సమన్వయం: నాడీ వ్యవస్థ మరియు మొక్కల హార్మోన్లు
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- సమన్వయం అంటే ఉద్దీపనకు ప్రతిస్పందనగా శరీర భాగాలు కలిసి పనిచేయడం. జంతువులు నాడీ వ్యవస్థను (వేగంగా, విద్యుత్ ప్రచోదనాల ద్వారా), అంతఃస్రావ వ్యవస్థను (నెమ్మదిగా, హార్మోన్ల ద్వారా) వాడతాయి; మొక్కలు హార్మోన్‌లను వాడతాయి.
- న్యూరాన్ నాడీ వ్యవస్థ ప్రమాణం; మెదడు, వెన్నుపాము కలిసి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను ఏర్పరుస్తాయి. ప్రతీకార చర్య (రిఫ్లెక్స్) అనేది వెన్నుపాము గుండా వెళ్లే వేగవంతమైన, స్వయంచాలక ప్రతిస్పందన.
- మొక్కల హార్మోన్లు ఆక్సిన్, జిబ్బరెల్లిన్, సైటోకైనిన్, అబ్సిసిక్ ఆమ్లం, ఇథిలీన్. ఆక్సిన్ వృద్ధికి, కాంతి వైపు వంగడానికి సహాయపడుతుంది; అబ్సిసిక్ ఆమ్లం వృద్ధిని ఆపుతుంది; ఇథిలీన్ పండ్లను పక్వం చేస్తుంది.
ఉద్దీపన మరియు ప్రతిస్పందన
ఉద్దీపన అంటే పరిసరాల్లో మార్పు (కాంతి, వేడి, శబ్దం, స్పర్శ, వాసన, రుచి). ఉద్దీపనను పొందే శరీర భాగం గ్రాహకం; ప్రతిస్పందించే భాగం ప్రభావకం (కండరం లేదా గ్రంథి). మార్గం: గ్రాహకం → జ్ఞాన నాడి → మెదడు లేదా వెన్నుపాము → చాలక నాడి → ప్రభావకం.
న్యూరాన్
న్యూరాన్ (నాడీ కణం)కు కేంద్రకంతో కూడిన కణదేహం (సైటాన్), ప్రచోదనాలను స్వీకరించే డెండ్రైట్‌లు అనే చిన్న శాఖలు, ప్రచోదనాన్ని దూరంగా తీసుకెళ్లే పొడవైన ఆక్సాన్ ఉంటాయి. చాలా న్యూరాన్‌ల ఆక్సాన్ కొవ్వుతో కూడిన మైలిన్ తొడుగుతో కప్పబడి ఉంటుంది. ఒక న్యూరాన్ తర్వాతి దానిని కలిసే ఖాళీ సైనాప్స్; న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్‌లు అనే రసాయనాలు సందేశాన్ని దాని గుండా చేరవేస్తాయి. ప్రచోదనం డెండ్రైట్ → కణదేహం → ఆక్సాన్ దిశలో ప్రవహిస్తుంది.
| న్యూరాన్ రకం | పని |
|---|---|
| జ్ఞాన (అభివాహి) | గ్రాహకాల నుంచి మెదడు లేదా వెన్నుపాముకు ప్రచోదనాలను తీసుకెళ్తుంది |
| చాలక (అపవాహి) | మెదడు లేదా వెన్నుపాము నుంచి కండరాలు లేదా గ్రంథులకు ప్రచోదనాలను తీసుకెళ్తుంది |
| అనుసంధాన (సహచర) | మెదడు లేదా వెన్నుపాము లోపల జ్ఞాన, చాలక న్యూరాన్‌లను కలుపుతుంది |
మానవ నాడీ వ్యవస్థ
దీనికి మూడు భాగాలు ఉన్నాయి.
- 1. కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ (CNS): మెదడు, వెన్నుపాము.
- 2. పరిధీయ నాడీ వ్యవస్థ (PNS): 12 జతల కపాల నాడులు, 31 జతల వెన్నుపాము నాడులు.
- 3. స్వయంచాలిత నాడీ వ్యవస్థ: గుండె కొట్టుకోవడం, జీర్ణక్రియ వంటి అనైచ్ఛిక చర్యలను నియంత్రిస్తుంది. దీనికి సహానుభూత భాగం (అత్యవసర పరిస్థితికి సిద్ధం చేస్తుంది: "పోరాటం లేదా పలాయనం", గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం), పరానుభూత భాగం (శరీరాన్ని శాంతపరిచి సాధారణ స్థితికి తెస్తుంది) ఉన్నాయి.
