అధ్యాయం 2: శరీర ద్రవాలు మరియు రక్తం (Body Fluids and Blood)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
ప్లాస్మాలో ఏముంటాయి, ప్రతి ప్లాస్మా ప్రోటీన్ ఏమి చేస్తుంది.
రక్తంలోని ఆకార మూలకాలు, వాటి సంఖ్య, జీవితకాలం, విధులు.
ABO మరియు Rh రక్త వర్గాలు, ఎవరు ఎవరికి రక్తం ఇవ్వగలరు.
ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్, దానిని ఎలా నివారిస్తారు.
రక్తం గడ్డకట్టడంలోని దశలు, కాల్షియం పాత్ర.
కణజాల ద్రవం, శోషరసం; శోషరసం రక్తం నుంచి ఎలా భిన్నంగా ఉంటుంది.
2.1 శరీర ద్రవాలు: అవి ఎందుకు అవసరం
ప్రతి కణానికి ఆహారం, O₂, వ్యర్థాలను వదిలించుకునే మార్గం అవసరం. స్పంజికలు, సీలెంటరేట్ల వంటి సరళ జంతువులు తమ చుట్టూ ఉన్న నీటిని వాడతాయి; ఆ నీరు వాటి శరీర కుహరాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. పెద్ద జంతువులు శరీరం లోపలి ప్రత్యేక ద్రవాలను వాడతాయి.
మానవులలో ఈ ద్రవాలు రక్తం (Blood) మరియు శోషరసం (Lymph). ఉన్నత జీవులలో అతి సాధారణమైన శరీర ద్రవం రక్తం.
2.2 రక్త సంఘటనం (Composition of blood)
రక్తం ఒక ప్రత్యేక సంయోజక కణజాలం (Connective tissue). దీనిలో ప్లాస్మా (Plasma) అనే ద్రవ మాతృక, అందులో తేలుతూ ఆకార మూలకాలు (Formed elements) ఉంటాయి.
| అంశం | రక్తంలో వాటా |
|---|---|
| ప్లాస్మా | సుమారు 55% |
| ఆకార మూలకాలు (RBC, WBC, రక్తఫలకికలు) | సుమారు 45% |
ప్లాస్మా గడ్డి రంగులో (లేత పసుపు) ఉండే జిగటైన ద్రవం.
నీరు: 90 నుండి 92%.
ప్రోటీన్లు: 6 నుండి 8%.
Na⁺, Ca²⁺, Mg²⁺, HCO₃⁻, Cl⁻ వంటి ఖనిజాలు కొద్ది పరిమాణంలో.
గ్లూకోజ్, అమైనో ఆమ్లాలు, లిపిడ్లు; ఇవి ఎప్పుడూ రవాణాలో ఉంటాయి.
| ప్లాస్మా ప్రోటీన్ | ప్రధాన విధి |
|---|---|
| ఫైబ్రినోజెన్ (Fibrinogen) | రక్తం గడ్డకట్టడం (సంక్షాయం, Coagulation) |
| గ్లోబులిన్లు (Globulins) | శరీర రక్షణ వ్యవస్థలు |
| ఆల్బుమిన్లు (Albumins) | ద్రవాభిసరణ సమతుల్యత (Osmotic balance) |
ప్లాస్మాలో రక్తం గడ్డకట్టే కారకాలు నిష్క్రియ రూపంలో ఉంటాయి. ఈ కారకాలు లేని ప్లాస్మాను సీరమ్ (serum) అంటారు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: ఒక ప్రయోగశాల 10 mL రక్తాన్ని సెంట్రిఫ్యూజ్లో వేరు చేసింది. అందులో సుమారు ఎంత ప్లాస్మా, ఆ ప్లాస్మాలో సుమారు ఎంత నీరు ఉంటాయి?
సాధన: ప్లాస్మా సుమారు 55%, అంటే సుమారు 5.5 mL. ప్లాస్మాలో నీరు 90 నుండి 92%, కాబట్టి సుమారు 0.9 × 5.5 = 4.95 mL, అంటే దాదాపు 5 mL.
2.3 ఆకార మూలకాలు (Formed elements)
ఆకార మూలకాలు అంటే ఎరిత్రోసైట్లు (RBC), ల్యూకోసైట్లు (WBC), రక్తఫలకికలు (Platelets). ఇవన్నీ కలిసి రక్తంలో సుమారు 45%.
ఎరిత్రోసైట్లు (RBC, ఎర్ర రక్త కణాలు)
రక్తంలో అతి ఎక్కువగా ఉండే కణాలు: ఆరోగ్యవంతుడైన వయోజన పురుషుడిలో mm³ కు 5 నుండి 5.5 మిలియన్లు.
వయోజనులలో ఎర్ర ఎముక మజ్జ (Red bone marrow) లో ఏర్పడతాయి.
చాలా క్షీరదాలలో RBC లకు కేంద్రకం ఉండదు. అవి ద్విపుటాకారం (Biconcave) లో ఉంటాయి.
వీటిలో ఇనుము కలిగిన ఎర్రని సంక్లిష్ట ప్రోటీన్ హీమోగ్లోబిన్ ఉంటుంది. ఆరోగ్యవంతుడికి ప్రతి 100 mL రక్తంలో 12 నుండి 16 g హీమోగ్లోబిన్ ఉంటుంది.
హీమోగ్లోబిన్ శ్వాస వాయువులను రవాణా చేస్తుంది.
సగటు జీవితకాలం: 120 రోజులు. పాత RBC లు ప్లీహం (Spleen) లో నశిస్తాయి; అందుకే ప్లీహాన్ని RBC ల స్మశానం అంటారు.
ల్యూకోసైట్లు (WBC, తెల్ల రక్త కణాలు)
హీమోగ్లోబిన్ లేనందున రంగులేనివి. వీటికి కేంద్రకం ఉంటుంది.
సంఖ్య తక్కువ: mm³ కు 6000 నుండి 8000.
సాధారణంగా తక్కువ కాలం బతుకుతాయి.
