Chapter 5 of 10 · 27 min read

అధ్యాయం 3: అమైనో ఆమ్లాలు మరియు పెప్టైడ్ బంధం (Amino Acids and the Peptide Bond)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • α-అమైనో ఆమ్లం సాధారణ నిర్మాణం, చాలావరకు ఎందుకు కైరల్‌గా ఉంటాయి.

  • అమైనో ఆమ్లాలను తటస్థ, ఆమ్ల, క్షారాలుగా, ఆవశ్యక, అనావశ్యకాలుగా ఎలా వర్గీకరిస్తారు.

  • అమైనో ఆమ్లాలు ఎందుకు జ్విట్టర్ అయాన్‌లుగా ఉంటాయి, లవణాలలా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తాయి.

  • సమవిద్యుత్ బిందువు అంటే ఏమిటి, pH తో ఆవేశం ఎలా మారుతుంది.

  • పెప్టైడ్ బంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది; పెప్టైడ్‌లలో బంధాలు, నీరు, మోలార్ ద్రవ్యరాశిని ఎలా లెక్కించాలి.

3.1 α-అమైనో ఆమ్లం

ప్రోటీన్‌లు α-అమైనో ఆమ్లాలు (α-Amino acids) అనే చిన్న యూనిట్‌లతో నిర్మితమవుతాయి. ప్రతి దానిలో ఒకే కార్బన్‌పై అమైనో సమూహం (–NH₂), కార్బాక్సిల్ సమూహం (–COOH) ఉంటాయి. –COOH పక్కన ఉన్న ఆ కార్బన్‌నే α-కార్బన్ అంటారు.

R−C∣NH2H−COOH\mathrm{R-\underset{NH_2}{\underset{|}{C}}H-COOH}

α-కార్బన్‌పై ఒక H, ఒక పార్శ్వ శృంఖల R కూడా ఉంటాయి. ఒక అమైనో ఆమ్లం నుంచి మరోదానికి R మాత్రమే మారుతుంది. జీవుల ప్రోటీన్‌లలో సుమారు 20 వేర్వేరు α-అమైనో ఆమ్లాలు కనిపిస్తాయి.

కైరాలిటీ (Chirality). R అనేది H కాకపోతే α-కార్బన్‌పై నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు ఉంటాయి, కాబట్టి అది కైరల్. సాధారణ అమైనో ఆమ్లాలలో ధ్రువణ నిష్క్రియమైనది గ్లైసిన్ (R = H) ఒక్కటే. సహజ ప్రోటీన్‌లలోని అమైనో ఆమ్లాలు L-విన్యాసం కలిగి ఉంటాయి.

పేర్లను మూడు అక్షరాలు (Gly, Ala) లేదా ఒక అక్షరం (G, A) గా సంక్షిప్తం చేస్తారు.

పేరుకోడ్పార్శ్వ శృంఖల Rరకం
గ్లైసిన్Gly, G–Hతటస్థ, అనావశ్యక
అలనిన్Ala, A–CH₃తటస్థ, అనావశ్యక
వాలిన్Val, V–CH(CH₃)₂తటస్థ, ఆవశ్యక
లూసిన్Leu, L–CH₂CH(CH₃)₂తటస్థ, ఆవశ్యక
ఐసోలూసిన్Ile, I–CH(CH₃)CH₂CH₃తటస్థ, ఆవశ్యక
సెరిన్Ser, S–CH₂OHతటస్థ, అనావశ్యక
థ్రియోనిన్Thr, T–CH(OH)CH₃తటస్థ, ఆవశ్యక
సిస్టీన్Cys, C–CH₂SHతటస్థ, అనావశ్యక
మిథియోనిన్Met, M–CH₂CH₂SCH₃తటస్థ, ఆవశ్యక
ఫెనైలలనిన్Phe, F–CH₂C₆H₅తటస్థ, ఆవశ్యక
టైరోసిన్Tyr, Y–CH₂C₆H₄OH (పారా)తటస్థ, అనావశ్యక
ట్రిప్టోఫాన్Trp, Wఇండోల్ వలయం కలదితటస్థ, ఆవశ్యక
ప్రోలిన్Pro, PN కు తిరిగి కలిసే వలయంతటస్థ, అనావశ్యక
ఆస్పార్టిక్ ఆమ్లంAsp, D–CH₂COOHఆమ్ల, అనావశ్యక
గ్లూటామిక్ ఆమ్లంGlu, E–CH₂CH₂COOHఆమ్ల, అనావశ్యక
లైసిన్Lys, K–(CH₂)₄NH₂క్షార, ఆవశ్యక
ఆర్జినిన్Arg, Rగ్వానిడినో సమూహం కలదిక్షార, ఆవశ్యక*
హిస్టిడిన్His, Hఇమిడజోల్ వలయం కలదిక్షార, ఆవశ్యక*

