స్కూల్ అసిస్టెంట్లు మరియు TET పేపర్ 2A కోసం జీవ శాస్త్రం (VI-X తరగతులు) · Chapter 6

ప్రత్యుత్పత్తి మరియు కౌమారదశ

గుర్తుంచుకోవలసినవి

అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తికి ఒక జనకజీవి చాలు, సంతతి జనకజీవితో సమానంగా ఉంటుంది; లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తికి ఇద్దరు జనకుల నుండి సంయోగబీజాలు (gametes) కావాలి, దీనివల్ల వైవిధ్యం కలుగుతుంది.
పుష్పించే మొక్కలలో అండకం (ovule) విత్తనంగా, అండాశయం (ovary) ఫలంగా మారుతాయి; మానవులలో ఫలదీకరణం అంతర్గతంగా జరుగుతుంది, పిండం గర్భాశయంలో పెరుగుతుంది.
కౌమారదశ అంటే బాల్యం నుండి వయోజన దశకు మార్పు; యౌవనారంభం (puberty) నుండి హార్మోన్ల వల్ల (బాలురలో టెస్టోస్టెరాన్, బాలికలలో ఈస్ట్రోజన్) ఇది జరుగుతుంది.

జీవులు ఎందుకు ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తాయి

ప్రత్యుత్పత్తి ఒక జాతి తరం నుండి తరానికి కొనసాగేలా చేస్తుంది. ప్రతి జీవి పరిమిత కాలమే జీవిస్తుంది, కాబట్టి కొత్త జీవులు ఏర్పడాలి. ప్రత్యుత్పత్తి ద్వారా DNA కూడా జనకుల నుండి సంతతికి చేరుతుంది. రెండు ప్రధాన పద్ధతులు ఉన్నాయి: అలైంగిక మరియు లైంగిక.

అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి

ఒక జనకజీవి మాత్రమే పాల్గొంటుంది. సంయోగబీజాలు ఏర్పడవు. సంతతి జన్యుపరంగా జనకజీవితో సమానంగా ఉంటుంది (అవి క్లోన్లు). ఇది వేగంగా జరుగుతుంది, ఒక జీవి నుండి అనేక సంతతి ఏర్పడవచ్చు.

ద్వి విచ్ఛిత్తి (Binary fission): జనకజీవి రెండు సమాన భాగాలుగా విభజన చెందుతుంది. ఉదాహరణ: అమీబా, బాక్టీరియా, పారామీసియం.
బహు విచ్ఛిత్తి (Multiple fission): కేంద్రకం అనేకసార్లు విభజన చెంది, తరువాత కణం అనేక పుత్రికా కణాలుగా విభజన చెందుతుంది. ఉదాహరణ: ప్లాస్మోడియం (మలేరియా పరాన్నజీవి).
మొగ్గ తొడగడం (Budding): జనకజీవి శరీరంపై చిన్న మొగ్గ పెరిగి, తరువాత విడిపోతుంది. ఉదాహరణ: హైడ్రా, ఈస్ట్.
ఖండన (Fragmentation): శరీరం ముక్కలుగా విరిగి, ప్రతి ముక్క కొత్త జీవిగా పెరుగుతుంది. ఉదాహరణ: స్పైరోగైరా.
బీజాణు ఏర్పాటు (Spore formation): గట్టి పొర కలిగిన చిన్న బీజాణువులు అనుకూల పరిస్థితులలో కొత్త జీవులుగా పెరుగుతాయి. ఉదాహరణ: రైజోపస్ (బ్రెడ్ బూజు), ఫెర్న్లు, నాచు మొక్కలు.
పునరుత్పత్తి (Regeneration): కోల్పోయిన శరీర భాగం తిరిగి పెరుగుతుంది; కొన్ని జంతువులలో ఒక ముక్క నుండి పూర్తి జంతువే ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణ: ప్లనేరియా, హైడ్రా.
శాఖీయ ప్రవర్ధనం (Vegetative propagation): వేర్లు, కాండాలు లేదా ఆకుల నుండి కొత్త మొక్కలు పెరుగుతాయి. సహజ ఉదాహరణలు: బంగాళాదుంప (దుంపపై కన్నులు), అల్లం (భూస్థైతిక కాండం - రైజోమ్), బ్రయోఫిల్లం (ఆకు అంచులపై మొగ్గలు), చిలగడదుంప (వేరు). కృత్రిమ పద్ధతులు: ఛేదనం (cutting) (గులాబీ, చెరకు), పాతరవేయడం (layering) (మల్లె), అంటుకట్టడం (grafting) (మామిడి, గులాబీ).

కణజాల వర్ధనం (Tissue culture) అంటే ప్రయోగశాలలో పోషక యానకంలో ఒక చిన్న కణజాల ముక్క నుండి కొత్త మొక్కలను పెంచడం. ఇది శాఖీయ ప్రవర్ధనం యొక్క ఆధునిక రూపం.

పుష్పించే మొక్కలలో లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి

పుష్పం మొక్క యొక్క ప్రత్యుత్పత్తి అవయవం.

