Chapter 4 of 11 · 25 min read

అధ్యాయం 2: ఐదు రాజ్యాల వర్గీకరణ, మొనీరా (Five Kingdom Classification and Monera)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • అరిస్టాటిల్, లిన్నేయస్ నుంచి విట్టేకర్ ఐదు రాజ్యాల వరకు వర్గీకరణ ఎలా అభివృద్ధి చెందింది.

  • విట్టేకర్ వాడిన ఐదు ప్రమాణాలు, ఐదు రాజ్యాల పోలిక పట్టిక.

  • బ్యాక్టీరియా ఆకారాలు, మొనీరాలో అతి విస్తృత జీవక్రియ వైవిధ్యం ఎందుకు ఉంటుంది.

  • ఆర్కీబ్యాక్టీరియాలోని మూడు సమూహాలు, వాటి నివాసాలు.

  • యూబ్యాక్టీరియా: సయనోబ్యాక్టీరియా, రసాయన సంశ్లేషక, పరపోషక బ్యాక్టీరియా.

  • మైకోప్లాస్మా; బ్యాక్టీరియా ఎలా ఆహారం పొందుతాయి, ఎలా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తాయి.

2.1 రెండు రాజ్యాల నుంచి ఐదు రాజ్యాల వరకు

అరిస్టాటిల్ వర్గీకరణకు తెలిసిన మొట్టమొదటి శాస్త్రీయ ప్రయత్నం చేశారు. సాధారణ ఆకారం ఆధారంగా మొక్కలను వృక్షాలు, పొదలు, మూలికలుగా విభజించారు. జంతువులను ఎర్రని రక్తం ఉన్నవి, లేనివి అని విభజించారు.

లిన్నేయస్ రెండు రాజ్యాలను వాడారు: Plantae, Animalia. తన ఆహారాన్ని తానే తయారు చేసుకునే లేదా కదలని ప్రతిదీ మొక్కలలోకి వెళ్లింది. మిగిలినవన్నీ జంతువులలోకి వెళ్లాయి.

రెండు రాజ్యాల వ్యవస్థ చాలా భిన్నమైన జీవులను ఒకే చోట కలిపివేసింది:

  • కేంద్రకపూర్వ జీవులు (prokaryotes — బ్యాక్టీరియా, సయనోబ్యాక్టీరియా), కేంద్రక జీవులు (eukaryotes) ఒకే రాజ్యంలో ఉన్నాయి.

  • ఏకకణ, బహుకణ జీవులు కలిసి ఉన్నాయి.

  • కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే హరిత శైవలాలు (Chlamydomonas వంటివి), కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరపని శిలీంధ్రాలు రెండూ "మొక్కలే".

  • శిలీంధ్రాల కణకవచాల్లో కైటిన్ (chitin), మొక్కల్లో సెల్యులోజ్ ఉంటాయి. అయినా రెండూ మొక్కలుగానే ఉన్నాయి.

"కదులుతుందా లేదా", "ఆకుపచ్చగా ఉందా లేదా" అనే ఆధారంగా మాత్రమే చేసే వర్గీకరణ స్పష్టంగా చాలా మోటుగా ఉంది.

R.H. విట్టేకర్ 1969 లో ఐదు రాజ్యాల వర్గీకరణ (five kingdom classification) ప్రతిపాదించారు: మొనీరా (Monera), ప్రొటిస్టా (Protista), శిలీంధ్రాలు (Fungi), మొక్కలు (Plantae), జంతువులు (Animalia).

ఆయన వాడిన ఐదు ప్రమాణాలు:

  1. కణ నిర్మాణం (కేంద్రకపూర్వమా లేదా కేంద్రకమా)

  2. దేహ నిర్మాణం (థాలస్ నిర్మాణం)

  3. పోషణ విధానం

  4. ప్రత్యుత్పత్తి

  5. వంశావళి (పరిణామ) సంబంధాలు (phylogenetic relationships)

చిత్రం 2.1 · విట్టేకర్ ఐదు రాజ్యాలు, వాటి మధ్య సంబంధం
చిత్రం 2.1 · విట్టేకర్ ఐదు రాజ్యాలు, వాటి మధ్య సంబంధం

కేంద్రకపూర్వ జీవులుగా మొనీరా మాత్రమే చుక్కల గీత కింద ఒంటరిగా ఉంది; ప్రొటిస్టా నుంచి మూడు బహుకణ కేంద్రక రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి.

లక్షణంమొనీరాప్రొటిస్టాశిలీంధ్రాలుమొక్కలుజంతువులు
కణ రకంకేంద్రకపూర్వకేంద్రకకేంద్రకకేంద్రకకేంద్రక
కణకవచంసెల్యులోజ్ కానిది (పాలీశాకరైడ్ + అమైనో ఆమ్లం)కొన్నిటిలో ఉంటుందిఉంటుంది, సెల్యులోజ్ లేకుండా (కైటిన్)ఉంటుంది (సెల్యులోజ్)ఉండదు
కేంద్రక త్వచంఉండదుఉంటుందిఉంటుందిఉంటుందిఉంటుంది
దేహ నిర్మాణంకణ స్థాయికణ స్థాయిబహుకణ, వదులు కణజాలంకణజాలం లేదా అవయవ స్థాయికణజాలం, అవయవం లేదా అవయవ వ్యవస్థ స్థాయి
పోషణ విధానంస్వయంపోషక (కిరణజన్య, రసాయన సంశ్లేషక), పరపోషక (పూతికాహార లేదా పరాన్నజీవులు)స్వయంపోషక (కిరణజన్య), పరపోషకపరపోషక (పూతికాహార లేదా పరాన్నజీవులు)స్వయంపోషక (కిరణజన్య)పరపోషక (పూర్ణభక్షక, పూతికాహార మొదలైనవి)

గుర్తుంచుకోవడానికి: కేంద్రకపూర్వం మొనీరా మాత్రమే, కణకవచం లేనిది జంతువులు మాత్రమే, కైటిన్ కవచం శిలీంధ్రాలకు మాత్రమే.

తర్వాత వచ్చిన మూడు డొమెయిన్ల వ్యవస్థ (three-domain system) (Bacteria, Archaea, Eukarya) మొనీరాను రెండు డొమెయిన్లుగా విభజిస్తుంది. ఇది ఉందని తెలిసితే చాలు.

2.2 మొనీరా రాజ్యం: సాధారణ లక్షణాలు

అన్ని బ్యాక్టీరియా మొనీరాకు చెందుతాయి. భూమిపై అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్న సూక్ష్మజీవులు ఇవే. గుప్పెడు తోట మట్టిలోనే వందల రకాల బ్యాక్టీరియా ఉంటాయి.

