అనువంశికత, మెండల్, లింగ నిర్ధారణ మరియు పరిణామం
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- అనువంశికత (Heredity) అంటే జన్యువుల ద్వారా లక్షణాలు తల్లిదండ్రుల నుండి సంతతికి చేరడం; వైవిధ్యం (variation) అంటే ఒకే జాతిలోని జీవుల మధ్య తేడా.
- మెండల్ బఠాణి మొక్కపై ప్రయోగాలు చేసి బలాబల నియమం, వియోజన నియమం, స్వతంత్ర వ్యూహన నియమం ఇచ్చాడు (ఏకసంకర నిష్పత్తి 3:1, ద్విసంకర నిష్పత్తి 9:3:3:1).
- మానవులలో తండ్రి శుక్రకణం (X లేదా Y) శిశువు లింగాన్ని నిర్ణయిస్తుంది; పరిణామాన్ని సహజ ఎంపిక (డార్విన్) వివరిస్తుంది, శిలాజాలు, సజాత అవయవాలు దానికి ఆధారాలు.
అనువంశికత మరియు వైవిధ్యం
పిల్లలు తల్లిదండ్రులను పోలి ఉండటానికి కారణం వారు జన్యువులను పొందడమే. జన్యువు (gene) అనేది ఒక లక్షణాన్ని నియంత్రించే DNA భాగం. జన్యువులు కేంద్రకంలోని క్రోమోసోమ్‌లపై ఉంటాయి. మానవ దేహ కణంలో 46 క్రోమోసోమ్‌లు (23 జతలు) ఉంటాయి: 22 జతల అలింగ క్రోమోసోమ్‌లు (autosomes) మరియు ఒక జత లింగ క్రోమోసోమ్‌లు. సంయోగబీజంలో (శుక్రకణం లేదా అండం) 23 క్రోమోసోమ్‌లు ఉంటాయి. సంయోగబీజాలు కలిసినప్పుడు సంయుక్తబీజంలో మళ్లీ 46 ఉంటాయి.
వైవిధ్యం లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి వల్ల, జన్యువుల కలయిక వల్ల, ఉత్పరివర్తనం (mutation) వల్ల (జన్యువు లేదా క్రోమోసోమ్‌లో ఆకస్మిక మార్పు) కలుగుతుంది. పరిణామానికి వైవిధ్యమే ముడి పదార్థం. DNA ద్వికుండలి (double helix) ఆకారంలో ఉంటుంది (వాట్సన్ మరియు క్రిక్). ఇది నాలుగు క్షారాలతో ఏర్పడుతుంది: అడెనిన్ థైమిన్‌తో, గ్వానిన్ సైటోసిన్‌తో జతకడతాయి.
పదాలు:
- లక్షణం (Trait or character): ఎత్తు లేదా విత్తన రంగు వంటి ఒక విశేషం.
- యుగ్మవికల్పం (Allele): ఒక జన్యువు యొక్క ప్రత్యామ్నాయ రూపాలలో ఒకటి (ఉదాహరణకు పొడవుకు T, పొట్టికి t).
- బలమైన (Dominant): సంకరజీవిలో కనిపించే లక్షణం. బలహీన (Recessive): సంకరజీవిలో దాగి ఉండే లక్షణం.
- జన్యురూపం (Genotype): జన్యు నిర్మాణం (TT, Tt, tt). బాహ్యరూపం (Phenotype): కనిపించే లక్షణం (పొడవు, పొట్టి).
- సమయుగ్మజం (Homozygous): రెండు ఒకే యుగ్మవికల్పాలు (TT లేదా tt). వైషమయుగ్మజం (Heterozygous): రెండు భిన్న యుగ్మవికల్పాలు (Tt).
మెండల్ కృషి
ఆస్ట్రియా సన్యాసి గ్రెగర్ జోహాన్ మెండల్‌ను జన్యుశాస్త్ర పితామహుడు అంటారు. అతడు అనేక సంవత్సరాలు బఠాణి మొక్కను (*Pisum sativum*) అధ్యయనం చేసి 1860వ దశకంలో ప్రచురించాడు. అతని కృషిని 1900లో డి వ్రీస్, కొరెన్స్, షెర్మాక్ తిరిగి కనుగొన్నారు.
బఠాణినే ఎందుకు? దానిలో స్పష్టమైన వ్యత్యాసం గల లక్షణాలు అనేకం ఉన్నాయి, జీవిత చక్రం చిన్నది, అనేక విత్తనాలను ఇస్తుంది, పుష్పాలను చేతితో స్వపరాగసంపర్కం లేదా పరపరాగసంపర్కం చేయవచ్చు.
అతడు అధ్యయనం చేసిన ఏడు జతల లక్షణాలు: విత్తన ఆకారం (గుండ్రని/ముడతలు), విత్తన రంగు (పసుపు/ఆకుపచ్చ), పుష్ప రంగు (ఊదా/తెలుపు), కాయ ఆకారం (ఉబ్బిన/నొక్కుల), కాయ రంగు (ఆకుపచ్చ/పసుపు), పుష్ప స్థానం (కక్ష్య/అగ్ర), మొక్క ఎత్తు (పొడవు/పొట్టి).
