Chapter 3 of 12 · 29 min read

అధ్యాయం 1: ఆక్సీకరణం, క్షయకరణం మరియు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (Oxidation, Reduction and Oxidation Number)

ఆక్సీకరణం (Oxidation) అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం, క్షయకరణం (Reduction) అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించడం. ఎవరు కోల్పోయారు, ఎవరు గ్రహించారు అని లెక్క చూపే సాధనమే ఆక్సీకరణ సంఖ్య (Oxidation number, ON). భిన్న విలువలు, కష్టమైన పెరాక్సో జాతులతో సహా ఆక్సీకరణ సంఖ్యలను వేగంగా కేటాయించడం వస్తే, తర్వాతి ప్రతి అధ్యాయం సులభమవుతుంది.

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • ఆక్సీకరణ భావన “ఆక్సిజన్ కలవడం” నుంచి “ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం” వరకు ఎలా విస్తరించింది.

  • ఆక్సీకరణ సంఖ్యలను కేటాయించే నియమాలు, వాటిని వర్తింపజేయాల్సిన క్రమం.

  • Fe₃O₄, S₄O₆²⁻, C₃O₂, KO₂ లలో భిన్న (సగటు) ఆక్సీకరణ సంఖ్యలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి.

  • CrO₅, H₂SO₅, H₂S₂O₈ లకు కేవలం అంకగణితం కాదు, నిర్మాణం ఎందుకు అవసరం.

  • కేవలం ఆక్సీకరణ సంఖ్యలతోనే ఆక్సీకరణులు, క్షయకరణులను ఎలా గుర్తించాలి.

1.1 ఆక్సిజన్ నుంచి ఎలక్ట్రాన్‌ల వరకు

తొలి రసాయన శాస్త్రవేత్తలు ఒక పదార్థం ఆక్సిజన్‌ను గ్రహిస్తే ఆ చర్యను “ఆక్సీకరణం” అన్నారు. వర్షాకాలంలో గేటు ఇనుము తుప్పు పట్టడం దీనికి సాధారణ ఉదాహరణ. ఆక్సిజన్‌ను తొలగించడాన్ని క్షయకరణం అన్నారు.

తర్వాత ఈ నిర్వచనం దశలవారీగా విస్తరించింది:

పాత భావనఆక్సీకరణంక్షయకరణం
ఆక్సిజన్ఆక్సిజన్ చేరడంఆక్సిజన్ తొలగడం
హైడ్రోజన్హైడ్రోజన్ తొలగడంహైడ్రోజన్ చేరడం
ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకంఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం చేరడం (ఉదా. Fe → FeCl₃)ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం తొలగడం
ధనవిద్యుదాత్మక మూలకంధనవిద్యుదాత్మక మూలకం తొలగడంధనవిద్యుదాత్మక మూలకం చేరడం

ఇవన్నీ ఒకే ఆధునిక భావనకు ప్రత్యేక సందర్భాలు. సోడియం క్లోరిన్‌లో మండినప్పుడు ప్రతి Na పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను Cl పరమాణువుకు ఇస్తుంది.

2Na(s)+Cl2(g)→2Na+Cl−(s)\mathrm{2Na(s) + Cl_2(g) \rightarrow 2Na^{+}Cl^{-}(s)}

దీనిని రెండు అర్ధ చర్యలుగా (half-reactions) విడదీయండి:

Na→Na++e−(oxidation)\mathrm{Na \rightarrow Na^{+} + e^{-} \quad (oxidation)}
Cl2+2e−→2Cl−(reduction)\mathrm{Cl_2 + 2e^{-} \rightarrow 2Cl^{-} \quad (reduction)}

ఎలక్ట్రానిక్ నిర్వచనాలు. ఆక్సీకరణం అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం. క్షయకరణం అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించడం. ఎలక్ట్రాన్‌లను స్వీకరించే జాతి ఆక్సీకరణి (Oxidising agent, oxidant); అది తాను క్షయకరణం చెందుతుంది. ఎలక్ట్రాన్‌లను ఇచ్చే జాతి క్షయకరణి (Reducing agent, reductant); అది తాను ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.

బీకరులో ఎలక్ట్రాన్‌లు స్వేచ్ఛగా తేలుతూ ఉండలేవు. కాబట్టి ఆక్సీకరణం, క్షయకరణం ఎప్పుడూ కలిసే జరుగుతాయి. ఈ జంట సంఘటనే రెడాక్స్ చర్య (Redox reaction).

గుర్తుంచుకోవడానికి ఒక చిన్న సూత్రం: LEO says GER (Lose Electrons Oxidation – ఎలక్ట్రాన్‌లు కోల్పోతే ఆక్సీకరణం; Gain Electrons Reduction – ఎలక్ట్రాన్‌లు గ్రహిస్తే క్షయకరణం).

1.2 ఆక్సీకరణ సంఖ్య అంటే ఏమిటి

H₂O లేదా CH₄ వంటి సమయోజనీయ అణువుల్లో ఏ ఎలక్ట్రాన్ కూడా పరమాణువును పూర్తిగా వదలదు. అయినా ఎలక్ట్రాన్‌ల స్థానభ్రంశాన్ని మనం లెక్కించాలి. అందుకే ప్రతి బంధం అయానిక బంధమే అని ఊహించి, పంచుకున్న ఎలక్ట్రాన్‌లను ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత (Electronegativity) ఉన్న పరమాణువుకు ఇస్తాం. అప్పుడు ఆ పరమాణువుపై ఉండే ఆవేశమే దాని ఆక్సీకరణ సంఖ్య (ON); దీనిని ఆక్సీకరణ స్థితి (oxidation state) అని కూడా అంటారు.