రెండు ప్రధాన సమూహాలు: కణికాయుత కణాలు (Granulocytes – న్యూట్రోఫిల్స్, ఇసినోఫిల్స్, బేసోఫిల్స్) మరియు కణికారహిత కణాలు (Agranulocytes – లింఫోసైట్లు, మోనోసైట్లు).
| WBC రకం | సమూహం | మొత్తం WBC లలో వాటా | ప్రధాన విధి |
|---|---|---|---|
| న్యూట్రోఫిల్స్ (Neutrophils) | కణికాయుత | 60 నుండి 65% (అతి ఎక్కువ) | బయటి జీవుల భక్షణ (Phagocytosis) |
| ఇసినోఫిల్స్ (Eosinophils) | కణికాయుత | 2 నుండి 3% | సంక్రమణాలను ఎదుర్కొంటాయి; అలెర్జీ ప్రతిచర్యలతో సంబంధం |
| బేసోఫిల్స్ (Basophils) | కణికాయుత | 0.5 నుండి 1% (అతి తక్కువ) | హిస్టమిన్, సెరటోనిన్, హెపారిన్లను స్రవిస్తాయి; వాపులో పాలుపంచుకుంటాయి |
| లింఫోసైట్లు (Lymphocytes) | కణికారహిత | 20 నుండి 25% | రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలు; B, T అనే రెండు రకాలు |
| మోనోసైట్లు (Monocytes) | కణికారహిత | 6 నుండి 8% | భక్షణ |
సంఖ్య క్రమాన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి సులభమైన మార్గం: Never Let Monkeys Eat Bananas – N = న్యూట్రోఫిల్స్ > L = లింఫోసైట్లు > M = మోనోసైట్లు > E = ఇసినోఫిల్స్ > B = బేసోఫిల్స్.
రక్తఫలకికలు (థ్రాంబోసైట్లు, Thrombocytes)
ఎముక మజ్జలోని ప్రత్యేక కణాలైన మెగాకారియోసైట్ల (Megakaryocytes) నుంచి ఏర్పడే కణ ఖండాలు.
సంఖ్య: mm³ కు 1,50,000 నుండి 3,50,000.
ఇవి రక్తం గడ్డకట్టడంలో పాలుపంచుకునే అనేక పదార్థాలను విడుదల చేస్తాయి.
రక్తఫలకికల సంఖ్య తగ్గితే రక్తం గడ్డకట్టడంలో లోపాలు వచ్చి, అధిక రక్తస్రావం జరగవచ్చు. అందుకే వర్షాకాలంలో డెంగ్యూ రోగులకు వైద్యులు ప్లేట్లెట్లను పరీక్షిస్తారు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: ఒక నివేదికలో మొత్తం WBC సంఖ్య mm³ కు 8000, న్యూట్రోఫిల్స్ 62%, లింఫోసైట్లు 25% ఉన్నాయి. mm³ కు ఒక్కోదాని సంఖ్య కనుగొనండి. అవి సాధారణ పరిధిలో ఉన్నాయా?
సాధన: న్యూట్రోఫిల్స్ = 0.62 × 8000 = mm³ కు 4960. లింఫోసైట్లు = 0.25 × 8000 = mm³ కు 2000. రెండు శాతాలూ సాధారణ పరిధుల్లోనే (60 నుండి 65%, 20 నుండి 25%) ఉన్నాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: ఏ ఆకార మూలకానికి కేంద్రకం ఉండదు, ఏది కణ ఖండం, ఏది కేంద్రకయుతం?
సాధన: చాలా క్షీరద RBC లకు కేంద్రకం ఉండదు. రక్తఫలకికలు మెగాకారియోసైట్ల ఖండాలు. WBC లకు కేంద్రకం ఉంటుంది.
2.4 ABO రక్త వర్గాలు (ABO blood groups)
వేర్వేరు వ్యక్తుల రక్తం ఒకేలా కనిపిస్తుంది, కానీ ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉండదు. ABO వర్గీకరణ RBC ల ఉపరితలంపై ఉండే A, B అనే రెండు ప్రతిజనకాల (Antigens) పై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను కలిగించగల రసాయనాలు. లేని ప్రతిజనకాలకు వ్యతిరేకంగా ప్లాస్మాలో సహజ ప్రతిరక్షకాలు (Antibodies) ఉంటాయి.
| రక్త వర్గం | RBC లపై ప్రతిజనకాలు | ప్లాస్మాలో ప్రతిరక్షకాలు | ఎవరి నుంచి పొందగలదు |
|---|---|---|---|
| A | A | anti-B | A, O |
| B | B | anti-A | B, O |
| AB | A, B రెండూ | ఏదీ లేదు | AB, A, B, O |
| O | ఏదీ లేదు | anti-A, anti-B | O |
రక్త మార్పిడిలో నియమం: దాత RBC ప్రతిజనకాలు గ్రహీత ప్లాస్మాలోని సరిపడే ప్రతిరక్షకాలను కలవకూడదు. కలిసితే RBC లు గుమికూడి (గడ్డలుగా అతుక్కుపోయి) నశిస్తాయి.
O వర్గం అన్ని వర్గాలకు రక్తం ఇవ్వగలదు. దీనిని సార్వత్రిక దాత (Universal donor) అంటారు.
AB వర్గం అన్ని వర్గాల నుంచి పొందగలదు. దీనిని సార్వత్రిక గ్రహీత (Universal recipient) అంటారు.

బాణాలను లెక్కించండి: O వర్గం నుంచి నాలుగు బాణాలు బయలుదేరుతాయి (సార్వత్రిక దాత), AB వర్గానికి నాలుగు బాణాలు చేరుతాయి (సార్వత్రిక గ్రహీత).
సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: ఒక జిల్లా ఆసుపత్రిలో రోడ్డు ప్రమాద రోగికి B వర్గం. రక్త నిధిలో A, B, AB, O యూనిట్లు ఉన్నాయి. ఏ యూనిట్లు సురక్షితం?
సాధన: B వర్గం ప్లాస్మాలో anti-A ప్రతిరక్షకాలు ఉంటాయి. కాబట్టి A ప్రతిజనకం ఉన్న దాత RBC లు (A, AB వర్గాలు) దాడికి గురవుతాయి. సురక్షిత యూనిట్లు B, O.
2.5 Rh వర్గీకరణ మరియు ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్ (Rh grouping and erythroblastosis foetalis)
మరో ప్రతిజనకం Rh ప్రతిజనకం; ఇది రీసస్ కోతులలో ఉండే ప్రతిజనకాన్ని పోలి ఉంటుంది. దాదాపు 80% మంది మనుషుల RBC లపై ఇది ఉంటుంది; వారిని Rh ధనాత్మక (Rh+ve) అంటారు. ఇది లేనివారు Rh రుణాత్మక (Rh-ve).
Rh-ve వ్యక్తి Rh+ve రక్తానికి గురైతే, Rh ప్రతిజనకానికి వ్యతిరేకంగా ప్రత్యేక ప్రతిరక్షకాలను తయారు చేస్తాడు. కాబట్టి రక్త మార్పిడికి ముందు Rh వర్గాన్ని కూడా సరిపోల్చాలి.
గర్భధారణలో ఒక ప్రత్యేక సందర్భం ఏర్పడుతుంది:
Rh-ve తల్లి గర్భంలో Rh+ve పిండం ఉంటుంది.
