అధ్యాయం 5: వృక్ష రాజ్యం (Plant Kingdom)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
మూడు రకాల వర్గీకరణ వ్యవస్థలు: కృత్రిమ, సహజ, వంశపారంపర్య (phylogenetic).
శైవలాలు: లక్షణాలు, ప్రత్యుత్పత్తి, ఉపయోగాలు; వర్ణకం, నిల్వ ఆహారం, కణకవచం, కశాభాల ఆధారంగా మూడు తరగతుల పోలిక.
బ్రయోఫైట్లు: లివర్వర్ట్లు, మాస్లు, వాటి జీవిత చక్రం, ఉపయోగాలు.
టెరిడోఫైట్లు: మొదటి నాళికా కణజాల మొక్కలు, వాటి నాలుగు తరగతులు, విషమ సిద్ధబీజత.
వివృత బీజాలు: నగ్న విత్తనాలు, శంకువులు, పరాగరేణువులు, అండాలు; ఆవృత బీజాల గురించి చిన్న వివరణ.
ఏకస్థితిక (haplontic), ద్వయస్థితిక (diplontic), ఏక-ద్వయస్థితిక (haplo-diplontic) జీవిత చక్రాలు, ఉదాహరణలతో.
5.1 వర్గీకరణ వ్యవస్థలు
Plantae రాజ్యంలో క్లోరోఫిల్ ఉన్న కేంద్రక జీవులు ఉంటాయి: శైవలాలు, బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లు, వివృత బీజాలు, ఆవృత బీజాలు.
మొక్కలను సమూహాలుగా విభజించే విధానం కాలంతో పాటు మారుతూ వచ్చింది.
| వ్యవస్థ | ఆధారం | ఉదాహరణ | లోపం |
|---|---|---|---|
| కృత్రిమ (Artificial) | సులభంగా కనిపించే కొన్ని లక్షణాలు, ముఖ్యంగా శాఖీయ లక్షణాలు లేదా కేసరావళి (androecium) | లిన్నేయస్ | శాఖీయ, లైంగిక లక్షణాలకు సమాన ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది; శాఖీయ లక్షణాలు పరిసరాలను బట్టి సులభంగా మారతాయి |
| సహజ (Natural) | జీవుల మధ్య సహజ సంబంధాలు; బాహ్య, అంతర లక్షణాలు (అంతర్నిర్మాణం, పిండోత్పత్తి శాస్త్రం, వృక్ష రసాయన శాస్త్రం) | జార్జ్ బెంథామ్, జోసెఫ్ డాల్టన్ హుకర్ (పుష్పించే మొక్కలకు) | పరిణామాన్ని చూపదు |
| వంశపారంపర్య (Phylogenetic) | పరిణామ సంబంధాలు; ఒక టాక్సాన్ సభ్యులకు ఉమ్మడి పూర్వీకుడు ఉంటాడు | ఆధునిక వ్యవస్థలు | శిలాజ, ఇతర ఆధారాలు కావాలి; అవి తరచూ దొరకవు |
శిలాజ ఆధారాలు లేనిచోట కొత్త పద్ధతులు సహాయపడతాయి:
సంఖ్యా వర్గీకరణ శాస్త్రం (Numerical taxonomy): ప్రతి లక్షణానికి ఒక సంఖ్య, సంకేతం ఇస్తారు; కంప్యూటర్లు వందలాది లక్షణాలను ఒకేసారి విశ్లేషిస్తాయి, ప్రతిదానికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి.
కణ వర్గీకరణ శాస్త్రం (Cytotaxonomy): క్రోమోజోమ్ల సంఖ్య, నిర్మాణం, ప్రవర్తనను ఉపయోగిస్తుంది.
రసాయన వర్గీకరణ శాస్త్రం (Chemotaxonomy): మొక్కలోని రసాయన పదార్థాలను ఉపయోగిస్తుంది.

పెట్టెల కింద ఉన్న బ్రాకెట్లను చదవండి: నాళికా కణజాలం టెరిడోఫైట్లతో మొదలవుతుంది, విత్తనాలు, పరాగ నాళాలు వివృత బీజాలతో మొదలవుతాయి, ఫలాలు మాత్రం ఆవృత బీజాలలోనే ఉంటాయి.
5.2 శైవలాలు: సాధారణ లక్షణాలు
శైవలాలు (Algae) క్లోరోఫిల్ ఉన్న సరళమైన, థాలస్ దేహం కలిగిన, స్వయంపోషక జీవులు. చాలావరకు నీటిలో — మంచినీటిలో గానీ సముద్రంలో గానీ — జీవిస్తాయి.
ఇవి తేమగా ఉన్న రాళ్ళు, నేల, కలపపై కూడా కనిపిస్తాయి. కొన్ని శిలీంధ్రాలతో కలిసి (లైకెన్లుగా) జీవిస్తాయి. కొన్ని జంతువులపై కూడా పెరుగుతాయి, ఉదాహరణకు ఎలుగుబంటి (sloth bear) బొచ్చుపై.
రూపం, పరిమాణం చాలా రకాలుగా ఉంటాయి:
సమూహ (colonial) రూపం: Volvox.
తంతు రూపం: Ulothrix, Spirogyra (గ్రామ చెరువులో కనిపించే ఆకుపచ్చని జారుడు దారాలు).
భారీ సముద్ర రూపాలు: కెల్ప్లు (kelps).
ప్రత్యుత్పత్తి
| రకం | ఎలా | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| శాఖీయం | ఖండాలుగా విడిపోవడం (fragmentation); ప్రతి ముక్క ఒక థాలస్గా పెరుగుతుంది | తంతురూప శైవలాలు |
| అలైంగికం | సిద్ధబీజాలు, సాధారణంగా జూస్పోర్లు (కశాభాలున్న, చలించేవి) | చాలా ఆకుపచ్చ శైవలాలు |
| లైంగికం: సమసంయోగం (isogamous) | ఒకే పరిమాణం గల రెండు సంయోగబీజాలు; కశాభాలు ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు | Chlamydomonas (కశాభాలతో), Spirogyra (కశాభాలు లేకుండా) |
| లైంగికం: అసమసంయోగం (anisogamous) | రెండు సంయోగబీజాల పరిమాణం వేరు | Chlamydomonas లోని కొన్ని జాతులు |
| లైంగికం: అండసంయోగం (oogamous) | పెద్ద, చలించని స్త్రీ సంయోగబీజం + చిన్న, చలించే పురుష సంయోగబీజం | Volvox, Fucus |
శైవలాల ప్రాముఖ్యం
భూమిపై జరిగే మొత్తం కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాపనలో కనీసం సగం శైవలాలే కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా చేస్తాయి.
నీటిలో కరిగిన ఆక్సిజన్ స్థాయిని పెంచుతాయి.
ఇవి ప్రాథమిక ఉత్పాదకాలు, జల ఆహార గొలుసులకు ఆధారం.
కొన్ని సముద్ర శైవలాలను ఆహారంగా తింటారు: Porphyra, Laminaria, Sargassum.
గోధుమ శైవలాలు ఆల్జిన్ (algin) ను, ఎర్ర శైవలాలు కేరజీన్ (carrageen) ను ఇస్తాయి. ఈ రెండూ పరిశ్రమల్లో వాడే హైడ్రోకొల్లాయిడ్లు (నీటిని పట్టి ఉంచే పదార్థాలు).
ప్రయోగశాలల్లో సూక్ష్మజీవులను పెంచడానికీ, జెల్లీలు, ఐస్క్రీమ్లు గట్టిపడటానికీ వాడే అగార్ (agar) Gelidium, Gracilaria నుంచి వస్తుంది.
ప్రోటీన్ సమృద్ధిగా ఉండే ఏకకణ శైవలం Chlorella ను ఆహార అనుబంధంగా — అంతరిక్ష యాత్రికులు కూడా — వాడతారు.
5.3 శైవలాల తరగతులు
శైవలాలను మూడు ప్రధాన తరగతులుగా విభజిస్తారు.
| తరగతి | సాధారణ పేరు | ప్రధాన వర్ణకాలు | నిల్వ ఆహారం | కణకవచం | కశాభాలు | నివాసం |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Chlorophyceae | ఆకుపచ్చ శైవలాలు | క్లోరోఫిల్ a, b | పిండిపదార్థం (స్టార్చ్) | సెల్యులోజ్ | 2–8, సమానం, శిఖరాగ్రంలో | మంచి, ఉప్పు కలిసిన (brackish), ఉప్పు నీరు |
| Phaeophyceae | గోధుమ శైవలాలు | క్లోరోఫిల్ a, c; ఫ్యూకోజాంథిన్ | మానిటాల్, లామినారిన్ | సెల్యులోజ్, ఆల్జిన్ | 2, అసమానం, పార్శ్వంగా | మంచినీరు (అరుదు), ఉప్పు కలిసిన, ఉప్పు నీరు |
| Rhodophyceae | ఎర్ర శైవలాలు | క్లోరోఫిల్ a, d; ఫైకోఎరిథ్రిన్ | ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ | సెల్యులోజ్, పెక్టిన్, పాలీసల్ఫేట్ ఎస్టర్లు | ఉండవు | మంచినీరు (కొన్ని), ఉప్పు కలిసిన, ఉప్పు నీరు (చాలావరకు) |
Chlorophyceae (ఆకుపచ్చ శైవలాలు)
ఏకకణ, సమూహ లేదా తంతు రూపాలు.
