
- కాలేయంలో
- ఆమాశయంలో
- క్లోమంలో
- పిత్తాశయంలో
సమాధానం
D. పిత్తాశయంలో
Bile is stored in the
- liver
- stomach
- pancreas
- gall bladder
జీర్ణమైన ఆహారం ఎక్కువగా శోషణం చెందేది
- పెద్దపేగులో
- అన్నవాహికలో
- చిన్నపేగులో
- ఆమాశయంలో
సమాధానం
C. చిన్నపేగులో
Most absorption of digested food occurs in the
- large intestine
- oesophagus
- small intestine
- stomach
చిన్నపేగులోని వేలి ఆకారపు పొడుచుకువచ్చిన భాగాలను ఏమంటారు?
- సీలియా
- ఆంత్ర చూషకాలు (విల్లై)
- శ్వాసనాళికలు (బ్రాంకియోల్స్)
- వాయుకోశాలు (ఆల్వియోలై)
సమాధానం
B. ఆంత్ర చూషకాలు (విల్లై)
Finger-like projections in the small intestine are called
- cilia
- villi
- bronchioles
- alveoli
విటమిన్ C లోపం వల్ల కలిగే వ్యాధి
- రేచీకటి
- బెరిబెరి
- రికెట్స్
- స్కర్వీ
సమాధానం
D. స్కర్వీ
The deficiency of vitamin C causes
- night blindness
- beri-beri
- rickets
- scurvy
గాయిటర్ (గళగండం) దేని లోపం వల్ల కలుగుతుంది?
- కాల్షియం
- ఇనుము
- అయోడిన్
- విటమిన్ A
సమాధానం
C. అయోడిన్
Goitre is caused by the deficiency of
- calcium
- iron
- iodine
- vitamin A
మానవ ఊపిరితిత్తులలో వాయు వినిమయం జరిగేది
- వాయుకోశాలలో (ఆల్వియోలై)
- స్వరపేటికలో
- శ్వాసనాళాలలో (బ్రాంకై)
- వాయునాళంలో (ట్రాకియా)
సమాధానం
A. వాయుకోశాలలో (ఆల్వియోలై)
Gas exchange in human lungs takes place in the
- alveoli
- larynx
- bronchi
- trachea
ఈస్ట్లో అవాయు శ్వాసక్రియ కార్బన్ డయాక్సైడ్తో పాటు దేనిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది?
- లాక్టిక్ ఆమ్లం
- ఆల్కహాల్
- నీరు మాత్రమే
- ఆక్సిజన్
సమాధానం
B. ఆల్కహాల్
In yeast, anaerobic respiration produces carbon dioxide and
- lactic acid
- alcohol
- water only
- oxygen
తీవ్రమైన వ్యాయామ సమయంలో కండరకణాలు ఉత్పత్తి చేసేది
- ఆల్కహాల్
- పిండిపదార్థం
- లాక్టిక్ ఆమ్లం
- ఆక్సిజన్
సమాధానం
C. లాక్టిక్ ఆమ్లం
During hard exercise muscle cells may produce
- alcohol
- starch
- lactic acid
- oxygen
ఆవాయు శ్వాసక్రియ (ఏరోబిక్ శ్వాసక్రియ)కు ప్రధాన స్థానమైన కణాంగం
- మైటోకాండ్రియా
- గాల్గి సంక్లిష్టం
- లైసోజోమ్
- రైబోసోమ్
సమాధానం
A. మైటోకాండ్రియా
Which organelle is the main site of aerobic respiration?