మెదడు. పెద్దవారిలో దీని బరువు సుమారు 1.4 kg; కపాలంలో (cranium) ఉంటుంది. మూడు త్వచాలతో (మెనింజెస్) కప్పబడి, మస్తిష్క-కశేరు ద్రవం (సెరెబ్రోస్పైనల్ ద్రవం) తో రక్షించబడుతుంది.
| భాగం | స్థానం | విధి |
|---|---|---|
| మస్తిష్కం (సెరిబ్రమ్) | అతి పెద్ద భాగం, పూర్వ మెదడు | ఆలోచన, జ్ఞాపకశక్తి, తెలివి, సంకల్పం, ఇంద్రియాలు, ఐచ్ఛిక చర్యలు |
| అనుమస్తిష్కం (సెరిబెల్లం) | పశ్చ మెదడు, మస్తిష్కం కింద | శరీర సమతుల్యత, కదలికల సమన్వయం, భంగిమ |
| మజ్జాముఖం (మెడల్లా ఆబ్లాంగేటా) | పశ్చ మెదడు, వెన్నుపాముతో కలుస్తుంది | అనైచ్ఛిక చర్యల నియంత్రణ: గుండె కొట్టుకోవడం, శ్వాస, వాంతి, తుమ్ము |
| హైపోథాలమస్ | పూర్వ మెదడు, కింది భాగం | శరీర ఉష్ణోగ్రత, ఆకలి, దాహాన్ని నియంత్రిస్తుంది, నాడీ, అంతఃస్రావ వ్యవస్థలను కలుపుతుంది |
మస్తిష్కానికి రెండు అర్ధగోళాలు ఉంటాయి, ముడతలు పడిన ఉపరితలం దాని వైశాల్యాన్ని పెంచుతుంది. బూడిద పదార్థం మస్తిష్కం బయట ఉంటుంది; వెన్నుపాముకు తెల్ల పదార్థం బయట, బూడిద పదార్థం లోపల ఉంటాయి.
వెన్నుపాము. ఇది కశేరు స్తంభం (వెన్నెముక) లోపల ఉండి, మెదడుకు, మెదడు నుంచి సందేశాలను తీసుకెళ్తుంది. ప్రతీకార చర్యలను నియంత్రిస్తుంది.
ప్రతీకార చర్య (రిఫ్లెక్స్). ఉద్దీపనకు ఆలోచించకుండా జరిగే స్వయంచాలక, వేగవంతమైన, అనైచ్ఛిక ప్రతిస్పందన. ఉదాహరణలు: వేడి వస్తువు నుంచి చేతిని వెనక్కి తీసుకోవడం, రెప్పపాటు, దగ్గు, మోకాలి తన్నడం, ఆహారం వాసనకు లాలాజలం ఊరడం. ఈ మార్గాన్ని ప్రతీకార చాపం అంటారు: గ్రాహకం → జ్ఞాన న్యూరాన్ → వెన్నుపాము → చాలక న్యూరాన్ → ప్రభావకం. మెదడుకు తర్వాత తెలియజేస్తారు. ప్రతీకార చర్యలు శరీరాన్ని హాని నుంచి కాపాడతాయి. తుమ్ము, వాంతిని మజ్జాముఖం నియంత్రిస్తుంది.
ఐచ్ఛిక, అనైచ్ఛిక చర్యలు. ఐచ్ఛిక చర్యలు సంకల్పంతో చేసేవి, మస్తిష్కం నియంత్రిస్తుంది (రాయడం, నడవడం). అనైచ్ఛిక చర్యలు సంకల్పం లేకుండా జరుగుతాయి (గుండె కొట్టుకోవడం, జీర్ణక్రియ), ప్రధానంగా మజ్జాముఖం నియంత్రిస్తుంది.
జ్ఞానేంద్రియాలు
మానవులకు ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు ఉన్నాయి: కన్ను (చూపు), చెవి (వినికిడి, సమతుల్యత), ముక్కు (వాసన), నాలుక (రుచి), చర్మం (స్పర్శ, ఒత్తిడి, వేడి, చలి, నొప్పి).
కన్ను. బయటి తెల్లని పొర కనుగుడ్డు తెల్లపొర (స్క్లీరా); ముందు భాగంలో పారదర్శకమైన కార్నియా ఉంటుంది. కనుపాప (ఐరిస్) రంగు గల భాగం, దానికి కంటిపాప (pupil) అనే రంధ్రం ఉండి లోపలికి వచ్చే కాంతిని నియంత్రిస్తుంది; ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో కంటిపాప చిన్నదవుతుంది. కటకం (లెన్స్) కాంతిని వెనుక ఉన్న రెటీనాపై కేంద్రీకరిస్తుంది. రెటీనాలో దండాలు (rod cells, మసక కాంతిలో చూపు), శంకువులు (cone cells, ప్రకాశవంతమైన కాంతి, రంగు) ఉంటాయి. దృక్ నాడి ప్రచోదనాన్ని మెదడుకు తీసుకెళ్తుంది. పసుపు చుక్క (ఫోవియా)లో అత్యంత స్పష్టమైన చూపు ఉంటుంది; అంధ బిందువులో కాంతిని గ్రహించే కణాలు ఉండవు. రోడాప్సిన్ విటమిన్ A నుంచి తయారవుతుంది. కటకాన్ని సిలియరీ కండరాలు సర్దుబాటు చేస్తాయి (నేత్ర సర్దుబాటు). లోపాలు: హ్రస్వదృష్టి (మయోపియా, పుటాకార కటకంతో సరిచేస్తారు), దీర్ఘదృష్టి (హైపర్‌మెట్రోపియా, కుంభాకార కటకం), కంటిశుక్లం (కటకం మసకబారడం, శస్త్రచికిత్సతో చికిత్స), వర్ణాంధత్వం.