భాగం	విధి
రక్షక పత్రాలు (కాలిక్స్)	మొగ్గను రక్షిస్తాయి
ఆకర్షక పత్రాలు (కరోలా)	కీటకాలను ఆకర్షిస్తాయి
కేసరం (పురుష భాగం): పరాగకోశం + కేసరదండం	పరాగకోశం పరాగరేణువులను తయారుచేస్తుంది
అండకోశం లేదా కార్పెల్ (స్త్రీ భాగం): సీమంతం (stigma), కీలం (style), అండాశయం	అండాశయంలో అండకాలు ఉంటాయి; సీమంతం పరాగరేణువులను స్వీకరిస్తుంది

కేసరాలు, అండకోశం రెండూ ఉన్న పుష్పం ద్విలింగ పుష్పం (మందార, ఆవాలు). ఈ రెంటిలో ఒకటి మాత్రమే ఉన్న పుష్పం ఏకలింగ పుష్పం (బొప్పాయి, దోసకాయ, మొక్కజొన్న).

పరాగసంపర్కం (Pollination) అంటే పరాగరేణువులు పరాగకోశం నుండి సీమంతానికి చేరడం. ఒకే పుష్పంలో లేదా ఒకే మొక్కలో జరిగితే స్వపరాగసంపర్కం. రెండు వేర్వేరు మొక్కల మధ్య జరిగితే పరపరాగసంపర్కం, దీనివల్ల ఎక్కువ వైవిధ్యం కలుగుతుంది. వాహకాలు: గాలి (మొక్కజొన్న, గడ్డి జాతులు), కీటకాలు (మకరందం కలిగిన ఆకర్షణీయమైన పుష్పాలు), నీరు (వాలిస్నేరియా), పక్షులు మరియు గబ్బిలాలు.

ఫలదీకరణం: పరాగరేణువు కీలం గుండా అండకం వరకు పరాగనాళాన్ని పెంచుతుంది. పురుష సంయోగబీజం అండంతో కలిసి సంయుక్తబీజం (zygote) ఏర్పడుతుంది. పుష్పించే మొక్కలలో ద్వితీయ ఫలదీకరణం (double fertilisation) జరుగుతుంది: ఒక పురుష సంయోగబీజం అండంతో, రెండవది కేంద్రకణంతో కలుస్తుంది; కేంద్రకణం అంకురచ్ఛదాన్ని (endosperm) (ఆహార నిల్వ) ఏర్పరుస్తుంది.

ఫలదీకరణం తరువాత: సంయుక్తబీజం పిండంగా; అండకం విత్తనంగా; అండాశయం ఫలంగా మారుతాయి; పుష్పంలోని ఇతర భాగాలు సాధారణంగా వాడిపోతాయి. ఫలదీకరణం లేకుండా ఏర్పడి, విత్తనాలు లేని ఫలాన్ని అనిషేక ఫలం (parthenocarpic) అంటారు (అరటి, గింజలు లేని ద్రాక్ష).

విత్తన వ్యాప్తి మొక్కలు రద్దీగా పెరగకుండా ఆపి, కొత్త ప్రదేశాలకు చేరడానికి సహాయపడుతుంది.

వాహకం	విత్తనం లేదా ఫలం యొక్క లక్షణం	ఉదాహరణ
గాలి	తేలికగా ఉండటం, రెక్కలు లేదా వెంట్రుకలు	డాండెలియన్, మునగ, పత్తి
నీరు	తేలుతుంది, పీచు లేదా స్పంజి వంటి పొర	కొబ్బరి, తామర
జంతువులు	కొక్కేలు లేదా ముళ్లు; లేదా రుచికరమైన ఫలం	గుంటగలగర (Xanthium), మామిడి, జామ
విస్ఫోటనం	ఎండినప్పుడు ఫలం పగులుతుంది	ఆముదం, గోరింట (బాల్సమ్)

మానవ ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ

పురుష: వృషణాలు (శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే కొంచెం చల్లగా ఉంచే వృషణకోశంలో ఉంటాయి), శుక్రవాహిక (vas deferens), మూత్రనాళం (urethra), పురుషాంగం, గ్రంథులు (శుక్రకోశాలు, ప్రొస్టేట్). వృషణాలు శుక్రకణాలను మరియు టెస్టోస్టెరాన్ హార్మోన్‌ను తయారుచేస్తాయి. శుక్రకణానికి కేంద్రకం ఉన్న తల, మధ్య భాగం, ఈదడానికి పొడవైన తోక ఉంటాయి.

స్త్రీ: ఒక జత అండాశయాలు, అండవాహికలు (ఫెలోపియన్ నాళాలు), గర్భాశయం మరియు యోని. అండాశయాలు అండాలను మరియు ఈస్ట్రోజన్, ప్రొజెస్టెరాన్ హార్మోన్లను తయారుచేస్తాయి. ఫలదీకరణం అండవాహికలో జరుగుతుంది. పిండం పెరిగే అవయవం గర్భాశయం.