ఏకసంకర సంకరణం (Monohybrid cross): ఒక జత లక్షణాలతో చేసే సంకరణం. శుద్ధ పొడవు (TT) × శుద్ధ పొట్టి (tt) వల్ల F1 అంతా పొడవు (Tt). F1ను స్వపరాగసంపర్కం చేస్తే F2లో పొడవు, పొట్టి 3:1 బాహ్యరూప నిష్పత్తిలో వస్తాయి. జన్యురూప నిష్పత్తి 1 TT : 2 Tt : 1 tt (1:2:1).
ద్విసంకర సంకరణం (Dihybrid cross): రెండు జతల లక్షణాలతో చేసే సంకరణం, ఉదాహరణకు గుండ్రని పసుపు (RRYY) × ముడతల ఆకుపచ్చ (rryy). F1 అంతా గుండ్రని పసుపు (RrYy). F2లో నాలుగు రకాలు 9 : 3 : 3 : 1 నిష్పత్తిలో వస్తాయి (గుండ్రని పసుపు, గుండ్రని ఆకుపచ్చ, ముడతల పసుపు, ముడతల ఆకుపచ్చ). కొత్త కలయికలు (గుండ్రని ఆకుపచ్చ, ముడతల పసుపు) కనిపిస్తాయి.
పరీక్షా సంకరణం (Test cross): బలమైన లక్షణం చూపే జీవిని సమయుగ్మజ బలహీన జనకజీవితో సంకరణం చేసి దాని జన్యురూపాన్ని కనుగొంటారు. సంతతి అంతా బలమైన లక్షణాన్ని చూపితే జనకజీవి సమయుగ్మజం (TT). సగం బలహీనంగా ఉంటే జనకజీవి వైషమయుగ్మజం (Tt); నిష్పత్తి 1:1.
| నియమం | అర్థం |
|---|---|
| బలాబల నియమం | సంకరజీవిలో బలమైన లక్షణం మాత్రమే కనిపిస్తుంది |
| వియోజన నియమం (సంయోగబీజాల శుద్ధత) | సంయోగబీజాల ఏర్పాటులో రెండు యుగ్మవికల్పాలు వేరవుతాయి; ప్రతి సంయోగబీజానికి ఒకటి వస్తుంది |
| స్వతంత్ర వ్యూహన నియమం | వేర్వేరు లక్షణాల యుగ్మవికల్పాలు స్వతంత్రంగా సంక్రమిస్తాయి (ద్విసంకర సంకరణం నుండి) |
మానవులలో లింగ నిర్ధారణ
22 జతల అలింగ క్రోమోసోమ్‌లు, ఒక జత లింగ క్రోమోసోమ్‌లు ఉంటాయి. స్త్రీలలో XX; పురుషులలో XY. అండం ఎల్లప్పుడూ X కలిగి ఉంటుంది. శుక్రకణం X లేదా Y కలిగి ఉంటుంది, సమాన సంఖ్యలో. X-శుక్రకణం అండాన్ని ఫలదీకరణం చేస్తే శిశువు బాలిక (XX); Y-శుక్రకణం ఫలదీకరణం చేస్తే శిశువు బాలుడు (XY). కాబట్టి శిశువు లింగాన్ని తండ్రి నిర్ణయిస్తాడు, ప్రతిసారీ బాలుడు లేదా బాలిక పుట్టే అవకాశం 50% చొప్పున ఉంటుంది. శిశువు లింగానికి తల్లి బాధ్యురాలు కాదు.
ఇతర వ్యవస్థలు: పక్షులలో ఆడ ZW, మగ ZZ. కొన్ని సరీసృపాలలో (తాబేళ్లు, మొసళ్లు) గుడ్లను ఉంచిన ఉష్ణోగ్రత లింగాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. తేనెటీగలలో మగ ఈగలు (డ్రోన్లు) ఫలదీకరణం చెందని గుడ్ల నుండి పుడతాయి.
జన్యు రుగ్మతలు
| రుగ్మత | కారణం |
|---|---|
| వర్ణాంధత (Colour blindness) | X క్రోమోసోమ్‌పై బలహీన జన్యువు; పురుషులలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది |
| హీమోఫిలియా | X క్రోమోసోమ్‌పై బలహీన జన్యువు; రక్తం సరిగా గడ్డకట్టదు |
| సికిల్ సెల్ అనీమియా | హీమోగ్లోబిన్ జన్యువులో మార్పు; ఎర్ర రక్తకణాలు కొడవలి ఆకారంలోకి మారతాయి |
| థలసీమియా | హీమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తిలో లోపం, వంశపారంపర్యం |
| డౌన్ సిండ్రోమ్ | అదనపు 21వ క్రోమోసోమ్ (ట్రైసోమీ 21; 47 క్రోమోసోమ్‌లు) |
| టర్నర్ సిండ్రోమ్ | ఒకే X ఉన్న స్త్రీ (XO; 45 క్రోమోసోమ్‌లు) |
| క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ | XXY ఉన్న పురుషుడు (47 క్రోమోసోమ్‌లు) |
X-సహలగ్న బలహీన రుగ్మతలు పురుషులలో ఎక్కువగా ఉంటాయి, ఎందుకంటే పురుషులకు ఒకే X ఉంటుంది. వాహకురాలైన తల్లి ఆ జన్యువును తన కుమారులకు అందించవచ్చు.
