Chapter 5 of 10 · 29 min read

అధ్యాయం 3: ఎయిడ్స్ మరియు క్యాన్సర్ (AIDS and Cancer)

ఎయిడ్స్, క్యాన్సర్ అత్యంత భయపెట్టే వ్యాధులలో రెండు, కానీ అవి శరీరాన్ని వ్యతిరేక దిశల్లో దెబ్బతీస్తాయి. ఎయిడ్స్‌లో రోగనిరోధక వ్యవస్థే నాశనమవుతుంది. క్యాన్సర్‌లో శరీరంలోని స్వంత కణాలే వృద్ధి నియమాలను పాటించడం మానేస్తాయి. ఈ అధ్యాయం రెండింటినీ వివరిస్తుంది.

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • ఎయిడ్స్ అంటే ఏమిటి, HIV ఏ రకమైన వైరస్, అది ఎలా వ్యాపిస్తుంది

  • మాక్రోఫేజ్‌లు, సహాయక T కణాల లోపల HIV ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది

  • ఎయిడ్స్‌ను ఎలా గుర్తిస్తారు, చికిత్స చేస్తారు, నివారిస్తారు

  • క్యాన్సర్ కణాలు సాధారణ కణాల నుంచి ఎలా భిన్నం; సాధారణ (benign) vs ఉగ్ర (malignant) కణితులు

  • క్యాన్సర్‌కు భౌతిక, రసాయన, జీవ కారణాలు, ఆంకోజీన్‌ల పాత్ర

  • క్యాన్సర్‌ను ఎలా గుర్తిస్తారు, చికిత్స చేస్తారు

3.1 ఎయిడ్స్: వ్యాధి మరియు వైరస్

AIDS అంటే Acquired Immuno Deficiency Syndrome (సంపాదిత రోగనిరోధక లోప లక్షణసమూహం). ప్రతి పదానికి ఒక అర్థం ఉంది:

  • Acquired (సంపాదిత): పుట్టుకతో ఉండదు; జీవితంలో సోకుతుంది.

  • Immuno deficiency (రోగనిరోధక లోపం): రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనమవుతుంది.

  • Syndrome (లక్షణసమూహం): ఒకే లక్షణం కాదు, లక్షణాల సమూహం.

ఎయిడ్స్ మొదటిసారి 1981లో నమోదైంది. అప్పటి నుంచి ఇది ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు వ్యాపించి, లక్షలాది మందిని బలిగొంది.

ఎయిడ్స్‌కు కారణం మానవ రోగనిరోధక లోప వైరస్ (Human Immunodeficiency Virus, HIV). HIV ఒక రెట్రోవైరస్ (Retrovirus): దీని జన్యు పదార్థం RNA, ఇది ప్రోటీన్ తొడుగు, బయటి ఆవరణం లోపల ఉంటుంది. రెట్రోవైరస్ రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ (Reverse transcriptase) అనే ఎంజైమ్‌తో తన RNA ను DNA గా నకలు చేస్తుంది. ఇది సాధారణ DNA → RNA ప్రవాహానికి వ్యతిరేకం (reverse); అందుకే ఈ పేరు.

3.2 HIV ఎలా వ్యాపిస్తుంది

HIV కొన్ని శరీర ద్రవాల ద్వారా మాత్రమే వ్యాపిస్తుంది. ఇది వ్యాపించే మార్గాలు:

  1. సోకిన వ్యక్తితో లైంగిక సంపర్కం

  2. కలుషిత రక్తం లేదా రక్త ఉత్పత్తుల మార్పిడి

  3. సోకిన సూదులను పంచుకోవడం, మాదకద్రవ్యాలను ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకునేవారిలో లాగా

  4. సోకిన తల్లి నుంచి జరాయువు ద్వారా బిడ్డకు

అందువల్ల అధిక ప్రమాద సమూహాలలో అనేక లైంగిక భాగస్వాములు ఉన్నవారు, ఇంజెక్షన్ ద్వారా మాదకద్రవ్యాలు తీసుకునే వ్యసనపరులు, పదే పదే రక్త మార్పిడి అవసరమైనవారు, HIV పాజిటివ్ తల్లులకు పుట్టిన పిల్లలు ఉంటారు.

HIV స్పర్శ, కౌగిలింత, కరచాలనం, ఆహారం పంచుకోవడం, దోమ కాట్ల ద్వారా వ్యాపించదు. HIV తో జీవిస్తున్నవారిని వేరు చేయకూడదు, అవమానించకూడదు; భయం, కళంకం వల్ల ప్రజలు తమ స్థితిని దాచి, పరీక్షలను తప్పించుకుంటారు.

సంక్రమణకు, ఎయిడ్స్ లక్షణాలు కనిపించడానికి మధ్య ఎప్పుడూ కాల వ్యవధి ఉంటుంది. ఇది కొన్ని నెలల నుంచి అనేక సంవత్సరాల వరకు (సాధారణంగా 5 నుంచి 10 సంవత్సరాలు) ఉండవచ్చు.

3.3 శరీరంలో HIV ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది

వైరస్‌ను ఒక్కో దశగా అనుసరించండి:

  1. మాక్రోఫేజ్‌లలోకి ప్రవేశం: శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత HIV మొదట **మాక్రోఫేజ్‌ల (Macrophages)**లోకి వెళుతుంది.

  2. రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్: మాక్రోఫేజ్ లోపల RNA జీనోమ్ రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ ద్వారా వైరల్ DNA గా నకలు చేయబడుతుంది.

  3. సమావేశం (Integration): వైరల్ DNA ఆతిథేయి కణ DNA తో కలిసిపోతుంది.

  4. వైరస్ ఉత్పత్తి: కలిసిపోయిన వైరల్ DNA కొత్త వైరస్ రేణువులను తయారుచేయమని కణానికి ఆదేశిస్తుంది. మాక్రోఫేజ్ త్వరగా చనిపోకుండా వైరస్‌ను తయారుచేస్తూనే ఉంటుంది; అందుకే అది HIV కర్మాగారంలా పనిచేస్తుంది.

  5. సహాయక T కణాలపై దాడి: అదే సమయంలో HIV **సహాయక T లింఫోసైట్‌ల (Helper T lymphocytes)**లోకి ప్రవేశిస్తుంది. అక్కడ వృద్ధి చెంది కొత్త వైరస్‌లను రక్తంలోకి విడుదల చేస్తుంది. అవి మరిన్ని సహాయక T కణాలపై దాడి చేస్తాయి.

  6. రోగనిరోధకత కుప్పకూలడం: సహాయక T కణాల సంఖ్య క్రమంగా తగ్గుతుంది. సహాయక T కణాలే B కణాలను, సైటోటాక్సిక్ T కణాలను చురుకుగా చేస్తాయి కాబట్టి, మొత్తం రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనమవుతుంది.

చిత్రం 3.1 · మాక్రోఫేజ్‌లు, సహాయక T కణాలలో HIV ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది
చిత్రం 3.1 · మాక్రోఫేజ్‌లు, సహాయక T కణాలలో HIV ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది

మాక్రోఫేజ్ బతికే ఉంటూ వైరస్‌ను విడుదల చేస్తూనే ఉంటుంది; సహాయక T కణాలలో జరిగే ప్రతి విడత వాటి సంఖ్యను తగ్గిస్తూ, చివరకు రోగనిరోధక వ్యవస్థ ప్రతిస్పందించలేని స్థితికి తీసుకెళుతుంది.