హరితరేణువుల్లో క్లోరోఫిల్ a, b ఉండటం వల్ల గడ్డిలా ఆకుపచ్చగా ఉంటాయి.
హరితరేణువులు అనేక ఆకారాల్లో ఉంటాయి: బిళ్ళ (discoid), పలక, జాలాకార (reticulate), కప్పు, సర్పిలం లేదా రిబ్బన్ ఆకారం.
చాలావాటిలో పైరినాయిడ్లు (pyrenoids) ఉంటాయి; ఇవి స్టార్చ్తో పాటు ప్రోటీన్ను నిల్వ చేస్తాయి. కొన్ని ఆహారాన్ని నూనె బిందువులుగా నిల్వ చేస్తాయి.
గట్టి కణకవచం: లోపలి పొర సెల్యులోజ్, బయటి పొర పెక్టోజ్.
శాఖీయ ప్రత్యుత్పత్తి ఖండాలుగా విడిపోవడం లేదా సిద్ధబీజాల ద్వారా. అలైంగికం జూస్పోరాంజియాలలో ఏర్పడే కశాభాల జూస్పోర్ల ద్వారా. లైంగికం: సమసంయోగం, అసమసంయోగం లేదా అండసంయోగం.
ఉదాహరణలు: Chlamydomonas, Volvox, Ulothrix, Spirogyra, Chara.
Phaeophyceae (గోధుమ శైవలాలు)
ఎక్కువగా సముద్ర జీవులు.
సరళమైన శాఖలున్న తంతువుల (Ectocarpus) నుంచి 100 m వరకు పెరిగే భారీ, బాగా శాఖలున్న కెల్ప్ల వరకు ఉంటాయి.
వర్ణకాలు: క్లోరోఫిల్ a, c, కెరోటినాయిడ్లు, జాంథోఫిల్లు. ఫ్యూకోజాంథిన్ (fucoxanthin) పరిమాణాన్ని బట్టి రంగు ఆలివ్ ఆకుపచ్చ నుంచి వివిధ గోధుమ ఛాయల వరకు ఉంటుంది.
ఆహారం సంక్లిష్ట కార్బోహైడ్రేట్లుగా నిల్వ ఉంటుంది: లామినారిన్ లేదా మానిటాల్.
సెల్యులోజ్ కవచం, సాధారణంగా బయట ఆల్జిన్ అనే జిగట పూతతో కప్పబడి ఉంటుంది.
దేహంలో అతుక్కోవడానికి హోల్డ్ఫాస్ట్ (holdfast), స్టైప్ (stipe) అనే కాడ, ఆకులా ఉండి కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే ఫ్రాండ్ (frond) ఉంటాయి.
అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి బేరిపండు ఆకారపు, రెండు అసమాన పార్శ్వ కశాభాలున్న జూస్పోర్ల ద్వారా. లైంగికం: సమసంయోగం, అసమసంయోగం లేదా అండసంయోగం; సంయోగబీజాలు బేరి ఆకారంలో (pyriform) రెండు పార్శ్వ కశాభాలతో ఉంటాయి.
ఉదాహరణలు: Ectocarpus, Dictyota, Laminaria, Sargassum, Fucus.
Rhodophyceae (ఎర్ర శైవలాలు)
ఎరుపు రంగు r-ఫైకోఎరిథ్రిన్ (r-phycoerythrin) అనే వర్ణకం వల్ల వస్తుంది.
చాలావరకు సముద్ర జీవులు, వెచ్చని సముద్రాల్లో ఎక్కువ. వెలుతురు ఉన్న ఉపరితలం దగ్గర, అలాగే కాంతి తక్కువగా చేరే బాగా లోతుల్లో కూడా పెరుగుతాయి.
థాలస్లు బహుకణయుతాలు; చాలావాటికి సంక్లిష్ట దేహ రూపాలు ఉంటాయి.
ఆహారం ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ (floridean starch) గా నిల్వ ఉంటుంది; దీని నిర్మాణం అమైలోపెక్టిన్, గ్లైకోజెన్లను పోలి ఉంటుంది.
శాఖీయ ప్రత్యుత్పత్తి ఖండాలుగా విడిపోవడం ద్వారా. అలైంగికం చలించని సిద్ధబీజాల ద్వారా. లైంగికం చలించని సంయోగబీజాల ద్వారా; అండసంయోగం, ఫలదీకరణ తర్వాత సంక్లిష్ట అభివృద్ధి ఉంటుంది.
ఉదాహరణలు: Polysiphonia, Porphyra, Gracilaria, Gelidium.
5.4 బ్రయోఫైట్లు (Bryophytes)
బ్రయోఫైట్లను వృక్ష రాజ్యపు ఉభయచరాలు (amphibians of the plant kingdom) అంటారు. ఇవి నేలపై జీవిస్తాయి, కానీ లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తికి నీరు కావాలి. వర్షాకాలంలో తడిగోడపై కనిపించే మెత్తని ఆకుపచ్చ తివాచీని గుర్తు చేసుకోండి.
ముఖ్య లక్షణాలు
తేమ, చెమ్మ, నీడ ఉన్న చోట్ల పెరుగుతాయి.
దేహం శైవలాలకంటే అభివృద్ధి చెందింది. ఇది థాలస్ లాగా, నేలపై పరుచుకుని లేదా నిటారుగా ఉంటుంది; మూలాభాలు (rhizoids) (ఏకకణ లేదా బహుకణ) ద్వారా అతుక్కుని ఉంటుంది.
నిజమైన వేర్లు, కాండాలు, ఆకులు ఉండవు; అయితే వేరు లాంటి, కాండం లాంటి, ఆకు లాంటి భాగాలు ఉండవచ్చు.
నాళికా కణజాలం (దారువు, పోషక కణజాలం) ఉండదు.
ప్రధాన మొక్క దేహం ఏకస్థితికం (haploid). ఇది సంయోగబీజాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది కాబట్టి దీనిని సంయోగబీజదం (gametophyte) అంటారు.
లైంగికావయవాలు బహుకణయుతాలు. పురుష అవయవం పురుషబీజాశయం (antheridium) రెండు కశాభాలున్న పురుష బీజాలను (antherozoids) ఉత్పత్తి చేస్తుంది. స్త్రీ అవయవం స్త్రీబీజాశయం (archegonium) కూజా ఆకారంలో ఉండి ఒకే అండాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
పురుష బీజాలు నీటిలో ఈదుతూ స్త్రీబీజాశయాన్ని చేరతాయి. ఫలదీకరణ వల్ల సంయుక్తబీజం ఏర్పడుతుంది.
సంయుక్తబీజం వెంటనే క్షయకణ విభజన చెందదు. అది బహుకణయుత సిద్ధబీజదం (sporophyte) గా పెరుగుతుంది.
సిద్ధబీజదం స్వతంత్రంగా జీవించదు. అది సంయోగబీజదానికి అతుక్కుని ఉండి దాని నుంచి పోషణ పొందుతుంది.
సిద్ధబీజదంలోని కొన్ని కణాలు క్షయకణ విభజన చెంది ఏకస్థితిక సిద్ధబీజాలను ఏర్పరుస్తాయి. సిద్ధబీజాలు కొత్త సంయోగబీజదాలుగా పెరుగుతాయి.
ఆర్థిక, పర్యావరణ ప్రాముఖ్యం
కొన్ని మాస్లు శాకాహార క్షీరదాలకు, పక్షులకు ఆహారం.
Sphagnum నుంచి పీట్ (peat) వస్తుంది; దీనిని ఇంధనంగా వాడతారు. ఇది ఎక్కువ నీటిని పట్టి ఉంచుతుంది కాబట్టి సజీవ మొక్కలను దూర ప్రాంతాలకు పంపేటప్పుడు ప్యాకింగ్ పదార్థంగా కూడా వాడతారు.
మాస్లు, లైకెన్లు ఖాళీ రాళ్లపై మొదట స్థిరపడే జీవుల్లో ఉంటాయి. ఇవి రాయిని విడగొట్టి మట్టిని ఏర్పరచడంలో సహాయపడతాయి; కాబట్టి ఆవరణ అనుక్రమం (ecological succession) లో ముఖ్యమైనవి.
దట్టమైన మాస్ పొరలు వర్షపు దెబ్బను తగ్గించి నేల కోతను తగ్గిస్తాయి.
బ్రయోఫైట్లను లివర్వర్ట్లు (liverworts), మాస్లు (mosses) గా విభజిస్తారు.
లివర్వర్ట్లు
తేమ, నీడ ఉన్న చోట్ల పెరుగుతాయి: వాగుల ఒడ్డున, చిత్తడి నేలలో, తడి మట్టిపై, చెట్ల బెరడుపై, దట్టమైన అడవుల లోపల.
Marchantia లో లాగా దేహం థాలస్ రూపంలో ఉంటుంది. థాలస్ పృష్ఠోదర (dorsiventral) గా ఉండి నేలకు దగ్గరగా పరుచుకుని ఉంటుంది.
ఆకులున్న లివర్వర్ట్లలో కాండం లాంటి అక్షంపై రెండు వరుసల్లో చిన్న ఆకు లాంటి భాగాలు ఉంటాయి.
అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి ఖండాలుగా విడిపోవడం ద్వారా లేదా జెమ్మాల (gemmae, ఏకవచనం gemma) ద్వారా. జెమ్మాలు ఆకుపచ్చని, బహుకణయుత అలైంగిక మొగ్గలు; ఇవి థాలస్పై ఉండే జెమ్మా కప్పులు (gemma cups) అనే చిన్న కప్పుల్లో ఏర్పడతాయి. ఇవి విడిపోయి కొత్త మొక్కలుగా పెరుగుతాయి.