జీవ ఆవిర్భావం మరియు పరిణామం
పరిణామం (Evolution) అంటే అనేక తరాల పాటు జీవులలో జరిగే నెమ్మదైన మార్పు, దీనివల్ల కొత్త జాతులు ఏర్పడతాయి. భూమిపై జీవం సముద్రంలో మొదలైందని భావిస్తారు. ఆది భూమిపై నిర్జీవ పదార్థం నుండి సరళ కర్బన అణువులు ఏర్పడ్డాయని ఓపారిన్ మరియు హాల్డేన్ సూచించారు. స్టాన్లీ మిల్లర్ మరియు హెరాల్డ్ యూరే (1953) మీథేన్, అమ్మోనియా, హైడ్రోజన్, నీటి ఆవిరి మిశ్రమం గుండా విద్యుత్ స్ఫులింగాలను పంపి అమైనో ఆమ్లాలను పొందారు.
లామార్క్ వినియోగ-అనువినియోగ సిద్ధాంతాన్ని మరియు ఆర్జిత లక్షణాల అనువంశికతను ప్రతిపాదించాడు (జిరాఫీ మెడ సాగదీసింది, దాని పిల్లలకు పొడవైన మెడలు వచ్చాయి). ఇది ఆమోదించబడలేదు, ఎందుకంటే ఆర్జిత లక్షణాలు జన్యువులను మార్చవు. వైస్‌మన్ అనేక తరాల పాటు ఎలుకల తోకలను కత్తిరించాడు, అయినా పిల్లలకు తోకలు ఉన్నాయి.
డార్విన్ (HMS బీగల్ నౌకా యాత్ర, గాలాపాగోస్ ఫించ్ పక్షులు) *ది ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసీస్* (1859)లో సహజ ఎంపిక సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చాడు. ముఖ్య భావనలు: జీవులు బతకగలిగిన దానికంటే ఎక్కువ పిల్లలను పుట్టిస్తాయి; వైవిధ్యం ఉంటుంది; ఉనికి కోసం పోరాటం ఉంటుంది; అత్యంత అనుకూలమైనవి బతుకుతాయి (యోగ్యతమ మనుగడ) మరియు ఉపయోగకరమైన వైవిధ్యాలను అందిస్తాయి. ఆల్ఫ్రెడ్ రసెల్ వాలెస్ కూడా ఇలాంటి భావనలకు చేరుకున్నాడు. హ్యూగో డి వ్రీస్ ఉత్పరివర్తన సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు: ఆకస్మిక పెద్ద మార్పులు కొత్త జాతులను ఏర్పరచగలవు.
సహజ ఎంపికకు ఉదాహరణ: ఇంగ్లండ్‌లోని పెప్పర్డ్ మాత్‌లు. చెట్లు మసితో నల్లబడినప్పుడు, ముదురు రంగు మాత్‌లు పక్షులకు తక్కువగా కనిపించి సంఖ్యలో పెరిగాయి (పారిశ్రామిక మెలనిజం).
పరిణామానికి ఆధారాలు
| ఆధారం | అర్థం మరియు ఉదాహరణ |
|---|---|
| సజాత అవయవాలు (Homologous organs) | ఒకే ప్రాథమిక నిర్మాణం, వేర్వేరు విధులు: మానవుడు, గబ్బిలం, తిమింగలం ముందు అవయవాలు. ఉమ్మడి పూర్వీకులను సూచిస్తాయి |
| సాదృశ్య అవయవాలు (Analogous organs) | వేర్వేరు నిర్మాణం, ఒకే విధి: కీటకం, పక్షి రెక్కలు |
| అవశేష అవయవాలు (Vestigial organs) | ఇప్పుడు ఉపయోగం లేని క్షీణించిన అవయవాలు: మానవులలో ఉండుకం (appendix), చెవి కండరాలు |
| శిలాజాలు (Fossils) | శిలలలో ఉన్న గత జీవుల అవశేషాలు. *ఆర్కియోప్టెరిక్స్* సరీసృపాలను, పక్షులను కలుపుతుంది |
| సంధాన జీవులు (Connecting links) | రెండు వర్గాల లక్షణాలు ఉన్న జాతులు; ఉదాహరణకు *పెరిపేటస్* ఎనెలిడా, ఆర్థ్రోపోడాలను కలుపుతుంది |
| పిండోత్పత్తి శాస్త్రం | సకశేరుకాల తొలి దశ పిండాలు ఒకేలా కనిపిస్తాయి |
శిలాజాల వయస్సును రేడియోధార్మిక కార్బన్ కాలనిర్ణయం ద్వారా అంచనా వేస్తారు. లోతైన శిలా పొరలలోని శిలాజాలు పాతవి. *హోమో సేపియన్స్* కనిపించడానికి ముందు మానవ పరిణామం *ఆస్ట్రలోపిథికస్*, *హోమో ఎరెక్టస్* వంటి పూర్వీకుల గుండా సాగింది.