ఇవి దాదాపు అన్ని చోట్లా జీవిస్తాయి: వేడి నీటి బుగ్గలు, ఎడారులు, మంచు, లోతైన సముద్రాలు. చాలావి ఇతర జీవుల లోపల లేదా వాటిపై పరాన్నజీవులుగా జీవిస్తాయి.

ఆకారాన్ని బట్టి బ్యాక్టీరియా నాలుగు సమూహాలుగా ఉంటాయి:

ఆకారంపేరుదేనిలా కనిపిస్తుంది
గోళాకారంకోకస్ (Coccus, బహువచనం cocci)చిన్న బంతి
దండాకారంబాసిలస్ (Bacillus, బహువచనం bacilli)బియ్యపు గింజ
కామా ఆకారంవిబ్రియో (Vibrio, vibrium)కామా గుర్తు
సర్పిలాకారంస్పైరిల్లమ్ (Spirillum, బహువచనం spirilla)కార్క్‌స్క్రూ
చిత్రం 2.2 · బ్యాక్టీరియా నాలుగు ఆకారాలు (రేఖాచిత్రం, స్కేలు ప్రకారం కాదు)
చిత్రం 2.2 · బ్యాక్టీరియా నాలుగు ఆకారాలు (రేఖాచిత్రం, స్కేలు ప్రకారం కాదు)

బంతులు, కర్రలు, కామాలు, స్క్రూలు: ముందు ఆకారాన్ని గుర్తించండి, సమూహం పేరు (కోకస్, బాసిలస్, విబ్రియో, స్పైరిల్లమ్) ఆటోమేటిక్‌గా గుర్తుకు వస్తుంది.

బ్యాక్టీరియా కణం నిర్మాణంలో సరళమైనది, కానీ ప్రవర్తనలో చాలా సంక్లిష్టమైనది. ఒక సమూహంగా బ్యాక్టీరియా ఏ రాజ్యంకంటే కూడా అతి విస్తృత జీవక్రియ వైవిధ్యాన్ని చూపిస్తాయి.

  • కొన్ని కిరణజన్య స్వయంపోషకాలు (photosynthetic autotrophs): కాంతిని వాడి ఆహారాన్ని తయారు చేసుకుంటాయి.

  • కొన్ని రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషకాలు (chemosynthetic autotrophs): రసాయన చర్యల నుంచి వచ్చే శక్తితో ఆహారాన్ని తయారు చేసుకుంటాయి.

  • చాలావరకు పరపోషకాలు (heterotrophs): బతికి ఉన్న లేదా చనిపోయిన ఇతర జీవుల నుంచి ఆహారాన్ని పొందుతాయి.

మొనీరాను ఆర్కీబ్యాక్టీరియా (archaebacteria), యూబ్యాక్టీరియా (eubacteria) అని రెండుగా విభజిస్తారు.

2.3 ఆర్కీబ్యాక్టీరియా

ఆర్కీబ్యాక్టీరియా ప్రత్యేకమైనవి, ఎందుకంటే అవి భూమిపై అతి కఠినమైన చోట్లలో జీవిస్తాయి. వాటి కణకవచ నిర్మాణం ఇతర బ్యాక్టీరియా కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది. ఈ కవచమే తీవ్ర పరిస్థితుల్లో మనుగడకు సహాయపడుతుంది.

సమూహంనివాసంఎక్కడ కనిపిస్తాయి (ఉదాహరణ)
హాలోఫైల్స్ (Halophiles)అతి ఉప్పగా ఉన్న ప్రాంతాలుఉప్పు మడులు, సాంభర్ ఉప్పు సరస్సు
థర్మోఅసిడోఫైల్స్ (Thermoacidophiles)వేడి నీటి బుగ్గలు (వేడిగా, ఆమ్లయుతంగా)మణికరణ్ వంటి చోట్ల వేడి నీటి బుగ్గలు
మీథనోజెన్స్ (Methanogens)చిత్తడి నేలలు, ఆక్సిజన్ లేని ప్రాంతాలుచిత్తడి ప్రాంతాలు, నెమరు వేసే జంతువుల పేగులు

మీథనోజెన్స్ ఆవులు, గేదెల వంటి నెమరు వేసే జంతువుల పేగుల్లో ఉంటాయి. అవి పేడ నుంచి మీథేన్ ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అందుకే మన గ్రామాల్లో బయోగ్యాస్ (గోబర్ గ్యాస్) తయారీకి ఆవు పేడను వాడతారు.

2.4 యూబ్యాక్టీరియా

యూబ్యాక్టీరియా అంటే "నిజమైన బ్యాక్టీరియా". వీటికి దృఢమైన కణకవచం ఉంటుంది. చలించేవైతే కశాభం (flagellum) సహాయంతో కదులుతాయి.

సయనోబ్యాక్టీరియా (నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు). ఇవి కిరణజన్య స్వయంపోషకాలు. ఆకుపచ్చ మొక్కలలాగే వీటిలో క్లోరోఫిల్ a ఉంటుంది.

  • ఏకకణ, సమిశ్రిత (colonial) లేదా తంతురూప (filamentous) రూపాల్లో ఉంటాయి.

  • మంచినీటిలో, సముద్రపు నీటిలో, నేలపైనా కనిపిస్తాయి.

  • సమిశ్రితాలు సాధారణంగా **జిగురు తొడుగు (gelatinous sheath)**తో కప్పబడి ఉంటాయి.

  • మురుగునీరు లేదా ఎరువులతో కలుషితమైన నీటిలో వేగంగా పెరిగి బ్లూమ్‌లు (blooms) ఏర్పరుస్తాయి — గ్రామాల చెరువులపై కనిపించే ఆకుపచ్చ తేటు ఇదే.

  • కొన్ని హెటిరోసిస్ట్‌లు (heterocysts) అనే ప్రత్యేక కణాలలో వాతావరణ నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి. ఉదాహరణలు: Nostoc, Anabaena.

రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషక బ్యాక్టీరియా. ఇవి నైట్రేట్‌లు, నైట్రైట్‌లు, అమ్మోనియా వంటి అకర్బన పదార్థాలను ఆక్సీకరిస్తాయి. విడుదలైన శక్తితో ATP తయారు చేసుకుంటాయి. నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్, ఇనుము, సల్ఫర్‌ల పునర్వినియోగం (recycling) లో వీటిది పెద్ద పాత్ర.

పరపోషక బ్యాక్టీరియా. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా ఉన్న బ్యాక్టీరియా ఇవే. చాలావరకు ముఖ్యమైన విఘటకాలు (decomposers). ఇవి మనకు ఇలా సహాయపడతాయి:

  • పాల నుంచి పెరుగు (Lactobacillus, ప్రతి వంటింటిలోనూ ఉంటుంది).