పురుష, స్త్రీ లైంగికావయవాలు ఒకే థాలస్పై గానీ వేరు వేరు థాలస్లపై గానీ ఉండవచ్చు.
సిద్ధబీజదంలో పాదం (foot), సీటా (seta), గుళిక (capsule) ఉంటాయి. క్షయకణ విభజన తర్వాత గుళికలో సిద్ధబీజాలు ఏర్పడతాయి.
మాస్లు
జీవిత చక్రంలో ప్రధాన దశ సంయోగబీజదం. దీనికి రెండు దశలు ఉన్నాయి:
ప్రథమతంతువు (Protonema): సిద్ధబీజం నుంచి నేరుగా పెరుగుతుంది. పాకుతూ, ఆకుపచ్చగా, శాఖలతో, తరచూ తంతు రూపంలో ఉంటుంది.
ఆకుల దశ (Leafy stage): ద్వితీయ ప్రథమతంతువు నుంచి పార్శ్వ మొగ్గగా పెరుగుతుంది. సర్పిలంగా అమరిన ఆకులున్న నిటారైన, సన్నని అక్షాలు ఉంటాయి; బహుకణయుత, శాఖలున్న మూలాభాలతో నేలకు అతుక్కుని ఉంటుంది. లైంగికావయవాలు ఈ దశలోనే ఉంటాయి.
శాఖీయ ప్రత్యుత్పత్తి ద్వితీయ ప్రథమతంతువులో ఖండాలుగా విడిపోవడం, మొగ్గతొడగడం ద్వారా.
పురుషబీజాశయాలు, స్త్రీబీజాశయాలు ఆకుల కొమ్మల కొనలపై ఉంటాయి.
సిద్ధబీజదం (పాదం, సీటా, గుళిక) లివర్వర్ట్లకంటే సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది. మాస్లలో సిద్ధబీజాల వ్యాప్తికి సంక్లిష్ట యంత్రాంగం ఉంటుంది.
ఉదాహరణలు: Funaria, Polytrichum, Sphagnum.
| అంశం | లివర్వర్ట్లు | మాస్లు |
|---|---|---|
| సంయోగబీజదం | థాలస్ (పృష్ఠోదర) లేదా రెండు వరుసల ఆకులతో | ప్రథమతంతువు, తర్వాత సర్పిల ఆకులున్న నిటారైన ఆకుల దశ |
| మూలాభాలు | ఉంటాయి | బహుకణయుత, శాఖలతో |
| ప్రత్యేక అలైంగిక నిర్మాణం | జెమ్మా కప్పుల్లో జెమ్మాలు | ద్వితీయ ప్రథమతంతువులో మొగ్గతొడగడం |
| సిద్ధబీజదం | పాదం, సీటా, గుళిక (సరళం) | పాదం, సీటా, గుళిక (మరింత సంక్లిష్టం) |
| ఉదాహరణలు | Marchantia | Funaria, Polytrichum, Sphagnum |
5.5 టెరిడోఫైట్లు (Pteridophytes)
టెరిడోఫైట్లలో హార్స్టెయిల్లు (horsetails), ఫెర్న్లు (ferns) ఉంటాయి. కొండ ప్రాంతాల్లో బాల్కనీల నుంచి వేలాడే ఫెర్న్లు టెరిడోఫైట్లే.
వీటిని ఔషధాల్లో, నేలను పట్టి ఉంచేందుకు (soil binders) వాడతారు; తరచూ అలంకరణ మొక్కలుగా పెంచుతారు.
ముఖ్య లక్షణాలు
ఇవి నాళికా కణజాలం (దారువు, పోషక కణజాలం) ఉన్న మొదటి భూ మొక్కలు.
చల్లని, తేమ, నీడ ఉన్న చోట్ల కనిపిస్తాయి. కొన్ని ఇసుక నేలలో బాగా పెరుగుతాయి.
ప్రధాన మొక్క దేహం ద్వయస్థితిక సిద్ధబీజదం; దీనికి నిజమైన వేర్లు, కాండాలు, ఆకులు ఉంటాయి.
ఆకులు చిన్నవి (సూక్ష్మ పత్రాలు, microphylls, Selaginella లో లాగా) లేదా పెద్దవి (స్థూల పత్రాలు, macrophylls, ఫెర్న్లలో లాగా) కావచ్చు.
సిద్ధబీజాశయాలు ఆకు లాంటి సిద్ధబీజ పత్రాల (sporophylls) పై ఉంటాయి. కొన్నిటిలో సిద్ధబీజ పత్రాలు దగ్గరగా గుమిగూడి శంకువులు (strobili లేదా cones) గా ఏర్పడతాయి (Selaginella, Equisetum).
సిద్ధబీజాశయాల్లోని సిద్ధబీజ మాతృకణాలు క్షయకణ విభజన చెంది సిద్ధబీజాలను ఏర్పరుస్తాయి.
సిద్ధబీజాలు చిన్న, బహుకణయుత, స్వతంత్రంగా జీవించే, చాలావరకు కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే థాలస్ వంటి సంయోగబీజదంగా పెరుగుతాయి; దీనిని ప్రథమాంకురం (prothallus) అంటారు.
ప్రథమాంకురంపై పురుషబీజాశయాలు, స్త్రీబీజాశయాలు ఉంటాయి. పురుష బీజాలు అండాన్ని చేరడానికి నీరు అవసరం.
సంయుక్తబీజం బాగా అభివృద్ధి చెందిన సిద్ధబీజదంగా పెరుగుతుంది; ఇదే ప్రధాన దశ.
చల్లని, తేమ ప్రదేశాలు, ఫలదీకరణకు నీరు అవసరం కావడం వల్ల టెరిడోఫైట్లు పరిమిత భౌగోళిక ప్రాంతాలకే పరిమితమయ్యాయి.
సమ సిద్ధబీజత, విషమ సిద్ధబీజత
చాలా టెరిడోఫైట్లు సమ సిద్ధబీజ (homosporous) మొక్కలు: అన్ని సిద్ధబీజాలు ఒకే రకం.
Selaginella, Salvinia విషమ సిద్ధబీజ (heterosporous) మొక్కలు: ఇవి పెద్ద స్థూల సిద్ధబీజాలు (megaspores), చిన్న సూక్ష్మ సిద్ధబీజాలు (microspores) ఏర్పరుస్తాయి.
స్థూల సిద్ధబీజాలు స్త్రీ సంయోగబీజదాలుగా, సూక్ష్మ సిద్ధబీజాలు పురుష సంయోగబీజదాలుగా పెరుగుతాయి.
స్త్రీ సంయోగబీజదం కొంతకాలం జనక సిద్ధబీజదంపైనే ఉంటుంది. సంయుక్తబీజం స్త్రీ సంయోగబీజదం లోపలే పిండంగా పెరుగుతుంది.
ఇది విత్తన స్వభావానికి (seed habit) పూర్వరూపం; మొక్కల పరిణామంలో ఇది పెద్ద ముందడుగు.
టెరిడోఫైట్ల తరగతులు
| తరగతి | ఉదాహరణ(లు) |
|---|---|
| Psilopsida | Psilotum |
| Lycopsida | Selaginella, Lycopodium |
| Sphenopsida | Equisetum (హార్స్టెయిల్) |
| Pteropsida | Dryopteris, Pteris, Adiantum (ఫెర్న్లు) |
5.6 వివృత బీజాలు (Gymnosperms)
"Gymnos" అంటే నగ్నమైన, "sperma" అంటే విత్తనం. వివృత బీజాలలో అండాలు (ovules) అండాశయ కవచంతో కప్పబడి ఉండవు. ఫలదీకరణకు ముందూ తర్వాతా అవి బయటకే ఉంటాయి, కాబట్టి విత్తనాలు నగ్నంగా ఉంటాయి.
ముఖ్య లక్షణాలు
మధ్యస్థం నుంచి పొడవైన వృక్షాలు, పొదలు. భారీ రెడ్వుడ్ Sequoia తెలిసిన వాటిలో అత్యంత పొడవైన వృక్షాల్లో ఒకటి.
వేర్లు సాధారణంగా తల్లివేర్లు (tap roots).
Pinus వేర్లకు శిలీంధ్ర భాగస్వామి (మైకోరైజా) ఉంటుంది. Cycas లో నైట్రోజన్ స్థిరీకరించే సయనోబ్యాక్టీరియా ఉండే ప్రత్యేక పగడపు వేర్లు (coralloid roots) ఉంటాయి.
కాండాలు శాఖలు లేనివి (Cycas) లేదా శాఖలున్నవి (Pinus, Cedrus — హిమాలయాల దేవదారు) కావచ్చు.
ఆకులు సరళ లేదా సంయుక్త పత్రాలు. Cycas లో కొన్ని సంవత్సరాలు నిలిచే పిచ్ఛాకార సంయుక్త (pinnate) ఆకులు ఉంటాయి.
ఆకులు అతి ఉష్ణోగ్రత, తేమ, గాలిని తట్టుకుంటాయి. కోనిఫర్లలో సూది ఆకారపు ఆకులు (తక్కువ ఉపరితలం), మందమైన అవభాసిని (cuticle), లోతైన (sunken) పత్రరంధ్రాలు ఉంటాయి; ఇవన్నీ నీటి నష్టాన్ని తగ్గిస్తాయి.