చెవి. దీనికి బాహ్య చెవి (కర్ణపత్రం, గొట్టం), మధ్య చెవి (కర్ణభేరి పొర, మూడు చిన్న ఎముకలు: మాలియస్, ఇంకస్, స్టేపీస్), అంతర్ చెవి (వినికిడికి కాక్లియా, సమతుల్యతకు అర్ధవృత్తాకార నాళాలు) ఉంటాయి. యూస్టేకియన్ నాళం మధ్య చెవిని గొంతుతో కలుపుతుంది.
నాలుక మరియు ముక్కు. నాలుకపై రుచి మొగ్గలు తీపి, పులుపు, ఉప్పు, చేదు, ఉమామి రుచులను గుర్తిస్తాయి. ముక్కులో వాసన కోసం ఘ్రాణ కణాలు ఉంటాయి.
అంతఃస్రావ సమన్వయం (సంక్షిప్తంగా)
హార్మోన్లు అంతఃస్రావ గ్రంథులు తయారుచేసి రక్తం ద్వారా చేరవేసే రసాయన సందేశకారులు. పిట్యూటరీ ప్రధాన గ్రంథి. థైరాయిడ్ థైరాక్సిన్‌ను, క్లోమం ఇన్సులిన్‌ను, అడ్రినల్ అడ్రినలిన్‌ను (అత్యవసర హార్మోన్), వృషణం టెస్టోస్టెరాన్‌ను, అండాశయం ఈస్ట్రోజెన్‌ను తయారుచేస్తాయి. ఇన్సులిన్ లోపం మధుమేహానికి కారణమవుతుంది; థైరాక్సిన్‌కు అయోడిన్ అవసరం.
మొక్కల్లో సమన్వయం
మొక్కలకు నాడులు ఉండవు. అవి హార్మోన్ల నియంత్రణలో వృద్ధి కదలికల ద్వారా నెమ్మదిగా ప్రతిస్పందిస్తాయి.
అనువర్తనం (ట్రోపిజం) అంటే ఉద్దీపనకు ప్రతిస్పందనగా మొక్క భాగం చేసే వృద్ధి కదలిక. ఉద్దీపన వైపు అయితే ధనాత్మకం, దూరంగా అయితే ఋణాత్మకం.
| అనువర్తనం | ఉద్దీపన | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| కాంతి అనువర్తనం | కాంతి | కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది (ధనాత్మకం); వేరు దూరంగా వంగుతుంది (ఋణాత్మకం) |
| గురుత్వానువర్తనం | గురుత్వాకర్షణ | వేరు కిందికి పెరుగుతుంది (ధనాత్మకం); కాండం పైకి పెరుగుతుంది (ఋణాత్మకం) |
| జలానువర్తనం | నీరు | వేర్లు నీటి వైపు పెరుగుతాయి |
| రసాయనానువర్తనం | రసాయనాలు | అండాశయం వైపు పుప్పొడి గొట్టం పెరుగుదల |
| స్పర్శానువర్తనం | స్పర్శ | బఠాణీ, సొర తీగల నులితీగలు ఆధారం చుట్టూ చుట్టుకుంటాయి |
నాస్టిక్ కదలికలు ఉద్దీపన దిశపై ఆధారపడవు: అత్తిపత్తి (Mimosa pudica) ఆకులు తాకితే ముడుచుకుంటాయి. ఈ వేగవంతమైన కదలిక కణాల్లో నీటి పీడనం తగ్గడం వల్ల కలుగుతుంది. కొన్ని మొక్కల ఆకులు రాత్రి మూసుకుంటాయి (నిద్ర కదలిక).
మొక్కల హార్మోన్లు (ఫైటోహార్మోన్‌లు).
| హార్మోన్ | ప్రధాన విధులు |
|---|---|
| ఆక్సిన్ | కణ పొడుగు, అగ్రాధిపత్యం, కాంతి వైపు వంగడం, కొమ్మ ముక్కల్లో వేర్లు ఏర్పడటం, విత్తనాలు లేని పండ్లు |
| జిబ్బరెల్లిన్ | కాండం పొడుగు, విత్తన అంకురోత్పత్తి, సుప్తావస్థను భంగపరచడం, పెద్ద ద్రాక్షలు |
| సైటోకైనిన్ | కణ విభజన, ఆకుల వృద్ధాప్యాన్ని ఆలస్యం చేయడం, మొగ్గలను తెరిపించడం |
| అబ్సిసిక్ ఆమ్లం (ABA) | వృద్ధి నిరోధకం, కరువులో పత్రరంధ్రాలను మూసివేయడం, సుప్తావస్థకు కారణం, ఆకులు రాలడం |
| ఇథిలీన్ | వాయువు, పండ్లను పక్వం చేస్తుంది, ఆకులు రాలడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది |
చార్లెస్ డార్విన్ (Charles Darwin), అతని కుమారుడు కానరీ గడ్డి మొలకలు కాంతి వైపు వంగడాన్ని మొదట అధ్యయనం చేశారు; ఎఫ్. డబ్ల్యూ. వెంట్ (F. W. Went) తర్వాత ఓట్స్ మొలకల్లో దీనిపై పని చేశాడు. ఆక్సిన్ నీడ వైపు చేరి ఆ వైపు వేగంగా పెరిగేలా చేస్తుంది, కాబట్టి కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది. అగ్రాధిపత్యం అంటే అగ్ర మొగ్గ పక్క మొగ్గలు పెరగకుండా ఆపడం; కొనను కత్తిరిస్తే మొక్క పొదలా పెరుగుతుంది. పండ్ల రైతులు అరటి, మామిడి పక్వానికి ఇథిలీన్‌ను (ఇథెఫాన్ రూపంలో), విత్తనాలు లేని పండ్ల కోసం ఆక్సిన్‌ను వాడతారు.