మొదటి గర్భంలో తల్లి, పిండం రక్తాలను మాయ (Placenta) వేరుగా ఉంచుతుంది. కాబట్టి పిండం Rh ప్రతిజనకాలు తల్లిని చేరవు. మొదటి బిడ్డ సాధారణంగా సురక్షితం.
మొదటి బిడ్డ ప్రసవ సమయంలో కొద్దిపాటి Rh+ve పిండ రక్తం తల్లి రక్తంతో కలవవచ్చు. ఆమె anti-Rh ప్రతిరక్షకాలను తయారు చేయడం మొదలుపెడుతుంది.
తర్వాతి Rh+ve గర్భంలో ఈ ప్రతిరక్షకాలు మాయ దాటి పిండ రక్తంలోకి చేరతాయి. అవి పిండం RBC లను నాశనం చేస్తాయి.
బిడ్డకు తీవ్రమైన రక్తహీనత (Anaemia), కామెర్ల (Jaundice) రావచ్చు. ఇది ప్రాణాంతకం కావచ్చు.
ఈ పరిస్థితిని ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్ (Erythroblastosis foetalis) అంటారు. మొదటి బిడ్డ ప్రసవం అయిన వెంటనే తల్లికి anti-Rh ప్రతిరక్షకాలను ఇవ్వడం ద్వారా దీనిని నివారిస్తారు. ఆమె రోగనిరోధక వ్యవస్థ స్పందించకముందే ఈ ప్రతిరక్షకాలు పిండ Rh ప్రతిజనకాలను తొలగిస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: తల్లి, పిండం యొక్క ఏ జతలు ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్కు దారితీయవచ్చు: (i) Rh+ve తల్లి, Rh-ve పిండం (ii) Rh-ve తల్లి, Rh+ve పిండం (iii) Rh-ve తల్లి, Rh-ve పిండం?
సాధన: (ii) మాత్రమే. Rh+ve పిండ రక్తంతో సుగ్రాహ్యత పొందిన (sensitised) Rh-ve తల్లి ఉంటేనే ప్రమాదం. ఇది ముఖ్యంగా అలాంటి రెండవ గర్భం నుంచి ముఖ్యం.
2.6 రక్తం గడ్డకట్టడం (Coagulation of blood)
ఉల్లిపాయలు కోసేటప్పుడు వేలు తెగితే రక్తం బయటకు వస్తుంది. కొద్ది నిమిషాల్లోనే ముదురు ఎరుపు-గోధుమ రంగు పొర ఏర్పడి రక్తస్రావం ఆగిపోతుంది. దీనినే రక్తపు గడ్డ (Clot లేదా Coagulum) అంటారు. గడ్డకట్టడం అధిక రక్త నష్టాన్ని నివారిస్తుంది.
గడ్డ ఫైబ్రిన్ (Fibrin) అనే దారాల జాలంతో ఏర్పడుతుంది. చనిపోయిన, దెబ్బతిన్న ఆకార మూలకాలు అందులో చిక్కుకుంటాయి.
దశలు క్రమంగా:
గాయం రక్తఫలకికలను కొన్ని కారకాలను విడుదల చేయమని ప్రేరేపిస్తుంది. గాయపడిన కణజాలాలు కూడా కారకాలను విడుదల చేస్తాయి.
ఈ కారకాలు ఒక చర్యా శ్రేణి (Cascade) ని మొదలుపెడతాయి; దీనిలో ప్లాస్మాలో నిష్క్రియంగా ఉన్న అనేక కారకాలు పాలుపంచుకుంటాయి.
ఈ శ్రేణి థ్రాంబోకైనేజ్ (Thrombokinase) అనే ఎంజైమ్ సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
థ్రాంబోకైనేజ్ నిష్క్రియ ప్రోథ్రాంబిన్ను క్రియాశీల థ్రాంబిన్గా మార్చడానికి సహాయపడుతుంది.
థ్రాంబిన్ కరిగే ఫైబ్రినోజెన్ను కరగని ఫైబ్రిన్ దారాలుగా మారుస్తుంది.
ఫైబ్రిన్ జాలం ఆకార మూలకాలను పట్టుకుని గడ్డను ఏర్పరుస్తుంది.
రక్తం గడ్డకట్టడంలో కాల్షియం అయాన్లు (Ca²⁺) చాలా ముఖ్య పాత్ర వహిస్తాయి. రక్త నిధులు Ca²⁺ ను తొలగించే రసాయనాలను కలుపుతాయి, అందుకే నిల్వ చేసిన రక్తం గడ్డకట్టదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: గడ్డకట్టడంలో పనిచేసే క్రమంలో అమర్చండి: ఫైబ్రిన్, థ్రాంబోకైనేజ్, థ్రాంబిన్, ప్రోథ్రాంబిన్, ఫైబ్రినోజెన్.
సాధన: థ్రాంబోకైనేజ్ ప్రోథ్రాంబిన్పై పనిచేసి థ్రాంబిన్ను ఏర్పరుస్తుంది. థ్రాంబిన్ ఫైబ్రినోజెన్పై పనిచేసి ఫైబ్రిన్ను ఏర్పరుస్తుంది. కాబట్టి: థ్రాంబోకైనేజ్ → ప్రోథ్రాంబిన్ → థ్రాంబిన్ → ఫైబ్రినోజెన్ → ఫైబ్రిన్.
2.7 కణజాల ద్రవం మరియు శోషరసం (Tissue fluid and lymph)
రక్తం రక్తకేశనాళికల (Capillaries) గుండా వెళ్లేటప్పుడు కొంత నీరు, నీటిలో కరిగే చిన్న పదార్థాలు కణాల మధ్య ఖాళీలలోకి వెళతాయి. పెద్ద ప్రోటీన్లు, చాలా ఆకార మూలకాలు రక్తంలోనే ఉంటాయి. ఈ ద్రవాన్ని అంతరాళ ద్రవం (Interstitial fluid) లేదా కణజాల ద్రవం (Tissue fluid) అంటారు.
కణజాల ద్రవంలో ఖనిజాల పంపిణీ ప్లాస్మాలోలాగే ఉంటుంది.
ఈ ద్రవం ద్వారా రక్తానికి, కణాలకు మధ్య పోషకాలు, వాయువుల వినిమయం జరుగుతుంది.
శోషరస వ్యవస్థ (Lymphatic system) అనే నాళాల జాలం ఈ ద్రవాన్ని సేకరించి పెద్ద సిరలలోకి తిరిగి పంపుతుంది.