జాతి ఆవిర్భావం (Speciation): ఒక జాతికి చెందిన సమూహాలు వేరుపడి కాలక్రమేణా మారినప్పుడు కొత్త జాతి ఏర్పడటం (భౌగోళిక వివిక్తత).
రక్త వర్గాలు మరియు అనువంశికత: ABO రక్త వర్గం మూడు యుగ్మవికల్పాలతో (Iᴬ, Iᴮ మరియు i) నియంత్రించబడుతుంది. Iᴬ, Iᴮ లు i పై బలమైనవి, Iᴬ మరియు Iᴮ కలిసి సహబలాన్ని చూపుతాయి (AB వర్గం). O వర్గం జన్యురూపం ii. కాబట్టి శిశువు రక్త వర్గం ఎవరు తల్లిదండ్రులు కాలేరో చూపడానికి సహాయపడుతుంది, కానీ ఎవరు తల్లిదండ్రులో నిరూపించలేదు.
వైవిధ్యం ఎందుకు ఉపయోగపడుతుంది: పర్యావరణం మారినప్పుడు ఉపయోగకరమైన వైవిధ్యాలు ఉన్న కొన్ని జీవులు బతికి సంతానోత్పత్తి చేస్తాయి. అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి తక్కువ వైవిధ్యాన్ని ఇస్తుంది, కాబట్టి క్లోన్ల జాతిని ఒక్క కొత్త వ్యాధి తుడిచిపెట్టవచ్చు.
బోధనా కోణం: మెండల్ సంకరణాలకు, పన్నెట్ స్క్వేర్‌కు పూసలు లేదా రంగు కాగితం ముక్కలను వాడండి, తద్వారా విద్యార్థులు నిష్పత్తులను చూడగలరు. చర్చకు సజాత ముందు అవయవాల చార్టును, కుటుంబ వంశవృక్ష చార్టును వాడండి.
వంశవృక్షం మరియు సంభావ్యత
వంశవృక్షం (Pedigree) అనేది తరతరాలుగా ఒక లక్షణాన్ని అనుసరించే కుటుంబ చార్టు. చతురస్రాలు పురుషులను, వృత్తాలు స్త్రీలను సూచిస్తాయి; నీడ వేసిన గుర్తులు ఆ లక్షణం ఉన్న వ్యక్తిని చూపుతాయి. ఫలితాలను ఊహించడానికి సంభావ్యత సహాయపడుతుంది: ప్రతి కాన్పులో బాలుడు పుట్టే అవకాశం 1/2. రెండు స్వతంత్ర సంఘటనలకు అవకాశాలను గుణిస్తారు, కాబట్టి వరుసగా ఇద్దరు బాలురు పుట్టే అవకాశం 1/2 × 1/2 = 1/4. Tt × Tt సంకరణంలో పొట్టి (tt) వచ్చే అవకాశం 1/4. ఇవి ప్రతి శిశువుకు ఉండే అవకాశాలే తప్ప, ఒక కుటుంబానికి హామీ కాదని గుర్తుంచుకోండి.
పరీక్షలో పొరపాట్లు
- జన్యురూపం (TT, Tt) బాహ్యరూపం (పొడవు) కాదు.
- ఏకసంకర బాహ్యరూప నిష్పత్తి 3:1, జన్యురూప నిష్పత్తి 1:2:1; ద్విసంకర బాహ్యరూప నిష్పత్తి 9:3:3:1.
- సజాత అవయవాలకు ఉమ్మడి మూలం ఉంటుంది; సాదృశ్య అవయవాలకు ఒకే విధి మాత్రమే ఉంటుంది.
- లింగాన్ని శుక్రకణం నిర్ణయిస్తుంది, అండం కాదు; అండం ఎల్లప్పుడూ X కలిగి ఉంటుంది.
- లామార్క్ (వినియోగ-అనువినియోగం) డార్విన్ (సహజ ఎంపిక) కాదు.
- డి వ్రీస్ ఉత్పరివర్తనను ప్రతిపాదించాడు; మెండల్ కృషిని తిరిగి కనుగొనడంలో కూడా సహాయపడ్డాడు.
- డౌన్ సిండ్రోమ్ ట్రైసోమీ 21 (47); టర్నర్ XO (45); క్లైన్‌ఫెల్టర్ XXY (47).
- వర్ణాంధత, హీమోఫిలియా X-సహలగ్న బలహీన లక్షణాలు.