బోధనా కోణం
ప్రతిస్పందన సమయ ఆటలు (పడిపోతున్న స్కేలును పట్టుకోవడం), రెప్పపాటు, కంటిపాప మార్పు కృత్యాలు, కాంతి అనువర్తనాన్ని చూపడానికి కాంతి రంధ్రం గల పెట్టెలో మొలకలను పెంచడం వాడండి. ప్రతీకార చాపానికి సరళమైన చార్టులు వాడండి, ఒక పాఠంలో చాలా పదాలను కలిపి విద్యార్థులను గందరగోళపరచకండి. ప్రతి ప్రతిస్పందనకు రోజువారీ జీవితం నుంచి ఒక ఉదాహరణ చెప్పమని విద్యార్థులను అడగండి.
పరీక్షలో తప్పులు చేసే చోట్లు
- మస్తిష్కం ఆలోచనకు; అనుమస్తిష్కం సమతుల్యతకు; మజ్జాముఖం అనైచ్ఛిక చర్యలకు.
- ప్రతీకార చర్యను వెన్నుపాము నియంత్రిస్తుంది, మెదడు కాదు.
- ఆక్సిన్ వృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తుంది; అబ్సిసిక్ ఆమ్లం వృద్ధిని నిరోధిస్తుంది.
- జిబ్బరెల్లిన్ కాండాన్ని పొడిగిస్తుంది; సైటోకైనిన్ కణ విభజనను ప్రోత్సహిస్తుంది.
- ఇథిలీన్ ఒక్కటే వాయు రూపంలోని మొక్కల హార్మోన్.
- దండాలు మసక కాంతికి; శంకువులు రంగుకు, ప్రకాశవంతమైన కాంతికి.
- హ్రస్వదృష్టికి పుటాకార కటకం; దీర్ఘదృష్టికి కుంభాకార కటకం వాడతారు.
- జ్ఞాన న్యూరాన్‌లు ప్రచోదనాలను లోపలికి తెస్తాయి; చాలక న్యూరాన్‌లు ప్రచోదనాలను బయటకు తీసుకెళ్తాయి.
ఒక్కమాట సూత్రాలు
- 1. న్యూరాన్ నాడీ వ్యవస్థ ప్రమాణం.
- 2. ఆక్సాన్ ప్రచోదనాన్ని కణదేహం నుంచి దూరంగా తీసుకెళ్తుంది.
- 3. సైనాప్స్ అంటే రెండు న్యూరాన్‌ల మధ్య ఖాళీ.
- 4. మస్తిష్కం మెదడులో అతి పెద్ద భాగం.
- 5. అనుమస్తిష్కం సమతుల్యతను కాపాడుతుంది.
- 6. మజ్జాముఖం శ్వాస, గుండె కొట్టుకోవడాన్ని నియంత్రిస్తుంది.
- 7. వెన్నుపాము ప్రతీకార చర్యలను నియంత్రిస్తుంది.
- 8. పిట్యూటరీని ప్రధాన గ్రంథి అంటారు.
- 9. అడ్రినలిన్ అత్యవసర హార్మోన్.
- 10. ఆక్సిన్ కాండం కాంతి వైపు వంగేలా చేస్తుంది.
- 11. ఇథిలీన్ పండ్లను పక్వం చేస్తుంది.
- 12. అత్తిపత్తి ఆకులు తాకితే ముడుచుకుంటాయి.
సాధన ప్రశ్నలు
నాడీ వ్యవస్థ యొక్క నిర్మాణాత్మక, క్రియాత్మక ప్రమాణం
- నాడీకణం (న్యూరాన్)
- వాయుకోశం
- నెఫ్రాన్
- సార్కోమియర్
సమాధానం
A. నాడీకణం (న్యూరాన్)
The structural and functional unit of the nervous system is the
- neuron
- alveolus
- nephron
- sarcomere
నాడీకణంలో ఏ భాగం ప్రచోదనాన్ని కణదేహం నుండి దూరంగా తీసుకెళ్తుంది?
- శాఖాంతాలు (డెండ్రైట్)
- ఆక్సాన్
- కేంద్రకం
- సినాప్స్
సమాధానం
B. ఆక్సాన్
Which part of a neuron carries the impulse away from the cell body?