ఇవి విషమ సిద్ధబీజ మొక్కలు: సూక్ష్మ, స్థూల సిద్ధబీజాలు శంకువుల్లో (strobili) అమరిన సిద్ధబీజ పత్రాలపై ఉండే సిద్ధబీజాశయాల్లో ఏర్పడతాయి.
పురుష భాగం
సూక్ష్మ సిద్ధబీజ పత్రాలు, సూక్ష్మ సిద్ధబీజాశయాలు ఉన్న శంకువులు పురుష శంకువులు (microsporangiate strobili).
ప్రతి సూక్ష్మ సిద్ధబీజం కొన్ని కణాలు మాత్రమే ఉన్న, బాగా క్షీణించిన పురుష సంయోగబీజదంగా పెరుగుతుంది. ఇదే పరాగరేణువు (pollen grain); ఇది సూక్ష్మ సిద్ధబీజాశయం లోపలే ఏర్పడుతుంది.
స్త్రీ భాగం
అండాలు ఉన్న స్థూల సిద్ధబీజ పత్రాలు గల శంకువులు స్త్రీ శంకువులు (macrosporangiate strobili).
అండంలో అండాంతఃకణజాలం (nucellus) లోని ఒక కణం స్థూల సిద్ధబీజ మాతృకణంగా మారుతుంది. అండాంతఃకణజాలం రక్షణ పొరలతో కప్పబడి ఉంటుంది; ఈ మొత్తం నిర్మాణమే అండం.
స్థూల సిద్ధబీజ మాతృకణం క్షయకణ విభజన చెంది నాలుగు స్థూల సిద్ధబీజాలను ఇస్తుంది. వాటిలో ఒకటి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్త్రీబీజాశయాలు ఉన్న బహుకణయుత స్త్రీ సంయోగబీజదం గా అభివృద్ధి చెందుతుంది.
స్త్రీ సంయోగబీజదం స్థూల సిద్ధబీజాశయం లోపలే ఉంటుంది.
Pinus లో పురుష, స్త్రీ శంకువులు ఒకే చెట్టుపై ఉంటాయి. Cycas లో పురుష శంకువులు, స్థూల సిద్ధబీజ పత్రాలు వేరు వేరు చెట్లపై ఉంటాయి.
పరాగసంపర్కం, విత్తనం ఏర్పడటం
పరాగరేణువులు గాలి ప్రవాహాల ద్వారా అండాల ముఖద్వారానికి చేరతాయి.
పురుష సంయోగబీజాలను మోసుకెళ్లే పరాగ నాళం (pollen tube) స్త్రీబీజాశయాల వైపు పెరిగి, వాటిని స్త్రీబీజాశయ ముఖం దగ్గర విడుదల చేస్తుంది.
సంయుక్తబీజం పిండంగా, అండం విత్తనంగా మారుతుంది. విత్తనం ఏ ఫలంతోనూ కప్పబడి ఉండదు.
ముఖ్యాంశం: బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లలా కాకుండా, వివృత బీజాల పురుష, స్త్రీ సంయోగబీజదాలు స్వతంత్రంగా జీవించవు. అవి సిద్ధబీజదంపై ఉండే సిద్ధబీజాశయాల లోపలే ఉంటాయి.
ఉదాహరణలు: Cycas, Pinus, Ginkgo, Sequoia, Cedrus.
5.7 ఆవృత బీజాలు (Angiosperms) — సంక్షిప్తంగా
ఆవృత బీజాలలో పరాగరేణువులు, అండాలు పుష్పాలలో అభివృద్ధి చెందుతాయి, విత్తనాలు ఫలాల లోపల కప్పబడి ఉంటాయి.
మొక్కలలో అతి పెద్ద, అతి విస్తృతంగా వ్యాపించిన సమూహం; దాదాపు అన్ని ఆవాసాల్లో కనిపిస్తాయి.
పరిమాణం చాలా చిన్న Wolffia (ఒక డక్వీడ్) నుంచి 100 m కంటే ఎత్తు పెరిగే Eucalyptus వృక్షాల వరకు ఉంటుంది.
ఇవి మనకు ఆహారం, పశుగ్రాసం, ఇంధనం, ఔషధాలు, ఇంకా అనేక ఉత్పత్తులను ఇస్తాయి.
రెండు తరగతులుగా విభజిస్తారు: ద్విదళ బీజాలు (dicotyledons) (విత్తనంలో రెండు బీజదళాలు), ఏకదళ బీజాలు (monocotyledons) (ఒకే బీజదళం).
పుష్పం వివరాలు, ద్విఫలదీకరణ, విత్తన అభివృద్ధి తర్వాతి పుస్తకాల్లో వివరంగా ఉంటాయి.
| అంశం | శైవలాలు | బ్రయోఫైట్లు | టెరిడోఫైట్లు | వివృత బీజాలు | ఆవృత బీజాలు |
|---|---|---|---|---|---|
| ప్రధాన దశ | మారుతుంది (ఎక్కువగా సంయోగబీజదం) | సంయోగబీజదం (n) | సిద్ధబీజదం (2n) | సిద్ధబీజదం (2n) | సిద్ధబీజదం (2n) |
| నాళికా కణజాలం | ఉండదు | ఉండదు | ఉంటుంది | ఉంటుంది | ఉంటుంది |
| నిజమైన వేరు, కాండం, ఆకు | లేవు | లేవు | ఉన్నాయి | ఉన్నాయి | ఉన్నాయి |
| ఫలదీకరణకు నీరు అవసరమా | అవును | అవును | అవును | కాదు (పరాగ నాళం) | కాదు (పరాగ నాళం) |
| విత్తనాలు | లేవు | లేవు | లేవు | ఉన్నాయి, నగ్నంగా | ఉన్నాయి, ఫలం లోపల |
| ఉదాహరణలు | Spirogyra, Fucus | Marchantia, Funaria | Selaginella, Pteris | Cycas, Pinus | మామిడి, గోధుమ |
5.8 మొక్కల జీవిత చక్రాలు, సంతాన ఏకాంతరణం
మొక్కలలో ఏకస్థితిక, ద్వయస్థితిక కణాలు రెండూ సమవిభజన (mitosis) ద్వారా విభజించగలవు. కాబట్టి మొక్కలకు రెండు రకాల బహుకణయుత దేహాలు ఉండవచ్చు:
సంయోగబీజదం (ఏకస్థితికం, n): ఇది సమవిభజన ద్వారా సంయోగబీజాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
సిద్ధబీజదం (ద్వయస్థితికం, 2n): ఇది క్షయకణ విభజన ద్వారా ఏకస్థితిక సిద్ధబీజాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
ఈ రెండు సంతానాలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వస్తాయి. దీనిని సంతాన ఏకాంతరణం (alternation of generations) అంటారు. ఏ దశ ప్రధానంగా ఉంటుందనే విషయంలో మొక్కల మధ్య తేడా ఉంటుంది.
ఏకస్థితిక (Haplontic) జీవిత చక్రం
స్వతంత్రంగా జీవించే, కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే సంయోగబీజదం (n) ప్రధానం.
ఒకే ఒక ద్వయస్థితిక దశ ఏకకణ సంయుక్తబీజం. స్వతంత్రంగా జీవించే సిద్ధబీజదం ఉండదు.
క్షయకణ విభజన సంయుక్తబీజంలో జరుగుతుంది, దీనివల్ల ఏకస్థితిక సిద్ధబీజాలు ఏర్పడతాయి.
ఉదాహరణలు: Volvox, Spirogyra, Chlamydomonas లోని కొన్ని జాతులు.
ద్వయస్థితిక (Diplontic) జీవిత చక్రం
ద్వయస్థితిక సిద్ధబీజదం ప్రధానం; అది కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరుపుతుంది, స్వతంత్రంగా ఉంటుంది.
సంయోగబీజదం ఒకే కణానికి లేదా కొన్ని కణాలకు క్షీణించి ఉంటుంది.
ఉదాహరణలు: అన్ని విత్తన మొక్కలు (వివృత, ఆవృత బీజాలు), శైవలం Fucus.
ఏక-ద్వయస్థితిక (Haplo-diplontic) జీవిత చక్రం
రెండు దశలూ బహుకణయుతాలే, కానీ ఏది ప్రధానంగా ఉంటుందో మారుతుంది:
బ్రయోఫైట్లు: ప్రధాన, స్వతంత్ర, కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే దశ ఏకస్థితిక సంయోగబీజదం. స్వల్పకాలిక సిద్ధబీజదం ఆధారం, ఆహారం కోసం దానిపై పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా ఆధారపడుతుంది.
టెరిడోఫైట్లు: ప్రధాన, స్వతంత్ర, కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే, నాళికా కణజాలం ఉన్న దశ ద్వయస్థితిక సిద్ధబీజదం. ఇది స్వల్పకాలిక, స్వతంత్ర, బహుకణయుత సంయోగబీజదం (ప్రథమాంకురం) తో ఏకాంతరంగా వస్తుంది.
కొన్ని శైవలాల్లోనూ ఇది కనిపిస్తుంది: Ectocarpus, Polysiphonia, కెల్ప్లు.