శోషరస వ్యవస్థలో ఉండే ద్రవాన్ని శోషరసం (lymph) అంటారు.
| లక్షణం | రక్తం | శోషరసం |
|---|---|---|
| రంగు | ఎరుపు | రంగులేనిది |
| RBC లు | ఉంటాయి | ఉండవు |
| ప్రత్యేక కణాలు | అన్ని ఆకార మూలకాలు | ప్రధానంగా లింఫోసైట్లు |
| ప్రోటీన్లు | ఎక్కువ | తక్కువ |
| ప్రవాహం | నాళాల సంవృత వలయంలో | ఒకే దిశలో, కణజాలాల నుంచి సిరలకు |
శోషరసం విధులు:
ఇందులో ప్రత్యేక లింఫోసైట్లు ఉంటాయి; అవి రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలు చేస్తాయి.
ఇది పోషకాలను, హార్మోన్లను రవాణా చేస్తుంది.
పేగు సూక్ష్మాంకురాలలో (Intestinal villi) ఉండే లాక్టియల్స్ (Lacteals) లో శోషరసం ద్వారా కొవ్వులు శోషించబడతాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.7: కణజాల ద్రవం బయటకు వెళ్లకపోవడంతో ఒక రోగి కాళ్లు వాచాయి. ఏ వ్యవస్థ విఫలమై ఉండవచ్చు, సాధారణంగా ఈ వ్యవస్థ ద్రవాన్ని ఎక్కడికి తిరిగి పంపుతుంది?
సాధన: కణజాల ద్రవాన్ని సేకరించడంలో శోషరస వ్యవస్థ విఫలమైంది. సాధారణంగా ఇది ఆ ద్రవాన్ని శోషరసం రూపంలో పెద్ద సిరలలోకి పంపుతుంది.
త్వరిత పునశ్చరణ
ప్లాస్మా 55%, ఆకార మూలకాలు 45%. ప్లాస్మాలో 90 నుండి 92% నీరు, 6 నుండి 8% ప్రోటీన్లు.
ఫైబ్రినోజెన్ గడ్డకట్టిస్తుంది, గ్లోబులిన్లు రక్షిస్తాయి, ఆల్బుమిన్లు ద్రవాభిసరణ సమతుల్యతను కాపాడతాయి. సీరమ్ = గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా.
RBC 5 నుండి 5.5 మిలియన్లు/mm³, జీవితకాలం 120 రోజులు, ప్లీహంలో నశిస్తాయి. Hb 12 నుండి 16 g/100 mL.
WBC 6000 నుండి 8000/mm³. న్యూట్రోఫిల్స్ అతి ఎక్కువ, బేసోఫిల్స్ అతి తక్కువ. న్యూట్రోఫిల్స్, మోనోసైట్లు భక్షణ చేసేవి.
రక్తఫలకికలు 1.5 నుండి 3.5 లక్షలు/mm³, మెగాకారియోసైట్ల నుంచి.
O సార్వత్రిక దాత, AB సార్వత్రిక గ్రహీత. సుమారు 80% మంది Rh+ve.
ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్: Rh-ve తల్లి, Rh+ve పిండం; మొదటి ప్రసవం తర్వాత anti-Rh ప్రతిరక్షకాలతో నివారణ.
గడ్డకట్టడం: థ్రాంబోకైనేజ్ → థ్రాంబిన్ → ఫైబ్రిన్; Ca²⁺ తప్పనిసరి.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
సీరమ్ను "ప్రోటీన్లు లేని ప్లాస్మా" అనడం. సీరమ్ అంటే గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా; అందులో ఆల్బుమిన్లు, గ్లోబులిన్లు ఉంటాయి.
మొదటి Rh+ve బిడ్డకే ప్రమాదం అనుకోవడం. ప్రమాదం ముఖ్యంగా రెండవ గర్భం నుంచే.
ప్రతిజనకాలు, ప్రతిరక్షకాలను కలపివేయడం: A వర్గంలో A ప్రతిజనకం, anti-B ప్రతిరక్షకాలు ఉంటాయి; anti-A కాదు.
లింఫోసైట్లు భక్షణ చేస్తాయని చెప్పడం. భక్షణ చేసే WBC లు న్యూట్రోఫిల్స్, మోనోసైట్లు.
థ్రాంబిన్ ప్రోథ్రాంబిన్ను మారుస్తుందని రాయడం. థ్రాంబోకైనేజ్ ప్రోథ్రాంబిన్ను థ్రాంబిన్గా మారుస్తుంది; థ్రాంబిన్ ఫైబ్రినోజెన్పై పనిచేస్తుంది.
కొవ్వులు సూక్ష్మాంకురాల రక్తకేశనాళికలలోకి వెళతాయని చెప్పడం. అవి శోషరస నాళాలైన లాక్టియల్స్లోకి శోషించబడతాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. రక్తంలో ప్లాస్మా సుమారు ఎంత శాతం? (a) 45% (b) 90% (c) 25% (d) 55%
2. ద్రవాభిసరణ సమతుల్యతకు ప్రధానంగా బాధ్యత వహించే ప్లాస్మా ప్రోటీన్ ఏది? (a) ఫైబ్రినోజెన్ (b) గ్లోబులిన్ (c) ఆల్బుమిన్ (d) హీమోగ్లోబిన్
3. ఆరోగ్యవంతుడైన వయోజన పురుషుడిలో సాధారణ RBC సంఖ్య (a) mm³ కు 6000 నుండి 8000 (b) mm³ కు 5 నుండి 5.5 మిలియన్లు (c) mm³ కు 1.5 నుండి 3.5 లక్షలు (d) mm³ కు 50,000
4. అతి ఎక్కువగా ఉండే WBC రకం (a) లింఫోసైట్ (b) న్యూట్రోఫిల్ (c) మోనోసైట్ (d) బేసోఫిల్
5. మానవ RBC సగటు జీవితకాలం (a) 120 రోజులు (b) 12 రోజులు (c) 1 సంవత్సరం (d) 60 రోజులు
6. రక్తఫలకికలు వేటి ఖండాలు? (a) లింఫోబ్లాస్ట్లు (b) మెగాకారియోసైట్లు (c) మోనోసైట్లు (d) పాత RBC లు
7. RBC ల స్మశానం అని పిలిచే అవయవం (a) ఎర్ర ఎముక మజ్జ (b) ప్లీహం (c) మూత్రపిండం (d) థైమస్
8. సార్వత్రిక దాత రక్త వర్గం (a) O (b) AB (c) A (d) B
9. గడ్డకట్టే కారకాలు తొలగించిన ప్లాస్మాను ఏమంటారు? (a) సీరమ్ (b) శోషరసం (c) కణజాల ద్రవం (d) పూర్తి రక్తం
10. రక్తం గడ్డకట్టడంలో చాలా ముఖ్య పాత్ర వహించే అయాన్ ఏది? (a) Na⁺ (b) K⁺ (c) Ca²⁺ (d) Cl⁻
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. బేసోఫిల్స్ స్రవించేవి (a) ప్రతిరక్షకాలు (b) హిస్టమిన్, సెరటోనిన్, హెపారిన్ (c) థ్రాంబోకైనేజ్ మాత్రమే (d) హీమోగ్లోబిన్
12. B రక్త వర్గం ఉన్న వ్యక్తిలో ఉండేవి (a) A ప్రతిజనకం, anti-B ప్రతిరక్షకాలు (b) B ప్రతిజనకం, anti-A ప్రతిరక్షకాలు (c) రెండు ప్రతిజనకాలు, ప్రతిరక్షకాలు లేవు (d) ప్రతిజనకం లేదు, రెండు ప్రతిరక్షకాలు
13. ప్రతి WBC ను మొత్తం WBC లలో దాని వాటాతో జతపరచండి.