- Dendrite
- Axon
- Nucleus
- Synapse
మానవ మెదడులో అతి పెద్ద భాగం
- మజ్జాముఖం (మెడుల్లా)
- హైపోథలామస్
- మస్తిష్కం (సెరిబ్రమ్)
- అనుమస్తిష్కం (సెరిబెల్లమ్)
సమాధానం
C. మస్తిష్కం (సెరిబ్రమ్)
The largest part of the human brain is the
- medulla
- hypothalamus
- cerebrum
- cerebellum
శరీర సమతుల్యతను నిర్వహించేది
- మజ్జాముఖం (మెడుల్లా ఆబ్లాంగేటా)
- మస్తిష్కం
- వెన్నుపాము
- అనుమస్తిష్కం
సమాధానం
D. అనుమస్తిష్కం
Balance of the body is maintained by the
- medulla oblongata
- cerebrum
- spinal cord
- cerebellum
గుండె కొట్టుకోవడాన్ని, శ్వాసను నియంత్రించేది
- మస్తిష్కం
- పీయూష గ్రంథి
- మజ్జాముఖం (మెడుల్లా ఆబ్లాంగేటా)
- అనుమస్తిష్కం
సమాధానం
C. మజ్జాముఖం (మెడుల్లా ఆబ్లాంగేటా)
Heartbeat and breathing are controlled by the
- cerebrum
- pituitary
- medulla oblongata
- cerebellum
ప్రతీకార చర్యను ప్రధానంగా నియంత్రించేది
- అనుమస్తిష్కం
- మస్తిష్కం
- హైపోథలామస్
- వెన్నుపాము
సమాధానం
D. వెన్నుపాము
A reflex action is controlled mainly by the
- cerebellum
- cerebrum
- hypothalamus
- spinal cord
రెండు నాడీకణాల మధ్య ఉన్న ఖాళీని ఏమంటారు?
- సినాప్స్
- డెండ్రాన్
- ఆక్సాన్
- మైలిన్ తొడుగు
సమాధానం
A. సినాప్స్
The gap between two neurons is called a
- synapse
- dendron
- axon
- myelin sheath
పండ్లను పండించే మొక్క హార్మోన్
- సైటోకైనిన్
- ఇథిలీన్
- ఆక్సిన్
- జిబ్బరెల్లిన్
సమాధానం
B. ఇథిలీన్
The plant hormone that ripens fruits is
- cytokinin
- ethylene
- auxin
- gibberellin
కాండం కాంతి వైపు వంగడాన్ని ఏమంటారు?
- స్పర్శానువర్తనం (థిగ్మోట్రోపిజం)
- కాంతానువర్తనం (ఫోటోట్రోపిజం)
- గురుత్వానువర్తనం (జియోట్రోపిజం)
- జలానువర్తనం (హైడ్రోట్రోపిజం)
సమాధానం
B. కాంతానువర్తనం (ఫోటోట్రోపిజం)
Bending of a shoot towards light is called
- thigmotropism
- phototropism
- geotropism
- hydrotropism
కణ విభజనను ప్రోత్సహించే మొక్క హార్మోన్ ఏది?
- అబ్సిసిక్ ఆమ్లం
- ఆక్సిన్
- సైటోకైనిన్
- ఇథిలీన్
సమాధానం
C. సైటోకైనిన్
Which plant hormone promotes cell division?
- Abscisic acid
- Auxin
- Cytokinin
- Ethylene
కాండం పొడవు పెరగడాన్ని, విత్తనాలు మొలకెత్తడాన్ని ప్రోత్సహించే మొక్క హార్మోన్ ఏది?
- జిబ్బరెల్లిన్
- ఇథిలీన్
- సైటోకైనిన్
- అబ్సిసిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
A. జిబ్బరెల్లిన్
Which plant hormone promotes stem elongation and seed germination?
- Gibberellin
- Ethylene
- Cytokinin
- Abscisic acid
వృద్ధిని నిరోధించే, కరువు సమయంలో పత్రరంధ్రాలను మూసివేసే హార్మోన్
- ఆక్సిన్
- జిబ్బరెల్లిన్
- సైటోకైనిన్
- అబ్సిసిక్ ఆమ్లం
సమాధానం
D. అబ్సిసిక్ ఆమ్లం
The growth inhibitor hormone that also closes stomata in drought is
- auxin
- gibberellin
- cytokinin
- abscisic acid
ఆధారం చుట్టూ నులితీగలు చుట్టుకోవడం ఒక ఉదాహరణ
- స్పర్శానువర్తనానికి (థిగ్మోట్రోపిజం)
- రసాయనానువర్తనానికి
- గురుత్వానువర్తనానికి
- కాంతానువర్తనానికి
సమాధానం
A. స్పర్శానువర్తనానికి (థిగ్మోట్రోపిజం)
Coiling of tendrils around a support is an example of
- thigmotropism
- chemotropism
- geotropism
- phototropism
తాకినప్పుడు అత్తిపత్తి (touch-me-not) మొక్క ఆకులు ముడుచుకోవడం ఒక ఉదాహరణ
- కాంతానువర్తనానికి
- గురుత్వానువర్తనానికి
- జలానువర్తనానికి
- నాస్టిక్ కదలికకు
సమాధానం
D. నాస్టిక్ కదలికకు
Folding of leaves of the touch-me-not plant on touching is an example of
- phototropism
- geotropism
- hydrotropism
- nastic movement
వేరు నేలలోకి క్రిందికి పెరగడం చూపేది
- ఋణ జలానువర్తనం
- ధన కాంతానువర్తనం
- ధన గురుత్వానువర్తనం
- ఋణ గురుత్వానువర్తనం
సమాధానం
C. ధన గురుత్వానువర్తనం
Root growing downward into soil shows
- negative hydrotropism
- positive phototropism
- positive geotropism
- negative geotropism
రెటీనాలోని ఏ కణాలు మసక వెలుతురులో పనిచేస్తాయి?