- Mitochondria
- Golgi body
- Lysosome
- Ribosome
కీటకాలు శ్వాసించేది
- తేమ చర్మం ద్వారా
- వాయునాళాల (ట్రాకియే) ద్వారా
- ఊపిరితిత్తుల ద్వారా
- మొప్పల ద్వారా
సమాధానం
B. వాయునాళాల (ట్రాకియే) ద్వారా
Insects breathe through
- moist skin
- tracheae
- lungs
- gills
వయోజన మానవునిలో చర్వణక దంతాల (మోలార్ల) సంఖ్య
- 8
- 12
- 4
- 16
సమాధానం
B. 12
Number of molar teeth in an adult human is
- 8
- 12
- 4
- 16
వయోజన మానవునిలో మొత్తం దంతాల సంఖ్య
- 20
- 28
- 36
- 32
సమాధానం
D. 32
Total number of teeth in an adult human is
- 20
- 28
- 36
- 32
అయోడిన్ ద్రావణం ఏ పదార్థం సమక్షంలో నీలి-నలుపు రంగులోకి మారుతుంది?
- పిండిపదార్థం (స్టార్చ్)
- గ్లూకోజ్
- కొవ్వు
- ప్రోటీన్
సమాధానం
A. పిండిపదార్థం (స్టార్చ్)
Iodine solution turns blue-black in the presence of
- starch
- glucose
- fat
- protein
గ్లూకోజ్తో కలిపి వేడి చేసినప్పుడు బెనెడిక్ట్ ద్రావణం ఇచ్చే రంగు
- ఇటుక ఎరుపు రంగు
- నీలి-నలుపు రంగు
- ఊదా రంగు
- ఆకుపచ్చ రంగు మాత్రమే
సమాధానం
A. ఇటుక ఎరుపు రంగు
Benedict's solution on heating with glucose gives
- brick red colour
- blue-black colour
- violet colour
- green colour only
వీటిలో పరాన్నజీవి మొక్క ఏది?
- రైజోబియం
- పిచర్ మొక్క (నేపెంథిస్)
- సన్డ్యూ (డ్రాసెరా)
- కస్కుటా (కస్కుట)
సమాధానం
D. కస్కుటా (కస్కుట)
Which of these is a parasitic plant?
- Rhizobium
- Pitcher plant
- Sundew
- Cuscuta
లైకెన్ ఒక ఉదాహరణ
- పరాన్నజీవనానికి
- మృతోపజీవన పోషణకు మాత్రమే
- శైవలం, శిలీంధ్రం మధ్య సహజీవనానికి
- ప్రాణిసమ పోషణకు
సమాధానం
C. శైవలం, శిలీంధ్రం మధ్య సహజీవనానికి
Lichen is an example of
- parasitism
- saprophytic nutrition only
- symbiosis between an alga and a fungus
- holozoic nutrition
అమీబాలో పోషణ విధానం
- పరాన్నజీవన
- మృతోపజీవన
- ప్రాణిసమ (హోలోజోయిక్)
- స్వయంపోషక
సమాధానం
C. ప్రాణిసమ (హోలోజోయిక్)
The mode of nutrition in Amoeba is
- parasitic
- saprophytic
- holozoic
- autotrophic
ఒక వ్యక్తికి 2,090 జౌళ్ల శక్తి అవసరమైతే అది ఎన్ని కేలరీలు? (1 కేలరీ = 4.18 జౌళ్లు)
- 8,736
- 250
- 400
- 500
సమాధానం
D. 500
If a person needs 2,090 joules of energy, how many calories is that? (1 calorie = 4.18 joules)
- 8,736
- 250
- 400
- 500
మానవ వాయునాళం తెరిచి ఉండేలా చేసేవి
- కండర వలయాలు
- మృదులాస్థి వలయాలు
- స్నాయువులు
- ఎముక వలయాలు
సమాధానం
B. మృదులాస్థి వలయాలు
Air in the human trachea is kept open by
- muscle rings
- cartilage rings
- ligaments
- bone rings
గాలి పీల్చేటప్పుడు ఉదరవితానం (డయాఫ్రమ్)
- పైకి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు బయటకు కదులుతాయి
- క్రిందికి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు పైకి, బయటకు కదులుతాయి
- కదలకుండా ఉంటుంది
- పైకి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు లోపలికి కదులుతాయి
సమాధానం
B. క్రిందికి కదులుతుంది, పక్కటెముకలు పైకి, బయటకు కదులుతాయి
During inhalation, the diaphragm
- moves up and ribs move out
- moves down and ribs move up and out
- stays still
- moves up and ribs move in
కణద్రవ్యంలో గ్లూకోజ్ పైరూవేట్గా మారే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
- గ్లైకాలిసిస్
- ఎమల్సీకరణం
- కాంతి విశ్లేషణ (ఫోటోలిసిస్)
- పెరిస్టాల్సిస్
సమాధానం
A. గ్లైకాలిసిస్
The conversion of glucose to pyruvate in the cytoplasm is known as
- glycolysis
- emulsification
- photolysis
- peristalsis
జీర్ణక్రియలో పైత్యరసం (బైల్) పాత్ర
- ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేయడం
- పిండిపదార్థాన్ని జీర్ణం చేయడం
- కొవ్వును చిన్న బిందువులుగా విడగొట్టడం
- ఆమాశయంలోని క్రిములను చంపడం
సమాధానం
C. కొవ్వును చిన్న బిందువులుగా విడగొట్టడం
The role of bile in digestion is to
- digest proteins
- digest starch
- break fat into small droplets
- kill germs in stomach
ఆకులో కిరణజన్య సంయోగక్రియలో విడుదలయ్యే ఆక్సిజన్ దీని నుండి వస్తుంది
- కార్బన్ డయాక్సైడ్
- పిండిపదార్థం
- గ్లూకోజ్
- నీరు
సమాధానం
D. నీరు
In a leaf photosynthesis, the oxygen released comes from
- carbon dioxide
- starch
- glucose
- water
కిరణజన్య సంయోగక్రియలో వినియోగించే ప్రతి 6 కార్బన్ డయాక్సైడ్ అణువులకు విడుదలయ్యే ఆక్సిజన్ అణువుల సంఖ్య
- 12
- 3
- 6
- 1
సమాధానం
C. 6
In photosynthesis the number of oxygen molecules released for every 6 molecules of carbon dioxide used is
- 12
- 3
- 6
- 1
ఆహారాన్ని అన్నవాహికలో క్రిందికి నెట్టే తరంగాకార కండర కదలికను ఏమంటారు?
- నెమరువేయడం
- పెరిస్టాల్సిస్
- విసరణ (డిఫ్యూజన్)
- ఎమల్సీకరణం
సమాధానం
B. పెరిస్టాల్సిస్
The wave-like muscular movement that pushes food down the food pipe is
- rumination
- peristalsis
- diffusion
- emulsification
ఆవుల వంటి నెమరువేసే జంతువులు సెల్యులోజ్ను దేని సహాయంతో జీర్ణం చేస్తాయి?
- ఆమాశయం, అంధనాళంలోని బాక్టీరియా
- కాలేయం నుండి వచ్చే పైత్యరసం
- జఠర ఆమ్లం మాత్రమే
- లాలాజల ఎంజైమ్లు మాత్రమే
సమాధానం
A. ఆమాశయం, అంధనాళంలోని బాక్టీరియా
Ruminants like cows digest cellulose with the help of
- bacteria in the stomach and caecum
- bile from the liver
- gastric acid alone
- saliva enzymes only
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. పైత్యరసంలో జీర్ణ ఎంజైమ్లు ఉంటాయి. 2. పైత్యరసం కాలేయంలో తయారవుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Bile contains digestive enzymes. 2. Bile is made in the liver. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. పిండిపదార్థ జీర్ణక్రియ నోటిలో ప్రారంభమవుతుంది. 2. ప్రోటీన్ జీర్ణక్రియ చిన్నపేగులో ప్రారంభమవుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Starch digestion begins in the mouth. 2. Protein digestion begins in the small intestine. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. శ్వాసించడం, కణ శ్వాసక్రియ ఒకే ప్రక్రియ. 2. కణ శ్వాసక్రియ ఆహారం నుండి శక్తిని విడుదల చేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Breathing and cellular respiration are the same process. 2. Cellular respiration releases energy from food. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అవాయు శ్వాసక్రియ, వాయు శ్వాసక్రియ కంటే తక్కువ శక్తిని విడుదల చేస్తుంది. 2. వాయు శ్వాసక్రియకు ఆక్సిజన్ అవసరం. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Anaerobic respiration releases less energy than aerobic. 2. Aerobic respiration needs oxygen. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. మొక్కలు రాత్రివేళ మాత్రమే శ్వాసిస్తాయి. 2. మొక్కలు కాంతి సమక్షంలో మాత్రమే కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతాయి. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Plants respire only at night. 2. Plants photosynthesise only in the presence of light. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. ఆంత్ర చూషకాలు (విల్లై) ఆమాశయంలో ఉంటాయి. 2. వాయుకోశాలు (ఆల్వియోలై) ఊపిరితిత్తులలో ఉంటాయి. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Villi are found in the stomach. 2. Alveoli are found in the lungs. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. విటమిన్ D కాల్షియం శోషణకు తోడ్పడుతుంది. 2. విటమిన్ D లోపం వల్ల రికెట్స్ వస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Vitamin D helps in calcium absorption. 2. Lack of vitamin D causes rickets. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. వానపాము తేమ చర్మం ద్వారా శ్వాసిస్తుంది. 2. చేప మొప్పల ద్వారా శ్వాసిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Earthworm breathes through moist skin. 2. Fish breathes through gills. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
పోషక లోపాన్ని వ్యాధితో జతపరచండి. (a) విటమిన్ A (b) ఇనుము (c) విటమిన్ D (d) ప్రోటీన్ (p) రికెట్స్ (q) రక్తహీనత (r) రేచీకటి (s) క్వాషియార్కర్
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-p, b-q, c-r, d-s
- a-r, b-q, c-s, d-p
- a-r, b-q, c-p, d-s
సమాధానం
D. a-r, b-q, c-p, d-s
Match the nutrient deficiency with the disease. (a) Vitamin A (b) Iron (c) Vitamin D (d) Protein (p) Rickets (q) Anaemia (r) Night blindness (s) Kwashiorkor
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-p, b-q, c-r, d-s
- a-r, b-q, c-s, d-p
- a-r, b-q, c-p, d-s
ఎంజైమ్ను అది పనిచేసే పదార్థంతో జతపరచండి. (a) పెప్సిన్ (b) లైపేజ్ (c) లాలాజల అమైలేజ్ (d) ట్రిప్సిన్ (p) పిండిపదార్థం (q) ఆమాశయంలోని ప్రోటీన్లు (r) కొవ్వులు (s) పేగులోని ప్రోటీన్లు
- a-s, b-r, c-p, d-q
- a-q, b-p, c-r, d-s
- a-r, b-q, c-p, d-s
- a-q, b-r, c-p, d-s
సమాధానం
D. a-q, b-r, c-p, d-s
Match the enzyme with the substrate. (a) Pepsin (b) Lipase (c) Salivary amylase (d) Trypsin (p) Starch (q) Proteins in stomach (r) Fats (s) Proteins in intestine
- a-s, b-r, c-p, d-q
- a-q, b-p, c-r, d-s
- a-r, b-q, c-p, d-s
- a-q, b-r, c-p, d-s
ఆహారం ప్రయాణించే మార్గాన్ని సరైన క్రమంలో అమర్చండి.
- నోరు, అన్నవాహిక, ఆమాశయం, పెద్దపేగు, చిన్నపేగు
- నోరు, ఆమాశయం, అన్నవాహిక, చిన్నపేగు, పెద్దపేగు
- నోరు, అన్నవాహిక, చిన్నపేగు, ఆమాశయం, పెద్దపేగు
- నోరు, అన్నవాహిక, ఆమాశయం, చిన్నపేగు, పెద్దపేగు
సమాధానం
D. నోరు, అన్నవాహిక, ఆమాశయం, చిన్నపేగు, పెద్దపేగు
Arrange the path of food in the correct order.