కాలమ్ I: (A) న్యూట్రోఫిల్స్ (B) లింఫోసైట్లు (C) మోనోసైట్లు (D) ఇసినోఫిల్స్
కాలమ్ II: (i) 2 నుండి 3% (ii) 6 నుండి 8% (iii) 20 నుండి 25% (iv) 60 నుండి 65%
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-i, B-iii, C-ii, D-iv
14. గడ్డకట్టడంలో సరైన ఘటనల క్రమం (a) ఫైబ్రిన్ → ఫైబ్రినోజెన్ → థ్రాంబిన్ (b) థ్రాంబిన్ → ప్రోథ్రాంబిన్ → ఫైబ్రిన్ (c) థ్రాంబోకైనేజ్ ఏర్పడుతుంది; ప్రోథ్రాంబిన్ → థ్రాంబిన్; ఫైబ్రినోజెన్ → ఫైబ్రిన్ (d) ఫైబ్రినోజెన్ → ప్రోథ్రాంబిన్ → ఫైబ్రిన్
15. ఇసినోఫిల్స్ ప్రధానంగా దేనితో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి? (a) అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు (b) ప్రతిరక్షకాల ఉత్పత్తి (c) O₂ రవాణా (d) ఫైబ్రిన్ ఏర్పడటం
16. ఏ WBC జత భక్షణ చేస్తుంది? (a) బేసోఫిల్స్, లింఫోసైట్లు (b) న్యూట్రోఫిల్స్, మోనోసైట్లు (c) ఇసినోఫిల్స్, లింఫోసైట్లు (d) బేసోఫిల్స్, ఇసినోఫిల్స్
17. కొవ్వులు శోషరసం ద్వారా ఎక్కడ శోషించబడతాయి? (a) కాలేయ నివాహిక సిర (b) గ్లోమెరులర్ రక్తకేశనాళికలు (c) పేగు సూక్ష్మాంకురాలలోని లాక్టియల్స్ (d) పుపుస సిర
18. ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్ ఎప్పుడు రావచ్చు? (a) తల్లి Rh+ve, పిండం Rh-ve అయినప్పుడు (b) తల్లి, పిండం రెండూ Rh-ve అయినప్పుడు (c) తల్లి, పిండం రెండూ Rh+ve అయినప్పుడు (d) తర్వాతి గర్భంలో తల్లి Rh-ve, పిండం Rh+ve అయినప్పుడు
19. దాదాపు ఎంత శాతం మనుషులలో Rh ప్రతిజనకం ఉంటుంది? (a) 20% (b) 50% (c) 80% (d) 100%
20. ఆరోగ్యవంతుడిలో హీమోగ్లోబిన్ సుమారు (a) 100 mL కు 12 నుండి 16 g (b) 100 mL కు 5 నుండి 6 g (c) 100 mL కు 20 నుండి 25 g (d) 100 mL కు 30 g
21. AB రక్త వర్గం ఉన్న వ్యక్తి ఎవరి నుంచి ఎర్ర కణాలను పొందగలడు? (a) AB నుంచి మాత్రమే (b) A, B నుంచి మాత్రమే (c) O నుంచి మాత్రమే (d) A, B, AB, O
22. రక్తంతో పోలిస్తే శోషరసం (a) RBC లను కలిగి ఉంటుంది (b) రంగులేనిది, RBC లు ఉండవు, లింఫోసైట్లు ఉంటాయి (c) ఎక్కువ ప్రోటీన్లు ఉంటాయి (d) నీరు ఉండదు
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక రోగి మొత్తం WBC సంఖ్య mm³ కు 7500, న్యూట్రోఫిల్స్ 60%. mm³ కు న్యూట్రోఫిల్స్ సంఖ్య (a) 3750 (b) 450 (c) 4500 (d) 6000
24. Rh-ve మహిళ ఇప్పుడే Rh+ve అయిన తన మొదటి బిడ్డకు జన్మనిచ్చింది. తర్వాతి Rh+ve బిడ్డను కాపాడటానికి వైద్యుడు చేయవలసినది (a) తర్వాతి గర్భానికి ముందు తల్లికి Rh ప్రతిజనకం ఇవ్వడం (b) బిడ్డకు anti-A ప్రతిరక్షకాలు ఇవ్వడం (c) ఏమీ చేయకపోవడం, ఎందుకంటే తర్వాతి బిడ్డకు ఎన్నడూ ప్రమాదం ఉండదు (d) ఈ ప్రసవం అయిన వెంటనే తల్లికి anti-Rh ప్రతిరక్షకాలు ఇవ్వడం
25. A వర్గం రోగికి ఎర్ర కణాలు అవసరం. AB, B, O, A యూనిట్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఏ రెండు సురక్షితం? (a) A, AB (b) A, O (c) B, O (d) AB, O
26. మానవ RBC ల గురించి ఏ వాక్యం తప్పు? (a) అవి ద్విపుటాకారంలో ఉంటాయి. (b) వయోజనులలో అవి ఎర్ర ఎముక మజ్జలో ఏర్పడతాయి. (c) వాటికి కేంద్రకం ఉండదు. (d) గడ్డకట్టడం మొదలుపెట్టడానికి అవి థ్రాంబోకైనేజ్ను విడుదల చేస్తాయి.
27. అప్పుడే తీసిన రక్తం నుంచి కిందివాటిలో ఒకటి తొలగిస్తే గడ్డకట్టడం ఆగిపోతుంది. ఏది? (a) Na⁺ (b) Ca²⁺ (c) గ్లూకోజ్ (d) ఆల్బుమిన్
28. సీరమ్ గురించి ఏ వాక్యం సరైనది? (a) ఇందులో ఫైబ్రినోజెన్ ఉంటుంది. (b) ఇందులో RBC లు ఉంటాయి. (c) ఇది శోషరసం లాంటిదే. (d) ఇది గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా, కాబట్టి గడ్డకట్టదు.
29. ప్రతిపాదన (A): O వర్గ రక్తాన్ని సార్వత్రిక దాత అంటారు.