ఋతుచక్రం: ఆరోగ్యవంతమైన వయోజన స్త్రీలో ఇది సుమారు ప్రతి 28 రోజులకు పునరావృతమవుతుంది. చక్రం మధ్యలో ఒక అండాశయం నుండి ఒక అండం విడుదలవుతుంది (అండోత్సర్గం). ఫలదీకరణం చెందిన అండాన్ని స్వీకరించడానికి గర్భాశయ పొర మందంగా అవుతుంది. ఫలదీకరణం జరగకపోతే, ఆ పొర మరియు కొంత రక్తం యోని ద్వారా శరీరం నుండి బయటకు పోతాయి; ఇదే ఋతుస్రావం, ఇది కొన్ని రోజులు ఉంటుంది. ఇది యౌవనారంభంలో (menarche) మొదలై, సాధారణంగా సుమారు 45 నుండి 50 సంవత్సరాల మధ్య రజోనివృత్తి (menopause) వద్ద శాశ్వతంగా ఆగిపోతుంది. పీయూష గ్రంథి నుండి వచ్చే FSH మరియు LH ఈ చక్రాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

ఫలదీకరణం మరియు అభివృద్ధి: శుక్రకణం అండంతో కలిసి సంయుక్తబీజం ఏర్పడుతుంది. సంయుక్తబీజం విభజన చెంది కణాల బంతిని ఏర్పరచి, గర్భాశయ గోడలో ఇమిడిపోతుంది (అంతర్రోపణం - implantation). పిండం పిండ శిశువు (foetus)గా మారుతుంది. జరాయువు (placenta) గర్భాశయ గోడకు అతుక్కొని ఉండే బిళ్ల ఆకారపు కణజాలం. బొడ్డు తాడు ద్వారా ఇది పిండశిశువుకు ఆహారం, ఆక్సిజన్ అందించి, వ్యర్థాలను తొలగిస్తుంది. పిండశిశువు ఉల్బద్రవంలో (amniotic fluid) తేలుతూ ఉంటుంది, అది దెబ్బల నుండి రక్షిస్తుంది. గర్భధారణ కాలం సుమారు తొమ్మిది నెలలు. శిశువును ప్రసవించడమే జననం.

ఏకయుగ్మజ మరియు ద్వియుగ్మజ కవలలు: ఒక సంయుక్తబీజం రెండుగా చీలితే ఏకయుగ్మజ కవలలు (identical twins) ఏర్పడతారు, వారు ఒకే లింగానికి చెందినవారు. రెండు శుక్రకణాలతో ఫలదీకరణం చెందిన రెండు అండాల నుండి ద్వియుగ్మజ కవలలు (fraternal twins) ఏర్పడతారు.

IVF ("టెస్ట్-ట్యూబ్ బేబీ"): అండం శరీరం బయట ఫలదీకరణం చెందుతుంది, తొలి దశ పిండాన్ని గర్భాశయంలో ప్రవేశపెడతారు. కాబట్టి శిశువు టెస్ట్ ట్యూబ్‌లో పెరగదు.

జంతువులలో ప్రత్యుత్పత్తి

అండోత్పత్తి జీవులు (Oviparous): గుడ్లు పెడతాయి (పక్షులు, కప్పలు, సరీసృపాలు, కీటకాలు). శిశూత్పత్తి జీవులు (Viviparous): పిల్లలను కంటాయి (మానవులు, ఆవు, కుక్క).
చేపలు, కప్పలలో నీటిలో బాహ్య ఫలదీకరణం జరుగుతుంది. పక్షులు, సరీసృపాలు, క్షీరదాలలో అంతర్గత ఫలదీకరణం జరుగుతుంది.
రూపవిక్రియ (Metamorphosis) అంటే పొదిగిన తరువాత శరీర ఆకృతిలో కలిగే పెద్ద మార్పు. కప్పలో: గుడ్డు, టాడ్‌పోల్, చిన్న కప్ప, వయోజన కప్ప. దీనిని థైరాక్సిన్ హార్మోన్ నియంత్రిస్తుంది; థైరాక్సిన్ తయారీకి అయోడిన్ అవసరం.
కీటకాలు: సంపూర్ణ రూపవిక్రియలో (సీతాకోకచిలుక, ఈగ, దోమ) దశలు గుడ్డు, లార్వా, ప్యూపా, వయోజన కీటకం. అసంపూర్ణ రూపవిక్రియలో (బొద్దింక, మిడత) దశలు గుడ్డు, నింఫ్, వయోజన కీటకం; ప్యూపా ఉండదు.

కౌమారదశ

కౌమారదశ బాల్యానికి, వయోజన దశకు మధ్య కాలం, సుమారుగా టీనేజ్ సంవత్సరాలు. యౌవనారంభం (puberty) అంటే ప్రత్యుత్పత్తి అవయవాలు పరిపక్వత చెందే దశ. బాలికలలో ఇది బాలుర కంటే కొంచెం ముందుగా మొదలవుతుంది. హైపోథాలమస్, పీయూష గ్రంథి హార్మోన్లను విడుదల చేయడం ద్వారా ఈ మార్పును ప్రారంభిస్తాయి.

బాలురు (టెస్టోస్టెరాన్)	బాలికలు (ఈస్ట్రోజన్)
మీసాలు, గడ్డం	స్తనాల పెరుగుదల
గొంతు మారడం (స్వరపేటిక పెద్దదవుతుంది, "ఆడమ్స్ యాపిల్")	వెడల్పైన తుంటి
వెడల్పైన భుజాలు, ఎక్కువ కండరాలు	ఋతుస్రావం మొదలవుతుంది
శుక్రకణాల ఉత్పత్తి మొదలవుతుంది	అండాశయాల నుండి అండాలు విడుదలవుతాయి

సాధారణ మార్పులు: ఎత్తు వేగంగా పెరగడం, చంకలలో మరియు జననాంగ ప్రాంతంలో వెంట్రుకలు, స్వేద గ్రంథులు, తైల గ్రంథులు ఎక్కువగా పనిచేయడం (మొటిమలు), మానసిక స్థితిలో మార్పులు. ఈ మార్పులు సహజమైనవి.