ప్రతి చక్రంలో మందంగా ఉన్న "క్షయకణ విభజన" అనే పదాన్ని అనుసరించండి: అది సంయుక్తబీజంలో (ఏకస్థితికం), సిద్ధబీజదం తర్వాత (ద్వయస్థితికం), లేదా రెండు బహుకణయుత దశల మధ్య (ఏక-ద్వయస్థితికం) జరుగుతుంది.
| జీవిత చక్రం | ప్రధాన దశ | క్షయకణ విభజన ఎక్కడ జరుగుతుంది | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|---|
| ఏకస్థితిక | సంయోగబీజదం (n) | సంయుక్తబీజంలో (సంయుక్తబీజ క్షయకణ విభజన) | Volvox, Spirogyra, కొన్ని Chlamydomonas |
| ద్వయస్థితిక | సిద్ధబీజదం (2n) | సంయోగబీజాలను (Fucus) లేదా చిన్న సంయోగబీజదంగా మారే సిద్ధబీజాలను (విత్తన మొక్కలు) ఏర్పరుస్తుంది | వివృత బీజాలు, ఆవృత బీజాలు, Fucus |
| ఏక-ద్వయస్థితిక | రెండూ బహుకణయుతాలే | సిద్ధబీజదంలో సిద్ధబీజాలు ఏర్పడేటప్పుడు | బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లు, Ectocarpus, Polysiphonia, కెల్ప్లు |
సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: ఒక సముద్రపు నాచు (seaweed) నమూనా గోధుమ రంగులో ఉంది, మానిటాల్ను నిల్వ చేస్తుంది, దానికి హోల్డ్ఫాస్ట్, స్టైప్, ఫ్రాండ్ ఉన్నాయి. దాని తరగతిని, రెండు ఉదాహరణలను చెప్పండి. సాధన: Phaeophyceae (గోధుమ శైవలాలు). గోధుమ రంగు ఫ్యూకోజాంథిన్ వల్ల వస్తుంది. ఉదాహరణలు: Laminaria, Sargassum.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: పుణేలోని ఒక సూక్ష్మజీవశాస్త్ర ప్రయోగశాలలో అగార్ కొరత వచ్చింది. దానిని ఏ శైవలాల నుంచి, ఏ తరగతి నుంచి తీయవచ్చు? సాధన: Gelidium, Gracilaria నుంచి; ఇవి ఎర్ర శైవలాలు (Rhodophyceae).
సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఎర్ర శైవలాలు సముద్రంలో బాగా లోతుల్లో ఎలా జీవించగలవు? సాధన: వాటిలోని r-ఫైకోఎరిథ్రిన్ లోతు నీటికి చేరే నీలి-ఆకుపచ్చ కాంతిని గ్రహిస్తుంది. కాబట్టి కాంతి తక్కువగా చేరే చోట కూడా అవి కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరపగలవు.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: బ్రయోఫైట్లను వృక్ష రాజ్యపు ఉభయచరాలు అని ఎందుకు అంటారు? సాధన: అవి నేలపై పెరుగుతాయి, కానీ వాటి పురుష బీజాలు అండాన్ని చేరడానికి నీటిలో ఈదాలి. కాబట్టి కప్పలు సంతానోత్పత్తి కోసం నీటికి తిరిగి వెళ్లినట్లే, ఇవి లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి కోసం నీటిపై ఆధారపడతాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక Marchantia థాలస్పై లోపల ఆకుపచ్చని నిర్మాణాలున్న చిన్న కప్పులు ఉన్నాయి. వాటి పేరు, పాత్ర చెప్పండి. సాధన: అవి జెమ్మాలు ఉన్న జెమ్మా కప్పులు. జెమ్మాలు బహుకణయుత అలైంగిక మొగ్గలు; అవి విడిపోయి కొత్త థాలస్లుగా పెరుగుతాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: ఒక మాస్లో సిద్ధబీజం నుంచి సిద్ధబీజదం వరకు దశలను వరుసగా రాయండి. సాధన: సిద్ధబీజం → ప్రథమతంతువు (పాకే, తంతురూపం) → పార్శ్వ మొగ్గ నుంచి ఆకుల దశ → కొనలపై లైంగికావయవాలు → ఫలదీకరణ → సంయుక్తబీజం → సంయోగబీజదంపై సిద్ధబీజదం (పాదం, సీటా, గుళిక).
సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: Selaginella లోని విషమ సిద్ధబీజతను విత్తన స్వభావానికి పూర్వరూపం అని ఎందుకు అంటారు? సాధన: స్థూల సిద్ధబీజం నుంచి వచ్చిన స్త్రీ సంయోగబీజదం జనక మొక్కపైనే ఉంటుంది, పిండం దాని లోపలే అభివృద్ధి చెందడం మొదలవుతుంది. పిండం ఒక నిలుపుకున్న నిర్మాణం లోపల అభివృద్ధి చెందే విత్తనం వైపు ఇది మొదటి అడుగు.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.8: నేల ఉపరితలం దగ్గర ఉన్న Cycas వేర్లు పగడంలా కనిపిస్తాయి, లోపల నీలి-ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి. వివరించండి. సాధన: ఇవి పగడపు వేర్లు. వీటిలో నైట్రోజన్ను స్థిరీకరించే సయనోబ్యాక్టీరియా ఉంటాయి; అవే నీలి-ఆకుపచ్చ రంగును ఇస్తాయి, మొక్కకు నైట్రోజన్ను అందిస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.9: ఒక జీవికి ప్రధాన దేహం ఏకస్థితికం; దాని ఒకే ద్వయస్థితిక కణం సంయుక్తబీజం, అది క్షయకణ విభజన చెందుతుంది. రెండో జీవికి ప్రధాన దేహం ద్వయస్థితికం, సంయోగబీజదం కొన్ని కణాలే. ఈ జీవిత చక్రాల పేర్లు, ఒక్కోదానికి ఒక ఉదాహరణ చెప్పండి. సాధన: మొదటిది ఏకస్థితికం, Spirogyra లో లాగా. రెండోది ద్వయస్థితికం, మామిడి లేదా Pinus లో లాగా.
త్వరిత పునశ్చరణ
కృత్రిమ (లిన్నేయస్), సహజ (బెంథామ్, హుకర్), వంశపారంపర్య వ్యవస్థలు; సంఖ్యా, కణ, రసాయన వర్గీకరణ శాస్త్రాలు లోటును పూరిస్తాయి.
శైవలాలు: ఆకుపచ్చ (chl a, b; స్టార్చ్; 2–8 సమాన, శిఖర కశాభాలు), గోధుమ (chl a, c, ఫ్యూకోజాంథిన్; మానిటాల్, లామినారిన్; ఆల్జిన్; 2 అసమాన పార్శ్వ), ఎర్ర (chl a, d, ఫైకోఎరిథ్రిన్; ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్; కశాభాలు లేవు).
శైవల ఉత్పత్తులు: ఆల్జిన్ (గోధుమ), కేరజీన్ (ఎర్ర), అగార్ (Gelidium, Gracilaria), Chlorella ప్రోటీన్.
బ్రయోఫైట్లు: వృక్ష ఉభయచరాలు; ఏకస్థితిక సంయోగబీజదం ప్రధానం; సిద్ధబీజదం (పాదం, సీటా, గుళిక) దానిపై ఆధారపడుతుంది. లివర్వర్ట్లకు జెమ్మాలు; మాస్లకు ప్రథమతంతువు. Sphagnum నుంచి పీట్.
టెరిడోఫైట్లు: మొదటి నాళికా మొక్కలు; సిద్ధబీజదం ప్రధానం; ప్రథమాంకురం స్వతంత్రంగా జీవిస్తుంది; Selaginella, Salvinia విషమ సిద్ధబీజాలు. తరగతులు: Psilopsida, Lycopsida, Sphenopsida, Pteropsida.
వివృత బీజాలు: నగ్న విత్తనాలు, శంకువులు, పరాగరేణువు = క్షీణించిన పురుష సంయోగబీజదం, సంయోగబీజదాలు స్వతంత్రంగా జీవించవు. Pinus మైకోరైజా; Cycas పగడపు వేర్లు.
ఆవృత బీజాలు: పుష్పాలు, ఫలాల్లో విత్తనాలు; Wolffia నుంచి Eucalyptus వరకు; ద్విదళ, ఏకదళ బీజాలు.
ఏకస్థితికం (Volvox, Spirogyra), ద్వయస్థితికం (విత్తన మొక్కలు, Fucus), ఏక-ద్వయస్థితికం (బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లు, Ectocarpus, Polysiphonia, కెల్ప్లు).
NEET లో సాధారణ తప్పులు
Fucus శైవలమే కానీ ద్వయస్థితికం. Ectocarpus, Polysiphonia, కెల్ప్లు ఏక-ద్వయస్థితికాలు. అన్ని శైవలాలనూ ఏకస్థితికాలు అనుకోకండి.
మానిటాల్, లామినారిన్ గోధుమ శైవలాలవి; ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ ఎర్ర శైవలాలది. పైరినాయిడ్లు ఆకుపచ్చ శైవలాల్లో ఉంటాయి.
ఎర్ర శైవలాలకు ఏ దశలోనూ కశాభాలు ఉండవు.
బ్రయోఫైట్లలో సంయోగబీజదం ప్రధానం; టెరిడోఫైట్లలో సిద్ధబీజదం ప్రధానం. రెండూ ఏక-ద్వయస్థితికాలే.
Pinus లో పురుష, స్త్రీ శంకువులు ఒకే చెట్టుపై; Cycas లో వేరు వేరు చెట్లపై.