- ఫోవియా కణాలు
- దండ కణాలు (రాడ్స్)
- కార్నియా కణాలు
- శంకు కణాలు (కోన్స్)
సమాధానం
B. దండ కణాలు (రాడ్స్)
Which cells of the retina work in dim light?
- Fovea cells
- Rods
- Cornea cells
- Cones
కంటి ఏ దోషాన్ని పుటాకార (కాంకేవ్) కటకం సరిచేస్తుంది?
- శుక్లం (కాటరాక్ట్)
- దూరదృష్టి దోషం (హైపర్‌మెట్రోపియా)
- హ్రస్వదృష్టి దోషం (మయోపియా)
- వర్ణాంధత్వం
సమాధానం
C. హ్రస్వదృష్టి దోషం (మయోపియా)
Which defect of the eye is corrected by a concave lens?
- Cataract
- Hypermetropia
- Myopia
- Colour blindness
కంట్లోకి ప్రవేశించే కాంతి పరిమాణాన్ని నియంత్రించే భాగం
- కార్నియా
- రెటీనా
- స్క్లెరా
- కనుపాప (ఐరిస్)
సమాధానం
D. కనుపాప (ఐరిస్)
The part of the eye that controls the amount of light entering is the
- cornea
- retina
- sclera
- iris
ఈ క్రింది వాటిలో శరీరపు ప్రధాన గ్రంథి (మాస్టర్ గ్లాండ్) ఏది?
- పీయూష గ్రంథి
- అధివృక్క గ్రంథి
- క్లోమం
- థైరాయిడ్
సమాధానం
A. పీయూష గ్రంథి
Which of the following is the master gland of the body?
- Pituitary
- Adrenal
- Pancreas
- Thyroid
మానవులలో కపాల నాడుల జతల సంఖ్య
- 10
- 12
- 24
- 31
సమాధానం
B. 12
Number of pairs of cranial nerves in humans is
- 10
- 12
- 24
- 31
మానవులలో వెన్నునాడుల జతల సంఖ్య
- 46
- 31
- 24
- 12
సమాధానం
B. 31
Number of pairs of spinal nerves in humans is
- 46
- 31
- 24
- 12
మానవ మధ్య చెవిలోని మూడు చిన్న ఎముకలు
- మాలియస్, ఇంకస్, స్టేపిస్
- పిన్నా, ఇంకస్, స్టేపిస్
- కాక్లియా, మాలియస్, ఇంకస్
- స్టేపిస్, కాక్లియా, కాలువ
సమాధానం
A. మాలియస్, ఇంకస్, స్టేపిస్
The three small bones in the human middle ear are the
- malleus, incus and stapes
- pinna, incus and stapes
- cochlea, malleus and incus
- stapes, cochlea and canal
సమతుల్యతకు తోడ్పడే చెవి భాగం
- పిన్నా (కర్ణశష్కులి)
- కాక్లియా
- యుస్టేషియన్ నాళం
- అర్ధవృత్తాకార కాలువలు
సమాధానం
D. అర్ధవృత్తాకార కాలువలు
The part of the ear that helps in balance is the
- pinna
- cochlea
- Eustachian tube
- semicircular canals
ప్రతీకార చర్యా చాపం (రిఫ్లెక్స్ ఆర్క్) మార్గం
- గ్రాహకం → చాలక నాడీకణం → మెదడు → సంవేదక నాడీకణం → కార్యకారి
- కార్యకారి → వెన్నుపాము → సంవేదక నాడీకణం → గ్రాహకం
- గ్రాహకం → మెదడు → కార్యకారి మాత్రమే
- గ్రాహకం → సంవేదక నాడీకణం → వెన్నుపాము → చాలక నాడీకణం → కార్యకారి
సమాధానం
D. గ్రాహకం → సంవేదక నాడీకణం → వెన్నుపాము → చాలక నాడీకణం → కార్యకారి
The path of a reflex arc is
- receptor → motor neuron → brain → sensory neuron → effector
- effector → spinal cord → sensory neuron → receptor
- receptor → brain → effector only
- receptor → sensory neuron → spinal cord → motor neuron → effector
ఒక విద్యార్థిని వేడి పాత్రను తాకి, వేడి తెలియకముందే చేతిని వెనక్కి తీసుకుంది. ఇది ఒక ఉదాహరణ
- ఐచ్ఛిక చర్యకు
- మొక్క కదలికకు
- ప్రతీకార చర్యకు
- హార్మోన్ చర్యకు
సమాధానం
C. ప్రతీకార చర్యకు
A student touches a hot vessel and withdraws her hand before feeling the heat. This is an example of
- a voluntary action
- a plant movement
- a reflex action
- a hormone action
నాడీ, అంతఃస్రావ వ్యవస్థలను కలుపుతూ శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించే మెదడు భాగం
- మస్తిష్కం
- హైపోథలామస్
- అనుమస్తిష్కం
- మజ్జాముఖం
సమాధానం
B. హైపోథలామస్
A brain part that links the nervous and endocrine systems and controls body temperature is the
- cerebrum
- hypothalamus
- cerebellum
- medulla
అధివృక్క గ్రంథి స్రవించే అత్యవసర హార్మోన్ ఏది?