ఈ సమయంలో వ్యక్తికి పదే పదే జ్వరం, విరేచనాలు, బరువు తగ్గడం వస్తాయి. సహాయక T కణాలు బాగా తగ్గిన తర్వాత వ్యక్తి బలహీనమైన సంక్రమణలతో కూడా పోరాడలేడు. వీటిని అవకాశవాద సంక్రమణలు (Opportunistic infections) అంటారు: Mycobacterium (క్షయ) వంటి బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌లు, శిలీంధ్రాలు, Toxoplasma వంటి పరాన్నజీవులు. ఎయిడ్స్ రోగి సాధారణంగా ఈ సంక్రమణల వల్లే మరణిస్తాడు, HIV వల్ల నేరుగా కాదు.

3.4 ఎయిడ్స్ గుర్తింపు, చికిత్స మరియు నివారణ

గుర్తింపు (Diagnosis): HIV సంక్రమణకు సాధారణ పరీక్ష ELISA (Enzyme Linked Immuno-Sorbent Assay). ఇది రక్తంలో HIV కి వ్యతిరేక ప్రతిరక్షకాలను లేదా HIV ప్రతిజనకాలను గుర్తిస్తుంది.

చికిత్స (Treatment): యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు (Anti-retroviral drugs) వైరస్‌ను నెమ్మదిపరిచి ఆయుష్షును చాలా పెంచుతాయి, కానీ సంక్రమణను నయం చేయవు. వీటిని జీవితాంతం వాడాలి.

నయం లేదు కాబట్టి నివారణ (Prevention) ముఖ్య ఆయుధం:

  • భారతదేశంలో జాతీయ ఎయిడ్స్ నియంత్రణ సంస్థ (NACO), అనేక స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOs) అవగాహన కలిపిస్తాయి. WHO ప్రపంచవ్యాప్తంగా కార్యక్రమాలు నడుపుతుంది. ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం డిసెంబర్ 1న జరుపుతారు.

  • రక్త నిధుల (blood banks) నుంచి వచ్చే రక్తాన్ని వాడే ముందు HIV కోసం పరీక్షించాలి.

  • ఆసుపత్రులు, క్లినిక్‌లలో కూడా ఒక్కసారి వాడి పారేసే సూదులు, సిరింజులనే వాడాలి.

  • సురక్షిత లైంగిక సంపర్కాన్ని ప్రోత్సహించాలి; కాండోమ్‌లను ఉచితంగా పంపిణీ చేస్తారు.

  • మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగాన్ని, ముఖ్యంగా ఇంజెక్షన్ ద్వారా తీసుకునే మాదకద్రవ్యాలను నియంత్రించాలి.

  • అధిక ప్రమాద సమూహాలలో క్రమం తప్పకుండా HIV పరీక్షలను ప్రోత్సహించాలి.

3.5 క్యాన్సర్: సాధారణ వృద్ధి ఎలా తప్పుతుంది

మన శరీరంలో కణ వృద్ధి, విభేదనం కచ్చితంగా నియంత్రించబడతాయి. సాధారణ కణాలు స్పర్శ నిరోధం (Contact inhibition) చూపిస్తాయి: ఒక కణం పక్క కణాలను తాకినప్పుడు విభజన ఆపేస్తుంది. అందుకే చర్మంపై గాయం మానిన తర్వాత పెరుగుదల ఆగిపోతుంది.

క్యాన్సర్ కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని కోల్పోతాయి. అవి విభజిస్తూనే ఉండి, కణితులు (Tumours) అనే కణ సమూహాలను ఏర్పరుస్తాయి.

లక్షణంసాధారణ కణితి (Benign)ఉగ్ర కణితి (Malignant)
వృద్ధినెమ్మది; మూల స్థానంలోనే ఉంటుందివేగంగా; పక్క కణజాలాలలోకి చొచ్చుకుపోతుంది
ఇతర అవయవాలకు వ్యాప్తిలేదుఅవును, వ్యాప్తి (metastasis) ద్వారా
హానితక్కువతీవ్రమైనది; సాధారణ కణాల పోషకాలను తీసుకుని వాటిని ఆకలితో ఉంచుతుంది
ప్రమాదంసాధారణంగా ప్రాణాంతకం కాదుక్యాన్సర్; ప్రాణాంతకం కావచ్చు

ఉగ్ర కణితిలోని కణాలను నియోప్లాస్టిక్ లేదా కణితి కణాలు అంటారు. వాటిలో కొన్ని వేరుపడి, రక్తం ద్వారా ప్రయాణించి, దూరంగా ఉన్న అవయవాలలో స్థిరపడి అక్కడ కొత్త కణితులను మొదలుపెడతాయి. ఈ వ్యాప్తిని మెటాస్టాసిస్ (Metastasis) అంటారు. ఉగ్ర కణితులలో ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన లక్షణం.

3.6 క్యాన్సర్ కారణాలు

సాధారణ కణాలను క్యాన్సర్ కణాలుగా మార్చే కారకాలను కార్సినోజెన్‌లు (Carcinogens) అంటారు. ఇవి DNA ని దెబ్బతీయడం ద్వారా పనిచేస్తాయి.

రకంఉదాహరణలుఎలా పనిచేస్తుంది
భౌతికఅయానీకరణ వికిరణం (X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు); అయానీకరణం చెందని UV కిరణాలుDNA ని విరగ్గొడుతుంది లేదా మారుస్తుంది; తీవ్రమైన ఎండలోని UV చర్మ క్యాన్సర్‌కు కారణమవుతుంది
రసాయనపొగాకు పొగలోని రసాయనాలుDNA ని దెబ్బతీస్తాయి; ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు పొగాకు పొగ ప్రధాన కారణం
జీవక్యాన్సర్ కలిగించే (ఆంకోజెనిక్) వైరస్‌లువైరల్ ఆంకోజీన్‌లను (Viral oncogenes) కలిగి ఉంటాయి

సాధారణ కణాలలోనూ ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు (Proto-oncogenes) లేదా కణ ఆంకోజీన్‌లు (c-onc) అనే జన్యువులు ఉంటాయి. ఇవి సాధారణంగా కణ వృద్ధి నియంత్రణలో సహాయపడతాయి. కొన్ని పరిస్థితుల్లో, ఉదాహరణకు ఉత్పరివర్తనం (mutation) వల్ల ఇవి చురుకైతే ఆంకోజెనిక్ రూపాంతరణ (Oncogenic transformation) జరుగుతుంది: కణం క్యాన్సర్ కణంగా మారుతుంది.

3.7 క్యాన్సర్ గుర్తింపు మరియు నిర్ధారణ

తొలి దశలోనే గుర్తిస్తే చాలా సందర్భాల్లో క్యాన్సర్‌ను వైద్యులు విజయవంతంగా చికిత్స చేయగలరు.

  • బయాప్సీ, హిస్టోపాథాలజీ: అనుమానిత కణజాలం నుంచి పలుచని ముక్కను కోసి, అద్దకం వేసి, పాథాలజిస్ట్ సూక్ష్మదర్శిని కింద పరిశీలిస్తారు.

  • రక్తం, ఎముక మజ్జ పరీక్షలు: లుకేమియాలలో (రక్త క్యాన్సర్‌లలో) కణాల సంఖ్య పెరగడాన్ని చూపుతాయి.

  • రేడియోగ్రఫీ (X-కిరణాలు): ఎముకలు, కొన్ని అవయవాలలోని కణితులను చూపిస్తుంది.