H₂O లో ఆక్సిజన్ ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకమైనది, కాబట్టి రెండు బంధ జంటలనూ అదే “తీసుకుంటుంది”. ప్రతి H +1, O −2.

ON పెరిగితే ఆక్సీకరణం. ON తగ్గితే క్షయకరణం. మీరు ఎక్కువగా వాడే పని నిర్వచనం ఇదే.

1.3 ఆక్సీకరణ సంఖ్యలను కేటాయించే నియమాలు

వీటిని క్రమంలో వర్తింపజేయండి. పై నియమం కింది నియమం కంటే ప్రాధాన్యం పొందుతుంది.

  1. స్వేచ్ఛా (సంయోగం చెందని) స్థితిలోని మూలకం ON ఏ రూపంలో ఉన్నా 0: Na, H₂, O₃, P₄, S₈.

  2. సరళ ఏకపరమాణుక అయాన్ ON దాని ఆవేశానికి సమానం: Na⁺ +1, S²⁻ −2.

  3. సమ్మేళనాల్లో ఫ్లోరిన్ ఎప్పుడూ −1 (అది అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం).

  4. సమ్మేళనాల్లో క్షార లోహాలు (గ్రూపు 1) +1, క్షార మృత్తిక లోహాలు (గ్రూపు 2) +2. అల్యూమినియం +3.

  5. అలోహాలతో హైడ్రోజన్ +1 (HCl, H₂O); లోహ హైడ్రైడ్‌లలో లోహాలతో −1 (NaH, CaH₂).

  6. ఆక్సిజన్ సాధారణంగా −2. మినహాయింపులు: పెరాక్సైడ్‌లు (H₂O₂, Na₂O₂) −1; సూపర్ ఆక్సైడ్‌లు (KO₂) −½; ఫ్లోరిన్‌తో OF₂ లో +2, O₂F₂ లో +1.

  7. ఇతర హాలోజన్‌లు (Cl, Br, I) హాలైడ్‌లలో −1, కానీ ఆక్సిజన్‌తో లేదా తమకంటే ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మక హాలోజన్‌తో ధనాత్మకం (HClO₄ లో Cl +7, ClF లో +1).

  8. తటస్థ అణువులో ONల మొత్తం 0; అయాన్‌లో అది ఆ అయాన్ ఆవేశానికి సమానం.

చివరి నియమమే మీరు సాధించే సమీకరణం:

∑(number of atoms×ON)=net charge on the species\sum (\text{number of atoms} \times \text{ON}) = \text{net charge on the species}

KMnO₄ కు: (+1) + x + 4(−2) = 0, కాబట్టి x = +7.

గరిష్ఠ, కనిష్ఠ ON. ప్రధాన గ్రూపు మూలకాలకు గరిష్ఠ ON సాధారణంగా ఆ గ్రూపు వేలెన్సీ ఎలక్ట్రాన్‌ల సంఖ్యకు సమానం (N: +5, S: +6, Cl: +7). కనిష్ఠ ON ఆ సంఖ్య నుంచి 8 తీసివేస్తే వస్తుంది (N: −3, S: −2, Cl: −1). పరివర్తన లోహాలు అనేక ONలను చూపుతాయి; OsO₄ లో Os +8 కి చేరుతుంది.

స్టాక్ సంకేతనం (Stock notation). ఒక లోహం ఒకటి కంటే ఎక్కువ ONలను చూపితే, పేరు తర్వాత రోమన్ అంకెలలో రాయండి: FeO ఐరన్(II) ఆక్సైడ్, Fe₂O₃ ఐరన్(III) ఆక్సైడ్, Hg₂Cl₂ మెర్క్యురీ(I) క్లోరైడ్ (రెండు Hg⁺ కలిసి Hg₂²⁺), SnCl₄ టిన్(IV) క్లోరైడ్.

1.4 కర్బన సమ్మేళనాల్లో కార్బన్

కార్బన్ −4 (CH₄) నుంచి +4 (CO₂) వరకు ప్రతి ONను చూపగలదు. అణువులో ఒకే కార్బన్ ఉంటే మొత్తం అణువుకు మొత్తం నియమాన్ని వర్తింపజేయండి:

సమ్మేళనంలెక్కC యొక్క ON
CH₄x + 4 = 0−4
CH₃OHx + 4 − 2 = 0−2
HCHOx + 2 − 2 = 00
HCOOHx + 2 − 4 = 0+2
CO₂x − 4 = 0+4

ఈ నిచ్చెనే కాలేయంలో మిథనాల్ ఆక్సీకరణ క్రమం: మిథనాల్ → ఫార్మాల్డిహైడ్ → ఫార్మిక్ ఆమ్లం. ప్రతి దశలో కార్బన్ ON 2 పెరుగుతుంది.

అణువులో ఒకటి కంటే ఎక్కువ కార్బన్‌లు ఉంటే మొత్తం నియమం సగటు మాత్రమే ఇస్తుంది. ప్రతి కార్బన్ సొంత ONను పొందాలంటే బంధాలను లెక్కించండి: H తో ప్రతి బంధం −1, O, N లేదా హాలోజన్‌తో ప్రతి బంధం +1, C–C బంధం 0. CH₃COOH లో మిథైల్ కార్బన్‌కు మూడు C–H బంధాలు (−3), కార్బాక్సిల్ కార్బన్‌కు ఆక్సిజన్‌తో మూడు బంధాలు (+3). సగటు 0.

1.5 భిన్న ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు

ON అనేది ఒక సాంకేతిక (formal) సంఖ్య మాత్రమే, కాబట్టి మొత్తం నియమం భిన్నాన్ని కూడా ఇవ్వవచ్చు. భిన్నం ఎప్పుడూ నిర్మాణంలో ఒకేలా లేని పరమాణువులపై తీసిన సగటు అని అర్థం.