  • యాంటీబయాటిక్స్ ఉత్పత్తి.

  • పెసలు, సెనగల వంటి పప్పుధాన్యాల మూలాల్లో నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ.

కొన్ని వ్యాధులను కలిగిస్తాయి. బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చే వ్యాధులు: మానవులలో కలరా, టైఫాయిడ్, ధనుర్వాతం (tetanus), మొక్కలలో సిట్రస్ కాంకర్.

2.5 బ్యాక్టీరియాలో ప్రత్యుత్పత్తి

  • ప్రధానంగా విఖండన (fission) ద్వారా: ఒక కణం రెండుగా విడిపోతుంది.

  • అనుకూలం కాని పరిస్థితుల్లో కష్టకాలాన్ని తట్టుకునే సిద్ధబీజాలు (spores) ఏర్పరచవచ్చు.

  • ఒక బ్యాక్టీరియం నుంచి మరొకదానికి ఆదిమ DNA బదిలీ ద్వారా ఒక రకమైన లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తిని కూడా చూపిస్తాయి.

2.6 మైకోప్లాస్మా (Mycoplasma)

మైకోప్లాస్మాకు కణకవచం అసలు ఉండదు.

  • తెలిసిన వాటిలో అతి చిన్న సజీవ కణాలు ఇవే.

  • ఆక్సిజన్ లేకుండా బతకగలవు.

  • చాలావి జంతువులలో, మొక్కలలో వ్యాధికారకాలు.

కవచం లేకపోవడం వల్ల ఇవి స్వేచ్ఛగా ఆకారం మార్చుకోగలవు. అందుకే పెన్సిలిన్ వంటి, కణకవచంపై పనిచేసే యాంటీబయాటిక్స్ వీటిపై పనిచేయవు.

సమూహంకణకవచంపోషణముఖ్య లక్షణంఉదాహరణలు
ఆర్కీబ్యాక్టీరియాఉంటుంది, భిన్న నిర్మాణంఎక్కువగా పరపోషక లేదా రసాయన సంశ్లేషకతీవ్ర నివాసాల్లో జీవిస్తాయిమీథనోజెన్స్, హాలోఫైల్స్, థర్మోఅసిడోఫైల్స్
సయనోబ్యాక్టీరియాఉంటుందికిరణజన్య స్వయంపోషకాలుక్లోరోఫిల్ a; కొన్నిటిలో హెటిరోసిస్ట్‌లుNostoc, Anabaena
రసాయన సంశ్లేషక బ్యాక్టీరియాఉంటుందిరసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషకాలుఅమ్మోనియా, నైట్రైట్‌లు, నైట్రేట్‌లను ఆక్సీకరిస్తాయినైట్రిఫైయింగ్ బ్యాక్టీరియా
పరపోషక బ్యాక్టీరియాఉంటుందిపరపోషకాలువిఘటకాలు; పెరుగు, యాంటీబయాటిక్స్; వ్యాధికారకాలుLactobacillus
మైకోప్లాస్మాఉండదుపరపోషకాలుఅతి చిన్న సజీవ కణాలు; ఆక్సిజన్ లేకుండా మనుగుదలMycoplasma

సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: రెండు రాజ్యాల వ్యవస్థ శిలీంధ్రాలను సరిగ్గా ఎందుకు ఉంచలేకపోయింది? సాధన: శిలీంధ్రాలను Plantae లో ఉంచారు, కానీ అవి పరపోషకాలు, వాటి కవచాల్లో సెల్యులోజ్ కాకుండా కైటిన్ ఉంటుంది. పోషణలోనూ, కవచ రసాయనికతలోనూ అవి మొక్కల నుంచి భిన్నంగా ఉంటాయి.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: రాజ్యాన్ని గుర్తించండి: కేంద్రక కణాలు, సెల్యులోజ్ కణకవచం, కణజాల స్థాయి దేహం, స్వయంపోషకం. సాధన: Plantae. శిలీంధ్రాలకు సెల్యులోజ్ కవచం ఉండదు, అవి పరపోషకాలు. ప్రొటిస్టా కణ స్థాయివి, కణజాల స్థాయివి కావు.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: గుజరాత్ తీరంలోని ఒక ఉప్పు మడి నుంచి తీసిన నమూనాలో అసాధారణ కణకవచం ఉన్న ఒక కేంద్రకపూర్వ జీవి ఉంది. దాని సమూహం పేరు చెప్పండి. సాధన: ఇది ఆర్కీబ్యాక్టీరియం, హాలోఫైల్. హాలోఫైల్స్ అతి ఉప్పగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో జీవిస్తాయి. వాటి భిన్నమైన కణకవచం అక్కడ మనుగడకు సహాయపడుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: గ్రామంలోని గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటుకు ఏదో ఒక మొక్క వ్యర్థం కాకుండా ఆవు పేడే ఎందుకు కావాలి? సాధన: ఆవు పేడలో ఆవు పేగు నుంచి వచ్చిన మీథనోజెన్స్ ఉంటాయి. ఈ ఆర్కీబ్యాక్టీరియా బయోగ్యాస్‌లో ప్రధాన ఇంధనమైన మీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: వర్షాకాలంలో ఎరువులు కొట్టుకువచ్చిన తర్వాత పొలం దగ్గరి చెరువు ప్రకాశవంతమైన ఆకుపచ్చగా మారింది. దీనికి కారణమైన జీవులు ఏవి, దీనిని ఏమంటారు? సాధన: సయనోబ్యాక్టీరియా (నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు) పోషకాలు ఎక్కువగా ఉన్న నీటిలో వేగంగా పెరుగుతాయి. ఈ ఆకస్మిక పెరుగుదలే బ్లూమ్.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: Anabaena లో నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ కొన్ని మందపాటి కవచం ఉన్న కణాలలో మాత్రమే జరుగుతుంది. ఈ కణాలను ఏమంటారు, అవి ఎందుకు ఉపయోగకరం? సాధన: అవి హెటిరోసిస్ట్‌లు. అవి వాతావరణ నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి, దీనివల్ల నీరు లేదా నేల సారవంతమవుతుంది, ఉదాహరణకు వరి పొలాల్లో.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.7: ఒక బ్యాక్టీరియం అమ్మోనియాను ఆక్సీకరించి, విడుదలైన శక్తితో ATP తయారు చేసుకుంటుంది. పోషణ ఆధారంగా దానిని వర్గీకరించి, దాని పాత్రను తెలపండి. సాధన: ఇది రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషకి. ప్రకృతిలో నైట్రోజన్ పునర్వినియోగానికి సహాయపడుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.8: ఒక జీవికి కణకవచం లేదు, అది తెలిసిన వాటిలో అతి చిన్న కణం, ఆక్సిజన్ లేకుండా బతుకుతుంది. ఒక విద్యార్థి దానిని వైరస్ అన్నాడు. విద్యార్థిని సరిదిద్దండి. సాధన: ఇది Mycoplasma, ఒక మొనీరా జీవి. వైరస్ అసలు కణమే కాదు, అతిథేయి కణం లేకుండా అది జీవించలేదు. మైకోప్లాస్మా నిజమైన సజీవ కణం, కేవలం కవచం లేదు అంతే.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • అరిస్టాటిల్: మొక్కలు — వృక్షాలు, పొదలు, మూలికలు; జంతువులు — ఎర్రని రక్తం ఉన్నవి, లేనివి. లిన్నేయస్: రెండు రాజ్యాలు.