కౌమారదశలో జాగ్రత్తలు: ఇనుము, కాల్షియం ఉన్న సమతుల ఆహారం, రోజూ వ్యాయామం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, తగినంత నిద్ర, పొగాకు, మద్యం, మాదకద్రవ్యాలకు దూరంగా ఉండటం. టీనేజర్లకు సరైన సమాచారం, నమ్మకం, తల్లిదండ్రులు మరియు ఉపాధ్యాయులతో ప్రశాంతమైన సంభాషణ అవసరం.

ప్రత్యుత్పత్తి ఆరోగ్యం: వ్యాధులు లేని ఆరోగ్యకరమైన ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ, సురక్షితమైన మరియు అవగాహనతో కూడిన నిర్ణయాలు. గర్భనిరోధకం (Contraception) గర్భధారణను నివారిస్తుంది: అడ్డంకి పద్ధతులు (కండోమ్), కాపర్-T (IUD), నోటి మాత్రలు, శస్త్రచికిత్స పద్ధతులు (పురుషులలో వేసెక్టమీ, స్త్రీలలో ట్యూబెక్టమీ). లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్లలో గనోరియా, సిఫిలిస్ (బాక్టీరియా వల్ల), మరియు HIV/AIDS, హెపటైటిస్ B, HPV ఇన్ఫెక్షన్ (వైరస్ వల్ల) ఉన్నాయి. కండోమ్ ఈ ఇన్ఫెక్షన్ల వ్యాప్తిని కూడా తగ్గిస్తుంది. HIV అసురక్షిత లైంగిక సంపర్కం, కలుషిత రక్తం మరియు సూదుల ద్వారా, తల్లి నుండి బిడ్డకు వ్యాపిస్తుంది. ముట్టుకోవడం, కరచాలనం, ఆహారం పంచుకోవడం లేదా దోమ కాటు ద్వారా వ్యాపించదు.

బోధనా కోణం: VIII-X తరగతులలో చార్టులు, నమూనాలు, కత్తిరించిన చిత్రాలను ఉపయోగించండి. ఈ అంశాన్ని గౌరవంతో చర్చించండి, వాస్తవ సమాధానాలు ఇవ్వండి, నవ్వులు మరియు సిగ్గును నివారించండి. బ్రయోఫిల్లం ఆకు, బంగాళాదుంప కన్నులు, మొలకెత్తే శనగ గింజలను ప్రయోగాత్మక కృత్యాలుగా వాడండి.

విద్యార్థులు తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఋతుస్రావం ఒక వ్యాధా? కాదు. ఇది శరీరంలో జరిగే సహజ ప్రక్రియ; బాలిక శుభ్రంగా ఉండాలి, పాఠశాల పనులను సాధారణంగా కొనసాగించవచ్చు. కొందరు పిల్లలు ఇతరుల కంటే ముందుగా ఎందుకు యౌవనారంభానికి చేరుతారు? వంశపారంపర్యత, పోషణ, ఆరోగ్యం వల్ల ఈ వయస్సు ప్రతి బిడ్డకు వేర్వేరుగా ఉంటుంది. వివాహ వయస్సు ఎందుకు ముఖ్యం? శరీరం పరిపక్వత చెందడానికి సమయం పడుతుంది, కాబట్టి చిన్న వయస్సులో గర్భధారణ తల్లికి, బిడ్డకు హాని కలిగించవచ్చు. ఉపాధ్యాయుడు ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సరళమైన మాటలలో సమాధానం చెప్పాలి, ఆందోళన కలిగినప్పుడు నమ్మకమైన పెద్దవారితో లేదా వైద్యుడితో మాట్లాడమని విద్యార్థులకు చెప్పాలి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ద్వి విచ్ఛిత్తి (సమాన భాగాలు, అమీబా) మొగ్గ తొడగడం కాదు (అసమాన ఉబ్బు, హైడ్రా, ఈస్ట్).
ఖండన (స్పైరోగైరా, ముక్కలు) పునరుత్పత్తి కాదు (కోల్పోయిన భాగం తిరిగి పెరగడం, ప్లనేరియా).
పరాగసంపర్కం (పరాగరేణువు సీమంతాన్ని చేరడం) ఫలదీకరణం కాదు (సంయోగబీజాలు కలవడం).
అండకం విత్తనంగా మారుతుంది; అండాశయం ఫలంగా మారుతుంది; సంయుక్తబీజం పిండంగా మారుతుంది.
వృషణాలు శుక్రకణాలను, టెస్టోస్టెరాన్‌ను తయారుచేస్తాయి; అండాశయాలు అండాలను, ఈస్ట్రోజన్, ప్రొజెస్టెరాన్‌లను తయారుచేస్తాయి.
ఫలదీకరణం అండవాహికలో జరుగుతుంది; పిండం గర్భాశయంలో పెరుగుతుంది.
అండోత్పత్తి జీవులు (గుడ్లు పెట్టేవి) శిశూత్పత్తి జీవులు కాదు (పిల్లలను కనేవి).
కప్ప రూపవిక్రియ థైరాక్సిన్‌పై ఆధారపడుతుంది; ప్యూపా ఉన్న కీటకాలలో సంపూర్ణ రూపవిక్రియ ఉంటుంది.