*NCERT ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్‌లను పది ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలలో చేర్చింది; NEET ఆ జాబితానే అనుసరిస్తుంది. మూడు వివరాలు గమనించండి. ప్రోలిన్‌లో N వలయం లోపల ఉంటుంది, కాబట్టి ఖచ్చితంగా అది ఇమినో ఆమ్లం. సిస్టీన్, మిథియోనిన్‌లలో సల్ఫర్ ఉంటుంది. ఐసోలూసిన్, థ్రియోనిన్‌లకు R లో రెండో కైరల్ కార్బన్ ఉంటుంది.

3.2 పార్శ్వ శృంఖల ఆధారంగా వర్గీకరణ

ఆమ్ల, క్షార సమూహాల సమతుల్యత తరగతిని నిర్ణయిస్తుంది.

తరగతిసమూహాల సంఖ్యఉదాహరణలు
తటస్థఒక –NH₂, ఒక –COOHగ్లైసిన్, అలనిన్, వాలిన్, లూసిన్, సెరిన్
ఆమ్ల–NH₂ కంటే –COOH ఎక్కువఆస్పార్టిక్ ఆమ్లం, గ్లూటామిక్ ఆమ్లం
క్షార–COOH కంటే –NH₂ (లేదా ఇతర క్షార N) ఎక్కువలైసిన్, ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్

3.3 ఆవశ్యక, అనావశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు

మన శరీరం కొన్ని అమైనో ఆమ్లాలను స్వయంగా తయారు చేసుకోగలదు. వీటిని అనావశ్యక (non-essential) అమైనో ఆమ్లాలు అంటారు. మిగిలినవి తప్పనిసరిగా ఆహారం నుంచి రావాలి. వీటిని ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు (Essential amino acids) అంటారు.

NEET ఆశించే పది ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు: వాలిన్, లూసిన్, ఐసోలూసిన్, థ్రియోనిన్, మిథియోనిన్, ఫెనైలలనిన్, ట్రిప్టోఫాన్, లైసిన్, ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్. వీటిని గుర్తుంచుకోవడానికి సులభమైన వాక్యం: “PVT TIM HALL” — P = Phe (ఫెనైలలనిన్), V = Val (వాలిన్), T = Thr (థ్రియోనిన్), T = Trp (ట్రిప్టోఫాన్), I = Ile (ఐసోలూసిన్), M = Met (మిథియోనిన్), H = His (హిస్టిడిన్), A = Arg (ఆర్జినిన్), L = Leu (లూసిన్), L = Lys (లైసిన్).

అందుకే మిశ్రమ ఆహారం ముఖ్యం. ధాన్యాలలో లైసిన్ తక్కువ; పప్పు ధాన్యాలలో మిథియోనిన్ తక్కువ. అన్నం లేదా రొట్టెతో పాటు పప్పు తింటే, ఒక్కొక్కటి వేరుగా తిన్నదాని కంటే పూర్తి సమూహం లభిస్తుంది.

3.4 జ్విట్టర్ అయాన్‌లు (Zwitterions)

అమైనో ఆమ్లంలో –COOH ఆమ్లమైనది, –NH₂ క్షారమైనది. ఒకే అణువు లోపల ఆమ్లం తన ప్రోటాన్‌ను క్షారానికి ఇస్తుంది.