ఒక్క వాక్యంలో
- 1. మెండల్ జన్యుశాస్త్ర పితామహుడు.
- 2. మెండల్ బఠాణి మొక్కను, *Pisum sativum*ను ఉపయోగించాడు.
- 3. పరీక్షా సంకరణంలో సమయుగ్మజ బలహీన జనకజీవిని వాడతారు.
- 4. మానవులకు 23 జతల క్రోమోసోమ్‌లు ఉంటాయి.
- 5. స్త్రీలు XX, పురుషులు XY.
- 6. Y క్రోమోసోమ్ తండ్రి నుండి వస్తుంది.
- 7. హీమోఫిలియా రక్తం గడ్డకట్టడంలో వచ్చే రుగ్మత.
- 8. *ది ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసీస్* రచయిత డార్విన్.
- 9. మానవుడు, గబ్బిలం ముందు అవయవాలు సజాతాలు.
- 10. మానవులలో ఉండుకం అవశేష అవయవం.
- 11. *ఆర్కియోప్టెరిక్స్* సరీసృపాలకు, పక్షులకు మధ్య సంధాన జీవి.
- 12. మిల్లర్ మరియు యూరే ప్రయోగశాల పరికరంలో అమైనో ఆమ్లాలను తయారుచేశారు.
సాధన ప్రశ్నలు
జన్యుశాస్త్ర పితామహుడిగా ఎవరిని పిలుస్తారు?
- గ్రెగర్ మెండల్
- హ్యూగో డి వ్రీస్
- లామార్క్
- చార్లెస్ డార్విన్
సమాధానం
A. గ్రెగర్ మెండల్
Who is known as the Father of Genetics?
- Gregor Mendel
- Hugo de Vries
- Lamarck
- Charles Darwin
మెండల్ తన ప్రయోగాలను దేనిపై నిర్వహించాడు?
- మొక్కజొన్న
- పండ్ల ఈగ
- మామిడి
- తోట బఠాణీ
సమాధానం
D. తోట బఠాణీ
Mendel conducted his experiments on
- maize
- fruit fly
- mango
- garden pea
ఏక సంకర సంకరణంలో F2 తరం బాహ్య లక్షణ నిష్పత్తి
- 3:1
- 1:1
- 1:2:1
- 9:3:3:1
సమాధానం
A. 3:1
The phenotypic ratio of the F2 generation in a monohybrid cross is
- 3:1
- 1:1
- 1:2:1
- 9:3:3:1
ద్వి సంకర సంకరణంలో F2 తరం బాహ్య లక్షణ నిష్పత్తి
- 9:3:3:1
- 3:1
- 1:2:1
- 1:1:1:1
సమాధానం
A. 9:3:3:1
The phenotypic ratio of the F2 generation in a dihybrid cross is
- 9:3:3:1
- 3:1
- 1:2:1
- 1:1:1:1
మానవ దేహ కణంలో ఎన్ని జతల క్రోమోసోములు ఉంటాయి?
- 22
- 24
- 46
- 23
సమాధానం
D. 23
How many pairs of chromosomes are present in a human body cell?
- 22
- 24
- 46
- 23
మానవ పురుషుని లింగ క్రోమోసోములు
- XO
- XX
- YY
- XY
సమాధానం
D. XY
The sex chromosomes of a human male are
- XO
- XX
- YY
- XY
మానవ శిశువు లింగాన్ని నిర్ణయించేది
- తల్లి వయస్సు
- తల్లి అండం
- తండ్రి శుక్రకణం
- తల్లి ఆహారం
సమాధానం
C. తండ్రి శుక్రకణం
The sex of a human baby is decided by
- the age of the mother
- the egg of the mother
- the sperm of the father
- the diet of the mother
జన్యురూపం తెలియని జీవిని సమయుగ్మజ అప్రబల తల్లిదండ్రితో సంకరణం చేయడాన్ని ఏమంటారు?
- పరీక్షా సంకరణం (టెస్ట్ క్రాస్)
- తిరోగమన ఉత్పరివర్తనం
- ఏక సంకర సంకరణం
- వ్యతిరేక సంకరణం (రెసిప్రోకల్ క్రాస్)
సమాధానం
A. పరీక్షా సంకరణం (టెస్ట్ క్రాస్)
A cross of an organism of unknown genotype with a homozygous recessive parent is called
- test cross
- back mutation
- monohybrid cross
- reciprocal cross
వర్ణాంధత్వం అనేది
- అలింగ ప్రబల లక్షణం
- వైరస్ వల్ల కలిగే లక్షణం
- లింగ సహలగ్న అప్రబల లక్షణం
- Y సహలగ్న ప్రబల లక్షణం
సమాధానం
C. లింగ సహలగ్న అప్రబల లక్షణం
Colour blindness is a
- autosomal dominant trait
- trait caused by a virus
- sex-linked recessive trait
- Y-linked dominant trait
డౌన్ సిండ్రోమ్ ఏ క్రోమోసోము అదనపు ప్రతి వల్ల వస్తుంది?