ఒక్క వాక్యంలో

1. హైడ్రా మొగ్గ తొడగడం ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తుంది.
2. ప్లాస్మోడియం బహు విచ్ఛిత్తి ద్వారా విభజన చెందుతుంది.
3. రైజోపస్ బీజాణువుల ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తుంది.
4. బ్రయోఫిల్లం ఆకు మొగ్గల నుండి కొత్త మొక్కలను ఏర్పరుస్తుంది.
5. ద్వితీయ ఫలదీకరణం పుష్పించే మొక్కలలో కనిపిస్తుంది.
6. అరటి అనిషేక ఫలం, కాబట్టి దానికి విత్తనాలు ఉండవు.
7. టెస్టోస్టెరాన్ పురుష లైంగిక హార్మోన్.
8. అండోత్సర్గం ఋతుచక్రం మధ్యలో జరుగుతుంది.
9. జరాయువు బొడ్డు తాడు ద్వారా పిండశిశువును తల్లితో కలుపుతుంది.
10. ఉల్బద్రవం పిండశిశువును రక్షిస్తుంది.
11. రజోనివృత్తి అంటే ఋతుస్రావం శాశ్వతంగా ఆగిపోవడం.
12. వేసెక్టమీ మరియు ట్యూబెక్టమీ శస్త్రచికిత్స గర్భనిరోధక పద్ధతులు.