H2N−CHR−COOH⇌H3N+−CHR−COO−\mathrm{H_2N-CHR-COOH \rightleftharpoons H_3\overset{+}{N}-CHR-COO^-}

ఉత్పన్నంపై + ఆవేశం, − ఆవేశం రెండూ ఉంటాయి, కానీ మొత్తంగా అది తటస్థం. ఇలాంటి ద్విధ్రువ అయాన్‌ను జ్విట్టర్ అయాన్ అంటారు (జర్మన్ భాషలో zwitter = సంకరం).

జ్విట్టర్ అయాన్ అమైనో ఆమ్లాల లవణ స్వభావాన్ని వివరిస్తుంది:

  • అవి ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానాలు ఉన్న రంగులేని స్ఫటిక ఘనపదార్థాలు (సాధారణంగా ద్రవించేటప్పుడు విఘటన చెందుతాయి).

  • నీటిలో బాగా కరుగుతాయి, కానీ ధ్రువరహిత ద్రావణిల్లో తక్కువగా కరుగుతాయి.

  • వీటికి అధిక ద్విధ్రువ భామాలు ఉంటాయి.

  • అవి ద్విస్వభావ (amphoteric) పదార్థాలు: ఆమ్లాలతోనూ, క్షారాలతోనూ చర్య జరుపుతాయి.

3.5 సమవిద్యుత్ బిందువు (ప్రాథమిక భావన)

అమైనో ఆమ్లంపై ఆవేశం ద్రావణం pH పై ఆధారపడుతుంది.

H3N+CHRCOOHlow pH: cation  ⇌H+OH−  H3N+CHRCOO−zwitterion  ⇌H+OH−  H2NCHRCOO−high pH: anion\underset{\text{low pH: cation}}{\mathrm{H_3\overset{+}{N}CHRCOOH}} \;\overset{OH^-}{\underset{H^+}{\rightleftharpoons}}\; \underset{\text{zwitterion}}{\mathrm{H_3\overset{+}{N}CHRCOO^-}} \;\overset{OH^-}{\underset{H^+}{\rightleftharpoons}}\; \underset{\text{high pH: anion}}{\mathrm{H_2NCHRCOO^-}}
  • బలమైన ఆమ్లంలో –COO⁻, H⁺ ను గ్రహిస్తుంది. అయాన్ కాటాయాన్ అవుతుంది, విద్యుత్ క్షేత్రంలో కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది.

  • బలమైన క్షారంలో –NH₃⁺, H⁺ ను కోల్పోతుంది. అయాన్ ఆనాయాన్ అవుతుంది, ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది.

  • ఒక ప్రత్యేక pH వద్ద జ్విట్టర్ అయాన్ ఆధిక్యంలో ఉంటుంది, నికర ఆవేశం సున్నా. అది ఏ ఎలక్ట్రోడ్ వైపుకూ కదలదు. ఈ pH ను సమవిద్యుత్ బిందువు (Isoelectric point, pI) అంటారు.

అమైనో ఆమ్ల రకంసుమారు pIఉదాహరణ
తటస్థసుమారు 5.5 నుంచి 6.5గ్లైసిన్ సుమారు 6.0
ఆమ్లసుమారు 3ఆస్పార్టిక్ ఆమ్లం, గ్లూటామిక్ ఆమ్లం
క్షారసుమారు 7.5 నుంచి 11లైసిన్ సుమారు 9.7

సులభ నియమం: ద్రావణం pH, pI కంటే తక్కువగా ఉంటే అమైనో ఆమ్లం ధనావేశంతో ఉంటుంది. pH, pI కంటే ఎక్కువగా ఉంటే ఋణావేశంతో ఉంటుంది. pI వద్ద అమైనో ఆమ్లాల ద్రావణీయత అతి తక్కువ; వాటిని వేరుచేయడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

3.6 పెప్టైడ్ బంధం (Peptide bond)

ఒక అమైనో ఆమ్లం –COOH, మరో అమైనో ఆమ్లం –NH₂ తో చర్య జరుపుతుంది. నీరు వెలువడి, అమైడ్ బంధం –CO–NH– ఏర్పడుతుంది. ప్రోటీన్‌లలో ఈ అమైడ్ బంధాన్ని పెప్టైడ్ బంధం అంటారు.