విషమ సిద్ధబీజత (Selaginella, Salvinia) విత్తనానికి పూర్వరూపం మాత్రమే, విత్తనం కాదు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. ఎర్ర శైవలాల నిల్వ ఆహారం (a) ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ (b) మానిటాల్ (c) నిజమైన స్టార్చ్ (d) లామినారిన్
2. ఫ్యూకోజాంథిన్ దేని ప్రత్యేక వర్ణకం? (a) Chlorophyceae (b) Rhodophyceae (c) Phaeophyceae (d) సయనోబ్యాక్టీరియా
3. అగార్ను దీని నుంచి పొందుతారు? (a) Laminaria, Sargassum (b) Gelidium, Gracilaria (c) Volvox, Ulothrix (d) Chlorella, Spirogyra
4. వృక్ష రాజ్యపు ఉభయచరాలు (a) శైవలాలు (b) టెరిడోఫైట్లు (c) వివృత బీజాలు (d) బ్రయోఫైట్లు
5. నాళికా కణజాలం ఉన్న మొదటి భూ మొక్కలు (a) బ్రయోఫైట్లు (b) వివృత బీజాలు (c) టెరిడోఫైట్లు (d) శైవలాలు
6. జెమ్మాలను ఉత్పత్తి చేసేది (a) Funaria (b) Marchantia (c) Selaginella (d) Cycas
7. పీట్ దీని నుంచి లభిస్తుంది? (a) Sphagnum (b) Polytrichum (c) Marchantia (d) Equisetum
8. పగడపు వేర్లు దేనిలో ఉంటాయి? (a) Pinus (b) Sequoia (c) Ginkgo (d) Cycas
9. బ్రయోఫైట్ ప్రధాన మొక్క దేహం (a) ద్వయస్థితిక సిద్ధబీజదం (b) ఏకస్థితిక సంయోగబీజదం (c) త్రయస్థితిక అంకురచ్ఛదం (d) డైకారియోటిక్ కవకజాలం
10. అంతరిక్ష యాత్రికులు ఆహార అనుబంధంగా వాడే ప్రోటీన్ సమృద్ధ శైవలం (a) Porphyra (b) Fucus (c) Chlorella (d) Ectocarpus
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. కాలమ్ I ని కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. పైరినాయిడ్లు B. ఆల్జిన్ C. r-ఫైకోఎరిథ్రిన్ D. అగార్
కాలమ్ II: i. Gelidium ii. గోధుమ శైవలాల కవచం బయటి పూత iii. ఆకుపచ్చ శైవలాల్లో ప్రోటీన్, స్టార్చ్ నిల్వ iv. ఎర్ర శైవలాల ఎరుపు రంగు
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (d) A-iii, B-ii, C-iv, D-i
12. గోధుమ శైవలాల కశాభాలు (a) రెండు, అసమాన, పార్శ్వ (b) 2 నుంచి 8, సమాన, శిఖర (c) ఉండవు (d) ఒకటి, శిఖర
13. ఏ టెరిడోఫైట్ జత విషమ సిద్ధబీజత చూపుతుంది? (a) Dryopteris, Pteris (b) Selaginella, Salvinia (c) Equisetum, Adiantum (d) Psilotum, Lycopodium
14. మాస్ సిద్ధబీజదంలో ఉండేవి (a) ప్రథమతంతువు, ఆకుల అక్షం (b) హోల్డ్ఫాస్ట్, స్టైప్, ఫ్రాండ్ (c) పాదం, సీటా, గుళిక (d) మూలాభాలు, కాండం, ఆకు
15. Equisetum ఏ తరగతికి చెందుతుంది? (a) Sphenopsida (b) Lycopsida (c) Psilopsida (d) Pteropsida
16. వివృత బీజాలలో పరాగరేణువు (a) స్థూల సిద్ధబీజం (b) స్త్రీ సంయోగబీజదం (c) సిద్ధబీజదం (d) క్షీణించిన పురుష సంయోగబీజదం
17. ఏకస్థితిక జీవిత చక్రం దేనిలో కనిపిస్తుంది? (a) Fucus (b) Spirogyra (c) Pinus (d) Funaria
18. కోనిఫర్లు నీటి నష్టాన్ని తగ్గించేది (a) అనేక పత్రరంధ్రాలున్న వెడల్పాటి ఆకుల ద్వారా (b) పలుచని అవభాసిని ద్వారా (c) సూది ఆకారపు ఆకులు, మందమైన అవభాసిని, లోతైన పత్రరంధ్రాల ద్వారా (d) వేర్లు లేకపోవడం ద్వారా
19. పుష్పించే మొక్కలకు సహజ వర్గీకరణ వ్యవస్థను ఇచ్చినవారు (a) బెంథామ్, హుకర్ (b) లిన్నేయస్ (c) విట్టేకర్ (d) అరిస్టాటిల్
20. రసాయన వర్గీకరణ శాస్త్రం మొక్కలను దేని ఆధారంగా వర్గీకరిస్తుంది? (a) క్రోమోజోమ్ సంఖ్య (b) లక్షణాలకు సంఖ్యలు, సంకేతాలు (c) శిలాజాలు (d) రసాయన పదార్థాలు
21. ఏ మొక్కలో పురుష శంకువులు, స్థూల సిద్ధబీజ పత్రాలు వేరు వేరు చెట్లపై ఉంటాయి? (a) Pinus (b) Cedrus (c) Cycas (d) Sequoia
22. ప్రథమతంతువు దేని దశ? (a) లివర్వర్ట్ సిద్ధబీజదం (b) మాస్ సంయోగబీజదం (c) ఫెర్న్ ప్రథమాంకురం (d) వివృత బీజ అండం
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఏ శైవలం ద్వయస్థితిక జీవిత చక్రాన్ని చూపుతుంది? (a) Fucus (b) Volvox (c) Polysiphonia (d) Ectocarpus
24. వివృత బీజాల గురించి తప్పు వాక్యం ఏది? (a) అండాలు అండాశయంలో కప్పబడి ఉండవు (b) అవి విషమ సిద్ధబీజ మొక్కలు (c) పరాగరేణువులు గాలి ప్రవాహాల ద్వారా చేరతాయి (d) వాటి సంయోగబీజదాలు స్వతంత్రంగా జీవిస్తాయి
25. మొక్కల సమూహాలలో టెరిడోఫైట్లలోనే మొదటిసారిగా కనిపించే లక్షణం ఏది? (a) విత్తనం (b) నాళికా కణజాలం (c) పుష్పం (d) పరాగ నాళం
26. గోధుమ శైవలాల కణకవచం దేనితో నిర్మితమైంది? (a) సెల్యులోజ్, పెక్టిన్, పాలీసల్ఫేట్ ఎస్టర్లు (b) పెక్టోజ్ మాత్రమే (c) బయట ఆల్జిన్ పూతతో సెల్యులోజ్ (d) కైటిన్
27. టెరిడోఫైట్ సంయోగబీజదం (ప్రథమాంకురం) (a) చిన్నది, బహుకణయుతం, స్వతంత్రంగా జీవించేది, చాలావరకు కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపేది (b) పూర్తిగా సిద్ధబీజదంపై ఆధారపడేది (c) ప్రధాన దశ (d) ద్వయస్థితికం
28. తప్పుగా జతపరచిన జత ఏది? (a) Chlorophyceae – స్టార్చ్ (b) Rhodophyceae – ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ (c) Phaeophyceae – లామినారిన్ (d) Chlorophyceae – మానిటాల్
29. ప్రతిపాదన (A): ఎర్ర శైవలాలు సముద్రంలో బాగా లోతుల్లో పెరగగలవు.
కారణం (R): ఎర్ర శైవలాలలో క్లోరోఫిల్ ఉండదు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: బ్రయోఫైట్లలో సిద్ధబీజదం సంయోగబీజదంపై ఆధారపడుతుంది.