సాధన ప్రశ్నలు

ఏ జీవి మొగ్గ తొడగడం (బడ్డింగ్) ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తుంది?
1. హైడ్రా
2. ప్లనేరియా
3. స్పైరోగైరా
4. అమీబా
సమాధానం
A. హైడ్రా
Which organism reproduces by budding?
1. Hydra
2. Planaria
3. Spirogyra
4. Amoeba
ప్లాస్మోడియం ప్రత్యుత్పత్తి చేసే విధానం
1. ద్విదావిచ్ఛిత్తి
2. బహుదావిచ్ఛిత్తి
3. మొగ్గ తొడగడం
4. ఖండీభవనం
సమాధానం
B. బహుదావిచ్ఛిత్తి
Plasmodium reproduces by
1. binary fission
2. multiple fission
3. budding
4. fragmentation
స్పైరోగైరా ప్రధానంగా అభివృద్ధి చెందేది
1. సిద్ధబీజాల ఏర్పాటు ద్వారా
2. మొగ్గ తొడగడం ద్వారా
3. ఖండీభవనం ద్వారా
4. అంటుకట్టడం ద్వారా
సమాధానం
C. ఖండీభవనం ద్వారా
Spirogyra mainly multiplies by
1. spore formation
2. budding
3. fragmentation
4. grafting
బ్రెడ్ బూజు (రైజోపస్) ప్రత్యుత్పత్తి చేసేది
1. పునరుత్పత్తి ద్వారా
2. సిద్ధబీజాల ద్వారా
3. మొగ్గ తొడగడం ద్వారా
4. ద్విదావిచ్ఛిత్తి ద్వారా
సమాధానం
B. సిద్ధబీజాల ద్వారా
Bread mould (Rhizopus) reproduces by
1. regeneration
2. spores
3. budding
4. binary fission
పుప్పొడి రేణువులను తయారు చేసే పువ్వు భాగం
1. పరాగకోశం
2. కీలాగ్రం
3. రక్షక పత్రం
4. అండాశయం
సమాధానం
A. పరాగకోశం
The part of a flower that makes pollen grains is the
1. anther
2. stigma
3. sepal
4. ovary
పుష్పించే మొక్కలో ఫలదీకరణం తరువాత అండం ఏర్పరిచేది
1. ఫలం
2. రేకు
3. పుప్పొడి రేణువు
4. విత్తనం
సమాధానం
D. విత్తనం
After fertilisation in a flowering plant, the ovule develops into the
1. fruit
2. petal
3. pollen grain
4. seed
పరాగకోశం నుండి కీలాగ్రానికి పుప్పొడి బదిలీ కావడాన్ని ఏమంటారు?
1. ఫలదీకరణం
2. మొలకెత్తడం
3. పరాగసంపర్కం
4. వ్యాప్తి
సమాధానం
C. పరాగసంపర్కం
Transfer of pollen from an anther to a stigma is called
1. fertilisation
2. germination
3. pollination
4. dispersal
బ్రయోఫిలమ్ శాఖీయ ప్రత్యుత్పత్తిలో ఉపయోగపడే మొక్క భాగం
1. వేరు
2. ఆకు
3. పువ్వు
4. విత్తనం
సమాధానం
B. ఆకు
Which plant part is used in vegetative propagation of Bryophyllum?
1. Root
2. Leaf
3. Flower
4. Seed
పురుష లైంగిక హార్మోన్
1. ప్రొజెస్టెరాన్
2. థైరాక్సిన్
3. ఈస్ట్రోజన్
4. టెస్టోస్టిరాన్
సమాధానం
D. టెస్టోస్టిరాన్
The male sex hormone is
1. progesterone
2. thyroxine
3. oestrogen
4. testosterone
మానవులలో ఫలదీకరణం సాధారణంగా జరిగేది
1. అండవాహికలో
2. గర్భాశయంలో
3. యోనిలో
4. అండాశయంలో
సమాధానం
A. అండవాహికలో
Fertilisation in humans normally takes place in the
1. oviduct
2. uterus
3. vagina
4. ovary
పిండాన్ని ప్లాసెంటాకు కలిపే నిర్మాణం
1. అండవాహిక
2. ఉల్బం (ఆమ్నియాన్)
3. బొడ్డుతాడు
4. మూత్రమార్గం
సమాధానం
C. బొడ్డుతాడు
The structure that joins the foetus to the placenta is the
1. oviduct
2. amnion
3. umbilical cord
4. urethra
కప్పలో రూపవిక్రియను నియంత్రించే హార్మోన్
1. టెస్టోస్టిరాన్
2. అడ్రినలిన్
3. థైరాక్సిన్
4. ఇన్సులిన్
సమాధానం
C. థైరాక్సిన్
The hormone that controls metamorphosis in a frog is
1. testosterone
2. adrenaline
3. thyroxine
4. insulin
ఈ క్రింది వాటిలో అండోత్పాదక జంతువు ఏది?
1. మానవుడు
2. కప్ప
3. ఆవు
4. కుక్క
సమాధానం
B. కప్ప
Which of the following is an oviparous animal?
1. Human
2. Frog
3. Cow
4. Dog
స్త్రీలలో ఋతుస్రావం శాశ్వతంగా ఆగిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
1. యవ్వనారంభం (ప్యూబర్టీ)
2. అండోత్సర్గం
3. మొదటి ఋతుస్రావం (మెనార్కి)
4. రుతువిరతి (మెనోపాజ్)
సమాధానం
D. రుతువిరతి (మెనోపాజ్)
The permanent stop of menstruation in women is called
1. puberty
2. ovulation
3. menarche
4. menopause
పురుషులలో శస్త్రచికిత్స ద్వారా చేసే గర్భనిరోధక పద్ధతి ఏది?
1. వాసెక్టమీ
2. ట్యూబెక్టమీ
3. కాపర్-T
4. నోటి మాత్ర
సమాధానం
A. వాసెక్టమీ
Which method is a surgical method of contraception in males?
1. Vasectomy
2. Tubectomy
3. Copper-T
4. Oral pill
కౌమారదశలో బాలుని స్వరం గంభీరంగా మారుతుంది, ఎందుకంటే
1. ఊపిరితిత్తులు కుంచించుకుపోతాయి
2. నాలుక పెరుగుతుంది
3. స్వరపేటిక పెద్దదవుతుంది
4. వాయునాళం మూసుకుపోతుంది
సమాధానం
C. స్వరపేటిక పెద్దదవుతుంది
The voice of a boy becomes deeper in adolescence because the
1. lungs shrink
2. tongue grows
3. larynx enlarges
4. trachea closes
ఈ క్రింది వాటిలో వైరస్ వల్ల కలిగే లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధి ఏది?
1. గనేరియా
2. HIV/AIDS
3. సిఫిలిస్
4. కలరా
సమాధానం
B. HIV/AIDS
Which of the following is a sexually transmitted infection caused by a virus?
1. Gonorrhoea
2. HIV/AIDS
3. Syphilis
4. Cholera
విత్తనాలు లేని అరటి దీనికి ఉదాహరణ
1. అనిషేక ఫలం (పార్థినోకార్పీ)
2. ద్విఫలదీకరణం
3. పునరుత్పత్తి
4. మొగ్గ తొడగడం
సమాధానం
A. అనిషేక ఫలం (పార్థినోకార్పీ)
Seedless banana is an example of
1. parthenocarpy
2. double fertilisation
3. regeneration
4. budding