  • విట్టేకర్ (1969): మొనీరా, ప్రొటిస్టా, శిలీంధ్రాలు, మొక్కలు, జంతువులు. ప్రమాణాలు: కణ నిర్మాణం, దేహ నిర్మాణం, పోషణ, ప్రత్యుత్పత్తి, వంశావళి సంబంధాలు.

  • కేంద్రకపూర్వ జీవులు మొనీరా మాత్రమే. జంతువులకు కణకవచం ఉండదు. శిలీంధ్రాలకు కైటిన్, మొక్కలకు సెల్యులోజ్.

  • బ్యాక్టీరియా ఆకారాలు: కోకస్, బాసిలస్, విబ్రియో, స్పైరిల్లమ్.

  • ఆర్కీబ్యాక్టీరియా: హాలోఫైల్స్ (ఉప్పు ప్రాంతాలు), థర్మోఅసిడోఫైల్స్ (వేడి నీటి బుగ్గలు), మీథనోజెన్స్ (చిత్తడి నేలలు, నెమరు జంతువుల పేగు, బయోగ్యాస్). భిన్నమైన కణకవచ నిర్మాణం.

  • సయనోబ్యాక్టీరియా: క్లోరోఫిల్ a, జిగురు తొడుగు, బ్లూమ్‌లు, Nostoc, Anabaena లలో హెటిరోసిస్ట్‌లు.

  • రసాయన సంశ్లేషక బ్యాక్టీరియా నైట్రేట్‌లు, నైట్రైట్‌లు, అమ్మోనియాను ఆక్సీకరిస్తాయి; N, P, Fe, S లను పునర్వినియోగిస్తాయి. పరపోషక బ్యాక్టీరియా అత్యధికం.

  • మైకోప్లాస్మా: కణకవచం లేదు, అతి చిన్న సజీవ కణాలు, ఆక్సిజన్ లేకుండా మనుగుతాయి, వ్యాధికారకాలు.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • సయనోబ్యాక్టీరియాను నీలి-ఆకుపచ్చ "శైవలాలు" అంటారు, కానీ అవి మొనీరాలోని కేంద్రకపూర్వ జీవులు, Plantae లోని శైవలాలు కావు.

  • మీథనోజెన్స్ ఆర్కీబ్యాక్టీరియా, యూబ్యాక్టీరియా కాదు. ఆవుతో వాటి సంబంధం పేగులో, చర్మం లేదా పాలలో కాదు.

  • "అత్యధికంగా ఉన్న" బ్యాక్టీరియా పరపోషకాలు; "అతి విస్తృత జీవక్రియ వైవిధ్యం" రాజ్యంగా మొనీరాది. రెండింటినీ తారుమారు చేయకండి.

  • శిలీంధ్ర కవచాలు కైటిన్, మొనీరా కవచాలు పాలీశాకరైడ్ + అమైనో ఆమ్లం. రెండూ సెల్యులోజ్ కాదు.

  • మైకోప్లాస్మా ఒక కణం (మొనీరా). వైరస్‌లు కణాలు కావు. "అతి చిన్న సజీవ కణం" అని అడిగితే జవాబు మైకోప్లాస్మా.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. ఐదు రాజ్యాల వర్గీకరణను ప్రతిపాదించినవారు (a) లిన్నేయస్ (b) అరిస్టాటిల్ (c) R.H. విట్టేకర్ (d) కార్ల్ వోయెస్

2. ఐదు రాజ్యాల వ్యవస్థను ప్రతిపాదించిన సంవత్సరం (a) 1969 (b) 1959 (c) 1753 (d) 1990

3. కేవలం కేంద్రకపూర్వ జీవులే ఉన్న రాజ్యం ఏది? (a) ప్రొటిస్టా (b) శిలీంధ్రాలు (c) మొక్కలు (d) మొనీరా

4. కామా ఆకార బ్యాక్టీరియాను ఏమంటారు? (a) కోకై (b) విబ్రియో (c) బాసిలై (d) స్పైరిల్లా

5. హెటిరోసిస్ట్‌లు దేనిలో ఉంటాయి? (a) Nostoc (b) మైకోప్లాస్మా (c) Lactobacillus (d) మీథనోజెన్స్

6. వీటిలో దేనికి కణకవచం అసలు ఉండదు? (a) సయనోబ్యాక్టీరియా (b) యూబ్యాక్టీరియా (c) మైకోప్లాస్మా (d) ఆర్కీబ్యాక్టీరియా

7. మీథనోజెన్స్ ఎక్కడ కనిపిస్తాయి? (a) వేడి నీటి బుగ్గలు (b) నెమరు వేసే జంతువుల పేగు (c) ఉప్పు మడులు (d) పొడి ఎడారులు

8. ఏ రాజ్యానికి కణకవచం ఉండదు? (a) మొనీరా (b) శిలీంధ్రాలు (c) మొక్కలు (d) జంతువులు

9. అరిస్టాటిల్ జంతువులను దేని ఆధారంగా విభజించారు? (a) ఎర్రని రక్తం ఉండటం లేదా లేకపోవడం (b) కణ నిర్మాణం (c) పోషణ విధానం (d) పృష్ఠవంశం ఉండటం

10. ఆకుపచ్చ మొక్కలలాగే సయనోబ్యాక్టీరియాలో ఉండే వర్ణకం (a) క్లోరోఫిల్ b (b) క్లోరోఫిల్ c (c) క్లోరోఫిల్ a (d) ఫైకోఎరిత్రిన్ మాత్రమే

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. విట్టేకర్ ప్రమాణాలలో లేనిది ఏది? (a) కణ నిర్మాణం (b) పోషణ విధానం (c) వంశావళి సంబంధాలు (d) ఎర్రని రక్తం ఉండటం

12. శిలీంధ్రాల కణకవచంలో ఉండేది (a) సెల్యులోజ్ (b) కైటిన్ (c) కేవలం లిపిడ్‌లు (d) ఏదీ లేదు; శిలీంధ్రాలకు కవచం ఉండదు

13. వరుస I ను వరుస II తో జతపరచండి.