- అడ్రినలిన్
- థైరాక్సిన్
- ఇన్సులిన్
- ఈస్ట్రోజన్
సమాధానం
A. అడ్రినలిన్
Which of the following is the emergency hormone secreted by the adrenal gland?
- Adrenaline
- Thyroxine
- Insulin
- Oestrogen
కింద పడుతున్న స్కేలును విద్యార్థి పట్టుకునే ప్రతిచర్యా కాల కృత్యాన్ని తరగతిలో ఉత్తమంగా దేనిని చూపడానికి ఉపయోగిస్తారు?
- కణ నిర్మాణం
- మొక్కలు ఎలా పెరుగుతాయో
- నాడీ స్పందనకు పట్టే సమయం
- ఆహార పరీక్షలు
సమాధానం
C. నాడీ స్పందనకు పట్టే సమయం
A reaction-time activity in which a student catches a dropped ruler is best used in class to show
- the structure of a cell
- how plants grow
- the time taken for a nerve response
- food tests
తరగతిలో కాంతానువర్తనాన్ని ప్రదర్శించడానికి అత్యంత అనువైన ఏర్పాటు
- ఉప్పు నీటిలో ఉంచిన మొలకలు
- పూర్తి చీకటిలో ఉంచిన మొలకలు
- ఒక వైపు కాంతి కోసం రంధ్రం ఉన్న పెట్టెలోని మొలకలు
- ఫ్యాన్ ఆన్ చేసి ఉంచిన మొలకలు
సమాధానం
C. ఒక వైపు కాంతి కోసం రంధ్రం ఉన్న పెట్టెలోని మొలకలు
To demonstrate phototropism in class, the most suitable set up is
- seedlings kept in salt water
- seedlings kept in complete darkness
- seedlings in a box with a hole for light on one side
- seedlings with a fan on
మొక్క కొనను తొలగిస్తే అది గుబురుగా మారుతుంది, ఎందుకంటే
- ఆకులు ఆక్సిన్‌గా మారతాయి
- పార్శ్వ మొగ్గలు శీర్షాగ్ర ప్రాబల్యం (అపికల్ డామినెన్స్) నుండి విముక్తి పొందుతాయి
- వేర్లు పెరగడం ఆగిపోతుంది
- పువ్వులు పండ్లుగా మారతాయి
సమాధానం
B. పార్శ్వ మొగ్గలు శీర్షాగ్ర ప్రాబల్యం (అపికల్ డామినెన్స్) నుండి విముక్తి పొందుతాయి
Removal of the tip of a plant makes it bushy because
- leaves become auxin
- the side buds are freed from apical dominance
- roots stop growing
- flowers turn into fruit
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. సంవేదక నాడీకణాలు ప్రచోదనాలను మెదడుకు లేదా వెన్నుపాముకు చేరవేస్తాయి. 2. చాలక నాడీకణాలు ప్రచోదనాలను కండరాలకు చేరవేస్తాయి. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Sensory neurons carry impulses to the brain or spinal cord. 2. Motor neurons carry impulses to muscles. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అనుమస్తిష్కం ఆలోచన, జ్ఞాపకశక్తిని నియంత్రిస్తుంది. 2. మజ్జాముఖం వాంతి, తుమ్ములను నియంత్రిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Cerebellum controls thinking and memory. 2. Medulla controls vomiting and sneezing. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. కాండం కాంతి వైపు వంగడానికి ఆక్సిన్ తోడ్పడుతుంది. 2. ఇథిలీన్ వృద్ధిని ప్రోత్సహించే ద్రవ హార్మోన్. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Auxin helps shoot bending towards light. 2. Ethylene is a growth-promoting liquid hormone. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. శంకు కణాలు (కోన్స్) ప్రకాశవంతమైన కాంతిలో పనిచేస్తాయి. 2. దండ కణాలు (రాడ్స్) వర్ణ దృష్టికి తోడ్పడతాయి. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Cones work in bright light. 2. Rods help in colour vision. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. మొక్కలకు నాడీ వ్యవస్థ ఉంటుంది. 2. మొక్కలలో సమన్వయం హార్మోన్ల ద్వారా జరుగుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Plants have a nervous system. 2. Plant coordination is through hormones. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అబ్సిసిక్ ఆమ్లం వృద్ధిని నిరోధిస్తుంది. 2. జిబ్బరెల్లిన్ విత్తన సుప్తావస్థను తొలగిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Abscisic acid inhibits growth. 2. Gibberellin breaks seed dormancy. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అనుకంపక వ్యవస్థ (సింపతెటిక్) శరీరాన్ని అత్యవసర పరిస్థితికి సిద్ధం చేస్తుంది. 