జాతిసగటు ONనిర్మాణం ఏమి చెబుతుంది
Fe₃O₄Fe కు +8/3ఒక Fe²⁺, రెండు Fe³⁺ (ఇది FeO·Fe₂O₃)
S₄O₆²⁻ (టెట్రాథయోనేట్)S కు +2.5O తో బంధించిన రెండు S +5 వద్ద, వారధి రెండు S 0 వద్ద
C₃O₂ (కార్బన్ సబ్ఆక్సైడ్)C కు +4/3O=C=C=C=O: చివరి కార్బన్‌లు +2, మధ్య కార్బన్ 0
Br₃O₈Br కు +16/3చివరి రెండు Br +6 వద్ద, మధ్య Br +4 వద్ద
KO₂O కు −½O₂⁻ అయాన్: ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ రెండు O లపై పంచుకోబడింది
HN₃, NaN₃N కు −⅓అజైడ్ అయాన్ N₃⁻, ఆవేశం మూడు N లపై విస్తరించింది

Fe₃O₄ ను సరిచూడండి: ఒక Fe²⁺, రెండు Fe³⁺ కలిపి మూడు ఇనుము పరమాణువులపై 2 + 6 = +8. దీనిని 3 తో భాగిస్తే +8/3. ఏ ఒక్క ఇనుము పరమాణువూ +8/3 వద్ద ఉండదు.

S₄O₆²⁻ ను నిర్మాణం ద్వారా సరిచూడండి: 2(+5) + 2(0) = +10. మొత్తం నియమం 4x − 12 = −2 ఇస్తుంది, కాబట్టి 4x = +10. రెండూ సరిపోతాయి.

1.6 కేవలం అంకగణితం తప్పుదారి పట్టించే జాతులు

కొన్ని జాతుల్లో పెరాక్సో బంధం (–O–O–) ఉంటుంది. ఆ బంధంలో ప్రతి O −1 వద్ద ఉంటుంది, −2 కాదు. దీనిని పట్టించుకోకపోతే అసాధ్యమైన ON వస్తుంది.

CrO₅ (క్రోమియం పెంటాక్సైడ్, నీలి రంగు “సీతాకోకచిలుక” సమ్మేళనం). కేవలం అంకగణితం: x − 10 = 0 అయితే +10. క్రోమియంకు ఆరు వేలెన్సీ ఎలక్ట్రాన్‌లే ఉన్నాయి (3d⁵ 4s¹), కాబట్టి +10 అసాధ్యం. నిర్మాణంలో ఒక Cr=O ఆక్సిజన్ (−2), రెండు పెరాక్సో సమూహాలు (నాలుగు O లు −1 వద్ద) ఉన్నాయి.

x+1(−2)+4(−1)=0  ⇒  x=+6x + 1(-2) + 4(-1) = 0 \;\Rightarrow\; x = +6

H₂SO₅ (పెరాక్సోమోనోసల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం, Caro's acid). కేవలం అంకగణితం: 2 + x − 10 = 0 అయితే +8. సల్ఫర్ గరిష్ఠ ON +6 మాత్రమే. HO–SO₂–O–OH నిర్మాణంలో ఒక పెరాక్సో బంధం ఉంది: మూడు O లు −2 వద్ద, రెండు O లు −1 వద్ద.

2(+1)+x+3(−2)+2(−1)=0  ⇒  x=+62(+1) + x + 3(-2) + 2(-1) = 0 \;\Rightarrow\; x = +6

H₂S₂O₈ (పెరాక్సోడైసల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం, Marshall's acid). కేవలం అంకగణితం: 2 + 2x − 16 = 0 అయితే +7. ఒక పెరాక్సో బంధంతో (రెండు O లు −1, ఆరు O లు −2): 2 + 2x − 12 − 2 = 0, కాబట్టి x = +6.

గుర్తుంచుకోవలసిన మరికొన్ని జాతులు:

జాతిఅడిగిన ONవిలువఎందుకు
K₄[Fe(CN)₆]Fe+2CN⁻ ను −1 గా లెక్కిస్తాం
K₃[Fe(CN)₆]Fe+3CN⁻ ను −1 గా లెక్కిస్తాం
Fe(CO)₅, Ni(CO)₄Fe, Ni0CO తటస్థ లైగాండ్
NH₄NO₃N−3 మరియు +5రెండు వేర్వేరు N పరమాణువులు: NH₄⁺, NO₃⁻
OF₂O+2F ఎప్పుడూ −1
Na₂S₂O₃S+2 (సగటు)నిర్మాణంలో రెండు వేర్వేరు S పరమాణువులు ఉన్నాయి
OsO₄Os+8తెలిసిన సాధారణ ON లలో అత్యధికం

1.7 ఆక్సీకరణ సంఖ్యల ద్వారా ఆక్సీకరణులు, క్షయకరణులు

గరిష్ఠ ON వద్ద ఉన్న పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించగలదు మాత్రమే. అలాంటి జాతి ఆక్సీకరణిగా మాత్రమే పనిచేస్తుంది (KMnO₄, K₂Cr₂O₇, HNO₃, ఆచరణలో F₂).

కనిష్ఠ ON వద్ద ఉన్న పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోగలదు మాత్రమే. అది క్షయకరణిగా మాత్రమే పనిచేస్తుంది (H₂S, NH₃, I⁻, H⁻).

మధ్యస్థ ON వద్ద ఉన్న పరమాణువు రెండు వైపులా వెళ్లగలదు. అది రెండు విధాలుగా పనిచేయగలదు (O −1 వద్ద ఉన్న H₂O₂, S +4 వద్ద ఉన్న SO₂, N +3 వద్ద ఉన్న HNO₂, Cl 0 వద్ద ఉన్న Cl₂).