- X
- 13
- 18
- 21
సమాధానం
D. 21
Down syndrome is caused by an extra copy of chromosome
- X
- 13
- 18
- 21
సహజ ఎంపిక సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించినవారు ఎవరు?
- చార్లెస్ డార్విన్
- మెండల్
- లామార్క్
- వీస్మన్
సమాధానం
A. చార్లెస్ డార్విన్
Who proposed the theory of natural selection?
- Charles Darwin
- Mendel
- Lamarck
- Weismann
వినియోగ-అనువినియోగ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించినవారు
- లామార్క్
- ఓపారిన్
- డార్విన్
- వాలెస్
సమాధానం
A. లామార్క్
The theory of use and disuse was proposed by
- Lamarck
- Oparin
- Darwin
- Wallace
కింది వాటిలో సమజాత అవయవాల జత ఏది?
- ఆక్టోపస్ కన్ను మరియు పిల్లి కన్ను
- కప్ప కాలు మరియు చేప తోక
- పక్షి రెక్క మరియు సీతాకోకచిలుక రెక్క
- మానవ ముందు కాలు మరియు తిమింగలం ఫ్లిప్పర్
సమాధానం
D. మానవ ముందు కాలు మరియు తిమింగలం ఫ్లిప్పర్
Which pair of organs is homologous?
- Eye of an octopus and eye of a cat
- Leg of a frog and tail of a fish
- Wing of a bird and wing of a butterfly
- Forelimb of a human and flipper of a whale
కింది వాటిలో మానవులలో అవశేషావయవం ఏది?
- మూత్రపిండం
- గుండె
- ఎపెండిక్స్ (అపెండిక్స్)
- కాలేయం
సమాధానం
C. ఎపెండిక్స్ (అపెండిక్స్)
Which of the following is a vestigial organ in humans?
- Kidney
- Heart
- Appendix
- Liver
ఆర్కియోప్టెరిక్స్ శిలాజం ఏ రెండింటి మధ్య సంధాన సంబంధం?
- చేపలు మరియు ఉభయచరాలు
- సరీసృపాలు మరియు పక్షులు
- ఉభయచరాలు మరియు సరీసృపాలు
- పక్షులు మరియు క్షీరదాలు
సమాధానం
B. సరీసృపాలు మరియు పక్షులు
The fossil Archaeopteryx is a connecting link between
- fish and amphibians
- reptiles and birds
- amphibians and reptiles
- birds and mammals
మిల్లర్-యూరే ప్రయోగం ఏమి ఉత్పత్తి చేసింది?
- DNA
- పత్రహరితం
- అమైనో ఆమ్లాలు
- శిలాజాలు
సమాధానం
C. అమైనో ఆమ్లాలు
The Miller-Urey experiment produced
- DNA
- chlorophyll
- amino acids
- fossils
పొడవైన బఠాణీ మొక్క (Tt)ను పొట్టి మొక్క (tt)తో సంకరణం చేశారు. సంతానంలో పొడవు మరియు పొట్టి మొక్కల నిష్పత్తి
- అన్నీ పొట్టివి
- అన్నీ పొడవైనవి
- 3:1
- 1:1
సమాధానం
D. 1:1
A tall pea plant (Tt) is crossed with a dwarf plant (tt). The ratio of tall to dwarf plants in the offspring is
- all dwarf
- all tall
- 3:1
- 1:1
రెండు విషమయుగ్మజ పొడవైన మొక్కలను (Tt × Tt) సంకరణం చేసినప్పుడు పొట్టి మొక్కల శాతం
- 25%
- 50%
- 0%
- 75%
సమాధానం
A. 25%
When two heterozygous tall plants (Tt × Tt) are crossed, the percentage of dwarf plants is
- 25%
- 50%
- 0%
- 75%
ఒక జంటకు మొదటి ఇద్దరూ ఆడపిల్లలైతే, మూడవ సంతానం ఆడపిల్ల అయ్యే అవకాశం
- 100%
- 50%
- 25%
- 75%
సమాధానం
B. 50%
The chance that a couple's third child will be a girl, if the first two were girls, is
- 100%
- 50%
- 25%
- 75%
వర్ణాంధత్వం గల పురుషుడు, వాహకురాలు కాని సాధారణ స్త్రీని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి కుమారులు
- సాధారణం
- సగం మంది వాహకులు
- అందరూ వర్ణాంధులు
- సగం మంది వర్ణాంధులు
సమాధానం
A. సాధారణం
A man with colour blindness marries a normal woman who is not a carrier. Their sons will be
- normal
- half carriers
- all colour blind
- half colour blind
గబ్బిలం రెక్కలు మరియు కీటకం రెక్కలు దీనికి ఉదాహరణలు
- అవశేషావయవాలు
- ప్రాథమిక జన్యువులు
- సమరూప అవయవాలు (అనలాగస్)
- సమజాత అవయవాలు
సమాధానం
C. సమరూప అవయవాలు (అనలాగస్)
Wings of a bat and wings of an insect are examples of
- vestigial organs
- rudimentary genes
- analogous organs
- homologous organs
పెప్పర్డ్ మాత్‌లలో కర్మాగారాల దగ్గర ముదురు రంగు మాత్‌లు సర్వసాధారణమయ్యాయి, ఎందుకంటే
- పారిశ్రామిక పొగ వల్ల ముదురు మాత్‌లు పుట్టాయి
- తేలికపాటి మాత్‌లు నగరాలకు వలస వెళ్లాయి
- మాత్‌లు తమ రెక్కలను ఎక్కువగా ఉపయోగించాయి
- ముదురు చెట్లపై తేలికపాటి మాత్‌లను పక్షులు సులభంగా చూడగలిగాయి
సమాధానం
D. ముదురు చెట్లపై తేలికపాటి మాత్‌లను పక్షులు సులభంగా చూడగలిగాయి
In peppered moths, dark moths became common near factories because
- dark moths were produced by industrial smoke
- light moths migrated to cities
- the moths used their wings more
- birds could see the light moths more easily on dark trees
అనేక తరాల పాటు ఎలుకల తోకలను కత్తిరించిన వీస్మన్ ప్రయోగం దేనిని చూపింది?