  • CT (కంప్యూటెడ్ టోమోగ్రఫీ): X-కిరణాలతో అవయవం లోపలి భాగాల త్రిమితీయ (3D) చిత్రాన్ని తయారుచేస్తుంది.

  • MRI (మాగ్నెటిక్ రెసోనెన్స్ ఇమేజింగ్): బలమైన అయస్కాంత క్షేత్రాలు, అయానీకరణం చెందని వికిరణంతో సజీవ కణజాలంలోని మార్పులను గుర్తిస్తుంది.

  • క్యాన్సర్‌కు ప్రత్యేకమైన ప్రతిజనకాలకు వ్యతిరేకమైన ప్రతిరక్షకాలు కొన్ని క్యాన్సర్‌లను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

  • అణు జీవశాస్త్ర (Molecular biology) పద్ధతులు కొన్ని క్యాన్సర్‌లు వచ్చే అవకాశాన్ని పెంచే జన్యువులను గుర్తిస్తాయి. అలాంటివారు పొగాకు వంటి తెలిసిన కార్సినోజెన్‌లను తప్పించుకోవచ్చు.

పద్ధతివాడే వికిరణం
X-కిరణ రేడియోగ్రఫీఅయానీకరణ (X-కిరణాలు)
CT స్కాన్అయానీకరణ (X-కిరణాలు)
MRIబలమైన అయస్కాంత క్షేత్రం, అయానీకరణం చెందని వికిరణం

3.8 క్యాన్సర్ చికిత్స

  • శస్త్రచికిత్స: కణితిని తొలగించడం.

  • రేడియేషన్ చికిత్స: చుట్టూ ఉన్న సాధారణ కణజాలాన్ని రక్షిస్తూ కణితి కణాలపై ప్రాణాంతక మోతాదుల్లో వికిరణం ప్రసరింపజేస్తారు.

  • కీమోథెరపీ: క్యాన్సర్ కణాలను చంపే ఔషధాలు. చాలా ఔషధాలు వేగంగా విభజించే కణాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి, అందుకే అవి వెంట్రుకల కుదుళ్లను (hair follicles), ఎముక మజ్జను కూడా దెబ్బతీస్తాయి. దుష్ప్రభావాలు: జుట్టు రాలడం, రక్తహీనత.

  • ఇమ్యూనోథెరపీ: కణితి కణాలు రోగనిరోధక వ్యవస్థకు దొరకకుండా తప్పించుకుంటాయి. రోగులకు ఆల్ఫా-ఇంటర్ఫెరాన్ (alpha-interferon) వంటి జీవ ప్రతిస్పందన మార్పుదలు (Biological response modifiers) ఇస్తారు; ఇవి రోగనిరోధక వ్యవస్థను చురుకుగా చేసి కణితిని నాశనం చేయిస్తాయి.

చాలా క్యాన్సర్‌లకు ఈ పద్ధతుల కలయికతో చికిత్స చేస్తారు.

3.9 ఎయిడ్స్, క్యాన్సర్ పోలిక

లక్షణంఎయిడ్స్క్యాన్సర్
రకంసంక్రామికఅసంక్రామిక
కారణంHIV, ఒక రెట్రోవైరస్కార్సినోజెన్‌లు, ఆంకోజీన్‌లు
విఫలమయ్యేదిరోగనిరోధక వ్యవస్థ (సహాయక T కణాలు)కణ విభజన నియంత్రణ
ప్రధాన పరీక్షELISAబయాప్సీ, ఇమేజింగ్, రక్త పరీక్షలు
నయంనయం లేదు; యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలుతొలి దశలో గుర్తిస్తే తరచుగా నయం చేయవచ్చు

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 3.1: HIV ని రెట్రోవైరస్ అని ఎందుకు అంటారు?

సాధన: దీని జన్యు పదార్థం RNA. ఆతిథేయి కణం లోపల రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ ఈ RNA ను DNA గా నకలు చేస్తుంది. సమాచారం RNA నుంచి DNA కి — సాధారణ దిశకు వ్యతిరేకంగా — ప్రవహిస్తుంది, కాబట్టి ఇది రెట్రోవైరస్.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.2: మాక్రోఫేజ్‌లను 'HIV కర్మాగారాలు' అని ఎందుకు అంటారు?

సాధన: HIV DNA మాక్రోఫేజ్ DNA తో కలిసిన తర్వాత, ఆ కణం చాలా కాలం కొత్త వైరస్ రేణువులను తయారుచేస్తూనే ఉంటుంది. మాక్రోఫేజ్ త్వరగా చనిపోదు, కాబట్టి కర్మాగారంలా వైరస్‌ను విడుదల చేస్తూనే ఉంటుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.3: ఒక ఎయిడ్స్ రోగి క్షయతో మరణించాడు. ఒక విద్యార్థి 'మరణ కారణం: HIV' అని రాశాడు. ఇది ఖచ్చితమేనా?

సాధన: పూర్తిగా కాదు. HIV సహాయక T కణాలను నాశనం చేస్తుంది, దాంతో శరీరం పోరాడలేని స్థితికి చేరుతుంది. తర్వాత రోగి Mycobacterium వల్ల వచ్చే క్షయ వంటి అవకాశవాద సంక్రమణతో మరణిస్తాడు. HIV అంతర్లీన (మూల) కారణం; సంక్రమణ ప్రత్యక్ష కారణం.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.4: కిందివాటిలో ఏవి HIV ని వ్యాపింపజేయగలవు: (i) మరుగుదొడ్డి పంచుకోవడం, (ii) వాడిన సిరింజి, (iii) దోమ కాటు, (iv) పరీక్షించని రక్త మార్పిడి?

సాధన: (ii), (iv) మాత్రమే. HIV రక్తం, కొన్ని శరీర ద్రవాల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. సాధారణ స్పర్శ ద్వారా గానీ దోమల ద్వారా గానీ వ్యాపించదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.5: ఒక మహిళ రొమ్ములోని గడ్డ రెండేళ్లుగా నెమ్మదిగా పెరిగింది, వ్యాపించలేదు. మరొక రోగిలోని గడ్డ కాలేయానికి వ్యాపించింది. రెండింటినీ వర్గీకరించండి.

సాధన: మొదటిది అదే చోట ఉండిపోతుంది కాబట్టి సాధారణ కణితి అయ్యే అవకాశం ఎక్కువ. రెండోది మెటాస్టాసిస్ ద్వారా దూరంగా ఉన్న అవయవానికి వ్యాపించింది కాబట్టి ఉగ్ర కణితి.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.6: కిందివాటిని భౌతిక, రసాయన లేదా జీవ కార్సినోజెన్‌లుగా వర్గీకరించండి: (i) UV కిరణాలు, (ii) పొగాకు పొగ, (iii) గామా కిరణాలు, (iv) ఆంకోజెనిక్ వైరస్.

సాధన: (i) భౌతిక (అయానీకరణం చెందని). (ii) రసాయన. (iii) భౌతిక (అయానీకరణ). (iv) జీవ.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.7: అయానీకరణ వికిరణం వాడకుండా మెదడు కణితిని చిత్రీకరించాలని ఒక వైద్యుడు అనుకుంటున్నాడు. ఏ పద్ధతిని ఎంచుకోవాలి?