వరుస I: A. హాలోఫైల్స్ B. థర్మోఅసిడోఫైల్స్ C. మీథనోజెన్స్ D. మైకోప్లాస్మా

వరుస II: i. చిత్తడి ప్రాంతాలు ii. కణకవచం ఉండదు iii. ఉప్పు ప్రాంతాలు iv. వేడి నీటి బుగ్గలు

(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii

14. బ్యాక్టీరియా వల్ల రాని వ్యాధి ఏది? (a) కలరా (b) టైఫాయిడ్ (c) ఇన్‌ఫ్లుఎంజా (d) సిట్రస్ కాంకర్

15. రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషక బ్యాక్టీరియా శక్తిని ఎలా పొందుతాయి? (a) సూర్యరశ్మిని గ్రహించి (b) అమ్మోనియా, నైట్రైట్‌ల వంటి అకర్బన పదార్థాలను ఆక్సీకరించి (c) ఇతర బ్యాక్టీరియాను తిని (d) ఏ శక్తి వనరు లేకుండా చీకటిలో కార్బన్ డైఆక్సైడ్‌ను స్థిరీకరించి

16. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా ఉన్న బ్యాక్టీరియా (a) రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషకాలు (b) కిరణజన్య స్వయంపోషకాలు (c) ఆర్కీబ్యాక్టీరియా (d) పరపోషక బ్యాక్టీరియా

17. ఆర్కీబ్యాక్టీరియా తీవ్ర పరిస్థితుల్లో మనగలగడానికి ప్రధాన కారణం వాటి (a) హెటిరోసిస్ట్‌లు (b) కశాభాలు (c) భిన్నమైన కణకవచ నిర్మాణం (d) క్లోరోఫిల్ a

18. ఒక రాజ్యంలోని సభ్యులు పరపోషకాలు, బహుకణ, వదులు కణజాల దేహం కలవి. అది (a) శిలీంధ్రాలు (b) మొక్కలు (c) ప్రొటిస్టా (d) మొనీరా

19. బ్యాక్టీరియా ప్రధానంగా దేని ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తాయి? (a) మొగ్గతొడగడం (b) విఖండన (c) కోనిడియాలు (d) సంయోగబీజాల సంయోగం

20. రెండు రాజ్యాల వ్యవస్థలో Chlamydomonas, శిలీంధ్రాలు రెండింటినీ ఎక్కడ ఉంచారు? (a) Animalia (b) Protista (c) Monera (d) Plantae

21. ఒక సమూహంగా బ్యాక్టీరియా అతి విస్తృతమైన (a) జీవక్రియ వైవిధ్యాన్ని (b) కణజాల వ్యవస్థీకరణను (c) అవయవ వ్యవస్థలను (d) సెల్యులోజ్ కవచాలను చూపిస్తాయి

22. మొనీరా కణకవచం దేనితో నిర్మితమైంది? (a) సెల్యులోజ్ (b) కైటిన్ (c) పాలీశాకరైడ్, అమైనో ఆమ్లం (d) లిగ్నిన్

స్థాయి 3: సవాలు

23. సయనోబ్యాక్టీరియా గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) అవి కేంద్రక శైవలాలు (b) కొన్ని హెటిరోసిస్ట్‌లలో నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి, కలుషిత నీటిలో బ్లూమ్‌లు ఏర్పరచవచ్చు (c) వాటికి క్లోరోఫిల్ ఉండదు (d) అన్నీ ఏకకణ జీవులే

24. ఒక జీవి కేంద్రక, కణ స్థాయిది. దాని రాజ్యంలో కొన్ని కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతాయి, మరికొన్ని పరపోషకాలు. కొన్నిటికి మాత్రమే కణకవచం ఉంటుంది. దాని రాజ్యం (a) మొనీరా (b) శిలీంధ్రాలు (c) మొక్కలు (d) ప్రొటిస్టా

25. తప్పుగా జతపరచినది ఏది? (a) Lactobacillus – పెరుగు (b) మీథనోజెన్స్ – బయోగ్యాస్ (c) మైకోప్లాస్మా – దృఢమైన కణకవచం (d) Nostoc – నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ

26. మూడు డొమెయిన్ల వ్యవస్థ మొనీరాను విభజించేది (a) Bacteria, Archaea (b) Protista, Fungi (c) Eukarya, Bacteria (d) Plantae, Animalia

27. మైకోప్లాస్మా గురించి సరైనది ఏది? (a) అది అతి పెద్ద కేంద్రకపూర్వ జీవి (b) మనుగడకు ఆక్సిజన్ అవసరం (c) కణకవచంపై పనిచేసే యాంటీబయాటిక్స్ దీనిని చంపుతాయి (d) చాలావి మొక్కలలో, జంతువులలో వ్యాధికారకాలు

28. సరైన రాజ్యం–పోషణ జతను ఎంచుకోండి. (a) మొక్కలు – పరపోషక (b) శిలీంధ్రాలు – పరపోషక (పూతికాహార లేదా పరాన్నజీవులు) (c) జంతువులు – స్వయంపోషక (d) మొనీరా – కేవలం పరపోషక

29. ప్రతిపాదన (A): సయనోబ్యాక్టీరియాను మొనీరా రాజ్యంలో ఉంచారు.

కారణం (R): కొన్ని సయనోబ్యాక్టీరియా హెటిరోసిస్ట్‌లలో వాతావరణ నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి.

(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: మైకోప్లాస్మాకు దృఢమైన కణకవచం ఉంటుంది.

వాక్యం II: మైకోప్లాస్మా ఆక్సిజన్ లేకుండా మనగలదు.