- ఎలుకలలో తోకలు తిరిగి పెరుగుతాయి
- తోక పొడవు ప్రబల లక్షణం
- ఆర్జిత లక్షణాలు వారసత్వంగా రావు
- ఎలుకలు పొడవైన తోకలను పరిణామం చెందిస్తాయి
సమాధానం
C. ఆర్జిత లక్షణాలు వారసత్వంగా రావు
Weismann's experiment of cutting the tails of mice for many generations showed that
- tails grow back in mice
- tail length is a dominant trait
- acquired characters are not inherited
- mice evolve long tails
Tt జన్యురూపం గల జీవి
- విషమయుగ్మజం
- సమయుగ్మజ అప్రబలం
- రెండు జాతుల సంకరం
- సమయుగ్మజ ప్రబలం
సమాధానం
A. విషమయుగ్మజం
An individual with the genotype Tt is
- heterozygous
- homozygous recessive
- a hybrid of two species
- homozygous dominant
ఏ సందర్భంలో బిడ్డకు 47 క్రోమోసోములు ఉంటాయి?
- టర్నర్ సిండ్రోమ్
- సాధారణ స్త్రీ
- సాధారణ పురుషుడు
- క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్
సమాధానం
D. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్
In which situation does the child have 47 chromosomes?
- Turner syndrome
- a normal female
- a normal male
- Klinefelter syndrome
పక్షులలో లింగ క్రోమోసోములను సరిగా చూపేది ఏది?
- పురుషుడు XY, స్త్రీ XX
- పురుషుడు ZZ, స్త్రీ ZW
- పురుషుడు XX, స్త్రీ XY
- పురుషుడు ZW, స్త్రీ ZZ
సమాధానం
B. పురుషుడు ZZ, స్త్రీ ZW
Which of the following correctly shows the sex chromosomes in birds?
- Male XY, female XX
- Male ZZ, female ZW
- Male XX, female XY
- Male ZW, female ZZ
కొన్ని తాబేళ్లు మరియు మొసళ్లలో పిల్లల లింగాన్ని నిర్ణయించేది
- శుక్రకణ రకం
- తల్లి వయస్సు
- గుడ్ల సంఖ్య
- గుడ్ల పొదిగే ఉష్ణోగ్రత
సమాధానం
D. గుడ్ల పొదిగే ఉష్ణోగ్రత
In some turtles and crocodiles, the sex of the young is decided by
- the sperm type
- the age of the mother
- the number of eggs
- incubation temperature of the eggs
కొరెన్స్ మరియు షెర్మాక్‌లతో పాటు మెండల్ కృషిని తిరిగి కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
- హ్యూగో డి వ్రీస్
- హాల్డేన్
- మిల్లర్
- లామార్క్
సమాధానం
A. హ్యూగో డి వ్రీస్
Which scientist, along with Correns and Tschermak, rediscovered Mendel's work?
- Hugo de Vries
- Haldane
- Miller
- Lamarck
RrYy జన్యురూపం గల మొక్క ఎన్ని రకాల సంయోగబీజాలను ఏర్పరుస్తుంది?
- 2
- 6
- 4
- 16
సమాధానం
C. 4
A plant with genotype RrYy forms how many types of gametes?
- 2
- 6
- 4
- 16
DNAలో అడెనిన్‌తో జతకట్టే క్షారం
- యురాసిల్
- థైమిన్
- సైటోసిన్
- గ్వానిన్
సమాధానం
B. థైమిన్
The base that pairs with adenine in DNA is
- uracil
- thymine
- cytosine
- guanine
కింది లక్షణాలలో మెండల్ అధ్యయనం చేయనిది ఏది?