సాధన: MRI. ఇది బలమైన అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని, అయానీకరణం చెందని వికిరణాన్ని వాడుతుంది. CT, సాధారణ రేడియోగ్రఫీ రెండూ X-కిరణాలను వాడతాయి; అవి అయానీకరణ వికిరణాలు.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.8: కీమోథెరపీ తీసుకుంటున్న రోగికి జుట్టు ఎందుకు రాలుతుంది, రక్తహీనత ఎందుకు వస్తుంది?

సాధన: చాలా కీమోథెరపీ ఔషధాలు వేగంగా విభజించే కణాలను చంపుతాయి. వెంట్రుకల కుదుళ్ల కణాలు, ఎర్ర రక్త కణాలను తయారుచేసే ఎముక మజ్జ కణాలు కూడా వేగంగా విభజిస్తాయి. అందువల్ల క్యాన్సర్ కణాలతో పాటు అవీ దెబ్బతిని, జుట్టు రాలడం, రక్తహీనత వస్తాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • AIDS = Acquired Immuno Deficiency Syndrome, మొదట 1981లో నమోదైంది; కారణం HIV, RNA ఉన్న రెట్రోవైరస్.

  • HIV లైంగిక సంపర్కం, సోకిన రక్తం, పంచుకున్న సూదులు, జరాయువు ద్వారా తల్లి నుంచి బిడ్డకు వ్యాపిస్తుంది; సాధారణ స్పర్శ ద్వారా వ్యాపించదు.

  • HIV మాక్రోఫేజ్‌లలోకి ప్రవేశిస్తుంది, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ వైరల్ DNA ని తయారుచేస్తుంది, అది ఆతిథేయి DNA తో కలుస్తుంది, మాక్రోఫేజ్ HIV కర్మాగారంగా మారుతుంది.

  • HIV సహాయక T కణాలను కూడా సోకుతుంది; వాటి సంఖ్య తగ్గుతుంది; అవకాశవాద సంక్రమణలు (Mycobacterium, Toxoplasma, శిలీంధ్రాలు, వైరస్‌లు) వస్తాయి.

  • ELISA తో గుర్తింపు; యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు ఆయుష్షును పెంచుతాయి కానీ నయం చేయవు; భారతదేశంలో NACO నివారణకు నేతృత్వం వహిస్తుంది.

  • క్యాన్సర్ కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని కోల్పోతాయి; ఉగ్ర కణితులు చొచ్చుకుపోయి మెటాస్టాసిస్ ద్వారా వ్యాపిస్తాయి; సాధారణ కణితులు అక్కడే ఉంటాయి.

  • కార్సినోజెన్‌లు: భౌతిక (X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు, UV), రసాయన (పొగాకు పొగ), జీవ (వైరల్ ఆంకోజీన్‌లు ఉన్న వైరస్‌లు); సాధారణ కణాలలో ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు.

  • గుర్తింపు: బయాప్సీ, రక్తం మరియు ఎముక మజ్జ పరీక్షలు, X-కిరణం, CT, MRI, ప్రతిరక్షకాలు; చికిత్స: శస్త్రచికిత్స, రేడియేషన్, కీమోథెరపీ, ఆల్ఫా-ఇంటర్ఫెరాన్‌తో ఇమ్యూనోథెరపీ.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • HIV మొదట మాక్రోఫేజ్‌లలోకి, తర్వాత సహాయక T కణాలలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా B కణాలపై దాడి చేయదు.

  • HIV లో RNA ఉంటుంది, కానీ కణం లోపల అది DNA ని తయారుచేస్తుంది. రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ RNA ను DNA గా నకలు చేస్తుంది, DNA ను RNA గా కాదు.

  • CT X-కిరణాలను (అయానీకరణ) వాడుతుంది. MRI అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని, అయానీకరణం చెందని వికిరణాన్ని వాడుతుంది. UV అయానీకరణం చెందనిదైనా క్యాన్సర్‌ను కలిగిస్తుంది.

  • ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు సాధారణ కణాలలో ఉంటాయి; వైరల్ ఆంకోజీన్‌లు క్యాన్సర్ కలిగించే వైరస్‌లలో ఉంటాయి.

  • మెటాస్టాసిస్ ఉగ్ర కణితుల లక్షణం మాత్రమే.

  • యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు ఎయిడ్స్‌ను నయం చేయవు.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3

స్థాయి 1: భావన తనిఖీ

1. HIV జన్యు పదార్థం (a) ద్విసూత్ర DNA (b) RNA (c) ఏకసూత్ర DNA (d) ప్రోటీన్

2. HIV సంక్రమణను గుర్తించడానికి సాధారణంగా వాడే పరీక్ష (a) విడాల్ పరీక్ష (b) ELISA (c) బయాప్సీ (d) MRI

3. HIV RNA ను DNA గా నకలు చేసే ఎంజైమ్ (a) RNA పాలిమరేజ్ (b) DNA లైగేజ్ (c) రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ (d) రిస్ట్రిక్షన్ ఎండోన్యూక్లియేజ్

4. HIV ముఖ్యంగా దేని సంఖ్యను తగ్గిస్తుంది? (a) B కణాలు (b) సహాయక T కణాలు (c) ఎర్ర రక్త కణాలు (d) ప్లేట్‌లెట్‌లు

5. క్యాన్సర్ కణాలు కోల్పోయిన లక్షణం (a) కణ విభజన (b) స్పర్శ నిరోధం (c) శ్వసనం (d) ప్రోటీన్ సంశ్లేషణ

6. క్యాన్సర్ కణాలు రక్తం ద్వారా దూర అవయవాలకు వ్యాపించడాన్ని ఏమంటారు? (a) స్పర్శ నిరోధం (b) విభేదనం (c) మెటాస్టాసిస్ (d) పునరుత్పత్తి

7. HIV దేని ద్వారా వ్యాపించదు? (a) సోకిన సూదులు పంచుకోవడం (b) కరచాలనం (c) పరీక్షించని రక్త మార్పిడి (d) సోకిన తల్లి నుంచి పిండానికి

8. క్యాన్సర్ చికిత్సలో ఆల్ఫా-ఇంటర్ఫెరాన్‌ను దేనిగా వాడతారు? (a) కీమోథెరపీ ఔషధం (b) రేడియేషన్ బూస్టర్ (c) కార్సినోజెన్ (d) జీవ ప్రతిస్పందన మార్పుదల

9. చురుకైతే క్యాన్సర్ కలిగించగల సాధారణ కణాలలోని జన్యువులను ఏమంటారు? (a) వైరల్ ఆంకోజీన్‌లు (b) ఆపరేటర్ జన్యువులు (c) కణితి ప్రతిజనకాలు (d) ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు

10. భారతదేశంలో ఎయిడ్స్ అవగాహన, నియంత్రణకు నేతృత్వం వహించే సంస్థ (a) WHO (b) NCERT (c) NACO (d) NABARD

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. మనిషి శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత HIV మొదట దేనిలోకి వెళుతుంది? (a) మాక్రోఫేజ్‌లు (b) ఎర్ర రక్త కణాలు (c) B కణాలు (d) న్యూరాన్‌లు

12. ఒక ఎయిడ్స్ రోగికి క్షయ వచ్చింది. దీనికి కారణమైన వ్యాధికారకం (a) Salmonella (b) Streptococcus (c) Mycobacterium (d) Haemophilus