చిత్రం 1.1 · నైట్రోజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య నిచ్చెన
చిత్రం 1.1 · నైట్రోజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య నిచ్చెన

నిచ్చెనను ఎడమ నుంచి కుడికి చదవండి: −3 వద్ద ఉన్న NH₃ ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోగలదు మాత్రమే, +5 వద్ద ఉన్న HNO₃ గ్రహించగలదు మాత్రమే, మధ్యలో ఉన్న ప్రతి జాతి రెండూ చేయగలదు.

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 1.1: KMnO₄ లో Mn, K₂Cr₂O₇ లో Cr ల ON కనుక్కోండి.

సాధన: KMnO₄: 1 + x − 8 = 0, కాబట్టి x = +7. K₂Cr₂O₇: 2 + 2x − 14 = 0, కాబట్టి 2x = 12, x = +6.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.2: బ్రాకెట్‌లో ఇచ్చిన పరమాణువు ON కనుక్కోండి: H₃PO₂ (P), NaH (H), O₂F₂ (O).

సాధన: H₃PO₂: 3 + x − 4 = 0, కాబట్టి P = +1. NaH: Na +1, కాబట్టి H = −1. O₂F₂: 2x − 2 = 0, కాబట్టి O = +1.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.3: MnO₂ + 4HCl → MnCl₂ + Cl₂ + 2H₂O లో ఆక్సీకరణి, క్షయకరణి ఏవి? HCl లో ఎంత భాగం ఆక్సీకరణం చెందుతుంది?

సాధన: Mn +4 నుంచి +2 కు వెళ్తుంది, కాబట్టి MnO₂ క్షయకరణం చెందింది; అదే ఆక్సీకరణి. Cl −1 (HCl లో) నుంచి 0 (Cl₂ లో) కు వెళ్తుంది, కాబట్టి HCl క్షయకరణి. నాలుగు Cl పరమాణువుల్లో రెండు Cl₂ గా మారతాయి, రెండు MnCl₂ లో Cl⁻ గానే ఉంటాయి. కాబట్టి HCl లో సగం మాత్రమే ఆక్సీకరణం చెందుతుంది; మిగతా సగం క్లోరైడ్ అయాన్‌లను మాత్రమే అందిస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.4: Fe₃O₄ లో Fe సగటు ON కనుక్కొని వివరించండి.

సాధన: 3x − 8 = 0 నుంచి x = +8/3. మాగ్నటైట్ అంటే FeO·Fe₂O₃; ప్రతి ఫార్ములాలో ఒక Fe²⁺, రెండు Fe³⁺. మొత్తం = 2 + 3 + 3 = +8, సగటు +8/3.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.5: CrO₅ లో Cr ON కనుక్కోండి.

సాధన: నిర్మాణం ఆధారంగా (ఒక O −2, నాలుగు పెరాక్సో O లు −1): x − 2 − 4 = 0, కాబట్టి x = +6. Cr +6 దాటలేదు కాబట్టి అంకగణిత జవాబు +10 తప్పు.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.6: S +6 అని ఇచ్చినప్పుడు H₂SO₅ లో పెరాక్సో బంధాల సంఖ్య కనుక్కోండి.

సాధన: p ఆక్సిజన్ పరమాణువులు −1 వద్ద, (5 − p) పరమాణువులు −2 వద్ద ఉన్నాయనుకోండి. అప్పుడు 2 + 6 − p − 2(5 − p) = 0. దీని నుంచి −2 + p = 0, కాబట్టి p = 2. −1 వద్ద ఉన్న రెండు O లు ఒక O–O బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. కాబట్టి H₂SO₅ లో ఒక పెరాక్సో బంధం ఉంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.7: HNO₃, HNO₂, NH₃ లలో ఏది ఆక్సీకరణిగా, క్షయకరణిగా రెండు విధాలా పనిచేయగలదు?

సాధన: HNO₃ లో N +5 (గరిష్ఠం), HNO₂ లో +3 (మధ్యస్థం), NH₃ లో −3 (కనిష్ఠం). HNO₂ మాత్రమే ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించగలదు, కోల్పోగలదు; కాబట్టి అదొక్కటే రెండు విధాలా పనిచేస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.8: CH₃CH₂OH లో ప్రతి కార్బన్ ON, సగటు ON ఇవ్వండి.

సాధన: CH₃ కార్బన్‌కు మూడు C–H బంధాలు, ఒక C–C బంధం: −3. CH₂OH కార్బన్‌కు రెండు C–H బంధాలు (−2), ఒక C–O బంధం (+1), ఒక C–C బంధం (0): −1. సగటు = (−3 − 1)/2 = −2. మొత్తం నియమంతో సరిచూడండి: 2x + 6 − 2 = 0 నుంచి x = −2.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.9 (NEET కఠినం): x + y + z కనుక్కోండి; ఇక్కడ x = CrO₅ లో Cr ON, y = H₂S₂O₈ లో S ON, z = S₄O₆²⁻ లో S సగటు ON.

సాధన: x = +6 (నిర్మాణం), y = +6 (ఒక పెరాక్సో బంధం), z = +2.5. కాబట్టి x + y + z = 14.5. కేవలం అంకగణితం వాడిన విద్యార్థికి 10 + 7 + 2.5 = 19.5 వస్తుంది, అది తప్పు.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • ఆక్సీకరణం = ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం = ON పెరగడం. క్షయకరణం = ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించడం = ON తగ్గడం.

  • ఆక్సీకరణి క్షయకరణం చెందుతుంది; క్షయకరణి ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.

  • F ఎప్పుడూ −1; O సాధారణంగా −2, కానీ పెరాక్సైడ్‌లలో −1, సూపర్ ఆక్సైడ్‌లలో −½, OF₂ లో +2.