- విత్తన ఆకారం
- పండ్ల ఈగల శరీర రంగు
- కాయ రంగు
- పువ్వు స్థానం
సమాధానం
B. పండ్ల ఈగల శరీర రంగు
Which of the following traits was NOT studied by Mendel?
- Seed shape
- Body colour of fruit flies
- Pod colour
- Flower position
ప్రవచనాలు: 1. శుక్రకణాలు శిశువు లింగాన్ని నిర్ణయిస్తాయి. 2. అండాలు X లేదా Y కలిగి ఉండవచ్చు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Sperm decide the sex of the child. 2. Eggs may carry X or Y.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. బాహ్య లక్షణం (ఫినోటైప్) కనిపించే లక్షణం. 2. పొడవైన మొక్క జన్యురూపం ఎల్లప్పుడూ TT.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Phenotype is the visible feature. 2. Genotype of a tall plant is always TT.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. హీమోఫీలియా X సహలగ్న అప్రబల రుగ్మత. 2. టర్నర్ సిండ్రోమ్ XXY.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Haemophilia is an X-linked recessive disorder. 2. Turner syndrome is XXY.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. పరిణామ అధ్యయనంలో శిలాజాలు తోడ్పడతాయి. 2. సమజాత అవయవాలు ఉమ్మడి పూర్వీకతను చూపుతాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Fossils help in studying evolution. 2. Homologous organs show common ancestry.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. లామార్క్ సిద్ధాంతం సహజ ఎంపికపై ఆధారపడి ఉంది. 2. డార్విన్ ప్రకారం ఆర్జిత లక్షణాలు వారసత్వంగా వస్తాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Statements: 1. Lamarck's theory is based on natural selection. 2. Acquired characters are inherited, according to Darwin.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. మెండల్ వియోజన నియమం ప్రకారం ప్రతి సంయోగబీజం ఒక జన్యువు యొక్క ఒక యుగ్మ వికల్పాన్ని కలిగి ఉంటుంది. 2. శుద్ధ సంకరణంలో అప్రబల లక్షణం F1లో కనిపిస్తుంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Mendel's law of segregation says each gamete carries one allele of a gene. 2. A recessive trait appears in the F1 of a pure cross.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి వల్ల వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది. 2. ఉత్పరివర్తనాలు కొత్త వైవిధ్యాలను సృష్టించగలవు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Variation arises from sexual reproduction. 2. Mutations can create new variations.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. సమయుగ్మజ జీవులు రెండు ఒకేరకమైన యుగ్మ వికల్పాలను కలిగి ఉంటాయి. 2. పరీక్షా సంకరణంలో విషమయుగ్మజ అప్రబల తల్లిదండ్రిని ఉపయోగిస్తారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Homozygous individuals have two identical alleles. 2. A test cross uses a heterozygous recessive parent.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. శుద్ధ పొడవైన మొక్కను శుద్ధ పొట్టి మొక్కతో సంకరణం చేస్తే F1లో పొడవైన మొక్కలు మాత్రమే వస్తాయి. 2. దీనిని ప్రాబల్య నియమం వివరిస్తుంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. A pure tall plant crossed with a pure dwarf gives only tall plants in F1. 2. This is explained by the law of dominance.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. శిలా పొరలలో లోతుగా ఉన్న శిలాజాలు సాధారణంగా పురాతనమైనవి. 2. శిలాజాల వయస్సును అంచనా వేయడానికి కార్బన్ డేటింగ్‌ను ఉపయోగిస్తారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Statements: 1. Fossils in deeper layers are generally older. 2. Carbon dating is used to estimate the age of fossils.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. ఉత్పరివర్తన సిద్ధాంతాన్ని హ్యూగో డి వ్రీస్ ఇచ్చాడు. 2. డార్విన్ వంటి ఆలోచన వాలెస్‌కు లేదు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Statements: 1. Mutation theory was given by Hugo de Vries. 2. Wallace had no similar idea to Darwin.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. తల్లులు తమ బిడ్డ లింగాన్ని నిర్ణయిస్తారు. 2. డ్రోన్ తేనెటీగలు ఫలదీకరణం చెందని గుడ్ల నుండి ఏర్పడతాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Mothers decide the sex of their child. 2. Drone honey bees form from unfertilised eggs.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ప్రవచనాలు: 1. సమరూప అవయవాలకు ఉమ్మడి మూలం ఉంటుంది. 2. కీటకం రెక్కలు మరియు పక్షి రెక్కలు సమరూప అవయవాలు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Statements: 1. Analogous organs have a common origin. 2. Wings of an insect and a bird are analogous.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది వాటిలో డార్విన్ ఆలోచనలలో భాగం కానిది ఏది?
- వైవిధ్యం
- మనుగడ కోసం పోరాటం
- యోగ్యతమ జీవుల మనుగడ
- ఆర్జిత లక్షణాల వారసత్వం
సమాధానం
D. ఆర్జిత లక్షణాల వారసత్వం
Which of the following is NOT a part of Darwin's ideas?
- Variation
- Struggle for existence
- Survival of the fittest
- Inheritance of acquired characters