2. పరానుకంపక వ్యవస్థ (పారాసింపతెటిక్) గుండె వేగంగా కొట్టుకునేలా చేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The sympathetic system prepares the body for emergency. 2. The parasympathetic system makes the heart beat faster. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. వెన్నుపాము లోపల బూడిద రంగు పదార్థం (గ్రే మ్యాటర్) ఉంటుంది. 2. వెన్నుపాము వెన్నెముక ద్వారా రక్షించబడుతుంది. ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. The spinal cord has grey matter inside. 2. The spinal cord is protected by the vertebral column. Which is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
అనువర్తనాన్ని దాని ఉద్దీపనతో జతపరచండి. (a) గురుత్వానువర్తనం (b) జలానువర్తనం (c) రసాయనానువర్తనం (d) స్పర్శానువర్తనం (p) స్పర్శ (q) నీరు (r) గురుత్వాకర్షణ (s) రసాయనాలు
- a-r, b-q, c-p, d-s
- a-r, b-s, c-q, d-p
- a-q, b-r, c-s, d-p
- a-r, b-q, c-s, d-p
సమాధానం
D. a-r, b-q, c-s, d-p
Match the tropism with its stimulus. (a) Geotropism (b) Hydrotropism (c) Chemotropism (d) Thigmotropism (p) Touch (q) Water (r) Gravity (s) Chemicals
- a-r, b-q, c-p, d-s
- a-r, b-s, c-q, d-p
- a-q, b-r, c-s, d-p
- a-r, b-q, c-s, d-p
మెదడు భాగాన్ని దాని విధితో జతపరచండి. (a) మస్తిష్కం (b) అనుమస్తిష్కం (c) మజ్జాముఖం (d) హైపోథలామస్ (p) సమతుల్యత (q) ఆలోచన (r) శ్వాస నియంత్రణ (s) శరీర ఉష్ణోగ్రత
- a-s, b-p, c-r, d-q
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-p, b-q, c-r, d-s
- a-q, b-p, c-r, d-s
సమాధానం
D. a-q, b-p, c-r, d-s
Match the brain part with its function. (a) Cerebrum (b) Cerebellum (c) Medulla (d) Hypothalamus (p) Balance (q) Thinking (r) Breathing control (s) Body temperature
- a-s, b-p, c-r, d-q
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-p, b-q, c-r, d-s
- a-q, b-p, c-r, d-s
హార్మోన్‌ను మొక్కపై దాని ప్రభావంతో జతపరచండి. (a) ఆక్సిన్ (b) జిబ్బరెల్లిన్ (c) సైటోకైనిన్ (d) ఇథిలీన్ (p) పండ్లు పండటం (q) కణ దీర్ఘీకరణం (r) కాండం పెరుగుదల (s) కణ విభజన
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-q, b-s, c-r, d-p
- a-r, b-q, c-s, d-p
- a-q, b-r, c-s, d-p
సమాధానం
D. a-q, b-r, c-s, d-p
Match the hormone with its plant effect. (a) Auxin (b) Gibberellin (c) Cytokinin (d) Ethylene (p) Fruit ripening (q) Cell elongation (r) Stem growth (s) Cell division
- a-q, b-r, c-p, d-s
- a-q, b-s, c-r, d-p
- a-r, b-q, c-s, d-p
- a-q, b-r, c-s, d-p
కంట్లో కాంతి ప్రయాణించే మార్గాన్ని అమర్చండి.
- పాప (పుపిల్), కార్నియా, కటకం, రెటీనా
- రెటీనా, కటకం, పాప, కార్నియా
- కార్నియా, కటకం, పాప, రెటీనా
- కార్నియా, పాప, కటకం, రెటీనా
సమాధానం
D. కార్నియా, పాప, కటకం, రెటీనా
Arrange the path of light in the eye.
- Pupil, cornea, lens, retina
- Retina, lens, pupil, cornea
- Cornea, lens, pupil, retina
- Cornea, pupil, lens, retina
కంటి కటకం మబ్బుగా మారే దోషం
- దూరదృష్టి దోషం (హైపర్‌మెట్రోపియా)
- శుక్లం (కాటరాక్ట్)
- హ్రస్వదృష్టి దోషం (మయోపియా)
- వర్ణాంధత్వం
సమాధానం
B. శుక్లం (కాటరాక్ట్)
Defect in the eye in which the lens becomes cloudy is
- hypermetropia
- cataract
- myopia
- colour blindness
దండ కణాలలో (రాడ్ సెల్స్) వర్ణద్రవ్యం ఏర్పడటానికి అవసరమైన విటమిన్
- విటమిన్ A
- విటమిన్ K
- విటమిన్ C
- విటమిన్ D
సమాధానం
A. విటమిన్ A
Which vitamin is needed to form the pigment in rod cells?
- Vitamin A
- Vitamin K
- Vitamin C
- Vitamin D
ఒక మొక్క నులితీగ కర్ర చుట్టూ చుట్టుకుంటుంది. ఈ కదలికను నియంత్రించేవి
- కండరాలు
- మూత్రపిండాలు
- నాడులు
- మొక్క హార్మోన్లు
సమాధానం
D. మొక్క హార్మోన్లు
A plant tendril coils around a stick. This movement is controlled by
- muscles
- kidneys
- nerves
- plant hormones