13. బలమైన అయస్కాంత క్షేత్రాలు, అయానీకరణం చెందని వికిరణాన్ని వాడే ఇమేజింగ్ పద్ధతి ఏది? (a) MRI (b) CT స్కాన్ (c) X-కిరణ రేడియోగ్రఫీ (d) బయాప్సీ

14. సాధారణ కణితి లక్షణం ఏమిటంటే అది (a) మెటాస్టాసిస్ చెందుతుంది (b) పక్క కణజాలంలోకి చొచ్చుకుపోతుంది (c) సాధారణ కణాలను ఆకలితో ఉంచుతుంది (d) మూల స్థానానికే పరిమితమై ఉంటుంది

15. పొగాకు పొగ ఒక (a) భౌతిక కార్సినోజెన్ (b) జీవ కార్సినోజెన్ (c) అయానీకరణ వికిరణ మూలం (d) రసాయన కార్సినోజెన్

16. HIV సంక్రమణకు, ఎయిడ్స్ లక్షణాలు కనిపించడానికి మధ్య కాల వ్యవధి (a) కొన్ని గంటలు (b) కొన్ని నెలల నుంచి అనేక సంవత్సరాలు (c) సరిగ్గా మూడు రోజులు (d) ఎప్పుడూ రెండు వారాలు

17. లుకేమియాను ముఖ్యంగా దేని ద్వారా గుర్తిస్తారు? (a) MRI మాత్రమే (b) విడాల్ పరీక్ష (c) HIV కోసం ELISA (d) కణాల సంఖ్య పెరగడాన్ని చూపే రక్తం, ఎముక మజ్జ పరీక్షలు

18. కాలమ్ I ని కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. ELISA, B. CT స్కాన్, C. బయాప్సీ, D. యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు
కాలమ్ II: i. కణజాలాన్ని సూక్ష్మదర్శినితో పరిశీలించడం, ii. X-కిరణాలతో త్రిమితీయ చిత్రం, iii. HIV సంక్రమణను గుర్తిస్తుంది, iv. ఎయిడ్స్ రోగుల ఆయుష్షును పెంచుతాయి
(a) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (d) A-iv, B-ii, C-i, D-iii

19. కీమోథెరపీ సాధారణ దుష్ప్రభావాలు (a) బరువు పెరగడం, జ్వరం (b) జుట్టు రాలడం, రక్తహీనత (c) అలెర్జీ, ఆస్తమా (d) మధుమేహం, ఊబకాయం

20. క్యాన్సర్‌ను కలిగించగల అయానీకరణ వికిరణాలు ఏవి? (a) UV కిరణాలు (b) X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు (c) ఇన్ఫ్రారెడ్ కిరణాలు (d) రేడియో తరంగాలు

21. కిందివాటిలో HIV కి అధిక ప్రమాద సమూహం కానిది ఏది? (a) రోడ్డు పక్క హోటళ్లలో తినేవారు (b) పదే పదే రక్త మార్పిడి అవసరమైనవారు (c) సూదులు పంచుకునే మాదకద్రవ్య వినియోగదారులు (d) HIV పాజిటివ్ తల్లుల పిల్లలు

22. వైరల్ ఆంకోజీన్‌లు ఎక్కడ ఉంటాయి? (a) క్యాన్సర్ కలిగించే వైరస్‌లలో (b) అన్ని సాధారణ మానవ కణాలలో (c) ఎర్ర రక్త కణాలలో (d) మాస్ట్ కణాలలో

స్థాయి 3: సవాలు

23. HIV సంక్రమణ తర్వాత జరిగే ఘటనల సరైన క్రమాన్ని ఎంచుకోండి. (a) సమావేశం, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, ప్రవేశం, కొత్త వైరస్ (b) ప్రవేశం, కొత్త వైరస్, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, సమావేశం (c) మాక్రోఫేజ్‌లోకి ప్రవేశం, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, ఆతిథేయి DNA లో సమావేశం, కొత్త వైరస్ రేణువులు (d) రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, ప్రవేశం, సమావేశం, కొత్త వైరస్

24. ఎన్ని వాక్యాలు సరైనవి?
I. HIV ఒక DNA వైరస్.
II. మాక్రోఫేజ్‌లు HIV కర్మాగారాలుగా పనిచేస్తాయి.
III. ఎయిడ్స్‌లో సహాయక T కణాల సంఖ్య పెరుగుతుంది.
IV. యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు ఎయిడ్స్‌ను నయం చేస్తాయి.
(a) రెండు (b) మూడు (c) ఒకటి (d) ఏదీ కాదు

25. ఎయిడ్స్ ఉన్న వ్యక్తి సాధారణంగా మరణించడానికి కారణం (a) HIV ఎర్ర రక్త కణాలను నాశనం చేయడం (b) సహాయక T కణాలు కోల్పోవడం వల్ల శరీరం అవకాశవాద సంక్రమణలకు గురవడం (c) అన్ని రోగులలో HIV నేరుగా క్యాన్సర్ కలిగించడం (d) HIV వ్యతిరేక ప్రతిరక్షకాలు మెదడుపై దాడి చేయడం

26. ఉగ్ర కణితుల గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) వాటి కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని చూపిస్తాయి. (b) అవి ఎప్పుడూ వ్యాపించవు. (c) అవి నెమ్మదిగా పెరుగుతాయి. (d) వాటి కణాలు పోషకాల కోసం సాధారణ కణాలతో పోటీ పడతాయి.

27. సరిగ్గా జతపరచిన జత ఏది? (a) UV కిరణాలు: అయానీకరణం చెందని భౌతిక కార్సినోజెన్ (b) CT స్కాన్: అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని వాడుతుంది (c) ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు: వైరస్‌లలో మాత్రమే ఉంటాయి (d) ELISA: క్యాన్సర్‌కు బయాప్సీ పరీక్ష

28. రక్త నిధులు దానం చేసిన రక్తాన్ని HIV కోసం తప్పక పరీక్షించాలి, ఎందుకంటే (a) రక్త నిధుల్లో HIV గాలి ద్వారా వ్యాపిస్తుంది (b) నిల్వ ఉంచిన రక్తంలో HIV నశిస్తుంది (c) సోకిన రక్త మార్పిడి ద్వారా HIV వ్యాపించవచ్చు (d) రక్తదాతలు దానం చేసేటప్పుడు ఎయిడ్స్ బారిన పడతారు