వాక్యం II: టెరిడోఫైట్లలో సిద్ధబీజదం ప్రధాన దశ.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | a | ఎర్ర శైవలాలు ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ను నిల్వ చేస్తాయి |
| 2 | c | ఫ్యూకోజాంథిన్ గోధుమ శైవలాలకు రంగునిస్తుంది |
| 3 | b | అగార్ ఈ ఎర్ర శైవలాల నుంచి వస్తుంది |
| 4 | d | బ్రయోఫైట్లకు ఫలదీకరణకు నీరు కావాలి |
| 5 | c | దారువు, పోషక కణజాలం మొదట టెరిడోఫైట్లలోనే |
| 6 | b | Marchantia జెమ్మా కప్పులను ఏర్పరుస్తుంది |
| 7 | a | Sphagnum నుంచి పీట్ ఏర్పడుతుంది |
| 8 | d | Cycas పగడపు వేర్లలో సయనోబ్యాక్టీరియా |
| 9 | b | సంయోగబీజదం (n) ప్రధానం |
| 10 | c | Chlorella ప్రోటీన్ సమృద్ధం |
| 11 | d | పైరినాయిడ్-ఆకుపచ్చ, ఆల్జిన్-గోధుమ, ఫైకోఎరిథ్రిన్-ఎరుపు రంగు, అగార్-Gelidium |
| 12 | a | రెండు అసమాన పార్శ్వ కశాభాలు |
| 13 | b | ఈ రెండూ స్థూల, సూక్ష్మ సిద్ధబీజాలను ఏర్పరుస్తాయి |
| 14 | c | పాదం, సీటా, గుళిక |
| 15 | a | హార్స్టెయిల్లు Sphenopsida |
| 16 | d | పరాగరేణువు = కొన్ని కణాల పురుష సంయోగబీజదం |
| 17 | b | సంయుక్తబీజంలో క్షయకణ విభజన; సంయోగబీజదం ప్రధానం |
| 18 | c | తక్కువ ఉపరితలం, మైనపు పూత, రక్షిత పత్రరంధ్రాలు |
| 19 | a | బెంథామ్, హుకర్ |
| 20 | d | రసాయన = రసాయన పదార్థాలు |
| 21 | c | Cycas లో పురుష, స్త్రీ మొక్కలు వేరు (dioecious) |
| 22 | b | ప్రథమతంతువు మాస్ సంయోగబీజదంలో మొదటి దశ |
| 23 | a | Fucus ద్వయస్థితికం |
| 24 | d | సంయోగబీజదాలు సిద్ధబీజాశయాల లోపలే ఉంటాయి |
| 25 | b | విత్తనాలు, పుష్పాలు, పరాగ నాళాలు తర్వాత వచ్చాయి |
| 26 | c | సెల్యులోజ్ పై ఆల్జిన్ |
| 27 | a | ప్రథమాంకురం చిన్నది, స్వతంత్రమైనది |
| 28 | d | మానిటాల్ గోధుమ శైవలాల్లో ఉంటుంది |
| 29 | c | వాటిలో క్లోరోఫిల్ a, d ఉంటాయి; ఫైకోఎరిథ్రిన్ లోతులో పెరగడానికి సహాయపడుతుంది |
| 30 | a | రెండూ సరైనవి |
అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక్క పేజీ సారాంశం
వర్గీకరణ వ్యవస్థలు: కృత్రిమ (లిన్నేయస్; కేసరావళి వంటి కొన్ని లక్షణాలు), సహజ (బెంథామ్, హుకర్; అంతర్నిర్మాణం, పిండోత్పత్తి శాస్త్రం సహా అనేక లక్షణాలు), వంశపారంపర్య (పరిణామ సంబంధాలు).
సంఖ్యా వర్గీకరణ శాస్త్రం కంప్యూటర్లను వాడి, ప్రతి లక్షణానికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది; కణ వర్గీకరణ శాస్త్రం క్రోమోజోమ్లను, రసాయన వర్గీకరణ శాస్త్రం రసాయన పదార్థాలను వాడుతాయి.
శైవలాలు: సరళమైన, క్లోరోఫిల్ ఉన్న, ఎక్కువగా జలచర థాలస్ మొక్కలు. లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి సమసంయోగం, అసమసంయోగం లేదా అండసంయోగం కావచ్చు.
భూమిపై మొత్తం CO₂ లో సుమారు సగాన్ని శైవలాలే స్థిరీకరిస్తాయి. అగార్ Gelidium, Gracilaria (ఎర్ర) నుంచి, ఆల్జిన్ గోధుమ శైవలాల నుంచి, కేరజీన్ ఎర్ర శైవలాల నుంచి వస్తాయి; Chlorella అంతరిక్ష యాత్రికులకు ప్రోటీన్ సమృద్ధ ఆహారం.
బ్రయోఫైట్లు వృక్ష రాజ్యపు ఉభయచరాలు: ప్రధాన మొక్క ఏకస్థితిక సంయోగబీజదం; సిద్ధబీజదం (పాదం, సీటా, గుళిక) దానికి అతుక్కుని ఉంటుంది.
లివర్వర్ట్లు (Marchantia, Riccia) జెమ్మా కప్పుల్లోని జెమ్మాల ద్వారా వ్యాపిస్తాయి; మాస్లు (Funaria, Polytrichum, Sphagnum) ప్రథమతంతువు, ఆకుల దశల గుండా వెళతాయి.
టెరిడోఫైట్లు దారువు, పోషక కణజాలం ఉన్న మొదటి భూ మొక్కలు; ప్రధాన మొక్క సిద్ధబీజదం; సిద్ధబీజాలు చిన్న, స్వతంత్ర ప్రథమాంకురంగా పెరుగుతాయి; దానికి ఫలదీకరణకు నీరు కావాలి.
చాలా టెరిడోఫైట్లు సమ సిద్ధబీజాలు; Selaginella, Salvinia విషమ సిద్ధబీజాలు — విత్తన స్వభావం వైపు ఒక అడుగు.
వివృత బీజాలలో అండాలు నగ్నంగా ఉంటాయి; అన్నీ విషమ సిద్ధబీజాలే; Cycas పగడపు వేర్లలో నైట్రోజన్ స్థిరీకరించే సయనోబ్యాక్టీరియా; Pinus వేర్లలో మైకోరైజా; Sequoia అత్యంత పొడవైన వృక్షాల్లో ఒకటి.
వివృత బీజాలలో అంకురచ్ఛదం (endosperm) ఏకస్థితిక స్త్రీ సంయోగబీజదమే.
ఆవృత బీజాలలో విత్తనాలు ఫలాల లోపల ఉంటాయి; చిన్న Wolffia నుంచి 100 m కంటే ఎత్తైన Eucalyptus వరకు ఉంటాయి.
పిండకోశం (embryo sac) లో 7 కణాలు, 8 కేంద్రకాలు ఉంటాయి: అండ సమూహం (అండం + 2 సినర్జిడ్లు), 3 ప్రతిపాద కణాలు (antipodals), 2 ధ్రువ కేంద్రకాలు ఉన్న కేంద్ర కణం.
ద్విఫలదీకరణ: పురుష సంయోగబీజం + అండం = సంయుక్తబీజం (2n); పురుష సంయోగబీజం + 2 ధ్రువ కేంద్రకాలు = ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం (3n).
జీవిత చక్రాలు: ఏకస్థితికం (Volvox, Spirogyra, కొన్ని Chlamydomonas), ద్వయస్థితికం (విత్తన మొక్కలు, Fucus), ఏక-ద్వయస్థితికం (బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లు, Ectocarpus, Polysiphonia, కెల్ప్లు).
తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన పట్టిక
| శైవల తరగతి | వర్ణకాలు | నిల్వ ఆహారం | కణకవచం | కశాభాలు | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|---|---|---|
| Chlorophyceae (ఆకుపచ్చ) | Chl a, b | స్టార్చ్, నూనె | సెల్యులోజ్ (లోపల), పెక్టోజ్ (బయట) | 2–8, సమాన, శిఖర | Chlamydomonas, Volvox, Ulothrix, Spirogyra, Chara |
| Phaeophyceae (గోధుమ) | Chl a, c, ఫ్యూకోజాంథిన్ | మానిటాల్, లామినారిన్ | ఆల్జిన్తో సెల్యులోజ్ | 2, అసమాన, పార్శ్వ | Ectocarpus, Dictyota, Laminaria, Sargassum, Fucus |
| Rhodophyceae (ఎర్ర) | Chl a, d, ఫైకోఎరిథ్రిన్ | ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ | సెల్యులోజ్, పెక్టిన్, పాలీసల్ఫేట్ ఎస్టర్లు | ఉండవు | Polysiphonia, Porphyra, Gracilaria, Gelidium |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Green A-B, Brown A-C, Red A-D": ఆకుపచ్చ (Green) లో క్లోరోఫిల్ a తో b, గోధుమ (Brown) లో a తో c, ఎర్ర (Red) లో a తో d — పట్టికలో కిందకి వెళ్లే కొద్దీ అక్షర క్రమంలో.
"Please Like Sharma's Pakoras": P — Psilopsida (Psilotum), L — Lycopsida (Selaginella, Lycopodium), S — Sphenopsida (Equisetum), P — Pteropsida (Dryopteris, Pteris, Adiantum).
"7 గదులు, 8 మంది": పిండకోశంలో 7 కణాలు, 8 కేంద్రకాలు, ఎందుకంటే మధ్య గదిలో (కేంద్ర కణం) ఇద్దరు ఉంటారు.
"Gel from Gelidium": అగార్ (ఒక జెల్) ఎర్ర శైవలాలైన Gelidium, Gracilaria నుంచి వస్తుంది.
"Sel, Sal ముందుకు దూకాయి": Selaginella, Salvinia విషమ సిద్ధబీజాలు, విత్తనాల వైపు సాగుతున్నాయి.
భావనల అనుసంధానం
పిండకోశం, ద్విఫలదీకరణ పుస్తకం 6 (ప్రత్యుత్పత్తి) లో లోతుగా ఉంటాయి.
ఆవృత బీజాల వేరు, కాండం, ఆకు, పుష్ప స్వరూపశాస్త్రం పుస్తకం 2 (మొక్కలు, జంతువులలో నిర్మాణాత్మక వ్యవస్థీకరణ) లో ఉంది.