(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1cవిట్టేకర్ ఐదు రాజ్యాలను ఇచ్చారు
2a1969 లో ప్రతిపాదించారు
3dకేంద్రకపూర్వ జీవులు మొనీరా మాత్రమే
4bవిబ్రియో కామా ఆకారంలో ఉంటుంది
5aNostoc హెటిరోసిస్ట్‌లలో నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తుంది
6cమైకోప్లాస్మాకు కవచం అసలు ఉండదు
7bమీథనోజెన్స్ నెమరు జంతువుల పేగులో ఉంటాయి
8dజంతు కణాలకు కవచం ఉండదు
9aఎర్రని రక్తం ఉండటం లేదా లేకపోవడం
10cమొక్కలలాగే క్లోరోఫిల్ a
11dఎర్రని రక్తం అరిస్టాటిల్ ఆధారం
12bశిలీంధ్ర కవచాల్లో కైటిన్ ఉంటుంది
13aఉప్పు, వేడి నీటి బుగ్గలు, చిత్తడి నేలలు, కవచం లేదు
14cఇన్‌ఫ్లుఎంజా వైరస్ వ్యాధి
15bATP కోసం అకర్బన సమ్మేళనాలను ఆక్సీకరిస్తాయి
16dపరపోషక బ్యాక్టీరియా అత్యధికం
17cవాటి అసాధారణ కవచం మనుగడకు సహాయపడుతుంది
18aశిలీంధ్రాలు: వదులు కణజాలం, పరపోషకాలు
19bవిఖండన ప్రధాన పద్ధతి
20dరెండింటినీ మొక్కలు అన్నారు
21aఏ సమూహంకంటే కూడా విస్తృత జీవక్రియ పరిధి
22cసెల్యులోజ్ కాని పాలీశాకరైడ్ + అమైనో ఆమ్లం
23bహెటిరోసిస్ట్‌లు, బ్లూమ్‌లు రెండూ సరైనవే
24dప్రొటిస్టా: కేంద్రక, కణ స్థాయి, మిశ్రమ పోషణ
25cమైకోప్లాస్మాకు కవచం ఉండదు
26aమొనీరా Bacteria, Archaea గా మారుతుంది
27dచాలావి వ్యాధులను కలిగిస్తాయి; మిగతావి తప్పు
28bశిలీంధ్రాలు పరపోషకాలు
29bవాటి స్థానానికి కారణం కేంద్రకపూర్వ కణాలు, హెటిరోసిస్ట్‌లు కాదు
30dకవచం లేదు; ఆక్సిజన్ లేకుండా జీవించగలదు

అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక్క పేజీ సారాంశం

  • అరిస్టాటిల్: మొక్కలు — వృక్షాలు, పొదలు, మూలికలు; జంతువులు — ఎర్రని రక్తం ఉండటం లేదా లేకపోవడం ఆధారంగా.

  • లిన్నేయస్: రెండు రాజ్యాలు, Plantae, Animalia. ఇది కేంద్రకపూర్వాలను కేంద్రకాలతో, ఏకకణాలను బహుకణాలతో, కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే మొక్కలను జరపని శిలీంధ్రాలతో కలిపివేసింది.

  • R.H. విట్టేకర్ (1969): ఐదు రాజ్యాలు — మొనీరా, ప్రొటిస్టా, శిలీంధ్రాలు, మొక్కలు, జంతువులు.

  • విట్టేకర్ ప్రమాణాలు: కణ నిర్మాణం, దేహ (థాలస్) నిర్మాణం, పోషణ విధానం, ప్రత్యుత్పత్తి, వంశావళి సంబంధాలు.

  • తర్వాత వచ్చిన మూడు డొమెయిన్ల వ్యవస్థ మొనీరాను Bacteria, Archaea గా విభజిస్తుంది; అన్ని కేంద్రక జీవులూ మూడో డొమెయిన్.

  • మొనీరా కేంద్రకపూర్వ జీవులు: కేంద్రక త్వచం లేదు, త్వచబద్ధ కణాంగాలు లేవు, కవచం సెల్యులోజ్ కాని పాలీశాకరైడ్, అమైనో ఆమ్లాలతో ఉంటుంది.

  • బ్యాక్టీరియా ఆకారాలు: కోకస్ (గోళాకారం), బాసిలస్ (దండం), విబ్రియో (కామా), స్పైరిల్లమ్ (సర్పిలం).

  • ఆర్కీబ్యాక్టీరియా కఠిన ప్రదేశాల్లో జీవిస్తాయి: హాలోఫైల్స్ (ఉప్పు ప్రాంతాలు), థర్మోఅసిడోఫైల్స్ (వేడి నీటి బుగ్గలు), మీథనోజెన్స్ (చిత్తడి నేలలు, నెమరు జంతువుల పేగు; బయోగ్యాస్‌లోని మీథేన్‌ను తయారు చేస్తాయి).

  • భిన్నమైన కణకవచ నిర్మాణం ఆర్కీబ్యాక్టీరియా తీవ్ర పరిస్థితుల్లో మనుగడకు సహాయపడుతుంది.

  • యూబ్యాక్టీరియాకు దృఢమైన కవచం; చలించేవాటికి కశాభం ఉంటుంది.

  • సయనోబ్యాక్టీరియా (నీలి-ఆకుపచ్చ శైవలాలు): క్లోరోఫిల్ a, కిరణజన్య సంయోగక్రియ, తరచూ జిగురు తొడుగులో సమిశ్రితాలు; Nostoc, Anabaena హెటిరోసిస్ట్‌లలో నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి; కలుషిత నీటిలో బ్లూమ్‌లు ఏర్పరుస్తాయి.

  • రసాయన సంశ్లేషక స్వయంపోషకాలు నైట్రేట్‌లు, నైట్రైట్‌లు, అమ్మోనియాను ఆక్సీకరించి ఆ శక్తితో ATP తయారు చేస్తాయి; N, P, Fe, S లను పునర్వినియోగిస్తాయి.

  • చాలా బ్యాక్టీరియా పరపోషకాలు: విఘటకాలు, పెరుగు తయారుచేసేవి, యాంటీబయాటిక్ ఉత్పాదకాలు, పప్పుధాన్యాల మూలాల్లో నైట్రోజన్ స్థిరీకరణకారులు, వ్యాధికారకాలు (కలరా, టైఫాయిడ్, ధనుర్వాతం, సిట్రస్ కాంకర్).

  • ప్రత్యుత్పత్తి: ప్రధానంగా ద్విదావిఖండన (binary fission); అనుకూలం కాని పరిస్థితుల్లో సిద్ధబీజాలు; DNA బదిలీ ద్వారా ఆదిమ లైంగిక ప్రక్రియ.

  • మైకోప్లాస్మా: కణకవచం లేదు, తెలిసిన వాటిలో అతి చిన్న సజీవ కణాలు, ఆక్సిజన్ లేకుండా మనుగుతాయి, చాలావి మొక్కలు, జంతువులలో వ్యాధికారకాలు.

తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన పట్టిక

రాజ్యంకణ రకంకణకవచందేహ నిర్మాణంపోషణ
మొనీరాకేంద్రకపూర్వసెల్యులోజ్ కానిది (పాలీశాకరైడ్ + అమైనో ఆమ్లం)కణ స్థాయిస్వయంపోషక (రసాయన లేదా కిరణజన్య), పరపోషక
ప్రొటిస్టాకేంద్రకకొన్నిటిలో ఉంటుందికణ స్థాయికిరణజన్య స్వయంపోషక, పరపోషక
శిలీంధ్రాలుకేంద్రకఉంటుంది (కైటిన్)బహుకణ, వదులు కణజాలంపరపోషక (పూతికాహార లేదా పరాన్నజీవులు)
మొక్కలుకేంద్రకఉంటుంది (సెల్యులోజ్)కణజాలం, అవయవంస్వయంపోషక (కిరణజన్య)
జంతువులుకేంద్రకఉండదుకణజాలం, అవయవం, అవయవ వ్యవస్థపరపోషక (పూర్ణభక్షక మొదలైనవి)

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "ఉప్పు, వేడి గంధకం, చిత్తడి": హాలోఫైల్స్ ఉప్పులో, థర్మోఅసిడోఫైల్స్ వేడి గంధకపు నీటి బుగ్గల్లో, మీథనోజెన్స్ చిత్తడి నేలల్లో, పశువుల పేగుల్లో.

  • ఆకారాలకు క్రికెట్ సామాగ్రి: కోకస్ = క్రికెట్ బంతి (గోళం), బాసిలస్ = బ్యాట్ (దండం), విబ్రియో = స్కోర్‌బోర్డుపై కామా, స్పైరిల్లమ్ = స్కోరింగ్ పెన్‌లోని చుట్టు స్ప్రింగ్.

  • "కవచం లేదు, గాలి లేదు, అయినా బతుకుతుంది": మైకోప్లాస్మాకు కణకవచం లేదు, ఆక్సిజన్ లేకుండా బతకగలదు.

  • "Chitin for Fungi, Cellulose for Crops": Chitin — Fungi (శిలీంధ్ర కవచం కైటిన్), Cellulose — Crops (మొక్కల కవచం సెల్యులోజ్); జంతువులకు కవచమే ఉండదు.

భావనల అనుసంధానం

  • మీథనోజెన్స్, పెరుగు తయారుచేసే బ్యాక్టీరియా, యాంటీబయాటిక్స్ — పుస్తకం 8 (జీవశాస్త్రం, మానవ సంక్షేమం)లో మళ్ళీ వస్తాయి.

  • కేంద్రకపూర్వ కణ నిర్మాణం వివరంగా పుస్తకం 3 (కణ నిర్మాణం, విధులు)లో ఉంటుంది.

  • సయనోబ్యాక్టీరియా, మూల గుమ్మెట్టు బ్యాక్టీరియా చేసే నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ — పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మ శాస్త్రం), పుస్తకం 10 (ఆవరణ శాస్త్రం)లోని పోషక చక్రాలతో అనుసంధానం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)

31. రాజ్యాన్ని (జాబితా I) దాని లక్షణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.

జాబితా I: A. మొనీరా B. ప్రొటిస్టా C. శిలీంధ్రాలు D. మొక్కలు

జాబితా II: i. కైటిన్ కణకవచం, పరపోషకం ii. సెల్యులోజ్ కణకవచం, కణజాల స్థాయి దేహం, స్వయంపోషకం iii. సెల్యులోజ్ కాని కవచంతో కేంద్రకపూర్వ కణం iv. ఏకకణ కేంద్రక జీవులు, కొన్నిటిలో కవచం ఉంటుంది

(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i

32. మొనీరా జీవిని (జాబితా I) దాని లక్షణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.

జాబితా I: A. హాలోఫైల్స్ B. థర్మోఅసిడోఫైల్స్ C. మీథనోజెన్స్ D. Nostoc

జాబితా II: i. వేడి గంధకపు నీటి బుగ్గలు ii. ఆవులు, గేదెల పేగు, మీథేన్ తయారు iii. అతి ఉప్పగా ఉన్న ప్రాంతాలు iv. హెటిరోసిస్ట్‌లలో నైట్రోజన్ స్థిరీకరణ

(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-ii, B-i, C-iii, D-iv

33. బ్యాక్టీరియా ఆకారాన్ని (జాబితా I) దాని రూపంతో (జాబితా II) జతపరచండి.

జాబితా I: A. కోకస్ B. బాసిలస్ C. విబ్రియో D. స్పైరిల్లమ్

జాబితా II: i. కామా ఆకారం ii. గోళాకారం iii. సర్పిలాకారం iv. దండాకారం

(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii

34. శాస్త్రవేత్తను (జాబితా I) వ్యవస్థతో (జాబితా II) జతపరచండి.

జాబితా I: A. అరిస్టాటిల్ B. లిన్నేయస్ C. విట్టేకర్ D. కార్ల్ వోయెస్

జాబితా II: i. మూడు డొమెయిన్లు ii. రెండు రాజ్యాలు, Plantae, Animalia iii. ఐదు రాజ్యాలు iv. మొక్కలు — వృక్షాలు, పొదలు, మూలికలు; జంతువులు — ఎర్రని రక్తం ఆధారంగా

(a) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (b) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-i, B-ii, C-iii, D-iv

35. సయనోబ్యాక్టీరియా గురించి సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.

A. ఆకుపచ్చ మొక్కలలాగే వీటిలో క్లోరోఫిల్ a ఉంటుంది.

B. Nostoc, Anabaena హెటిరోసిస్ట్‌లలో నైట్రోజన్‌ను స్థిరీకరిస్తాయి.

C. ఇవి కేంద్రక శైవలాలు.

D. ఇవి కలుషిత నీటిలో ఎన్నడూ బ్లూమ్‌లు ఏర్పరచవు.

(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే

36. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?

A. ఆర్కీబ్యాక్టీరియా ప్రత్యేక కణకవచం వాటికి తీవ్ర పరిస్థితుల్లో మనుగడానికి సహాయపడుతుంది.

B. చాలా ఎక్కువ బ్యాక్టీరియా పరపోషకాలు.

C. రసాయన సంశ్లేషక బ్యాక్టీరియా నైట్రైట్‌లు, అమ్మోనియా వంటివాటిని ఆక్సీకరించి ATP తయారు చేస్తాయి.

D. బ్యాక్టీరియా ప్రధానంగా సిద్ధబీజాలను ఏర్పరచడం ద్వారా ప్రత్యుత్పత్తి చేస్తాయి.

(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

37. రెండు రాజ్యాల వ్యవస్థ లోపాలు ఏవి?