29. ప్రతిపాదన (A): యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలతో ఎయిడ్స్‌ను పూర్తిగా నయం చేయవచ్చు.
కారణం (R): యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు పాక్షికంగా మాత్రమే పనిచేస్తాయి, ముఖ్యంగా ఆయుష్షును పెంచుతాయి.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: సాధారణ కణాలు పక్క కణాలను తాకినప్పుడు విభజన ఆపేస్తాయి.
వాక్యం II: సాధారణ కణితులు రక్తం ద్వారా దూర అవయవాలకు వ్యాపిస్తాయి.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bHIV RNA ఉన్న రెట్రోవైరస్.
2bELISA HIV సంక్రమణను గుర్తిస్తుంది.
3cరివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ RNA నుంచి DNA ని తయారుచేస్తుంది.
4bసహాయక T కణాలు క్రమంగా తగ్గుతాయి.
5bస్పర్శ ఉన్నా క్యాన్సర్ కణాలు విభజిస్తూనే ఉంటాయి.
6cదూర స్థానాలకు వ్యాప్తి మెటాస్టాసిస్.
7bసాధారణ స్పర్శ HIV ని వ్యాపింపజేయదు.
8dఆల్ఫా-ఇంటర్ఫెరాన్ రోగనిరోధకతను చురుకుగా చేస్తుంది.
9dప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు సాధారణ కణాలలో ఉంటాయి.
10cNACO భారతదేశ ఎయిడ్స్ నియంత్రణ సంస్థ.
11aమొదట మాక్రోఫేజ్‌లలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
12cMycobacterium క్షయకు కారణం.
13aMRI అయస్కాంత క్షేత్రాలను వాడుతుంది.
14dసాధారణ కణితులు అక్కడే ఉంటాయి.
15dపొగాకు పొగలోని రసాయనాలు DNA ని దెబ్బతీస్తాయి.
16bవ్యాధి పొదిగిపోయే కాలం నెలల నుంచి సంవత్సరాలు.
17dలుకేమియాలో రక్త కణాల సంఖ్య పెరుగుతుంది.
18cELISA HIV, CT X-కిరణ 3D, బయాప్సీ కణజాలం, ఔషధాలు ఆయుష్షు పెంచుతాయి.
19bఔషధాలు విభజించే వెంట్రుక, ఎముక మజ్జ కణాలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
20bX-కిరణాలు, గామా కిరణాలు అయానీకరణ వికిరణాలు.
21aఆహారం HIV ని మోసుకెళ్లదు.
22aవైరల్ ఆంకోజీన్‌లు ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లలో ఉంటాయి.
23cప్రవేశం, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, సమావేశం, కొత్త వైరస్.
24cII మాత్రమే సరైనది.
25bఅవకాశవాద సంక్రమణలు ఎయిడ్స్ రోగులను బలిగొంటాయి.
26dఉగ్ర కణాలు సాధారణ కణాలను ఆకలితో ఉంచుతాయి.
27aUV అయానీకరణం చెందనిదైనా కార్సినోజెన్.
28cసోకిన రక్తం HIV ని వ్యాపింపజేస్తుంది.
29dనయం లేదు; ఔషధాలు ఆయుష్షును మాత్రమే పెంచుతాయి.
30cసాధారణ కణితులు మెటాస్టాసిస్ చెందవు.

అధ్యాయం 3 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • AIDS = Acquired Immuno Deficiency Syndrome. ఇది జీవితంలో సోకుతుంది (పుట్టుకతో వచ్చేది కాదు), రోగనిరోధక వ్యవస్థను బలహీనపరుస్తుంది. మొదట 1981లో నమోదైంది.

  • దీనికి కారణం HIV (Human Immunodeficiency Virus); ఇది ఆవరణం లోపల RNA జీనోమ్ ఉన్న రెట్రోవైరస్.

  • HIV సోకిన వ్యక్తితో లైంగిక సంపర్కం, కలుషిత రక్త మార్పిడి, పంచుకున్న సూదులు, జరాయువు ద్వారా సోకిన తల్లి నుంచి బిడ్డకు వ్యాపిస్తుంది. స్పర్శ, కౌగిలింత, ఆహారం పంచుకోవడం ద్వారా వ్యాపించదు.

  • అధిక ప్రమాద సమూహాలు: అనేక లైంగిక భాగస్వాములు ఉన్నవారు, ఇంజెక్షన్ ద్వారా మాదకద్రవ్యాలు తీసుకునేవారు, పదే పదే రక్త మార్పిడి అవసరమైనవారు, HIV పాజిటివ్ తల్లుల పిల్లలు.

  • సంక్రమణకు, ఎయిడ్స్ లక్షణాలకు మధ్య తరచుగా 5–10 సంవత్సరాల దీర్ఘ వ్యవధి ఉంటుంది.

  • HIV జీవిత చక్రం: వైరస్ మాక్రోఫేజ్‌లలోకి ప్రవేశిస్తుంది → రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ వైరల్ RNA ను DNA గా నకలు చేస్తుంది → వైరల్ DNA ఆతిథేయి DNA తో కలుస్తుంది → సోకిన కణాలు వైరస్‌ను తయారుచేస్తూనే ఉంటాయి (మాక్రోఫేజ్ = 'HIV కర్మాగారం') → HIV సహాయక T లింఫోసైట్‌లలోకి (TH) ప్రవేశించి వృద్ధి చెందుతుంది → TH సంఖ్య క్రమంగా తగ్గుతుంది.

  • సహాయక T కణాలు తక్కువగా ఉంటే వ్యక్తికి Mycobacterium, వైరస్‌లు, శిలీంధ్రాలు, Toxoplasma వల్ల సంక్రమణలు వస్తాయి.

  • ELISA సాధారణ గుర్తింపు పరీక్ష. యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు పాక్షికంగా మాత్రమే పనిచేస్తాయి: ఆయుష్షును పెంచుతాయి కానీ మరణాన్ని ఆపలేవు.

  • నివారణ: రక్త పరీక్ష, ఒక్కసారి వాడే సూదులు, సిరింజులు, ఉచిత కాండోమ్‌లు, విద్య. NACO, NGOs అవగాహన కలిపిస్తాయి; డిసెంబర్ 1 ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం.

  • సాధారణ కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని చూపిస్తాయి; క్యాన్సర్ కణాలు దాన్ని కోల్పోయి నియంత్రణ లేకుండా విభజించి కణితులను ఏర్పరుస్తాయి.

  • సాధారణ కణితులు అక్కడే ఉంటాయి, తక్కువ హాని చేస్తాయి. ఉగ్ర కణితులు పక్క కణజాలంలోకి చొచ్చుకుపోతాయి, వాటి కణాలు రక్తం ద్వారా కొత్త చోట్లకు వ్యాపిస్తాయి (మెటాస్టాసిస్).

  • కార్సినోజెన్‌లు: భౌతిక (అయానీకరణ X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు; అయానీకరణం చెందని UV), రసాయన (పొగాకు పొగలోని రసాయనాలు), జీవ (వైరల్ ఆంకోజీన్‌లు ఉన్న ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు). సాధారణ కణాలలోని కణ ఆంకోజీన్‌లు (ప్రోటో-ఆంకోజీన్‌లు) చురుకైతే క్యాన్సర్ వస్తుంది.

  • గుర్తింపు: బయాప్సీ, హిస్టోపాథాలజీ, రక్తం మరియు ఎముక మజ్జ పరీక్షలు (లుకేమియా), రేడియోగ్రఫీ, CT, MRI, క్యాన్సర్ ప్రతిజనకాలకు వ్యతిరేక ప్రతిరక్షకాలు, క్యాన్సర్ జన్యువుల అణు పరీక్షలు.