కారణం (R): O వర్గ RBC లపై A గానీ, B గానీ ప్రతిజనకం ఉండదు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: Rh-ve తల్లికి పుట్టిన మొదటి Rh+ve బిడ్డ సాధారణంగా ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్తో తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతుంది.
వాక్యం II: గర్భధారణ సమయంలో తల్లి, పిండం రక్తాలను మాయ వేరుగా ఉంచుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | d | ప్లాస్మా సుమారు 55%, ఆకార మూలకాలు 45% |
| 2 | c | ఆల్బుమిన్లు ద్రవాభిసరణ సమతుల్యతను కాపాడతాయి |
| 3 | b | mm³ కు 5 నుండి 5.5 మిలియన్లు |
| 4 | b | న్యూట్రోఫిల్స్ 60 నుండి 65% |
| 5 | a | RBC లు సుమారు 120 రోజులు బతుకుతాయి |
| 6 | b | మెగాకారియోసైట్ల నుంచి రక్తఫలకికలు ఏర్పడతాయి |
| 7 | b | ప్లీహం పాత RBC లను నాశనం చేస్తుంది |
| 8 | a | O వర్గ RBC లపై A, B ప్రతిజనకాలు ఉండవు |
| 9 | a | సీరమ్లో గడ్డకట్టే కారకాలు ఉండవు |
| 10 | c | గడ్డకట్టడానికి Ca²⁺ అవసరం |
| 11 | b | బేసోఫిల్స్ హిస్టమిన్, సెరటోనిన్, హెపారిన్లను విడుదల చేస్తాయి |
| 12 | b | B వర్గం: B ప్రతిజనకం, anti-A |
| 13 | a | 60–65, 20–25, 6–8, 2–3% |
| 14 | c | థ్రాంబోకైనేజ్, తర్వాత థ్రాంబిన్, తర్వాత ఫైబ్రిన్ |
| 15 | a | ఇసినోఫిల్స్ అలెర్జీతో సంబంధం |
| 16 | b | న్యూట్రోఫిల్స్, మోనోసైట్లు సూక్ష్మజీవులను మింగుతాయి |
| 17 | c | లాక్టియల్స్ సూక్ష్మాంకురాలలోని శోషరస నాళాలు |
| 18 | d | సుగ్రాహ్యత పొందిన Rh-ve తల్లి, Rh+ve పిండం |
| 19 | c | దాదాపు 80% Rh+ve |
| 20 | a | 100 mL కు 12 నుండి 16 g |
| 21 | d | AB ప్లాస్మాలో anti-A గానీ anti-B గానీ ఉండవు |
| 22 | b | శోషరసం రంగులేనిది, లింఫోసైట్లు ఉంటాయి |
| 23 | c | 0.60 × 7500 = 4500 |
| 24 | d | anti-Rh ప్రతిరక్షకాలు సుగ్రాహ్యతను నివారిస్తాయి |
| 25 | b | A వర్గ ప్లాస్మాలో anti-B ఉంది; A, O లలో B ప్రతిజనకం ఉండదు |
| 26 | d | థ్రాంబోకైనేజ్ రక్తఫలకికల, కణజాల కారకాల నుంచి ఏర్పడుతుంది, RBC ల నుంచి కాదు |
| 27 | b | Ca²⁺ తొలగిస్తే గడ్డకట్టడం ఆగిపోతుంది |
| 28 | d | సీరమ్ = గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా |
| 29 | a | O కణాలపై ప్రతిజనకాలు లేవు, కాబట్టి గుమికూడడం ఉండదు |
| 30 | d | మొదటి బిడ్డ సాధారణంగా సురక్షితం; మాయ రక్తాలను వేరు చేస్తుంది |
అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక్క పేజీ సారాంశం
రక్తం ద్రవ సంయోజక కణజాలం: ప్లాస్మా (సుమారు 55%) + ఆకార మూలకాలు (సుమారు 45%).
ప్లాస్మాలో 90–92% నీరు, 6–8% ప్రోటీన్లు: ఫైబ్రినోజెన్ (గడ్డకట్టడం), గ్లోబులిన్లు (రక్షణ), ఆల్బుమిన్లు (ద్రవాభిసరణ సమతుల్యత).
సీరమ్ = గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా.
RBC లు: mm³ కు 5–5.5 మిలియన్లు, ద్విపుటాకారం, చాలా క్షీరదాలలో కేంద్రకం ఉండదు, ఎర్ర ఎముక మజ్జలో ఏర్పడతాయి, సుమారు 120 రోజులు బతుకుతాయి, ప్లీహంలో నశిస్తాయి.
హీమోగ్లోబిన్: ప్రతి 100 mL రక్తానికి 12–16 g.
WBC లు: mm³ కు 6000–8000. కణికాయుత కణాలు: న్యూట్రోఫిల్స్, ఇసినోఫిల్స్, బేసోఫిల్స్. కణికారహిత కణాలు: లింఫోసైట్లు, మోనోసైట్లు.
సంఖ్య క్రమం: న్యూట్రోఫిల్స్ (60–65%) > లింఫోసైట్లు (20–25%) > మోనోసైట్లు (6–8%) > ఇసినోఫిల్స్ (2–3%) > బేసోఫిల్స్ (0.5–1%).
రక్తఫలకికలు: mm³ కు 1.5–3.5 లక్షలు, మెగాకారియోసైట్ల ఖండాలు, గడ్డకట్టడానికి అవసరం.
ABO వర్గాలు RBC లపై A, B ప్రతిజనకాలు, ప్లాస్మాలోని సహజ ప్రతిరక్షకాలపై ఆధారపడతాయి; O సార్వత్రిక దాత, AB సార్వత్రిక గ్రహీత.
Rh ప్రతిజనకం సుమారు 80% మందిలో ఉంటుంది (Rh+). Rh− తల్లి, Rh+ పిండం అయితే తర్వాతి గర్భాలలో ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్ రావచ్చు.
గడ్డకట్టే శ్రేణి: థ్రాంబోకైనేజ్లు → ప్రోథ్రాంబిన్ థ్రాంబిన్గా → ఫైబ్రినోజెన్ ఫైబ్రిన్ దారాలుగా; Ca²⁺ అవసరం.
కణజాల ద్రవం రక్తకేశనాళికల నుంచి బయటకు వస్తుంది; శోషరస నాళాలు దాన్ని శోషరసంగా సేకరించి సిరలకు చేరుస్తాయి.