పొలంలోని అన్ని మొక్కలు తల్లి మామిడి చెట్టు వలె అదే మంచి నాణ్యత గల పండ్లు ఇవ్వాలని రైతు కోరుకుంటున్నాడు. ఉత్తమ పద్ధతి
1. విత్తనాలు నాటడం
2. పరపరాగ సంపర్కం
3. పక్షుల ద్వారా విత్తన వ్యాప్తి
4. అంటుకట్టడం
సమాధానం
D. అంటుకట్టడం
A farmer wants all plants in a field to have the same good fruit quality as the parent mango tree. The best method is
1. sowing seeds
2. cross-pollination
3. seed dispersal by birds
4. grafting
ఒక విద్యార్థి ప్లనేరియాను రెండు ముక్కలుగా కోస్తే ప్రతి ముక్క పూర్తి పురుగుగా పెరుగుతుంది. ఇది
1. సిద్ధబీజాల ఏర్పాటు
2. మొగ్గ తొడగడం
3. ద్విదావిచ్ఛిత్తి
4. పునరుత్పత్తి (రీజెనరేషన్)
సమాధానం
D. పునరుత్పత్తి (రీజెనరేషన్)
A student cuts a Planaria into two pieces and each piece grows into a full worm. This is
1. spore formation
2. budding
3. binary fission
4. regeneration
మకరందం కలిగిన, ప్రకాశవంతమైన రంగులు, సువాసన ఉన్న పువ్వులలో ఎక్కువగా పరాగసంపర్కం జరిపేది
1. నీరు
2. కీటకాలు
3. గాలి
4. వర్షం
సమాధానం
B. కీటకాలు
Brightly coloured, scented flowers with nectar are most likely pollinated by
1. water
2. insects
3. wind
4. rain
కొబ్బరికాయలు నీటి ద్వారా వ్యాప్తి చెందడానికి అనువుగా ఉంటాయి, ఎందుకంటే వాటికి ఉంటుంది
1. తేలికపాటి రెక్కలు
2. పేలిపోయే కాయ
3. నారతో కూడిన తేలే పీచు పొర
4. చిన్న కొక్కేలు
సమాధానం
C. నారతో కూడిన తేలే పీచు పొర
Coconut fruits are well suited to dispersal by water because they have
1. light wings
2. an exploding pod
3. a fibrous floating husk
4. tiny hooks
వృషణాలు శరీర కుహరం వెలుపల వృషణ కోశంలో ఎందుకు ఉంటాయి?
1. శుక్రకణాల తయారీకి శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే కొంచెం తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం
2. అవి ఆహార జీర్ణక్రియకు తోడ్పడతాయి
3. అవి మూత్రపిండాల దగ్గర ఉండాలి
4. వాటికి గాలి నుండి ఎక్కువ ఆక్సిజన్ అవసరం
సమాధానం
A. శుక్రకణాల తయారీకి శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే కొంచెం తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం
Why are testes found outside the body cavity in the scrotum?
1. Sperm formation needs a temperature a little lower than body temperature
2. They help in digestion of food
3. They must be near the kidneys
4. They need more oxygen from the air
స్త్రీలో పిండం ఎక్కడ అతుక్కొని పెరుగుతుంది?
1. యోని
2. అండాశయం
3. గర్భాశయం
4. అండవాహిక
సమాధానం
C. గర్భాశయం
Where does the embryo implant and grow in a woman?
1. Vagina
2. Ovary
3. Uterus
4. Oviduct
ఆరోగ్యవంతురాలైన వయోజన స్త్రీలో ఋతుచక్రం సుమారు
1. 28 రోజులు
2. 7 రోజులు
3. 14 రోజులు
4. 45 రోజులు
సమాధానం
A. 28 రోజులు
The menstrual cycle in a healthy adult woman is about
1. 28 days
2. 7 days
3. 14 days
4. 45 days
వీటిలో గుడ్లు పెట్టేది, జీవిత చక్రంలో ప్యూపా దశ ఉండేది ఏది?
1. కప్ప
2. సీతాకోకచిలుక
3. చేప
4. బొద్దింక
సమాధానం
B. సీతాకోకచిలుక
Which of the following lays eggs and has a pupa stage in its life cycle?
1. Frog
2. Butterfly
3. Fish
4. Cockroach
అయోడిన్ లేని నీటిలో ఉంచిన కప్ప డింభకం (టాడ్‌పోల్) ఎక్కువగా
1. త్వరగా గుడ్లు పెడుతుంది
2. రెక్కలు పెంచుకుంటుంది
3. చేపగా మారుతుంది
4. కప్పగా మారడంలో విఫలమవుతుంది
సమాధానం
D. కప్పగా మారడంలో విఫలమవుతుంది
A tadpole kept in water without iodine would most probably
1. lay eggs early
2. grow wings
3. turn into a fish
4. fail to turn into a frog
వీటిలో ఏకలింగ పుష్పాలు ఉండేది ఏది?
1. గులాబీ
2. ఆవాలు
3. బొప్పాయి
4. మందార
సమాధానం
C. బొప్పాయి
In which of the following do you find unisexual flowers?
1. Rose
2. Mustard
3. Papaya
4. Hibiscus
వీటిలో HIV వ్యాప్తి చెందించనిది ఏది?
1. సోకిన వ్యక్తితో కలిసి భోజనం చేయడం
2. ప్రసవ సమయంలో తల్లి నుండి బిడ్డకు
3. సూదులను పంచుకోవడం
4. సురక్షితం కాని రక్త మార్పిడి
సమాధానం
A. సోకిన వ్యక్తితో కలిసి భోజనం చేయడం
Which of the following does NOT spread HIV?
1. Sharing a meal with an infected person
2. Mother to child during birth
3. Sharing needles
4. Unsafe blood transfusion
సమరూప కవలలు ఏర్పడేది
1. ఒక అండం రెండు శుక్రకణాలతో ఫలదీకరణం చెందినప్పుడు
2. ఒక సంయుక్తబీజం రెండుగా చీలినప్పుడు
3. రెండు అండాలు రెండు శుక్రకణాలతో ఫలదీకరణం చెందినప్పుడు
4. ఫలదీకరణం చెందని అండం విభజన చెందినప్పుడు
సమాధానం
B. ఒక సంయుక్తబీజం రెండుగా చీలినప్పుడు
Identical twins are formed when
1. one egg is fertilised by two sperms
2. one zygote splits into two
3. two eggs are fertilised by two sperms
4. an unfertilised egg divides
స్త్రీ కేసరావళి (పిస్టిల్)లో ఏ భాగం పుప్పొడి రేణువులను స్వీకరిస్తుంది?
1. అండాశయం
2. కేసరదండం
3. కీలం
4. కీలాగ్రం
సమాధానం
D. కీలాగ్రం
Which part of the pistil receives the pollen grains?
1. Ovary
2. Filament
3. Style
4. Stigma