A. కేంద్రకపూర్వాలు, కేంద్రకాలను వేరు చేయలేదు.

B. ఏకకణ, బహుకణ జీవులను కలిపి ఉంచింది.

C. శిలీంధ్రాలను కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే ఆకుపచ్చ మొక్కలతో ఉంచింది.

D. శిలీంధ్రాలను జంతువులతో ఉంచింది.

(a) A మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) B, C, D మాత్రమే

38. వీటిలో ఎన్ని విట్టేకర్ వాడిన ప్రమాణాలు?

A. కణ నిర్మాణం B. పోషణ విధానం C. నివాసం (నేల లేదా నీరు) D. జీవి రంగు

(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

39. ఒక పట్టిక ప్రతి రాజ్యం కణకవచాన్ని ఇలా చూపిస్తుంది:

మొనీరా — సెల్యులోజ్ కాని పాలీశాకరైడ్, అమైనో ఆమ్లం; ప్రొటిస్టా — కొన్నిటిలో ఉంటుంది; శిలీంధ్రాలు — కైటిన్; మొక్కలు — సెల్యులోజ్; జంతువులు — ఉంటుంది.

ఏ వరుస తప్పు? (a) మొనీరా (b) ప్రొటిస్టా (c) శిలీంధ్రాలు (d) జంతువులు

40. ఒక గ్రాఫ్ ఒకే కణంతో మొదలై, ప్రతి 20 నిమిషాలకు ద్విదావిఖండన ద్వారా రెట్టింపు అయ్యే బ్యాక్టీరియా సంవర్ధనను (ఏ కణమూ చనిపోకుండా) చూపిస్తుంది. 2 గంటల వద్ద ఎన్ని కణాలు ఉంటాయి? (a) 12 (b) 32 (c) 120 (d) 64

41. ఒక పట్టిక మూడు బ్యాక్టీరియాలను వర్ణిస్తుంది. X సూర్యరశ్మితో ఆహారం తయారు చేసుకుంటుంది. Y అమ్మోనియాను ఆక్సీకరించి శక్తిని పొందుతుంది. Z ఎండిన ఆకులపై ఆధారపడుతుంది. సరైన గుర్తులను ఎంచుకోండి. (a) X రసాయన స్వయంపోషకి, Y కిరణజన్య స్వయంపోషకి, Z పరపోషకి (b) X కిరణజన్య స్వయంపోషకి, Y రసాయన స్వయంపోషకి, Z పరపోషకి (c) X పరపోషకి, Y రసాయన స్వయంపోషకి, Z కిరణజన్య స్వయంపోషకి (d) X, Y, Z మూడూ కిరణజన్య స్వయంపోషకాలు

Q42–43 కు పేరా. కచ్ ఉప్పు మడుల్లో వేసవిలో ఉప్పునీరు గులాబీ రంగులోకి మారుతుంది; దీనికి కారణం అతి ఉప్పగా ఉన్న నీటిలో మాత్రమే వృద్ధి చెందే సూక్ష్మజీవులు. దూరంగా పంజాబ్‌లో ఒక పాడి రైతు ఆవు పేడను బయోగ్యాస్ ప్లాంటులో వేసి, అది ఇచ్చే గ్యాస్‌తో వంట చేసుకుంటాడు.

42. ఉప్పు మడుల్లోని సూక్ష్మజీవులు (a) మీథనోజెన్స్ (b) హాలోఫైల్స్ (c) థర్మోఅసిడోఫైల్స్ (d) సయనోబ్యాక్టీరియా

43. బయోగ్యాస్ ప్లాంటులోని వాయువును ప్రధానంగా ఉత్పత్తి చేసేవి (a) మీథనోజెన్స్ (b) హాలోఫైల్స్ (c) మైకోప్లాస్మా (d) Nostoc హెటిరోసిస్ట్‌లు

44. లిన్నేయస్ రెండు వేరేవేరు రాజ్యాల్లో ఉంచిన, కానీ విట్టేకర్ ఒకే రాజ్యంలో ఉంచిన జత ఏది? (a) Chlamydomonas, Amoeba (b) పుట్టగొడుగు, Nostoc (c) గోధుమ, మామిడి (d) ఈగ, వానపాము

45. ప్రతిపాదన (A): బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తికి మీథనోజెన్స్‌ను వాడతారు.

కారణం (R): నెమరు జంతువుల పేగులోని మీథనోజెన్స్ పేడ పదార్థం నుంచి మీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

(a) A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) A, R రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు సరైన వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31cమొనీరా కేంద్రకపూర్వం, ప్రొటిస్టాలో కవచం కొన్నిటికే, శిలీంధ్రాలు కైటిన్, మొక్కలు కణజాలాలతో సెల్యులోజ్
32cఉప్పు = హాలోఫైల్స్, వేడి నీటి బుగ్గలు = థర్మోఅసిడోఫైల్స్, పేగు = మీథనోజెన్స్, హెటిరోసిస్ట్‌లు = Nostoc
33aకోకస్ గోళం, బాసిలస్ దండం, విబ్రియో కామా, స్పైరిల్లమ్ సర్పిలం
34bఅరిస్టాటిల్ సాధారణ లక్షణాలు, లిన్నేయస్ రెండు రాజ్యాలు, విట్టేకర్ ఐదు, వోయెస్ మూడు డొమెయిన్లు
35aసయనోబ్యాక్టీరియా కేంద్రకపూర్వ జీవులు, కలుషిత నీటిలో బ్లూమ్‌లు ఏర్పరుస్తాయి
36cA, B, C సరైనవి; ప్రత్యుత్పత్తి ప్రధానంగా విఖండన ద్వారా
37cశిలీంధ్రాలు Plantae లో ఉన్నాయి, జంతువులతో కాదు
38bకణ నిర్మాణం, పోషణ ప్రమాణాలు; నివాసం, రంగు కావు
39dజంతు కణాలకు కణకవచం ఉండదు
40d2 గంటలు = 6 సార్లు రెట్టింపు; 2 ఘాతం 6 = 64
41bకాంతి = కిరణజన్య స్వయంపోషకి, అమ్మోనియా ఆక్సీకరణ = రసాయన స్వయంపోషకి, మృత పదార్థం = పరపోషకి
42bఉప్పును ఇష్టపడే ఆర్కీబ్యాక్టీరియా హాలోఫైల్స్
43aమీథనోజెన్స్ పేడ నుంచి మీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి
44aChlamydomonas మొక్కగా, Amoeba జంతువుగా ఉండేవి; ఇప్పుడు రెండూ ప్రొటిస్టా
45aనెమరు జంతువుల పేడ నుంచి మీథేన్ వస్తుంది కాబట్టే మీథనోజెన్స్ బయోగ్యాస్ ప్లాంటులను నడిపిస్తాయి
25 min left
‹
›