  • లోహ హైడ్రైడ్‌లలో (NaH, CaH₂) H −1; మిగతా చోట్ల +1.

  • భిన్న ON అంటే ఒకేలా లేని పరమాణువులపై సగటు (Fe₃O₄ +8/3, S₄O₆²⁻ +2.5).

  • CrO₅, H₂SO₅, H₂S₂O₈ లలో పెరాక్సో బంధాలు ఉన్నాయి; మూడింటిలోనూ Cr, S +6.

  • గరిష్ఠ ON: ఆక్సీకరణి మాత్రమే. కనిష్ఠ ON: క్షయకరణి మాత్రమే. మధ్యస్థ ON: రెండూ.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • CrO₅ లో Cr కు +10, H₂SO₅ లో S కు +8 అని రాయడం. జవాబును ఎప్పుడూ ఆ మూలకపు గరిష్ఠ ON తో సరిచూడండి.

  • “Fe₃O₄ లో ప్రతి Fe +8/3” అనడం. ఆ భిన్నం సగటు మాత్రమే.

  • NaH, LiAlH₄ లలో H −1 అని మర్చిపోవడం.

  • OF₂ లో O ను −2 గా తీసుకోవడం. ఫ్లోరిన్‌దే పైచేయి; అక్కడ O +2.

  • MnO₂ + HCl లో HCl “Cl₂ ఇస్తుంది” కాబట్టి దానిని ఆక్సీకరణి అనడం. HCl ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, కాబట్టి అది క్షయకరణి.

  • ప్రశ్న ఒక నిర్దిష్ట కార్బన్ గురించి అడిగినప్పుడు బహుకార్బన్ సమ్మేళనంలో కార్బన్ సగటు ON వాడటం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1

స్థాయి 1: భావన పరిశీలన

1. ఎలక్ట్రానిక్ పరంగా ఆక్సీకరణం అంటే (a) ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించడం (b) ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం (c) ప్రోటాన్‌లను గ్రహించడం (d) న్యూట్రాన్‌లను కోల్పోవడం

2. K₂Cr₂O₇ లో Cr ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +6 (b) +3 (c) +7 (d) +12

3. OF₂ లో ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) −2 (b) +1 (c) +2 (d) −1

4. NaH లో హైడ్రోజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) −1 (b) +1 (c) 0 (d) +2

5. P₄ లో ఫాస్ఫరస్, S₈ లో సల్ఫర్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +1 (b) −1 (c) 0 (d) ప్రతి రూపాంతరానికి వేరుగా ఉంటుంది

6. బహుపరమాణుక అయాన్‌లో అన్ని పరమాణువుల ఆక్సీకరణ సంఖ్యల మొత్తం దేనికి సమానం? (a) సున్నా (b) +1 (c) పరమాణువుల సంఖ్య (d) అయాన్‌పై ఆవేశం

7. ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య −1 ఉండేది (a) H₂O (b) Na₂O₂ (c) KO₂ (d) OF₂

8. NH₄⁺ లో N ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +3 (b) +5 (c) −3 (d) −5

9. క్షయకరణి అంటే (a) ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించే పదార్థం (b) చర్యలో క్షయకరణం చెందే పదార్థం (c) ఎప్పుడూ గరిష్ఠ ON వద్ద ఉండే పదార్థం (d) తాను ఆక్సీకరణం చెందే పదార్థం

10. K₄[Fe(CN)₆] లో Fe ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +3 (b) +6 (c) 0 (d) +2

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. H₂S₂O₈ లో S ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +7 (b) +6 (c) +8 (d) +5

12. CrO₅ లో Cr ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +10 (b) +5 (c) +6 (d) +8

13. Na₂S₄O₆ లో S సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +2.5 (b) +2 (c) +3 (d) +6

14. Fe₃O₄ లో Fe³⁺ అయాన్‌లకు, Fe²⁺ అయాన్‌లకు మధ్య నిష్పత్తి (a) 1 : 2 (b) 1 : 1 (c) 3 : 1 (d) 2 : 1

15. కార్బన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య సున్నా ఉండేది (a) CO₂ (b) HCOOH (c) HCHO (d) CH₃OH

16. కింది వాటిలో ఆక్సీకరణిగా మాత్రమే పనిచేయగల జాతి ఏది? (a) SO₂ (b) H₂O₂ (c) HNO₃ (d) HNO₂

17. కింది వాటిలో క్షయకరణిగా మాత్రమే పనిచేయగల జాతి ఏది? (a) H₂S (b) SO₂ (c) Cl₂ (d) H₂O₂

18. NH₄NO₃ లోని రెండు నైట్రోజన్ పరమాణువుల ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు (a) +1, +1 (b) −3, +5 (c) −3, +3 (d) +3, +5

19. MnO₂ + 4HCl → MnCl₂ + Cl₂ + 2H₂O లో క్షయకరణిగా పనిచేసే HCl భాగం (a) 1 (b) 3/4 (c) 1/4 (d) 1/2

20. OsO₄ లో Os ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +8 (b) +4 (c) +6 (d) +7

21. H₃PO₂ లో P ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +3 (b) +5 (c) +1 (d) −3

22. Hg₂Cl₂ స్టాక్ పేరు (a) mercury(II) chloride (b) mercury(I) chloride (c) dimercury(II) chloride (d) mercury(0) chloride

స్థాయి 3: సవాలు

23. HN₃ లో నైట్రోజన్ సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) −3 (b) +1/3 (c) −1 (d) −1/3

24. C₃O₂ లో కార్బన్ సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +4/3 (b) +2 (c) +3/4 (d) +2/3

25. KO₂ లో ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) −2 (b) −1 (c) −1/2 (d) +1/2

26. CH₃COOH లో మిథైల్ కార్బన్, కార్బాక్సిల్ కార్బన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు వరుసగా (a) 0, 0 (b) −3, +3 (c) +3, −3 (d) −2, +2