శోషరసం రంగులేనిది, లింఫోసైట్లు ఎక్కువ; శోషించిన కొవ్వులను (లాక్టియల్స్ ద్వారా), పోషకాలను, హార్మోన్లను మోసుకెళుతుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన పట్టిక
| పదం | ఉదాహరణ లేదా విలువ | విధి |
|---|---|---|
| న్యూట్రోఫిల్స్ | WBC లలో 60–65% | సూక్ష్మజీవుల భక్షణ |
| బేసోఫిల్స్ | WBC లలో 0.5–1% | హిస్టమిన్, సెరటోనిన్, హెపారిన్ స్రవణ; వాపు |
| ఇసినోఫిల్స్ | WBC లలో 2–3% | సంక్రమణ నిరోధం; అలెర్జీ |
| మోనోసైట్లు | WBC లలో 6–8% | భక్షణ చేసే కణికారహిత కణాలు |
| లింఫోసైట్లు | 20–25%; B, T కణాలు | రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలు |
| ఫైబ్రినోజెన్ | ప్లాస్మా ప్రోటీన్ | గడ్డకట్టడంలో ఫైబ్రిన్గా మారుతుంది |
| ఆల్బుమిన్ | ప్లాస్మా ప్రోటీన్ | ద్రవాభిసరణ సమతుల్యత |
| anti-Rh ఇంజెక్షన్ | మొదటి Rh+ ప్రసవం తర్వాత Rh− తల్లికి ఇస్తారు | సుగ్రాహ్యతను నివారిస్తుంది |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Never Let Monkeys Eat Bananas": N = న్యూట్రోఫిల్స్ > L = లింఫోసైట్లు > M = మోనోసైట్లు > E = ఇసినోఫిల్స్ > B = బేసోఫిల్స్ (ఎక్కువ నుంచి తక్కువకు).
"BEN కు కణికలున్నాయి": B = బేసోఫిల్స్, E = ఇసినోఫిల్స్, N = న్యూట్రోఫిల్స్ కణికాయుత కణాలు; మిగిలిన రెండు (లింఫోసైట్లు, మోనోసైట్లు) కావు.
"O ఇస్తుంది, AB తీసుకుంటుంది": O వర్గం అందరికీ ఇస్తుంది; AB వర్గం అందరి నుంచి తీసుకుంటుంది.
"మొదటి బిడ్డ సురక్షితం, రెండో బిడ్డకు ప్రమాదం" – Rh− తల్లి, Rh+ పిల్లల విషయంలో: మొదటి ప్రసవంలోనే సుగ్రాహ్యత ఏర్పడుతుంది.
"కైనేజ్ → థ్రాంబిన్ → ఫైబ్రిన్, ప్రతి అడుగులో కాల్షియం": మూడు లంకెల్లో గడ్డకట్టే గొలుసు.
భావనా అనుసంధానాలు
O₂, CO₂ లను మోసే హీమోగ్లోబిన్ అధ్యాయం 1 తో ముడిపడి ఉంది; రక్తాన్ని మోసే పంపు, నాళాలు అధ్యాయం 3 లో ఉన్నాయి.
B, T లింఫోసైట్లు, ప్రతిరక్షకాలు, రోగనిరోధకత గురించి జీవశాస్త్రం మరియు మానవ సంక్షేమం పుస్తకంలో (జీవశాస్త్రం పుస్తకం 8) వివరంగా ఉంది.
ABO వర్గాల అనువంశికత (బహు యుగ్మ వియుక్త యుగ్మకాలు, సహబలిష్టత) జన్యశాస్త్రం మరియు పరిణామం పుస్తకంలో (జీవశాస్త్రం పుస్తకం 7) ఉంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)
31. జాబితా I (WBC) ను జాబితా II (మొత్తం WBC లలో సుమారు వాటా) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. న్యూట్రోఫిల్స్ B. లింఫోసైట్లు C. మోనోసైట్లు D. ఇసినోఫిల్స్
జాబితా II: i. 6–8% ii. 2–3% iii. 60–65% iv. 20–25%
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii
32. జాబితా I (కణం) ను జాబితా II (పాత్ర) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. బేసోఫిల్స్ B. ఇసినోఫిల్స్ C. న్యూట్రోఫిల్స్ D. లింఫోసైట్లు
జాబితా II: i. హిస్టమిన్, సెరటోనిన్, హెపారిన్లను స్రవిస్తాయి ii. సంక్రమణాలను ఎదుర్కొంటాయి, అలెర్జీ ప్రతిచర్యలతో సంబంధం iii. అతి ఎక్కువగా ఉండే భక్షక కణాలు iv. రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనల B, T కణాలు
(a) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (b) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (c) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-ii, C-iii, D-i
33. జాబితా I (రక్త వర్గం) ను జాబితా II (RBC పై ప్రతిజనకాలు, ప్లాస్మాలో ప్రతిరక్షకాలు) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. A వర్గం B. B వర్గం C. AB వర్గం D. O వర్గం
జాబితా II: i. A, B ప్రతిజనకాలు; ప్రతిరక్షకాలు లేవు ii. ప్రతిజనకాలు లేవు; anti-A, anti-B iii. B ప్రతిజనకం; anti-A iv. A ప్రతిజనకం; anti-B
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (c) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (d) A-iv, B-iii, C-i, D-ii
34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. సీరమ్ B. శోషరసం C. థ్రాంబోకైనేజ్ D. ప్లీహం
జాబితా II: i. అరిగిపోయిన RBC లను నాశనం చేస్తుంది ii. గడ్డకట్టే కారకాలు లేని ప్లాస్మా iii. లింఫోసైట్లు ఉన్న రంగులేని ద్రవం, శోషరస నాళాలు సేకరిస్తాయి iv. ప్రోథ్రాంబిన్ను థ్రాంబిన్గా మార్చడానికి సహాయపడే ఎంజైమ్ సముదాయం
(a) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. రక్తంలో ప్లాస్మా సుమారు 55%.
B. చాలా క్షీరదాల పరిపక్వ RBC లకు కేంద్రకం ఉండదు.
C. రక్తఫలకికలు మెగాకారియోసైట్ల ఖండాలు.
D. సాధారణ రక్తఫలకికల సంఖ్య mm³ కు 6000–8000.
(a) మూడు (b) నాలుగు (c) రెండు (d) ఒకటి
36. Rh కారకం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. దాదాపు 80% మనుషులు Rh ధనాత్మకం.
B. Rh+ రక్తానికి గురైన Rh− వ్యక్తి anti-Rh ప్రతిరక్షకాలను తయారు చేస్తాడు.
C. తల్లి Rh+, పిండం Rh− అయినప్పుడు ఎరిత్రోబ్లాస్టోసిస్ ఫీటాలిస్ వస్తుంది.
D. మొదటి గర్భంలో రెండు రక్తాలను మాయ వేరుగా ఉంచుతుంది, కాబట్టి మొదటి పిండం సాధారణంగా సురక్షితం.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే
37. గడ్డకట్టడం గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. సంక్షాయంలో కాల్షియం అయాన్లు ముఖ్య పాత్ర వహిస్తాయి.