H2N−CH2−COOH+H2N−CH(CH3)−COOH⟶H2N−CH2−CO−NH−CH(CH3)−COOH+H2O\mathrm{H_2N-CH_2-COOH + H_2N-CH(CH_3)-COOH \longrightarrow H_2N-CH_2-CO-NH-CH(CH_3)-COOH + H_2O}

పై ఉత్పన్నం గ్లైసిలలనిన్; దీన్ని Gly-Ala అని రాస్తారు.

చిత్రం 3.1 · Gly-Ala లో పెప్టైడ్ బంధం ఏర్పడటం
చిత్రం 3.1 · Gly-Ala లో పెప్టైడ్ బంధం ఏర్పడటం

గ్లైసిన్ కార్బాక్సిల్‌లోని –OH, అలనిన్ అమైనో సమూహంలోని ఒక H నీరుగా వెళ్లిపోతాయి; మిగిలినవి –CO–NH– గా కలుస్తాయి.

పెప్టైడ్‌లను రాసే నియమాలు:

  • స్వేచ్ఛా –NH₂ ఉన్న అమైనో ఆమ్లం N-చివర (N-terminal) అవశేషం; దాన్ని ఎడమవైపు రాస్తారు.

  • స్వేచ్ఛా –COOH ఉన్నది C-చివర (C-terminal) అవశేషం; దాన్ని కుడివైపు రాస్తారు.

  • Gly-Ala, Ala-Gly వేర్వేరు సమ్మేళనాలు. క్రమం ముఖ్యం.

పెప్టైడ్ బంధం సమతలంగా ఉంటుంది. N ఒంటరి జత, C=O తో పంచుకోబడుతుంది కాబట్టి C–N బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ స్వభావం ఉంటుంది. ఆ దృఢత్వమే శృంఖలలు ఎలా మడతపడతాయో నిర్ణయిస్తుంది (అధ్యాయం 4).

3.7 పెప్టైడ్‌లు, పాలీపెప్టైడ్‌లు, ప్రోటీన్‌లు

పేరుఅమైనో ఆమ్ల అవశేషాలు
డైపెప్టైడ్2
ట్రైపెప్టైడ్3
ఒలిగోపెప్టైడ్కొన్ని (సుమారు 10 వరకు)
పాలీపెప్టైడ్10 కంటే ఎక్కువ
ప్రోటీన్సుమారు 100 కంటే ఎక్కువ అవశేషాలు, 10 000 u కంటే ఎక్కువ మోలార్ ద్రవ్యరాశి ఉన్న పాలీపెప్టైడ్

పెద్ద పాలీపెప్టైడ్‌కూ చిన్న ప్రోటీన్‌కూ మధ్య స్పష్టమైన గీత లేదు. రెండు శృంఖలల్లో 51 అవశేషాలు ఉన్న ఇన్సులిన్‌ను సాధారణంగా ప్రోటీన్ హార్మోన్ అంటారు.

n అమైనో ఆమ్లాల సరళ శృంఖలకు లెక్కింపు నియమాలు:

peptide bonds=n−1,water lost=n−1\text{peptide bonds} = n - 1, \qquad \text{water lost} = n - 1
Mpeptide=∑Mamino acids−18(n−1)M_{\text{peptide}} = \sum M_{\text{amino acids}} - 18(n - 1)

k వేర్వేరు అమైనో ఆమ్లాలు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కసారి వాడి k పొడవు శృంఖల ఏర్పరిస్తే వేర్వేరు పెప్టైడ్‌ల సంఖ్య k!. ఏ అమైనో ఆమ్లమైనా పునరావృతమవ్వగలిగితే, k రకాల నుంచి n పొడవు శృంఖల kⁿ క్రమాలను ఇస్తుంది.

3.8 సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 3.1: అలనిన్, లైసిన్, గ్లూటామిక్ ఆమ్లాలను తటస్థ, ఆమ్ల, క్షారాలుగా; ఆవశ్యక, అనావశ్యకాలుగా వర్గీకరించండి.