  • చికిత్స: శస్త్రచికిత్స, రేడియేషన్ చికిత్స, కీమోథెరపీ (జుట్టు రాలడం, రక్తహీనత వంటి దుష్ప్రభావాలు), α-ఇంటర్ఫెరాన్ వంటి జీవ ప్రతిస్పందన మార్పుదలతో ఇమ్యూనోథెరపీ.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

పదంఉదాహరణ లేదా విలువముఖ్య వాస్తవం
HIVరెట్రోవైరస్RNA జీనోమ్; రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ RNA నుంచి DNA ని తయారుచేస్తుంది
HIV కర్మాగారంమాక్రోఫేజ్త్వరగా చనిపోకుండా వైరస్‌ను తయారుచేస్తూనే ఉంటుంది
ప్రధాన బాధిత కణంసహాయక T లింఫోసైట్ (TH)సంఖ్య తగ్గుతుంది; రోగనిరోధకత కుప్పకూలుతుంది
గుర్తింపుELISAHIV సంక్రమణను గుర్తిస్తుంది
లక్షణాలకు ముందు వ్యవధితరచుగా 5–10 సంవత్సరాలుఈ సమయంలో వ్యక్తి HIV ని వ్యాపింపజేయగలడు
భౌతిక కార్సినోజెన్X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు, UVDNA ని దెబ్బతీస్తాయి
రసాయన కార్సినోజెన్పొగాకు పొగఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌కు ప్రధాన కారణం
జీవ కార్సినోజెన్ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లువైరల్ ఆంకోజీన్‌లను కలిగి ఉంటాయి
బయాప్సీఅద్దకం వేసిన పలుచని కణజాల ముక్కలుహిస్టోపాథాలజీ క్యాన్సర్‌ను నిర్ధారిస్తుంది
MRIబలమైన అయస్కాంత క్షేత్రం, అయానీకరణం చెందని వికిరణంసజీవ కణజాలంలోని మార్పులను గుర్తిస్తుంది
α-ఇంటర్ఫెరాన్జీవ ప్రతిస్పందన మార్పుదలకణితులకు వ్యతిరేకంగా రోగనిరోధక వ్యవస్థను చురుకుగా చేస్తుంది

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • 'Mac makes, T takes': మాక్రోఫేజ్ వైరస్‌ను తయారుచేస్తుంది (makes); సహాయక T కణం దెబ్బ తింటుంది (takes).

  • 'రివర్స్ అంటే RNA → DNA': రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ సాధారణ DNA → RNA దిశను తిరగబెడుతుంది.

  • 'భౌ-ర-జీ' (PCB causes cancer): భౌతిక (Physical), రసాయన (Chemical), జీవ (Biological) కార్సినోజెన్‌లు.

  • 'Benign Behaves, Malignant Marches': సాధారణ కణితి అక్కడే మర్యాదగా ఉంటుంది; ఉగ్ర కణాలు కొత్త చోట్లకు కవాతు చేస్తాయి (మెటాస్టాసిస్).

  • 'శ-రే-కీ-ఇ' (Some Real Cures Ignite) చికిత్సలు: శస్త్రచికిత్స, రేడియేషన్, కీమోథెరపీ, ఇమ్యూనోథెరపీ.

భావనల అనుసంధానం

  • సహాయక T కణాలు, మాక్రోఫేజ్‌లు, ప్రతిరక్షక పరీక్షలు ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయం 2 పై, పుస్తకం 5: మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రం పై ఆధారపడి ఉన్నాయి.

  • రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, కేంద్ర సిద్ధాంతం (central dogma) పుస్తకం 7: జన్యుశాస్త్రం మరియు పరిణామంలో ఉన్నాయి.

  • కణ చక్ర నియంత్రణ, స్పర్శ నిరోధం పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులుతో అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)

31. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. HIV జీనోమ్, B. రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్, C. మాక్రోఫేజ్, D. సహాయక T కణం
జాబితా II: i. RNA నుంచి DNA ని తయారుచేస్తుంది, ii. HIV కర్మాగారంగా పనిచేస్తుంది, iii. RNA, iv. ఎయిడ్స్‌లో సంఖ్య క్రమంగా తగ్గే కణం
(a) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (b) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii

32. జాబితా I (పద్ధతి) ని జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. బయాప్సీ, B. రక్తం మరియు ఎముక మజ్జ పరీక్షలు, C. MRI, D. రేడియోగ్రఫీ
జాబితా II: i. X-కిరణాలను వాడుతుంది, ii. బలమైన అయస్కాంత క్షేత్రాలు, అయానీకరణం చెందని వికిరణాన్ని వాడుతుంది, iii. లుకేమియాను గుర్తిస్తుంది, iv. అనుమానిత కణజాలం యొక్క అద్దకం వేసిన పలుచని ముక్కలను పరిశీలిస్తారు
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-i, B-iii, C-ii, D-iv

33. జాబితా I (కార్సినోజెన్) ని జాబితా II (రకం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. X-కిరణాలు, గామా కిరణాలు, B. UV కిరణాలు, C. పొగాకు పొగలోని రసాయనాలు, D. ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు
జాబితా II: i. అయానీకరణం చెందని వికిరణం, ii. జీవ కార్సినోజెన్, iii. అయానీకరణ వికిరణం, iv. రసాయన కార్సినోజెన్
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii

34. జాబితా I (చికిత్స) ని జాబితా II (లక్షణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. శస్త్రచికిత్స, B. రేడియోథెరపీ, C. కీమోథెరపీ, D. ఇమ్యూనోథెరపీ
జాబితా II: i. α-ఇంటర్ఫెరాన్, ii. జుట్టు రాలడం, రక్తహీనత వంటి దుష్ప్రభావాలున్న ఔషధాలు, iii. సాధారణ కణజాలాన్ని కాపాడుతూ కణితి కణాలపై వికిరణం, iv. కణితి ముద్దను తొలగించడం
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (c) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-iii, C-ii, D-i

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. పంచుకున్న సూదుల ద్వారా HIV వ్యాపించవచ్చు.
B. కరచాలనం లేదా ఆహారం పంచుకోవడం ద్వారా HIV వ్యాపిస్తుంది.
C. HIV సంక్రమణ నిర్ధారణకు ELISA వాడతారు.
D. యాంటీ-రెట్రోవైరల్ ఔషధాలు ఎయిడ్స్‌ను పూర్తిగా నయం చేస్తాయి.
E. సోకిన తల్లి నుంచి జరాయువు ద్వారా బిడ్డకు HIV చేరవచ్చు.
(a) మూడు (b) రెండు (c) నాలుగు (d) ఒకటి

36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. సాధారణ కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని చూపిస్తాయి.
B. ఉగ్ర కణితుల కణాలు రక్తం ద్వారా దూర స్థానాలకు వ్యాపించవచ్చు.
C. సాధారణ కణితులు సాధారణంగా దూర అవయవాలలోకి చొచ్చుకుపోతాయి.
D. క్యాన్సర్ కణాలు స్పర్శ నిరోధాన్ని కోల్పోయాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) C, D మాత్రమే

37. HIV గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. వైరల్ RNA ను రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ DNA గా నకలు చేస్తుంది.
B. వైరల్ DNA ఆతిథేయి కణ DNA తో కలుస్తుంది.
C. సోకిన మాక్రోఫేజ్‌లు కొత్త వైరస్ రేణువులను తయారుచేస్తూనే ఉంటాయి.
D. ఎయిడ్స్ పెరుగుతున్న కొద్దీ సహాయక T కణాల సంఖ్య పెరుగుతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, C మాత్రమే

38. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. కణ ఆంకోజీన్‌లు సాధారణ కణాలలో ఉంటాయి.
B. కొన్ని పరిస్థితుల్లో కణ ఆంకోజీన్‌లు చురుకై కణాలను రూపాంతరం చెందించవచ్చు.
C. ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు వైరల్ ఆంకోజీన్‌లను కలిగి ఉంటాయి.
D. ప్రతి కణితి క్యాన్సరే.
(a) నాలుగు (b) మూడు (c) రెండు (d) ఒకటి

39. HIV సంక్రమణ తర్వాత 10 సంవత్సరాల పాటు ఒక వ్యక్తి సహాయక T కణాల సంఖ్యను ఒక గ్రాఫ్ చూపిస్తుంది. కొన్ని సంవత్సరాలు సంఖ్య చాలా వరకు ఎక్కువగానే ఉంటుంది, తర్వాత క్రమంగా తగ్గుతుంది. అది తగ్గుతున్నప్పుడు వ్యక్తికి పదే పదే సంక్రమణలు వస్తాయి. ఈ సంక్రమణలను వివరించే వాక్యం ఏది?
(a) HIV నేరుగా RBC లను నాశనం చేస్తుంది (b) ప్రతిరక్షక స్థాయిలు అతిగా పెరుగుతాయి (c) సహాయక T కణాలు తగ్గడం వల్ల సాధారణ సూక్ష్మజీవులకు కూడా రోగనిరోధక ప్రతిస్పందన బలహీనమవుతుంది (d) మాక్రోఫేజ్‌లు వైరస్ తయారీని ఆపేస్తాయి

40. ఒక పట్టిక రెండు కణితి రకాలను నాలుగు వరుసలలో పోలుస్తుంది (సాధారణ / ఉగ్ర).
P. మూల స్థానానికే పరిమితమై ఉంటుంది: అవును / కాదు
Q. చుట్టూ ఉన్న సాధారణ కణజాలంలోకి చొచ్చుకుపోయి దెబ్బతీస్తుంది: కాదు / అవును
R. మెటాస్టాసిస్ చూపిస్తుంది: అవును / కాదు
S. తక్కువ హాని చేస్తుంది: అవును / అవును
ఏ వరుసలు సరిగ్గా నింపబడ్డాయి?
(a) P, Q మాత్రమే (b) P, R మాత్రమే (c) Q, S మాత్రమే (d) P, Q, S మాత్రమే

41. ఒక ఫ్లో చిత్రం ఇలా ఉంది: HIV కణం X లోకి ప్రవేశిస్తుంది → దాని RNA ను ఎంజైమ్ Y DNA గా నకలు చేస్తుంది → వైరల్ DNA ఆతిథేయి DNA తో కలుస్తుంది → కొత్త వైరస్‌లు విడుదలవుతాయి → అవి కణం Z పై దాడి చేస్తాయి, దాని సంఖ్య తర్వాత తగ్గుతుంది. X, Y, Z లను గుర్తించండి.
(a) సహాయక T కణం, DNA పాలిమరేజ్, మాక్రోఫేజ్ (b) B కణం, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్, మాక్రోఫేజ్ (c) RBC, RNA పాలిమరేజ్, సహాయక T కణం (d) మాక్రోఫేజ్, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్, సహాయక T కణం

Q42–43 కోసం సందర్భం: 25 సంవత్సరాలుగా ధూమపానం చేస్తున్న 45 ఏళ్ల వ్యక్తికి తగ్గని దగ్గు ఉంది. X-కిరణ చిత్రం ఒక ఊపిరితిత్తిలో ఒక గడ్డను చూపిస్తుంది. వైద్యులు చిన్న ముక్కను తీసి, పలుచని భాగాలుగా కోసి, అద్దకం వేసి చూసినప్పుడు నియంత్రణ లేకుండా విభజిస్తున్న కణాలు కనిపించాయి. దగ్గరలోని ఒక శోషరస గ్రంథిలో కూడా అలాంటి కణాలే కనిపించాయి.

42. కణజాల ముక్కను కోసి, అద్దకం వేసి, పరిశీలించే పరీక్ష
(a) ELISA (b) MRI (c) CT స్కాన్ (d) హిస్టోపాథాలజీతో కూడిన బయాప్సీ

43. శోషరస గ్రంథిలో అవే కణాలు కనిపించడం దేనిని సూచిస్తుంది?
(a) కణితి ఉగ్రమైనది, మెటాస్టాసిస్ చెందింది (b) కణితి సాధారణమైనది (c) కణాలు ఇంకా స్పర్శ నిరోధాన్ని చూపిస్తున్నాయి (d) ఆ వ్యక్తికి HIV ఉంది

44. ఒక భౌతిక, ఒక జీవ కార్సినోజెన్ ఉన్న జత ఏది?
(a) పొగాకు పొగ, X-కిరణాలు (b) గామా కిరణాలు, X-కిరణాలు (c) పొగాకు పొగ, ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు (d) UV కిరణాలు, ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు

45. కొన్ని క్యాన్సర్‌ల చికిత్సలో α-ఇంటర్ఫెరాన్‌ను ఎందుకు వాడతారు?
(a) ఇది వికిరణంతో కణితి కణాలను చంపుతుంది (b) కణితి కణాలు తరచుగా రోగనిరోధక వ్యవస్థ నుంచి తప్పించుకుంటాయి, α-ఇంటర్ఫెరాన్ రోగనిరోధక వ్యవస్థను చురుకుగా చేసి వాటిని నాశనం చేస్తుంది (c) ఇది క్యాన్సర్ బ్యాక్టీరియాను చంపే యాంటీబయాటిక్ (d) ఇది శస్త్రచికిత్స ద్వారా స్పర్శ నిరోధాన్ని తిరిగి తెస్తుంది

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31aHIV లో RNA; రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ DNA ని తయారుచేస్తుంది; మాక్రోఫేజ్ కర్మాగారం; TH సంఖ్య తగ్గుతుంది
32bబయాప్సీ–అద్దకం వేసిన ముక్కలు, రక్తం-ఎముక మజ్జ–లుకేమియా, MRI–అయస్కాంత క్షేత్రం, రేడియోగ్రఫీ–X-కిరణాలు
33cX-కిరణాలు, గామా అయానీకరణ, UV అయానీకరణం చెందనిది, పొగ రసాయన, వైరస్‌లు జీవ
34dశస్త్రచికిత్స తొలగిస్తుంది, రేడియేషన్ వికిరణం ప్రసరిస్తుంది, కీమోథెరపీ ఔషధాలు, ఇమ్యూనోథెరపీ α-ఇంటర్ఫెరాన్
35aA, C, E సరైనవి; HIV స్పర్శ ద్వారా వ్యాపించదు; ఔషధాలు ఆయుష్షును మాత్రమే పెంచుతాయి
36bసాధారణ కణితులు అక్కడే ఉంటాయి; A, B, D సరైనవి
37dసహాయక T కణాల సంఖ్య తగ్గుతుంది, పెరగదు
38bA, B, C సరైనవి; సాధారణ కణితులు క్యాన్సర్ కావు
39cTH కణాలు కోల్పోవడం వల్ల రోగనిరోధక లోపం, అవకాశవాద సంక్రమణలు
40aసాధారణ కణితులు మెటాస్టాసిస్ చెందవు; ఉగ్ర కణితులు తీవ్ర హాని చేస్తాయి
41dHIV మొదట మాక్రోఫేజ్‌లలోకి, రివర్స్ ట్రాన్స్‌క్రిప్టేజ్ వాడి, తర్వాత సహాయక T కణాలపై దాడి
42dబయాప్సీ, హిస్టోపాథాలజీ క్యాన్సర్‌ను నిర్ధారిస్తాయి
43aశోషరస గ్రంథికి వ్యాప్తి మెటాస్టాసిస్; ఇది ఉగ్ర కణితుల లక్షణం
44dUV భౌతికం; ఆంకోజెనిక్ వైరస్‌లు జీవ
45bα-ఇంటర్ఫెరాన్ రోగనిరోధకతను పెంచే జీవ ప్రతిస్పందన మార్పుదల
29 min left
‹
›