- Mouth, oesophagus, stomach, large intestine, small intestine
- Mouth, stomach, oesophagus, small intestine, large intestine
- Mouth, oesophagus, small intestine, stomach, large intestine
- Mouth, oesophagus, stomach, small intestine, large intestine
గాలి ప్రయాణించే మార్గాన్ని సరైన క్రమంలో అమర్చండి.
- నాసికా రంధ్రం, గ్రసని, స్వరపేటిక, వాయునాళం, శ్వాసనాళాలు, వాయుకోశాలు
- నాసికా రంధ్రం, స్వరపేటిక, గ్రసని, వాయునాళం, శ్వాసనాళాలు, వాయుకోశాలు
- నాసికా రంధ్రం, గ్రసని, వాయునాళం, స్వరపేటిక, శ్వాసనాళాలు, వాయుకోశాలు
- నాసికా రంధ్రం, గ్రసని, స్వరపేటిక, శ్వాసనాళాలు, వాయునాళం, వాయుకోశాలు
సమాధానం
A. నాసికా రంధ్రం, గ్రసని, స్వరపేటిక, వాయునాళం, శ్వాసనాళాలు, వాయుకోశాలు
Arrange the path of air in the correct order.
- Nostril, pharynx, larynx, trachea, bronchi, alveoli
- Nostril, larynx, pharynx, trachea, bronchi, alveoli
- Nostril, pharynx, trachea, larynx, bronchi, alveoli
- Nostril, pharynx, larynx, bronchi, trachea, alveoli
VII తరగతి అభ్యాసకులకు వదిలిన గాలిలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉందని చూపడానికి ఉపాధ్యాయుడు చేయించదగిన ఉత్తమ కృత్యం
- అయోడిన్ ద్రావణంపై గాలిని ఊదడం
- మండుతున్న కొవ్వొత్తిపై మాత్రమే గాలిని ఊదడం
- సున్నపు నీటిలో గాలిని ఊది అది పాలలా మారడాన్ని గమనించడం
- ఆకును నీటిలో నానబెట్టడం
సమాధానం
C. సున్నపు నీటిలో గాలిని ఊది అది పాలలా మారడాన్ని గమనించడం
A teacher wants Class VII learners to show that exhaled air has carbon dioxide. The best activity is to
- blow air on iodine solution
- blow air on a burning candle only
- blow air through lime water and watch it turn milky
- soak a leaf in water
తరగతిలో శ్వాస కదలికను వివరించడానికి సీసా, బెలూన్లు, రబ్బరు పొరతో చేసిన నమూనా దేని పాత్రను చూపుతుంది?
- వాయుకోశ సంచులు
- వాయునాళ మృదులాస్థి
- కంఠబిలపిధానం (ఎపిగ్లాటిస్)
- ఉదరవితానం (డయాఫ్రమ్)
సమాధానం
D. ఉదరవితానం (డయాఫ్రమ్)
To explain the breathing movement in class, a model with a bottle, balloons and a rubber sheet shows the role of the
- alveoli sacs
- trachea cartilage
- epiglottis
- diaphragm
ఈ క్రింది వాటిలో కీటకాహార మొక్క ఏది?
- పిచర్ మొక్క
- కస్కుటా
- వరి మొక్క
- పుట్టగొడుగు
సమాధానం
A. పిచర్ మొక్క
Which of the following is an insectivorous plant?
- Pitcher plant
- Cuscuta
- Rice plant
- Mushroom
మనం పీల్చే గాలిలో ఆక్సిజన్ సుమారు శాతం
- 21%
- 78%
- 4%
- 16%
సమాధానం
A. 21%
Approximate percentage of oxygen in the air we inhale is
- 21%
- 78%
- 4%
- 16%