27. x = CrO₅ లో Cr ON, y = H₂SO₅ లో S ON, z = Fe(CO)₅ లో Fe ON అయితే x + y + z విలువ (a) 20 (b) 18 (c) 16 (d) 12

28. Br₃O₈ లో Br సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) +16/3 (b) +6 (c) +4 (d) +8/3

29. ప్రతిపాదన (A): CrO₅ లో Cr ఆక్సీకరణ సంఖ్య +6, +10 కాదు.
కారణం (R): CrO₅ లో రెండు పెరాక్సో సమూహాలు ఉన్నాయి; వాటిలో ప్రతి ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య −1.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: Fe₃O₄ లో ప్రతి ఇనుము పరమాణువు ఆక్సీకరణ సంఖ్య +8/3.
వాక్యం II: H₂O₂ లో ఆక్సిజన్ −2, 0 ల మధ్య −1 వద్ద ఉంటుంది, కాబట్టి అది ఆక్సీకరణిగానూ క్షయకరణిగానూ పనిచేయగలదు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bఆక్సీకరణం అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం
2a2 + 2x − 14 = 0 నుంచి +6
3cF −1, కాబట్టి 2(−1) + x = 0 నుంచి O = +2
4aలోహ హైడ్రైడ్‌లలో H −1
5cఏ స్వేచ్ఛా మూలకానికైనా ON 0
6dONల మొత్తం అయానిక ఆవేశానికి సమానం
7bNa₂O₂ పెరాక్సైడ్; KO₂ లో −½
8cx + 4 = +1 నుంచి −3
9dక్షయకరణి ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోయి ఆక్సీకరణం చెందుతుంది
10d4 + x − 6 = 0 నుంచి +2
11bఒక పెరాక్సో బంధం; S +6 వద్దే ఉంటుంది
12cఒక O −2, నాలుగు O లు −1 కాబట్టి Cr = +6
13a4x − 12 = −2 నుంచి +2.5
14dFeO·Fe₂O₃: ప్రతి Fe²⁺ కు రెండు Fe³⁺
15cHCHO లో x + 2 − 2 = 0
16cHNO₃ లో N గరిష్ఠ +5 వద్ద ఉంది
17aH₂S లో S కనిష్ఠ −2 వద్ద ఉంది
18bNH₄⁺ లో N −3, NO₃⁻ లో N +5
19dనాలుగు Cl పరమాణువుల్లో రెండు Cl₂ గా మారతాయి
20ax − 8 = 0 నుంచి +8
21c3 + x − 4 = 0 నుంచి +1
22bHg₂²⁺ లో Hg +1 వద్ద ఉంది
23d1 + 3x = 0 నుంచి −1/3
24a3x − 4 = 0 నుంచి +4/3
25cసూపర్ ఆక్సైడ్ O₂⁻ లో ప్రతి O కు −½
26bమూడు C–H బంధాలు −3; O తో మూడు బంధాలు +3
27d6 + 6 + 0 = 12
28a3x − 16 = 0 నుంచి +16/3
29a−1 వద్ద ఉన్న పెరాక్సో O వల్లే Cr +6
30dI తప్పు (అది సగటు మాత్రమే); II సరైనది

అధ్యాయం 1 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • సంప్రదాయ దృష్టి: ఆక్సీకరణం అంటే ఆక్సిజన్ లేదా ఋణవిద్యుదాత్మక మూలకం చేరడం, లేదా హైడ్రోజన్ లేదా ధనవిద్యుదాత్మక మూలకం తొలగడం. క్షయకరణం దీనికి విరుద్ధం.

  • ఎలక్ట్రానిక్ దృష్టి: ఆక్సీకరణం అంటే ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోవడం, క్షయకరణం అంటే గ్రహించడం. రెండూ ఎప్పుడూ కలిసే జరుగుతాయి.

  • క్షయకరణం చెందే జాతి ఆక్సీకరణి. ఆక్సీకరణం చెందే జాతి క్షయకరణి.

  • ప్రతి బంధం పూర్తిగా అయానికం అయి, ఎలక్ట్రాన్‌లు ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మక పరమాణువుకు వెళ్తే ఒక పరమాణువుపై ఉండే ఆవేశమే ఆక్సీకరణ సంఖ్య (ON).

  • ON పెరగడం = ఆక్సీకరణం; ON తగ్గడం = క్షయకరణం.

  • నియమాలు: స్వేచ్ఛా స్థితిలో మూలకం 0; ఏకపరమాణుక అయాన్ = దాని ఆవేశం; F ఎప్పుడూ −1; O సాధారణంగా −2 (పెరాక్సైడ్ −1, సూపర్ ఆక్సైడ్ −1/2, OF₂ +2); H అలోహాలతో +1, లోహ హైడ్రైడ్‌లలో −1; గ్రూపు 1 +1, గ్రూపు 2 +2.

  • ONల మొత్తం తటస్థ అణువుకు 0, అయాన్‌కు దాని ఆవేశం.

  • వేర్వేరు పరిసరాల్లోని పరమాణువులపై సగటు తీసినప్పుడు ON భిన్నంగా ఉండవచ్చు (Fe₃O₄ +8/3, S₄O₆²⁻ +2.5).

  • పెరాక్సో జాతులు సాధారణ నియమాన్ని మోసం చేస్తాయి: CrO₅ (Cr +6, రెండు పెరాక్సైడ్ సమూహాలు), H₂SO₅ (S +6), H₂S₂O₈ (S +6).