క్లోరోఫిల్ a, b, c, d, సహాయక వర్ణకాలు — పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మ శాస్త్రం) లోని కిరణజన్య సంయోగక్రియతో అనుసంధానం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)
31. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. Chlorophyceae B. Phaeophyceae C. Rhodophyceae D. Chlorella
జాబితా II: i. ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ ii. అంతరిక్ష యాత్రికులకు ప్రోటీన్ సమృద్ధ ఆహారం iii. స్టార్చ్, క్లోరోఫిల్ a, b iv. లామినారిన్ లేదా మానిటాల్, ఫ్యూకోజాంథిన్
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
32. మొక్కను (జాబితా I) దాని లక్షణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: A. Marchantia B. Salvinia C. Cycas D. Sphagnum
జాబితా II: i. ఇంధనంగా వాడే పీట్ ii. సయనోబ్యాక్టీరియా ఉన్న పగడపు వేర్లు iii. జెమ్మా కప్పులు iv. విషమ సిద్ధబీజ జల ఫెర్న్
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i
33. మొక్కల సమూహాన్ని (జాబితా I) దాని లక్షణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: A. బ్రయోఫైట్లు B. టెరిడోఫైట్లు C. వివృత బీజాలు D. ఆవృత బీజాలు
జాబితా II: i. ఫలంలో కప్పబడిన విత్తనాలు ii. నగ్న అండాలు iii. దారువు, పోషక కణజాలం ఉన్న మొదటి భూ మొక్కలు iv. సంయోగబీజదం ప్రధానం, సిద్ధబీజదం దానిపై ఆధారం
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-iv, B-iii, C-i, D-ii
34. టెరిడోఫైట్ తరగతిని (జాబితా I) దాని ఉదాహరణతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: A. Psilopsida B. Lycopsida C. Sphenopsida D. Pteropsida
జాబితా II: i. Equisetum ii. Psilotum iii. Dryopteris iv. Selaginella
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
35. బ్రయోఫైట్ల గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ప్రధాన మొక్క దేహం ఏకస్థితిక సంయోగబీజదం.
B. పురుష బీజాలకు రెండు కశాభాలు ఉంటాయి.
C. సిద్ధబీజదం సంయోగబీజదంపై ఆధారపడకుండా స్వతంత్రంగా జీవిస్తుంది.
D. ఫలదీకరణకు నీరు అవసరం.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
36. వివృత బీజాల గురించి సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. అండాలు అండాశయ కవచంతో కప్పబడి ఉండవు.
B. Cycas లో నైట్రోజన్ స్థిరీకరించే సయనోబ్యాక్టీరియా ఉన్న పగడపు వేర్లు ఉంటాయి.
C. వివృత బీజాలు సమ సిద్ధబీజ మొక్కలు.
D. Pinus వేర్లు శిలీంధ్రాలతో మైకోరైజాను ఏర్పరుస్తాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే
37. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఆకుపచ్చ శైవలాలకు 2–8 సమాన, శిఖర కశాభాలు ఉంటాయి.
B. గోధుమ శైవలాలకు రెండు అసమాన, పార్శ్వ కశాభాలు ఉంటాయి.
C. ఎర్ర శైవలాలకు కశాభాలు ఉండవు.
D. ఆల్జిన్ ఎర్ర శైవలాల నుంచి లభిస్తుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
38. సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. లిన్నేయస్ కృత్రిమ వ్యవస్థ కేసరావళి వంటి కొన్ని లక్షణాలను మాత్రమే వాడింది.
B. సంఖ్యా వర్గీకరణ శాస్త్రం ప్రతి లక్షణానికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఇచ్చి, కంప్యూటర్లను వాడుతుంది.
C. కణ వర్గీకరణ శాస్త్రం మొక్కల రసాయన పదార్థాలపై ఆధారపడింది.
D. సహజ వ్యవస్థలు బాహ్య లక్షణాలతో పాటు అంతర్నిర్మాణం, పిండోత్పత్తి శాస్త్రం, వృక్ష రసాయన శాస్త్రాలను వాడతాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) B, C మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే
39. ఒక పోలిక పట్టిక ఇలా చెపుతుంది: ఆకుపచ్చ శైవలాలు — క్లోరోఫిల్ a, b; గోధుమ శైవలాలు — క్లోరోఫిల్ a, c తో ఫ్యూకోజాంథిన్; ఎర్ర శైవలాలు — క్లోరోఫిల్ a, d తో ఫైకోఎరిథ్రిన్. ఒక కొత్త నమూనాలో క్లోరోఫిల్ a, d, ఫైకోఎరిథ్రిన్, ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ ఉన్నాయి, కశాభాలు లేవు. అది ఎక్కువగా (a) Porphyra (b) Fucus (c) Spirogyra (d) Chara
40. పరిపక్వ పిండకోశం గుర్తుల చిత్రంలో అండద్వారం (micropylar) వైపు 3 కణాలు, చాలజా (chalazal) వైపు 3 కణాలు, 2 కేంద్రకాలు ఉన్న ఒక పెద్ద కేంద్ర కణం ఉన్నాయి. ఎన్ని కణాలు, ఎన్ని కేంద్రకాలు ఉన్నాయి? (a) 8 కణాలు, 8 కేంద్రకాలు (b) 7 కణాలు, 7 కేంద్రకాలు (c) 8 కణాలు, 7 కేంద్రకాలు (d) 7 కణాలు, 8 కేంద్రకాలు
41. ఒక జీవిత చక్ర చిత్రంలో సంయోగబీజాలను ఏర్పరిచే స్వతంత్ర, బహుకణయుత ఏకస్థితిక దేహం ఉంది. సంయుక్తబీజం ఒక్కటే ద్వయస్థితిక కణం; అది వెంటనే క్షయకణ విభజన చెంది ఏకస్థితిక సిద్ధబీజాలను ఇస్తుంది. ఈ విధానం, ఉదాహరణ (a) ద్వయస్థితికం, Fucus (b) ఏకస్థితికం, Spirogyra (c) ఏక-ద్వయస్థితికం, Polysiphonia (d) ఏకస్థితికం, Pinus
Q42–43 కు పేరా. కేరళలో వర్షాకాలం తర్వాత ఒక విద్యార్థి తడి గోడపై ఆకులున్న చిన్న ఆకుపచ్చ మొక్కను చూశాడు. దాని కొన నుంచి ఒక సన్నని కాడ పైకి వచ్చి ఒక గుళికతో ముగుస్తుంది. దగ్గరలో నీడలో పెద్ద, చీలిన ఆకులున్న ఒక ఫెర్న్ ఉంది; ఆ ఆకుల కింది వైపు సిద్ధబీజాశయాల గోధుమ మచ్చలు ఉన్నాయి.
42. ఆకుల మొక్కపై ఉన్న కాడ, గుళిక (a) సంయోగబీజదానికి అతుక్కున్న ద్వయస్థితిక సిద్ధబీజదం (b) ఏకస్థితిక సంయోగబీజదంలో భాగం (c) స్వతంత్ర సిద్ధబీజదం (d) జెమ్మా కప్పు
43. ఫెర్న్ సిద్ధబీజాలు దేనిగా మొలకెత్తుతాయి? (a) ప్రథమతంతువు (b) ఆకులున్న మాస్ (c) ఫలదీకరణకు నీరు అవసరమైన ప్రథమాంకురం (d) పిండకోశం
44. ఒక ఆవృత బీజ ఆకు కణంలో 24 క్రోమోజోమ్లు ఉన్నాయి. దాని ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకంలో ఎన్ని క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి? (a) 12 (b) 24 (c) 48 (d) 36
45. Selaginella, వివృత బీజాలకు ఉమ్మడిగా ఉండి Funaria కు లేని లక్షణం ఏది? (a) ప్రధాన సంయోగబీజదం (b) విత్తనాలు (c) విషమ సిద్ధబీజత (d) నాళికా కణజాలం లేకపోవడం
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | b | ఆకుపచ్చ — స్టార్చ్, గోధుమ — లామినారిన్, ఫ్యూకోజాంథిన్, ఎర్ర — ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్, Chlorella — అంతరిక్ష ఆహారం |
| 32 | d | Marchantia జెమ్మా కప్పులు, Salvinia విషమ సిద్ధబీజం, Cycas పగడపు వేర్లు, Sphagnum పీట్ |
| 33 | a | బ్రయోఫైట్ సంయోగబీజదం ప్రధానం, టెరిడోఫైట్ మొదటి నాళికా మొక్క, వివృత బీజం నగ్న అండాలు, ఆవృత బీజం ఫలం |
| 34 | d | వరుసగా Psilotum, Selaginella, Equisetum, Dryopteris |
| 35 | c | బ్రయోఫైట్ సిద్ధబీజదం సంయోగబీజదానికి అతుక్కుని దానిపై ఆధారపడుతుంది |
| 36 | d | అన్ని వివృత బీజాలూ విషమ సిద్ధబీజాలే |
| 37 | c | ఆల్జిన్ గోధుమ శైవలాల నుంచి వస్తుంది |
| 38 | b | కణ వర్గీకరణ శాస్త్రం క్రోమోజోమ్ సంఖ్య, నిర్మాణం, ప్రవర్తనను వాడుతుంది |
| 39 | a | క్లోరోఫిల్ d, ఫైకోఎరిథ్రిన్, ఫ్లోరిడియన్ స్టార్చ్ = ఎర్ర శైవలం; Porphyra ఎర్ర శైవలం |
| 40 | d | 3 + 3 + 1 = 7 కణాలు; కేంద్ర కణంలో 2 కేంద్రకాలు, కాబట్టి 8 కేంద్రకాలు |
| 41 | b | సంయుక్తబీజం మాత్రమే ద్వయస్థితికం = ఏకస్థితికం, Spirogyra లో లాగా |
| 42 | a | మాస్ సిద్ధబీజదం (పాదం, సీటా, గుళిక) 2n, అతుక్కుని ఉంటుంది |
| 43 | c | ఫెర్న్ సిద్ధబీజాలు సంయోగబీజదమైన ప్రథమాంకురాన్ని ఇస్తాయి |
| 44 | d | 2n = 24, కాబట్టి n = 12, PEN = 3n = 36 |
| 45 | c | Funaria సమ సిద్ధబీజం; Selaginella, అన్ని వివృత బీజాలూ విషమ సిద్ధబీజాలు |