B. థ్రాంబిన్ ఫైబ్రినోజెన్ను ఫైబ్రిన్గా మారుస్తుంది.
C. థ్రాంబోకైనేజ్ ఫైబ్రినోజెన్ను ప్రోథ్రాంబిన్గా మారుస్తుంది.
D. గడ్డ అంటే ఆకార మూలకాలను పట్టుకున్న ఫైబ్రిన్ దారాల జాలం.
(a) రెండు (b) మూడు (c) నాలుగు (d) ఒకటి
38. శోషరసం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. శోషరసంలో ప్రత్యేక లింఫోసైట్లు ఉంటాయి.
B. శోషరసం పోషకాలను, హార్మోన్లను కూడా మోసుకెళుతుంది.
C. పేగు సూక్ష్మాంకురాలలోని లాక్టియల్స్ ద్వారా కొవ్వులు శోషించబడతాయి.
D. శోషరసంలో RBC లు, రక్తఫలకికలు రక్తంలో ఉన్నంత సంఖ్యలోనే ఉంటాయి.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D
39. ఒక రక్త నివేదిక: మొత్తం WBC = mm³ కు 7000; న్యూట్రోఫిల్స్ 62%, లింఫోసైట్లు 28%, మోనోసైట్లు 6%, ఇసినోఫిల్స్ 3%, బేసోఫిల్స్ 1%. mm³ కు ఎన్ని న్యూట్రోఫిల్స్ ఉన్నాయి? (a) 2660 (b) 4200 (c) 4340 (d) 1400
40. B వర్గ రోగికి రక్తం అవసరం. ఒక పట్టికలో దాతలు: P = A వర్గం, Q = AB వర్గం, R = O వర్గం, S = B వర్గం (అందరికీ Rh సరిపోతుంది). ఏ దాతలు సురక్షితం? (a) P, S (b) Q, R (c) Q, S (d) R, S
41. సంక్షాయ నిరోధకం (anticoagulant) కలిపిన రక్తం గొట్టాన్ని తిప్పారు. అందులో పైన గడ్డి రంగు పొర (సుమారు 55%), మధ్యలో పలుచని తెల్లని పొర, అడుగున ముదురు ఎరుపు పొర కనిపిస్తాయి. మధ్యలోని పలుచని పొరలో ప్రధానంగా ఉండేవి: (a) RBC లు మాత్రమే (b) ప్లాస్మా ప్రోటీన్లు మాత్రమే (c) ఫైబ్రిన్ దారాలు (d) WBC లు, రక్తఫలకికలు
Q42–43 కోసం సందర్భం: మీనా Rh రుణాత్మకం, ఆమె భర్త Rh ధనాత్మకం. ఆమె మొదటి బిడ్డ (Rh ధనాత్మకం) ఆరోగ్యంగా పుట్టింది. ఆ ప్రసవం తర్వాత ఆమెకు ఏ ఇంజెక్షన్ ఇవ్వలేదు. ఇప్పుడు ఆమె మళ్లీ గర్భిణి, పిండం Rh ధనాత్మకం.
42. రెండవ పిండానికి ప్రధాన ప్రమాదం ఏమిటి? (a) ఏమీ లేదు, ఎందుకంటే మొదటి బిడ్డ ఆరోగ్యంగా ఉంది (b) పిండ ప్రతిరక్షకాలు తల్లి RBC లను నాశనం చేస్తాయి (c) తల్లి anti-Rh ప్రతిరక్షకాలు మాయ దాటి పిండ RBC లను నాశనం చేయవచ్చు (d) పిండ Rh ప్రతిజనకాలు తల్లి RBC లను నాశనం చేస్తాయి
43. మొదటి ప్రసవం తర్వాత ఏ చర్య ఈ ప్రమాదాన్ని నివారించేది? (a) ప్రసవం అయిన వెంటనే తల్లికి anti-Rh ప్రతిరక్షకాలు ఇవ్వడం (b) బిడ్డకు Rh ప్రతిజనకం ఇవ్వడం (c) తల్లికి Rh+ రక్తం ఎక్కించడం (d) తల్లికి సంక్షాయ నిరోధకం ఇవ్వడం
44. AB, Rh− రక్తం ఉన్న రోగికి అత్యవసరంగా రక్తం ఎక్కించాలి. అతి సురక్షితమైన దాత ఎవరు? (a) AB, Rh+ (b) O, Rh+ (c) O, Rh− (d) A, Rh+
45. ఏ జత సరైనది? (a) మోనోసైట్లు – భక్షణ చేసే కణికారహిత కణాలు (b) బేసోఫిల్స్ – అతి ఎక్కువగా ఉండే భక్షక కణాలు (c) ఇసినోఫిల్స్ – ప్రతిరక్షకాలను తయారు చేస్తాయి (d) న్యూట్రోఫిల్స్ – హెపారిన్ స్రవించే కణికారహిత కణాలు
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | c | వరుసగా 60–65, 20–25, 6–8, 2–3% |
| 32 | a | బేసోఫిల్స్ హిస్టమిన్, ఇసినోఫిల్స్ అలెర్జీ, న్యూట్రోఫిల్స్ భక్షకాలు, లింఫోసైట్లు రోగనిరోధకత |
| 33 | d | A లో anti-B, B లో anti-A, AB లో ఏదీ లేదు, O లో రెండూ |
| 34 | b | సీరమ్, శోషరసం, థ్రాంబోకైనేజ్, RBC ల స్మశానంగా ప్లీహం |
| 35 | a | D తప్పు: రక్తఫలకికలు mm³ కు 1.5–3.5 లక్షలు |
| 36 | d | C తలకిందులు: తల్లి Rh−, పిండం Rh+ |
| 37 | b | C తప్పు: థ్రాంబోకైనేజ్ ప్రోథ్రాంబిన్పై పనిచేస్తుంది |
| 38 | c | శోషరసంలో లింఫోసైట్లు ఉంటాయి కానీ రక్తంలా RBC లు, రక్తఫలకికలు ఉండవు |
| 39 | c | 7000 × 0.62 = 4340 |
| 40 | d | B వర్గం O, B రక్తాన్ని తీసుకుంటుంది |
| 41 | d | బఫీ కోట్ (buffy coat) లో WBC లు, రక్తఫలకికలు ఉంటాయి |
| 42 | c | సుగ్రాహ్యత పొందిన తల్లి ప్రతిరక్షకాలు పిండ Rh+ RBC లపై దాడి చేస్తాయి |
| 43 | a | మొదటి ప్రసవం తర్వాత anti-Rh ప్రతిరక్షకాలు సుగ్రాహ్యతను నివారిస్తాయి |
| 44 | c | O Rh− లో A, B, Rh ప్రతిజనకాలు ఉండవు |
| 45 | a | మోనోసైట్లు భక్షకాలు, కణికారహితాలు |