  • కార్బన్ −4 (CH₄) నుంచి +4 (CO₂, CCl₄) వరకు; కర్బన సమ్మేళనాల్లో ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మక పరమాణువులతో ఉన్న బంధాలను లెక్కించండి.

  • గరిష్ఠ ON → ఆక్సీకరణి మాత్రమే; కనిష్ఠ ON → క్షయకరణి మాత్రమే; మధ్యస్థ ON → రెండూ కావచ్చు.

  • స్టాక్ సంకేతనం లోహం ON ను రోమన్ అంకెలలో రాస్తుంది: iron(III) oxide, manganese(IV) oxide.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

జాతిముఖ్య పరమాణువుONగమనిక
KMnO₄Mn+7Mn కు గరిష్ఠం, ఆక్సీకరణి మాత్రమే
K₂Cr₂O₇Cr+6Cr కు గరిష్ఠం
CrO₅Cr+6రెండు పెరాక్సైడ్ బంధాలు
H₂SO₅, H₂S₂O₈S+6పెరాక్సైడ్ O −1
Fe₃O₄Fe+8/3 (సగటు)ఒక Fe²⁺, రెండు Fe³⁺
Na₂S₄O₆S+2.5 (సగటు)రెండు S +5, రెండు 0
KO₂O−1/2సూపర్ ఆక్సైడ్
OF₂O+2F ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకం
NaH, CaH₂H−1లోహ హైడ్రైడ్
NH₃ / HNO₃N−3 / +5N కు కనిష్ఠం, గరిష్ఠం

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • LEO says GER: Lose Electrons = Oxidation (ఎలక్ట్రాన్‌లు కోల్పోతే ఆక్సీకరణం), Gain Electrons = Reduction (ఎలక్ట్రాన్‌లు గ్రహిస్తే క్షయకరణం).

  • “కారకం విరుద్ధంగా మారుతుంది”: ఆక్సీకరణి తాను క్షయకరణం చెందుతుంది; క్షయకరణి తాను ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.

  • “F-O-H క్రమం”: ముందు F (−1) నిర్ణయించండి, తర్వాత O (పెరాక్సైడ్, సూపర్ ఆక్సైడ్, OF₂ కాకపోతే −2), తర్వాత H (లోహ హైడ్రైడ్ కాకపోతే +1). మిగిలినది తెలియని పరమాణువుది.

  • “పైన ఉన్నది తీసుకుంటుంది, కింద ఉన్నది ఇస్తుంది”: గరిష్ఠ ON వద్ద ఉన్న పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్‌లను తీసుకోగలదు మాత్రమే (ఆక్సీకరణి); కనిష్ఠ ON వద్ద ఉన్నది ఇవ్వగలదు మాత్రమే (క్షయకరణి).

భావనల అనుసంధానం

  • భిన్న ONలు, ఎలక్ట్రాన్ లెక్కింపు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 1: రసాయన శాస్త్రంలో కొన్ని ప్రాథమిక భావనలు లోని మోల్ భావనలను వాడుతాయి.

  • Mn, Cr, Fe ల మారే ONలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 11: d-, f-బ్లాక్ మూలకాలు లో, N, S, హాలోజన్‌ల ONలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 10: p-బ్లాక్ మూలకాలు లో మళ్లీ వస్తాయి.

  • బంధ ఎలక్ట్రాన్‌లు ఎవరికి వెళ్తాయో నిర్ణయించే ఋణవిద్యుదాత్మకత రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 9: మూలకాల వర్గీకరణ, ధర్మాలలో ఆవర్తనం నుంచి వస్తుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. జాబితా I (జాతి, ముఖ్య పరమాణువు) ను జాబితా II (ఆ పరమాణువు ఆక్సీకరణ సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. H₃PO₃ లో P   B. Na₂S₄O₆ లో S   C. Fe₃O₄ లో Fe   D. NH₂OH లో N
జాబితా II: (i) +8/3   (ii) −1   (iii) +3   (iv) +2.5
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

32. జాబితా I (సమ్మేళనం) ను జాబితా II (దానిలో ఆక్సిజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. OF₂   B. KO₂   C. BaO₂   D. H₂O
జాబితా II: (i) −1   (ii) +2   (iii) −2   (iv) −1/2
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iv, B-ii, C-i, D-iii

33. జాబితా I (పదం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ఆక్సీకరణి   B. క్షయకరణి   C. ఆక్సీకరణం   D. క్షయకరణం
జాబితా II: (i) ఎలక్ట్రాన్‌లను ఇచ్చే జాతి   (ii) ON పెరిగే ప్రక్రియ   (iii) ON తగ్గే జాతి   (iv) ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహించే ప్రక్రియ
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

34. జాబితా I (సమ్మేళనం) ను జాబితా II (కార్బన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. CH₃OH   B. HCHO   C. HCOOH   D. CCl₄
జాబితా II: (i) 0   (ii) +4   (iii) −2   (iv) +2
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. CrO₅ లో Cr ఆక్సీకరణ సంఖ్య +6.
B. H₂S₂O₈ లో S ఆక్సీకరణ సంఖ్య +7.
C. OF₂ లో O ఆక్సీకరణ సంఖ్య +2.
D. S₄O₆²⁻ లో S సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య +2.5.
E. NaH లో హైడ్రోజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్య +1.
(a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 5

36. సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. H₂O₂ ఆక్సీకరణిగానూ క్షయకరణిగానూ పనిచేయగలదు.
B. నైట్రోజన్ పరంగా HNO₃ ఆక్సీకరణిగా మాత్రమే పనిచేయగలదు.
C. సల్ఫర్ పరంగా H₂S ఆక్సీకరణిగా పనిచేయగలదు.
D. SO₂ ఆక్సీకరణిగానూ క్షయకరణిగానూ పనిచేయగలదు.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. Fe₃O₄ గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. Fe సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య +8/3.
B. దీనిలో Fe²⁺, Fe³⁺ లు 1 : 2 నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి.
C. దీనిలోని ప్రతి Fe పరమాణువు ఆక్సీకరణ సంఖ్య +8/3.
D. దీనిని FeO·Fe₂O₃ అని రాయవచ్చు.
E. మూడు Fe పరమాణువుల ఆక్సీకరణ సంఖ్యల మొత్తం +8.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