'టెస్ట్-ట్యూబ్ బేబీ' పద్ధతిలో వాస్తవంగా జరిగేది
1. శిశువును ప్రయోగశాల నాళికలో పూర్తిగా పెంచడం
2. శరీరం వెలుపల ఫలదీకరణం చేసి పిండాన్ని గర్భాశయంలోకి బదిలీ చేయడం
3. అండవాహికలో మాత్రమే ఫలదీకరణం
4. అండాశయంలో శుక్రకణాన్ని అమర్చడం
సమాధానం
B. శరీరం వెలుపల ఫలదీకరణం చేసి పిండాన్ని గర్భాశయంలోకి బదిలీ చేయడం
The 'test-tube baby' technique actually involves
1. growing the baby fully in a laboratory tube
2. fertilisation outside the body and transfer of the embryo to the uterus
3. fertilisation in the oviduct only
4. implanting a sperm in the ovary
వాక్యాలు: 1. మొగ్గ తొడగడం వల్ల జన్యువులలో తల్లిదండ్రులకు భిన్నమైన సంతానం కలుగుతుంది. 2. సిద్ధబీజాలు సంయోగబీజాల కలయిక వల్ల ఏర్పడతాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Statements: 1. Budding produces offspring different in genes from the parent. 2. Spores are formed by gametes joining.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. సంయుక్తబీజం విత్తనంగా మారుతుంది. 2. ఫలదీకరణం తరువాత అండాశయం ఫలంగా మారుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Zygote becomes seed. 2. Ovary becomes fruit after fertilisation.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. శుక్రకణాలు శుక్ర వెసికిల్స్‌లో తయారవుతాయి. 2. ఈస్ట్రోజన్ అండాశయాలలో తయారవుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Sperm are made in the seminal vesicles. 2. Oestrogen is made by the ovaries.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. పరాగసంపర్కం, ఫలదీకరణం ఒకటే. 2. గాలి ద్వారా పరాగసంపర్కం జరిగే పువ్వులు పెద్దవిగా, సువాసనతో ఉంటాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Statements: 1. Pollination and fertilisation mean the same thing. 2. Wind-pollinated flowers are large and scented.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. కప్పలలో బాహ్య ఫలదీకరణం జరుగుతుంది. 2. పక్షులలో అంతర ఫలదీకరణం జరుగుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Frogs show external fertilisation. 2. Birds show internal fertilisation.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. రుతువిరతి (మెనోపాజ్) ఋతుస్రావ ఆరంభాన్ని సూచిస్తుంది. 2. మొదటి ఋతుస్రావం (మెనార్కి) వద్ద ఋతుస్రావం ప్రారంభమవుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Menopause marks the start of menstruation. 2. Menstruation starts at menarche.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. ప్లాసెంటా పిండం నుండి వ్యర్థాలను తొలగిస్తుంది. 2. ఉల్బద్రవం (ఆమ్నియోటిక్ ద్రవం) పిండాన్ని ఘాతం నుండి రక్షిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Placenta removes waste from the foetus. 2. Amniotic fluid protects the foetus from shock.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. కాపర్-T అనేది పురుషుడు ధరించే అడ్డంకి సాధనం. 2. కండోమ్‌లు లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధుల వ్యాప్తిని తగ్గించగలవు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Copper-T is a barrier worn by the male. 2. Condoms can reduce the spread of STIs.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. బొద్దింకలో సంపూర్ణ రూపవిక్రియ జరుగుతుంది. 2. ఇంటి ఈగలో సంపూర్ణ రూపవిక్రియ జరుగుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Cockroach shows complete metamorphosis. 2. Housefly shows complete metamorphosis.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. బాలురలో స్వరంలో మార్పుకు ఈస్ట్రోజన్ కారణం. 2. కౌమారదశలో మార్పులను హార్మోన్లు నియంత్రిస్తాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Voice change in boys is caused by oestrogen. 2. Hormones control changes in adolescence.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
జతపరచడం: 1. క్సాంథియం - ఫలంపై కొక్కేలు; 2. ఆముదం - ఫలం పేలడం. ఏది సరిగ్గా జతచేయబడింది?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Match: 1. Xanthium - hooks on fruit; 2. Castor - explosion of fruit. Which is correctly matched?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. ప్లనేరియాలో పునరుత్పత్తి (రీజెనరేషన్) కనిపిస్తుంది. 2. బంగాళాదుంప దుంపపై ఉండే కన్నుల ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Regeneration is seen in Planaria. 2. Potato reproduces by eyes on the tuber.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
వాక్యాలు: 1. లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ఒక జాతిలో వైవిధ్యాన్ని పెంచుతుంది. 2. కణజాల వర్ధనం (టిష్యూ కల్చర్) ఒక లైంగిక పద్ధతి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Sexual reproduction increases variation in a species. 2. Tissue culture is a sexual method.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice