అధ్యాయం 5: విద్యుద్విశ్లేష్య ద్రావణాల వాహకత్వం (Conductance of Electrolytic Solutions)
విద్యుద్విశ్లేష్య ద్రావణం విద్యుత్తును ప్రసరింపజేయడానికి కారణం దానిలోని అయాన్లు కదలడం. ఒక ఘనపు సెంటీమీటరు ద్రావణం ఎంత బాగా విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తుందో విశిష్ట వాహకత్వం (Conductivity, κ) చెబుతుంది; ఒక మోల్ విద్యుద్విశ్లేష్యం ఎంత బాగా ప్రసరింపజేస్తుందో మోలార్ వాహకత్వం (Molar conductivity, Λm) చెబుతుంది. విలీనం చేసినప్పుడు κ తగ్గుతుంది, కానీ Λm పెరుగుతుంది; ఈ వైరుధ్యమే ఈ అధ్యాయానికి కేంద్రం.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
లోహ వాహకత్వం, విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వం ఎలా భిన్నమైనవి.
నిరోధం, విశిష్ట నిరోధం, వాహకత్వం, విశిష్ట వాహకత్వం, ఘట స్థిరాంకం అంటే ఏమిటి, వాటి ప్రమాణాలు ఏవి.
వాహకత్వ ఘటం, AC వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జితో విశిష్ట వాహకత్వాన్ని ఎలా కొలుస్తారు.
మోలార్ వాహకత్వాన్ని ఎలా లెక్కించాలి, దాని ప్రమాణాలను ఎలా మార్చాలి.
ప్రబల, బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యాలకు విలీనంతో κ, Λm ఎలా మారతాయి.
5.1 లోహ వాహకత్వం, విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వం
| లక్షణం | లోహ (ఎలక్ట్రానిక్) వాహకత్వం | విద్యుద్విశ్లేష్య (అయానిక) వాహకత్వం |
|---|---|---|
| ఆవేశ వాహకాలు | స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు | ధన, ఋణ అయాన్లు |
| పదార్థ బదిలీ | ఉండదు | ఉంటుంది: అయాన్లు కదిలి ఎలక్ట్రోడ్ల వద్ద విసర్జితమవుతాయి |
| రసాయన మార్పు | ఉండదు | ఉంటుంది, ఎలక్ట్రోడ్ల వద్ద |
| ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే ప్రభావం | వాహకత్వం తగ్గుతుంది (జాలక కంపనాలు ఎలక్ట్రాన్లను చెదరగొడతాయి) | వాహకత్వం పెరుగుతుంది (స్నిగ్ధత తగ్గుతుంది, అయాన్లు వేగంగా కదులుతాయి, విఘటనం పెరుగుతుంది) |
| ఉదాహరణలు | రాగి తీగ, గ్రాఫైట్ | ద్రవీభవించిన NaCl, జల CuSO₄, కారు బ్యాటరీలోని ఆమ్లం |
శుద్ధ జలంలో H⁺, OH⁻ ఒక్కొక్కటి సుమారు 10⁻⁷ mol L⁻¹ మాత్రమే ఉంటాయి, కాబట్టి అది విద్యుత్తును చాలా తక్కువగా ప్రసరింపజేస్తుంది. కుళాయి నీటిలో లవణాలు కరిగి ఉంటాయి, కాబట్టి అది మెరుగ్గా ప్రసరింపజేస్తుంది.
5.2 నిరోధం, వాహకత్వం, వాటికి సంబంధించిన రాశులు
రెండు సమాంతర ఎలక్ట్రోడ్ల మధ్య ఉన్న ద్రావణం ఒక నిరోధకంలా ప్రవర్తిస్తుంది. దాని నిరోధం (Resistance) ఎలక్ట్రోడ్ల మధ్య దూరం l, ఎలక్ట్రోడ్ వైశాల్యం A లపై ఆధారపడుతుంది:
ఇక్కడ ρ విశిష్ట నిరోధం (Resistivity; Ω cm లేదా Ω m). వీటి విలోమ రాశులు:
| రాశి | సంకేతం | అర్థం | ప్రమాణం |
|---|---|---|---|
| నిరోధం | R | విద్యుత్ ప్రవాహానికి వ్యతిరేకత | ఓమ్ (Ω) |
| విశిష్ట నిరోధం | ρ | 1 cm ఘనం (లేదా 1 m ఘనం) నిరోధం | Ω cm లేదా Ω m |
| వాహకత్వం (Conductance) | G | 1/R | సీమెన్స్ S (= Ω⁻¹) |
| విశిష్ట వాహకత్వం | κ (కప్పా) | 1/ρ; 1 cm ఘనం వాహకత్వం | S cm⁻¹ లేదా S m⁻¹ |
| ఘట స్థిరాంకం (Cell constant) | G* | వాహకత్వ ఘటం l/A | cm⁻¹ లేదా m⁻¹ |
ఈ సమీకరణాలను కలిపితే:
1 S m⁻¹ = 0.01 S cm⁻¹; ఎందుకంటే 1 m = 100 cm, κ లో పొడవు ఘాతం −1.
5.3 విశిష్ట వాహకత్వాన్ని కొలవడం
వాహకత్వ ఘటం (Conductivity cell) లో ప్లాటినం బ్లాక్ పూత పూసిన రెండు ప్లాటినం ఎలక్ట్రోడ్లు నిర్దిష్ట దూరంలో స్థిరంగా అమర్చి ఉంటాయి. విశిష్ట వాహకత్వం కచ్చితంగా తెలిసిన KCl ద్రావణంతో ఘట స్థిరాంకాన్ని ఒక్కసారి కనుక్కుంటారు (ఉదాహరణకు 298 K వద్ద 0.1 M KCl కు κ = 0.0129 S cm⁻¹). అప్పుడు G* = κ(KCl) × R(KCl).
నిరోధాన్ని వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జి (Wheatstone bridge) తో కొలుస్తారు. దీనిలో AC వనరు (సుమారు 1 kHz) వాడతారు; గాల్వనోమీటర్కు బదులు హెడ్ఫోన్ లేదా AC డిటెక్టర్ వాడతారు. DC వాడితే ద్రావణం విద్యుద్విశ్లేషణ చెంది, దాని గాఢత మారుతుంది, ఎలక్ట్రోడ్లపై వాయువు పొర ఏర్పడుతుంది (ధ్రువణం, polarisation). AC లో ప్రతి అర్ధ చక్రం ముందటి అర్ధ చక్రం చేసిన మార్పును రద్దు చేస్తుంది, కాబట్టి ద్రావణం మారదు.
బ్రిడ్జి సంతులనంలో ఉన్నప్పుడు:
5.4 మోలార్ వాహకత్వం
విశిష్ట వాహకత్వం ప్రతి ఘనపు సెంటీమీటరులో ఎన్ని అయాన్లు ఉన్నాయనే దానిపై ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి అది గాఢతతో మారుతుంది. విద్యుద్విశ్లేష్యాలను న్యాయంగా పోల్చడానికి, ఒక మోల్ విద్యుద్విశ్లేష్యాన్ని 1 cm దూరంలో ఉన్న, మొత్తం ద్రావణాన్ని పట్టేంత పెద్ద వైశాల్యం గల ఎలక్ట్రోడ్ల మధ్య ఉంచుతాం. అప్పుడు దాని వాహకత్వమే మోలార్ వాహకత్వం, Λm.
1000 అనే కారకం లీటర్లను cm³ లోకి మారుస్తుంది (1 L = 1000 cm³). SI ప్రమాణాల్లో c ని mol m⁻³ లో తీసుకుంటే:
మార్పిడి: 1 S m² mol⁻¹ = 10⁴ S cm² mol⁻¹, కాబట్టి 1 S cm² mol⁻¹ = 10⁻⁴ S m² mol⁻¹.
5.5 గాఢతతో మార్పు
విలీనం చేస్తే విశిష్ట వాహకత్వం తగ్గుతుంది. విలీనం చేసినప్పుడు అవే అయాన్లు ఎక్కువ నీటిలో విస్తరిస్తాయి, కాబట్టి ప్రతి ఘనపు సెంటీమీటరులో తక్కువ అయాన్లు ఉంటాయి. ఒక కప్పు చాయ్ను బకెట్ నీటిలో పోసినట్టు ఆలోచించండి: చక్కెర అంతా బకెట్లోనే ఉంటుంది, కానీ ఒక చెంచా రుచి చూస్తే తీపి చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
విలీనం చేస్తే మోలార్ వాహకత్వం పెరుగుతుంది. ఘనపరిమాణం ఎంత ఉన్నా, Λm ఒక మోల్ నుంచి వచ్చే అన్ని అయాన్లనూ లెక్కిస్తుంది. విలీనం చేసినప్పుడు ఒక మోల్ను కలిగి ఉండే ఘనపరిమాణం, κ తగ్గే దానికంటే వేగంగా పెరుగుతుంది. భౌతికంగా చెప్పాలంటే, అయాన్లు ఒకదానికొకటి దూరమయ్యే కొద్దీ మరింత స్వేచ్ఛగా కదులుతాయి.
ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యాలు (Strong electrolytes) (KCl, NaCl, HCl) అన్ని గాఢతల్లోనూ పూర్తిగా అయనీకరణం చెందుతాయి. అయినా విలీనంతో Λm కొంచెం పెరుగుతుంది, ఎందుకంటే అయాన్ల మధ్య ఆకర్షణ తగ్గుతుంది (ప్రతి అయాన్ చుట్టూ ఉండే వ్యతిరేక ఆవేశపు “అయానిక వాతావరణం” పలుచబడుతుంది). విలీన ద్రావణాల్లో ఈ పెరుగుదల డిబై–హకెల్–ఆన్సాగర్ (Debye–Hückel–Onsager) సమీకరణాన్ని పాటిస్తుంది:
Λm ను √c కి వ్యతిరేకంగా గీస్తే వాలు −A గల సరళ రేఖ వస్తుంది. దానిని c = 0 వరకు పొడిగిస్తే (extrapolation) Λ°m వస్తుంది; ఇదే పరిమిత మోలార్ వాహకత్వం (Limiting molar conductivity), అంటే అనంత విలీనం వద్ద మోలార్ వాహకత్వం. A అనేది విద్యుద్విశ్లేష్యం ఆవేశ రకం (NaCl 1–1, CaCl₂ 2–1, MgSO₄ 2–2), ద్రావణి, ఉష్ణోగ్రతలపై ఆధారపడుతుంది. 298 K వద్ద నీటిలో ఉన్న అన్ని 1–1 విద్యుద్విశ్లేష్యాలకు A ఒకటే.
బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యాలు (Weak electrolytes) (CH₃COOH, NH₄OH, HCN) పాక్షికంగా మాత్రమే అయనీకరణం చెందుతాయి. విలీనం చేస్తే వాటి విఘటన అవధి (degree of dissociation) చాలా వేగంగా పెరుగుతుంది, కాబట్టి c = 0 దగ్గర Λm నిటారుగా పైకి దూసుకెళ్తుంది. ఈ వక్రం సరళ రేఖకు చేరదు, కాబట్టి Λ°m ను పొడిగింపుతో కనుక్కోలేం. ఈ సమస్యను కోల్రాష్ నియమం ఎలా పరిష్కరిస్తుందో అధ్యాయం 6 చూపిస్తుంది.

KCl సరళ రేఖ అక్షాన్ని Λ°m వద్ద కలుస్తుంది; ఎసిటిక్ ఆమ్లం వక్రం c తగ్గే కొద్దీ పైకి లేస్తూనే ఉంటుంది, కాబట్టి సరళ రేఖ పొడిగింపు సాధ్యం కాదు.
5.6 వాహకత్వాన్ని ప్రభావితం చేసే ఇతర అంశాలు
విద్యుద్విశ్లేష్యం స్వభావం: ఒకే c వద్ద బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యాల కంటే ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యాలు ఎక్కువ అయాన్లను ఇస్తాయి.
అయాన్ల పరిమాణం, ఆర్ద్రీకరణం (hydration): Li⁺ వంటి చిన్న అయాన్ తన చుట్టూ పెద్ద నీటి పొరను పట్టుకుంటుంది, నెమ్మదిగా కదులుతుంది, K⁺ కంటే తక్కువగా వాహకత్వం చూపుతుంది. నీటిలో అనంత విలీనం వద్ద అయానిక వాహకత్వం క్రమం Li⁺ < Na⁺ < K⁺.
H⁺, OH⁻ ల ప్రత్యేక చలనశీలత: ఇవి హైడ్రోజన్ బంధాలతో కలిసిన నీటి గొలుసుల వెంట దూకుతూ కదులుతాయి (గ్రోతస్ యాంత్రికం, Grotthuss mechanism), కాబట్టి లవణాల కంటే ఆమ్లాలు, క్షారాలు చాలా బాగా విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తాయి.
ద్రావణి: స్నిగ్ధత ఎక్కువ ఉన్న ద్రావణి లేదా విద్యుత్ స్థిరాంకం (dielectric constant) తక్కువ ఉన్న ద్రావణి వాహకత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది.
ఉష్ణోగ్రత: ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వం పెరుగుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: 0.1 M KCl (κ = 0.0129 S cm⁻¹) నింపిన వాహకత్వ ఘటం నిరోధం 100 Ω. ఘట స్థిరాంకం కనుక్కోండి.
సాధన: G* = κR = 0.0129 × 100 = 1.29 cm⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: అదే ఘటంలో ఒక విద్యుద్విశ్లేష్యం 0.02 M ద్రావణం నింపితే నిరోధం 520 Ω. κ, Λm కనుక్కోండి.
సాధన: κ = G*/R = 1.29/520 = 2.48 × 10⁻³ S cm⁻¹. Λm = (2.48 × 10⁻³ × 1000)/0.02 = 124 S cm² mol⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఒక్కొక్కటి 2 cm² వైశాల్యం గల రెండు ఎలక్ట్రోడ్లు 1.5 cm దూరంలో ఉన్నాయి. వాటి మధ్య ద్రావణానికి R = 300 Ω. κ కనుక్కోండి.
సాధన: G* = l/A = 1.5/2 = 0.75 cm⁻¹. κ = 0.75/300 = 2.5 × 10⁻³ S cm⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: κ = 2.5 × 10⁻³ S cm⁻¹ గల 0.05 M ద్రావణం Λm ను రెండు ప్రమాణ వ్యవస్థల్లోనూ కనుక్కోండి.
సాధన: Λm = (2.5 × 10⁻³ × 1000)/0.05 = 50 S cm² mol⁻¹. SI లో: κ = 0.25 S m⁻¹, c = 50 mol m⁻³, Λm = 0.25/50 = 5.0 × 10⁻³ S m² mol⁻¹. సరిచూడండి: 50 × 10⁻⁴ = 5.0 × 10⁻³.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యానికి c = 4 × 10⁻⁴ M వద్ద Λm = 147.2 S cm² mol⁻¹, c = 2.5 × 10⁻³ M వద్ద Λm = 145.4 S cm² mol⁻¹. A, Λ°m కనుక్కోండి.
సాధన: √c విలువలు 0.02, 0.05. A = (147.2 − 145.4)/(0.05 − 0.02) = 1.8/0.03 = 60 S cm² mol⁻¹ (mol L⁻¹)⁻½. Λ°m = 147.2 + 60 × 0.02 = 148.4 S cm² mol⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: 0.1 M KCl ను 0.01 M కు విలీనం చేసినప్పుడు κ ఎందుకు తగ్గుతుంది, Λm ఎందుకు పెరుగుతుంది?
సాధన: κ ప్రతి cm³ లోని అయాన్లపై ఆధారపడుతుంది; అవి దాదాపు పది రెట్లు తగ్గుతాయి. Λm = κ × 1000/c లో మనం భాగించే c కూడా పది రెట్లు తగ్గుతుంది. విలీన ద్రావణంలో అయాన్లు కొంచెం స్వేచ్ఛగా కదులుతాయి కాబట్టి κ పది రెట్ల కంటే కొంచెం తక్కువగా తగ్గుతుంది; అందువల్ల Λm కొంచెం పెరుగుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: ఒక ద్రావణానికి κ = 0.025 S cm⁻¹. దాని విశిష్ట నిరోధం, ఘట స్థిరాంకం 0.5 cm⁻¹ గల ఘటంలో దాని నిరోధం కనుక్కోండి.
సాధన: ρ = 1/κ = 40 Ω cm. R = G*/κ = 0.5/0.025 = 20 Ω.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.8 (NEET కఠినం): ఒక ఘటంలో 0.1 M KCl (κ = 0.0129 S cm⁻¹) నిరోధం 25 Ω. అదే ఘటంలో 0.01 M NaCl నిరోధం 270 Ω. NaCl ద్రావణం Λm కనుక్కోండి.
సాధన: G* = 0.0129 × 25 = 0.3225 cm⁻¹. κ(NaCl) = 0.3225/270 = 1.194 × 10⁻³ S cm⁻¹. Λm = (1.194 × 10⁻³ × 1000)/0.01 = 119.4 S cm² mol⁻¹.
త్వరిత పునశ్చరణ
R = ρl/A; G = 1/R (S); κ = 1/ρ (S cm⁻¹); G* = l/A = κR.
వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జిపై AC తో R కొలవండి; ప్రమాణ KCl తో G* అమర్చండి.
Λm = κ × 1000/c, ప్రమాణం S cm² mol⁻¹; 1 S cm² mol⁻¹ = 10⁻⁴ S m² mol⁻¹.
విలీనం: κ తగ్గుతుంది, Λm పెరుగుతుంది.
ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం: Λm = Λ°m − A√c, సరళ రేఖ; Λ°m కోసం పొడిగించండి.
బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యం: సున్నా దగ్గర నిటారుగా పెరుగుతుంది; Λ°m ను పొడిగించి కనుక్కోలేం.
ఉష్ణోగ్రతతో విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వం పెరుగుతుంది; లోహ వాహకత్వం తగ్గుతుంది.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
c ని mol L⁻¹ లో, κ ని S cm⁻¹ లో తీసుకున్నప్పుడు 1000 కారకాన్ని మర్చిపోవడం.
విలీనం చేస్తే విశిష్ట వాహకత్వం పెరుగుతుందని చెప్పడం. పెరిగేది మోలార్ వాహకత్వం మాత్రమే.
S m⁻¹, S cm⁻¹ ను కలిపేయడం (100 రెట్లు తేడా) లేదా S m², S cm² ను కలిపేయడం (10⁴ రెట్లు తేడా).
G* = l/A కు బదులు A/l అని రాయడం.
విద్యుద్విశ్లేష్య నిరోధాన్ని కొలవడానికి DC వాడతారని అనుకోవడం.
నీటిలో Li⁺ అత్యంత వేగవంతమైన క్షార లోహ అయాన్ అనుకోవడం. దాని పెద్ద ఆర్ద్రీకరణ పొర వల్ల అదే అత్యంత నెమ్మదైనది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. విశిష్ట వాహకత్వం SI ప్రమాణం (a) S m (b) S m⁻¹ (c) Ω m (d) S m² mol⁻¹
2. ఘట స్థిరాంకం ప్రమాణం (a) cm (b) cm² (c) cm⁻¹ (d) దీనికి ప్రమాణం లేదు
3. విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వానికి కారణం వీటి కదలిక (a) అయాన్లు (b) స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రమే (c) తటస్థ అణువులు (d) రంధ్రాలు (holes)
4. లోహపు తీగ ఉష్ణోగ్రత పెంచినప్పుడు దాని వాహకత్వం (a) పెరుగుతుంది (b) స్థిరంగా ఉంటుంది (c) మొదట పెరిగి తర్వాత తగ్గుతుంది (d) తగ్గుతుంది
5. విద్యుద్విశ్లేష్యం వాహకత్వాన్ని DC తో కాకుండా AC తో కొలుస్తారు, ఎందుకంటే DC (a) చాలా బలహీనమైనది (b) ఎలక్ట్రోడ్ల వద్ద విద్యుద్విశ్లేషణ, ధ్రువణం కలిగిస్తుంది (c) బ్రిడ్జి తీగను వేడి చేస్తుంది (d) గుర్తించలేం
6. మోలార్ వాహకత్వం, విశిష్ట వాహకత్వం మధ్య సంబంధం (a) Λm = κ × c (b) Λm = c/κ (c) Λm = κ × 1000/c (d) Λm = κ × c/1000
7. విలీనం చేసినప్పుడు KCl ద్రావణం విశిష్ట వాహకత్వం (a) తగ్గుతుంది (b) పెరుగుతుంది (c) మారదు (d) మొదట తగ్గి తర్వాత పెరుగుతుంది
8. విలీనం చేసినప్పుడు KCl ద్రావణం మోలార్ వాహకత్వం (a) తగ్గుతుంది (b) మారదు (c) సున్నా అవుతుంది (d) పెరుగుతుంది
9. మోలార్ వాహకత్వానికి సాధారణంగా వాడే ప్రమాణం (a) S cm² mol⁻¹ (b) S cm⁻¹ (c) Ω cm (d) S mol cm⁻²
10. వాహకత్వం SI ప్రమాణం (a) Ω (b) Ω m (c) S (d) S m⁻¹
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. 0.1 M KCl (κ = 0.0129 S cm⁻¹) నింపిన ఘటం నిరోధం 150 Ω. ఘట స్థిరాంకం (a) 0.516 cm⁻¹ (b) 1.935 cm⁻¹ (c) 11.6 cm⁻¹ (d) 0.0129 cm⁻¹
12. ఘట స్థిరాంకం 1.2 cm⁻¹ గల ఘటంలో 0.05 M ద్రావణం నింపితే R = 400 Ω. ద్రావణం Λm (a) 30 S cm² mol⁻¹ (b) 120 S cm² mol⁻¹ (c) 6 S cm² mol⁻¹ (d) 60 S cm² mol⁻¹
13. 3 cm² వైశాల్యం గల ఎలక్ట్రోడ్లను 1.5 cm దూరంలో ఉంచారు. ఘట స్థిరాంకం (a) 2.0 cm⁻¹ (b) 4.5 cm⁻¹ (c) 0.5 cm⁻¹ (d) 1.5 cm⁻¹
14. 120 S cm² mol⁻¹ మోలార్ వాహకత్వం SI ప్రమాణాల్లో (a) 1.2 S m² mol⁻¹ (b) 0.012 S m² mol⁻¹ (c) 0.12 S m² mol⁻¹ (d) 1.2 × 10⁴ S m² mol⁻¹
15. Λm కు, √c కు మధ్య గ్రాఫ్ దేనికి సరళ రేఖగా ఉంటుంది? (a) CH₃COOH (b) NH₄OH (c) KCl (d) HCN
16. విలీన ద్రావణంలో ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యానికి డిబై–హకెల్–ఆన్సాగర్ సమీకరణం (a) Λm = Λ°m − A√c (b) Λm = Λ°m + A√c (c) Λm = Λ°m − Ac (d) Λm = Λ°m/√c
17. విలీనం చేసినప్పుడు ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం మోలార్ వాహకత్వం కొంచెం పెరగడానికి కారణం (a) ఎక్కువ అణువులు అయనీకరణం చెందుతాయి (b) ద్రావణి ఎక్కువ స్నిగ్ధంగా మారుతుంది (c) ప్రతి cm³ లో అయాన్ల సంఖ్య పెరుగుతుంది (d) వ్యతిరేక ఆవేశ అయాన్ల మధ్య ఆకర్షణ బలహీనపడుతుంది
18. 0.02 M ద్రావణానికి κ = 2.4 × 10⁻³ S cm⁻¹. దాని Λm (a) 12 S cm² mol⁻¹ (b) 240 S cm² mol⁻¹ (c) 120 S cm² mol⁻¹ (d) 48 S cm² mol⁻¹
19. ఒక ద్రావణానికి κ = 0.025 S cm⁻¹. దాని విశిష్ట నిరోధం (a) 40 Ω cm (b) 0.025 Ω cm (c) 25 Ω cm (d) 400 Ω cm
20. ఉష్ణోగ్రతతో విద్యుద్విశ్లేష్య ద్రావణం విశిష్ట వాహకత్వం పెరగడానికి ముఖ్య కారణం (a) ఘట స్థిరాంకం పెరుగుతుంది (b) ద్రావణి స్నిగ్ధత తగ్గి అయాన్లు వేగంగా కదులుతాయి (c) అయాన్లు పెద్దవవుతాయి (d) అయాన్లు ఎలక్ట్రాన్లను విడుదల చేస్తాయి
21. Λm = Λ°m − A√c లో స్థిరాంకం A దేనిపై ఆధారపడుతుంది? (a) గాఢతపై మాత్రమే (b) ఘట స్థిరాంకంపై (c) ద్రావణ ఘనపరిమాణంపై (d) విద్యుద్విశ్లేష్యం ఆవేశ రకం, ద్రావణి, ఉష్ణోగ్రతలపై
22. ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం పరిమిత మోలార్ వాహకత్వాన్ని ఎలా పొందుతారు? (a) Λm, √c రేఖను సున్నా గాఢత వరకు పొడిగించి (b) 1 M ద్రావణం Λm కొలిచి (c) శుద్ధ జలం విశిష్ట వాహకత్వం కొలిచి (d) 0.1 M వద్ద Λm ను రెట్టింపు చేసి
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక ఘటం 0.1 M KCl (κ = 0.0129 S cm⁻¹) తో 40 Ω, 0.01 M NaCl తో 430 Ω చూపిస్తుంది. NaCl ద్రావణం Λm (a) 12 S cm² mol⁻¹ (b) 120 S cm² mol⁻¹ (c) 1200 S cm² mol⁻¹ (d) 1.2 S cm² mol⁻¹
24. ఒక ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యానికి Λ°m = 150 S cm² mol⁻¹, 0.01 M వద్ద Λm = 144 S cm² mol⁻¹. 0.04 M వద్ద దాని Λm (a) 138 S cm² mol⁻¹ (b) 126 S cm² mol⁻¹ (c) 144 S cm² mol⁻¹ (d) 132 S cm² mol⁻¹
25. ఒక ద్రావణంతో ఘటం 200 Ω నిరోధం చూపిస్తుంది. అదే ద్రావణంతో ఎలక్ట్రోడ్ల మధ్య దూరాన్ని రెట్టింపు చేసి, ఎలక్ట్రోడ్ వైశాల్యాన్ని సగం చేశారు. కొత్త నిరోధం (a) 50 Ω (b) 200 Ω (c) 400 Ω (d) 800 Ω
26. 0.010 M ద్రావణానికి Λm = 0.0150 S m² mol⁻¹. దాని విశిష్ట వాహకత్వం (a) 0.15 S cm⁻¹ (b) 0.015 S cm⁻¹ (c) 0.0015 S cm⁻¹ (d) 1.5 S cm⁻¹
27. నీటిలో ఒకే తక్కువ గాఢత వద్ద అత్యధిక మోలార్ వాహకత్వం చూపేది (a) NaCl (b) KCl (c) LiCl (d) HCl
28. నీటిలో పరిమిత అయానిక వాహకత్వం సరైన క్రమం (a) Li⁺ < Na⁺ < K⁺ (b) K⁺ < Na⁺ < Li⁺ (c) Na⁺ < Li⁺ < K⁺ (d) Li⁺ = Na⁺ = K⁺
29. ప్రతిపాదన (A): విద్యుద్విశ్లేష్య ద్రావణం నిరోధాన్ని ఏకాంతర విద్యుత్ (AC) తో కొలుస్తారు.
కారణం (R): వాహకత్వ ఘటంలోని ప్లాటినం ఎలక్ట్రోడ్లపై ప్లాటినం బ్లాక్ పూత పూస్తారు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ఉష్ణోగ్రతతో లోహ వాహకం వాహకత్వం పెరుగుతుంది.
వాక్యం II: విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వంలో పదార్థ రవాణా జరుగుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | κ = 1/ρ, ప్రమాణం S m⁻¹ |
| 2 | c | l/A ప్రమాణం పొడవు⁻¹ |
| 3 | a | ద్రావణంలో ఆవేశాన్ని అయాన్లు మోసుకెళ్తాయి |
| 4 | d | జాలక కంపనాలు ఎలక్ట్రాన్లను ఎక్కువగా చెదరగొడతాయి |
| 5 | b | AC నికర విద్యుద్విశ్లేషణను నివారిస్తుంది |
| 6 | c | 1000 కారకం L ను cm³ లోకి మారుస్తుంది |
| 7 | a | ప్రతి cm³ లో అయాన్లు తగ్గుతాయి |
| 8 | d | అయాన్లు స్వేచ్ఛగా కదులుతాయి; ఒక మోల్కు ఘనపరిమాణం పెరుగుతుంది |
| 9 | a | κ × ఒక మోల్కు cm³ |
| 10 | c | సీమెన్స్ = Ω⁻¹ |
| 11 | b | 0.0129 × 150 = 1.935 |
| 12 | d | κ = 1.2/400 = 0.003; × 1000/0.05 = 60 |
| 13 | c | 1.5/3 |
| 14 | b | 120 × 10⁻⁴ |
| 15 | c | KCl ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం |
| 16 | a | √c తో రేఖీయంగా తగ్గుతుంది |
| 17 | d | అయానిక వాతావరణ ప్రభావం బలహీనపడుతుంది |
| 18 | c | 2.4 × 10⁻³ × 1000/0.02 |
| 19 | a | 1/0.025 |
| 20 | b | స్నిగ్ధత తగ్గుతుంది, అయాన్లు వేగంగా కదులుతాయి |
| 21 | d | A అయాన్ల ఆవేశాలు, ద్రావణి, T పై ఆధారపడుతుంది |
| 22 | a | సరళ రేఖ పొడిగింపు |
| 23 | b | G* = 0.516; κ = 0.0012; Λm = 120 |
| 24 | a | A = 6/0.1 = 60; 150 − 60 × 0.2 |
| 25 | d | l/A నాలుగు రెట్లు అవుతుంది |
| 26 | c | 150 S cm² mol⁻¹ × 0.01/1000 |
| 27 | d | H⁺ కు అసాధారణ చలనశీలత ఉంది |
| 28 | a | చిన్న అయాన్, పెద్ద ఆర్ద్రీకరణ పొర, నెమ్మది |
| 29 | b | రెండూ సరైనవి; విద్యుద్విశ్లేషణ నివారించడానికే AC వాడతారు |
| 30 | d | ఉష్ణోగ్రతతో లోహ వాహకత్వం తగ్గుతుంది |
అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
లోహ (ఎలక్ట్రానిక్) వాహకత్వం: ఎలక్ట్రాన్లు కదులుతాయి, రసాయన మార్పు ఉండదు, ఉష్ణోగ్రతతో నిరోధం పెరుగుతుంది.
విద్యుద్విశ్లేష్య (అయానిక) వాహకత్వం: అయాన్లు కదులుతాయి, ఎలక్ట్రోడ్ల వద్ద రసాయన మార్పు జరుగుతుంది, ఉష్ణోగ్రతతో వాహకత్వం పెరుగుతుంది (అయాన్లు వేగంగా కదులుతాయి, స్నిగ్ధత తగ్గుతుంది).
R = ρ l/A. వాహకత్వం G = 1/R (ప్రమాణం S). విశిష్ట వాహకత్వం κ = 1/ρ (S cm⁻¹ లేదా S m⁻¹).
ఘట స్థిరాంకం G* = l/A (cm⁻¹) = κ × R. ఒక ఘటానికి ఇది స్థిరం; ప్రమాణ KCl ద్రావణంతో కనుక్కుంటారు.
విద్యుద్విశ్లేషణ, ధ్రువణం రీడింగ్ను చెడగొట్టకుండా ఉండటానికి AC వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జి, ప్లాటినైజ్డ్ Pt ఎలక్ట్రోడ్లతో వాహకత్వాన్ని కొలుస్తారు.
మోలార్ వాహకత్వం Λm = κ × 1000/c; c ని mol L⁻¹ లో తీసుకుంటే ప్రమాణం S cm² mol⁻¹.
విలీనం చేస్తే κ తగ్గుతుంది (ప్రతి cm³ లో అయాన్లు తగ్గుతాయి), కానీ Λm పెరుగుతుంది (మొత్తం ఒక మోల్ విద్యుద్విశ్లేష్యం ఎలక్ట్రోడ్ల మధ్యే ఉంటుంది, అయాన్లకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛ వస్తుంది).
ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యాలు: Λm = Λ°m − A√c (డిబై–హకెల్–ఆన్సాగర్). Λm, √c గ్రాఫ్ దాదాపు సరళ రేఖ; అంతఃఖండం Λ°m ఇస్తుంది.
స్థిరాంకం A విద్యుద్విశ్లేష్యం ఆవేశ రకం (NaCl 1–1, CaCl₂ 2–1, MgSO₄ 2–2), ద్రావణి, ఉష్ణోగ్రతలపై ఆధారపడుతుంది.
బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యాలు: α పెరగడం వల్ల c = 0 దగ్గర Λm నిటారుగా పెరుగుతుంది; Λ°m ను పొడిగింపుతో చదవలేం.
వాహకత్వాన్ని పెంచే అంశాలు: ఎక్కువ అయాన్లు, ఎక్కువ ఆవేశం, చిన్న ఆర్ద్రీకృత పరిమాణం, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత, ద్రావణి స్నిగ్ధత తక్కువ.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రాశి | సంకేతం | సూత్రం | ప్రమాణం |
|---|---|---|---|
| నిరోధం | R | ρ l/A | Ω |
| విశిష్ట నిరోధం | ρ | RA/l | Ω cm |
| వాహకత్వం | G | 1/R | S (= Ω⁻¹) |
| విశిష్ట వాహకత్వం | κ | G × G* | S cm⁻¹ |
| ఘట స్థిరాంకం | G* | l/A = κR | cm⁻¹ |
| మోలార్ వాహకత్వం | Λm | 1000κ/c | S cm² mol⁻¹ |
| మార్పిడి | — | 1 S m² mol⁻¹ = 10⁴ S cm² mol⁻¹ | — |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Kappa crashes, Lambda lifts" (కప్పా కూలుతుంది, లామ్డా లేస్తుంది): విలీనం చేస్తే κ తగ్గుతుంది, Λm పెరుగుతుంది.
"Strong is straight, weak is wild" (ప్రబలం సరళం, బలహీనం విచ్చలవిడి): ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యాలకు Λm, √c గ్రాఫ్ దాదాపు సరళ రేఖ; బలహీనమైనవాటికి నిటారుగా పైకి లేస్తుంది.
"Thousand over c" (వెయ్యి బై c): c mol L⁻¹ లో, κ S cm⁻¹ లో ఉన్నప్పుడల్లా Λm = 1000κ/c.
"Metals Moan in heat, Ions Improve" (వేడికి లోహాలు నీరసిస్తాయి, అయాన్లు ఉత్సాహపడతాయి): వేడిగా ఉన్నప్పుడు లోహాలు తక్కువగా, అయానిక ద్రావణాలు ఎక్కువగా వాహకత్వం చూపుతాయి.
భావనల అనుసంధానం
నిరోధం, విశిష్ట నిరోధం, వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జి భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 12: ప్రవాహ విద్యుత్ (Current Electricity) నుంచి వస్తాయి.
ప్రబల, బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యాలు, విఘటన అవధి రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి (Equilibrium) నుంచి వస్తాయి.
మొలారిటీ, Λm లో దాని వాడకం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 5: ద్రావణాలు (Solutions) నుంచి వస్తాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I (రాశి) ను జాబితా II (ప్రమాణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. విశిష్ట నిరోధం B. విశిష్ట వాహకత్వం C. మోలార్ వాహకత్వం D. ఘట స్థిరాంకం
జాబితా II: (i) S cm² mol⁻¹ (ii) cm⁻¹ (iii) Ω cm (iv) S cm⁻¹
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
32. జాబితా I (వాహకం లేదా విద్యుద్విశ్లేష్యం) ను జాబితా II (లక్షణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. లోహ వాహకం B. విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకం C. ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం (Λm, √c) D. బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యం (Λm, √c)
జాబితా II: (i) c సున్నాను సమీపించే కొద్దీ Λm నిటారుగా పెరుగుతుంది (ii) ఉష్ణోగ్రతతో నిరోధం పెరుగుతుంది; రసాయన మార్పు ఉండదు (iii) చిన్న ఋణ వాలు గల దాదాపు సరళ రేఖ (iv) ఉష్ణోగ్రతతో వాహకత్వం పెరుగుతుంది; విద్యుత్తును అయాన్లు మోస్తాయి
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iii, C-iv, D-i
33. జాబితా I ను జాబితా II (విలీనం చేసినప్పుడు ఏమి జరుగుతుంది) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం κ B. ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం Λm C. బలహీన విద్యుద్విశ్లేష్యం Λm D. వాడిన ఘటం ఘట స్థిరాంకం
జాబితా II: (i) నిటారుగా పెరుగుతుంది (ii) మారదు (iii) తగ్గుతుంది (iv) కొంచెం పెరుగుతుంది
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
34. జాబితా I (κ S cm⁻¹ లో, c mol L⁻¹ లో) ను జాబితా II (Λm, S cm² mol⁻¹ లో) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. κ = 0.0112, c = 0.1 B. κ = 2.0 × 10⁻⁴, c = 0.002 C. κ = 3.9 × 10⁻³, c = 0.05 D. κ = 4.6 × 10⁻⁵, c = 0.001
జాబితా II: (i) 100 (ii) 112 (iii) 46 (iv) 78
(a) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-i, B-ii, C-iv, D-iii (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii
35. కింది వాక్యాల్లో ఎన్ని సరైనవి?
A. విలీనం చేస్తే ద్రావణం విశిష్ట వాహకత్వం తగ్గుతుంది.
B. విలీనం చేస్తే ద్రావణం మోలార్ వాహకత్వం పెరుగుతుంది.
C. ఘట స్థిరాంకం ఘటంలోని ద్రావణం గాఢతపై ఆధారపడుతుంది.
D. విద్యుద్విశ్లేషణ ద్రావణాన్ని మార్చకుండా ఉండటానికి వాహకత్వాన్ని AC తో కొలుస్తారు.
E. వాహకత్వం SI ప్రమాణం సీమెన్స్.
(a) 4 (b) 3 (c) 5 (d) 2
36. సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. ఒకే గాఢత వద్ద KCl Λm, CH₃COOH Λm కంటే ఎక్కువ.
B. ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యాలకు Λm = Λ°m − A√c.
C. 298 K వద్ద నీటిలో NaCl కు, MgSO₄ కు స్థిరాంకం A ఒకటే.
D. లోహ వాహకత్వంలో పదార్థ కదలిక ఉంటుంది.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B మాత్రమే (d) A, B, C, D
37. కింది వాక్యాల్లో ఎన్ని సరైనవి?
A. లోహాలు చలించే ఎలక్ట్రాన్ల ద్వారా విద్యుత్తును ప్రసరింపజేస్తాయి.
B. విద్యుద్విశ్లేష్య వాహకత్వంలో ఎలక్ట్రోడ్ల వద్ద రసాయన మార్పు జరుగుతుంది.
C. లోహపు తీగను వేడి చేస్తే దాని నిరోధం తగ్గుతుంది.
D. ఉష్ణోగ్రతతో విద్యుద్విశ్లేష్య ద్రావణం వాహకత్వం పెరుగుతుంది.
E. ఘన NaCl విద్యుత్తును బాగా ప్రసరింపజేస్తుంది.
(a) 2 (b) 4 (c) 5 (d) 3
38. విశిష్ట వాహకత్వం కొలవడం గురించి సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. విశిష్ట వాహకత్వం తెలిసిన KCl ద్రావణంతో ఘటాన్ని అమర్చుతారు (calibrate).
B. ఘట స్థిరాంకం = κ(KCl) × R(KCl).
C. DC వనరుతో వీట్స్టోన్ బ్రిడ్జి వాడతారు.
D. Pt ఎలక్ట్రోడ్లపై ప్లాటినం బ్లాక్ పూత పూస్తారు.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
39. ఒకే వాహకత్వ ఘటంలో తీసుకున్న రీడింగ్లు పట్టికలో ఇచ్చారు.
| ద్రావణం | κ (S cm⁻¹) | కొలిచిన R (Ω) |
|---|---|---|
| 0.1 M KCl | 0.0129 | 100 |
| 0.02 M NaCl | కనుక్కోవాలి | 520 |
NaCl ద్రావణం మోలార్ వాహకత్వం సుమారుగా
(a) 62 S cm² mol⁻¹ (b) 248 S cm² mol⁻¹ (c) 129 S cm² mol⁻¹ (d) 124 S cm² mol⁻¹
40. ఒక ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యానికి Λm (y-అక్షం), √c (x-అక్షం) గ్రాఫ్ 150 S cm² mol⁻¹ అంతఃఖండం గల సరళ రేఖ. c = 0.01 M వద్ద Λm = 140 S cm² mol⁻¹. c = 0.04 M వద్ద Λm
(a) 110 S cm² mol⁻¹ (b) 130 S cm² mol⁻¹ (c) 140 S cm² mol⁻¹ (d) 146 S cm² mol⁻¹
41. Λm, √c గ్రాఫ్లో రెండు వక్రాలు ఉన్నాయి. వక్రం X తక్కువగా ఉండి c సున్నాను సమీపించే కొద్దీ చాలా నిటారుగా పెరుగుతుంది. వక్రం Y, √c పెరిగే కొద్దీ నెమ్మదిగా తగ్గే దాదాపు సరళ రేఖ. X, Y లు ఎక్కువగా ఇవి కావచ్చు
(a) X = CH₃COOH, Y = KCl (b) X = KCl, Y = CH₃COOH (c) X = NaCl, Y = HCl (d) X = NH₄Cl, Y = NH₄OH
Q42–43 కు సందర్భం: ఒక వాహకత్వ ఘటంలో 1.25 cm² వైశాల్యం గల రెండు సమాంతర ఎలక్ట్రోడ్లు 1.5 cm దూరంలో ఉన్నాయి. ఒక విద్యుద్విశ్లేష్యం 0.05 M ద్రావణం నింపితే 298 K వద్ద దాని నిరోధం 400 Ω.
42. ద్రావణం విశిష్ట వాహకత్వం
(a) 1.2 × 10⁻³ S cm⁻¹ (b) 4.8 × 10⁻³ S cm⁻¹ (c) 3.0 × 10⁻³ S cm⁻¹ (d) 2.1 × 10⁻³ S cm⁻¹
43. ద్రావణం మోలార్ వాహకత్వం
(a) 6 S cm² mol⁻¹ (b) 150 S cm² mol⁻¹ (c) 0.06 S cm² mol⁻¹ (d) 60 S cm² mol⁻¹
44. ఒక విద్యుద్విశ్లేష్యం 0.2 M ద్రావణం విశిష్ట నిరోధం 50 Ω cm. దాని మోలార్ వాహకత్వం
(a) 10 S cm² mol⁻¹ (b) 100 S cm² mol⁻¹ (c) 250 S cm² mol⁻¹ (d) 1000 S cm² mol⁻¹
45. ఒక ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం 0.1 M ద్రావణానికి κ = 0.0106 S cm⁻¹. దాన్ని 0.01 M కు విలీనం చేసిన తర్వాత κ = 0.00119 S cm⁻¹. ఏ వాక్యం సరైనది?
(a) విలీనంతో κ, Λm రెండూ తగ్గుతాయి (b) κ పెరుగుతుంది, Λm తగ్గుతుంది (c) κ సుమారు తొమ్మిది రెట్లు తగ్గుతుంది, Λm 106 నుంచి 119 S cm² mol⁻¹ కు పెరుగుతుంది (d) κ సరిగ్గా పది రెట్లు తగ్గుతుంది, Λm 106 S cm² mol⁻¹ వద్దే ఉంటుంది
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | ρ Ω cm లో, κ S cm⁻¹ లో, Λm S cm² mol⁻¹ లో, G* cm⁻¹ లో |
| 32 | c | లోహాలు: ఎలక్ట్రాన్లు, T తో R పెరుగుతుంది; ప్రబల విద్యుద్విశ్లేష్యం రేఖ దాదాపు సరళం; బలహీనమైనది నిటారుగా పెరుగుతుంది |
| 33 | d | ప్రతి cm³ లో అయాన్లు తగ్గి κ తగ్గుతుంది; Λm పెరుగుతుంది; ఘట స్థిరాంకం ఘటం లక్షణం |
| 34 | b | 1000κ/c = 112, 100, 78, 46 |
| 35 | a | C మాత్రమే తప్పు; G* = l/A జ్యామితిపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది |
| 36 | c | A ఆవేశ రకంపై ఆధారపడుతుంది; లోహ వాహకత్వంలో పదార్థం కదలదు |
| 37 | d | A, B, D సరైనవి; T తో లోహ నిరోధం పెరుగుతుంది; ఘన NaCl లో అయాన్లు కదలలేవు |
| 38 | b | విద్యుద్విశ్లేషణను నివారించడానికి DC కాదు, AC వాడతారు |
| 39 | d | G* = 0.0129 × 100 = 1.29 cm⁻¹; κ = 1.29/520; Λm = 1000κ/0.02 = 124 |
| 40 | b | A = (150 − 140)/0.1 = 100; Λm = 150 − 100 × 0.2 = 130 |
| 41 | a | బలహీన ఆమ్లం నిటారుగా పెరుగుతుంది; KCl దాదాపు సరళ రేఖ ఇస్తుంది |
| 42 | c | G* = 1.5/1.25 = 1.2 cm⁻¹; κ = 1.2/400 = 3.0 × 10⁻³ S cm⁻¹ |
| 43 | d | 1000 × 3.0 × 10⁻³/0.05 = 60 |
| 44 | b | κ = 1/50 = 0.02 S cm⁻¹; Λm = 1000 × 0.02/0.2 = 100 |
| 45 | c | Λm = 1000 × 0.0106/0.1 = 106, 1000 × 0.00119/0.01 = 119 |