38. 2Na + Cl₂ → 2NaCl, Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu చర్యలను పరిగణించండి. సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. మొదటి చర్యలో Na ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.
B. మొదటి చర్యలో Cl₂ క్షయకరణి.
C. రెండవ చర్యలో ప్రతి Cu²⁺ రెండు ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహిస్తుంది.
D. రెండు చర్యల్లోనూ ఆక్సీకరణం, క్షయకరణం కలిసే జరుగుతాయి.
(a) A, C, D మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

39. ఒక విద్యార్థి నైట్రోజన్ ఆక్సీకరణ సంఖ్యలతో ఈ పట్టిక తయారు చేశాడు. ఏ వరుస తప్పు?

వరుసజాతిరాసిన N ON
1N₂H₄−2
2N₂O+2
3N₂O₃+3
4NH₂OH−1

(a) వరుస 1 (b) వరుస 2 (c) వరుస 3 (d) వరుస 4

40. ClO⁻, ClO₂⁻, ClO₃⁻, ClO₄⁻ క్లోరిన్ ఆక్సో ఆనాయాన్‌లకు ఒక విద్యార్థి Cl ON (y-అక్షం) ను O పరమాణువుల సంఖ్య n (x-అక్షం) కి వ్యతిరేకంగా గీసాడు. బిందువులు ఒక సరళ రేఖపై ఉన్నాయి. దాని వాలు, y-అంతరఖండం
(a) 2, −1 (b) 2, +1 (c) 1, −1 (d) −2, +1

41. ఈ పట్టికలో మాంగనీస్ జాతులు, Mn ON ఇవ్వబడ్డాయి.

జాతిMnO₄⁻MnO₄²⁻MnO₂Mn²⁺
Mn ON+7+6+4+2

Mn పరంగా ఏ జాతి క్షయకరణిగా పనిచేయలేదు? (a) MnO₄²⁻ (b) MnO₂ (c) Mn²⁺ (d) MnO₄⁻

Q42–43 కు సందర్భం: ఒక అయోడోమెట్రిక్ అంశమాపనంలో ఫ్లాస్కులో విడుదలైన అయోడిన్‌ను సోడియం థయోసల్ఫేట్‌తో అంశమాపనం చేస్తారు. చర్య 2S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2I⁻. I₂ వినియోగమయ్యే కొద్దీ గోధుమ రంగు వెలిసిపోతుంది; అంతిమ బిందువు దగ్గర స్టార్చ్ కలుపుతారు.

42. ఈ చర్యలో సల్ఫర్ సగటు ఆక్సీకరణ సంఖ్య (a) 0.5 తగ్గుతుంది (b) 1 పెరుగుతుంది (c) 0.5 పెరుగుతుంది (d) మారదు

43. 0.4 mol I₂ పూర్తిగా చర్య జరిపితే ఎన్ని మోల్‌ల ఎలక్ట్రాన్‌లు బదిలీ అవుతాయి? (a) 0.8 (b) 0.4 (c) 0.2 (d) 1.6

44. x = H₂SO₅ లో S ON, y = Na₂S₂O₃ లో S సగటు ON, z = S₈ లో S ON అయితే x + y + z విలువ (a) 10 (b) 8 (c) 9 (d) 6

45. d₁ = NH₄NO₃ లోని రెండు N పరమాణువుల ONల మధ్య తేడా, d₂ = NH₄NO₂ లో అదే తేడా అయితే d₁ − d₂ విలువ (a) 0 (b) 8 (c) 6 (d) 2

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31cP +3, S +2.5, Fe +8/3, N −1
32aOF₂ +2, KO₂ −1/2, BaO₂ −1, H₂O −2
33dఆక్సీకరణి క్షయకరణం చెందుతుంది (ON తగ్గుతుంది); క్షయకరణి ఎలక్ట్రాన్‌లను ఇస్తుంది
34bCH₃OH −2, HCHO 0, HCOOH +2, CCl₄ +4
35bA, C, D సరైనవి; H₂S₂O₈ లో S +6; NaH లో H −1
36cH₂S లో S కనిష్ఠ ON (−2) వద్ద ఉంది, కాబట్టి అది ఆక్సీకరణం మాత్రమే చెందగలదు
37dA, B, D, E సరైనవి; C తప్పు, +8/3 కేవలం సగటు
38aCl₂ క్షయకరణం చెందుతుంది, కాబట్టి అది ఆక్సీకరణి; B తప్పు
39bN₂O లో 2x − 2 = 0 నుంచి x = +1, +2 కాదు
40aON = 2n − 1; +1, +3, +5, +7 వస్తాయి
41dMnO₄⁻ లో Mn గరిష్ఠ ON (+7) వద్ద ఉంది, కాబట్టి క్షయకరణం మాత్రమే చెందగలదు
42cS సగటు ON +2 నుంచి +2.5 కు వెళ్తుంది
43aప్రతి I₂ 2 ఎలక్ట్రాన్‌లను గ్రహిస్తుంది; 0.4 × 2 = 0.8 mol
44bx = +6 (ఒక పెరాక్సైడ్), y = +2, z = 0; మొత్తం 8
45dNH₄NO₃: −3, +5 (d₁ = 8); NH₄NO₂: −3, +3 (d₂ = 6)
29 min left
‹
›