సాధన: అలనిన్ (R = –CH₃) లో ఒక –NH₂, ఒక –COOH: తటస్థ, అనావశ్యక. లైసిన్ R లో అదనపు –NH₂: క్షార, ఆవశ్యక. గ్లూటామిక్ ఆమ్లం R లో అదనపు –COOH: ఆమ్ల, అనావశ్యక.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.2: అలనిన్ ధ్రువణ క్రియాశీలంగా ఉంటే గ్లైసిన్ ఎందుకు ధ్రువణ నిష్క్రియంగా ఉంటుంది?

సాధన: గ్లైసిన్‌లో α-కార్బన్‌పై రెండు H పరమాణువులు ఉంటాయి, కాబట్టి మూడే వేర్వేరు సమూహాలు. దానికి సమానతా తలం ఉంది, కాబట్టి అకైరల్. అలనిన్‌లో α-కార్బన్‌పై H, CH₃, NH₂, COOH అనే నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు ఉంటాయి. అది కైరల్.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.3: డైపెప్టైడ్ Gly-Ala మోలార్ ద్రవ్యరాశిని కనుగొనండి. (Gly = 75, Ala = 89 g mol⁻¹.)

సాధన: ఒక పెప్టైడ్ బంధం ఏర్పడి, ఒక నీటి అణువు కోల్పోతుంది.

M=75+89−18=146 g mol−1M = 75 + 89 - 18 = 146\ \text{g mol}^{-1}

సాధించిన ఉదాహరణ 3.4: ఒక సరళ పాలీపెప్టైడ్‌లో 51 అమైనో ఆమ్ల అవశేషాలు ఉన్నాయి. దానిలో ఎన్ని పెప్టైడ్ బంధాలు ఉంటాయి? దాని ఏర్పాటులో (ఒక మోల్ పెప్టైడ్‌కు) ఎంత ద్రవ్యరాశి నీరు తొలగింది?

సాధన: పెప్టైడ్ బంధాలు = 51 − 1 = 50. కోల్పోయిన నీరు = మోల్ పెప్టైడ్‌కు 50 mol = 50 × 18 = 900 g.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.5: గ్లైసిన్, అలనిన్, వాలిన్‌లను ఒక్కొక్కటి ఒక్కసారి వాడి ఏర్పడే అన్ని ట్రైపెప్టైడ్‌లను రాయండి.

సాధన: సంఖ్య 3! = 6. అవి Gly-Ala-Val, Gly-Val-Ala, Ala-Gly-Val, Ala-Val-Gly, Val-Gly-Ala, Val-Ala-Gly. N-చివర, C-చివర అవశేషాలు మారతాయి కాబట్టి ప్రతి ఒక్కటీ వేరే సమ్మేళనం.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.6: గ్లైసిన్ pI సుమారు 6.0. విద్యుత్ క్షేత్రంలో pH 2, pH 6, pH 11 వద్ద అది ఎక్కడికి కదులుతుంది?

సాధన: pH 2 (pI కంటే తక్కువ) వద్ద అది H₃N⁺CH₂COOH కాటాయాన్, కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది. pH 6 వద్ద సున్నా నికర ఆవేశం ఉన్న జ్విట్టర్ అయాన్, కదలదు. pH 11 (pI కంటే ఎక్కువ) వద్ద అది H₂NCH₂COO⁻ ఆనాయాన్, ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.7: గ్లైసిన్ (M = 75) 500 K కంటే పైన విఘటనతో ద్రవిస్తుంది. ప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం (M = 74) సుమారు 252 K వద్ద ద్రవిస్తుంది. ఈ తేడాను వివరించండి.

సాధన: ఘన గ్లైసిన్ H₃N⁺CH₂COO⁻ జ్విట్టర్ అయాన్‌లతో ఏర్పడి ఉంటుంది. లవణ స్ఫటికంలాగే పక్కపక్క అయాన్‌లు బలంగా ఆకర్షించుకుంటాయి. ప్రొపనోయిక్ ఆమ్ల అణువులు కేవలం హైడ్రోజన్ బంధాలు, ఇతర బలహీన బలాలతోనే నిలుస్తాయి. అయానిక ఆకర్షణలను తెంచడానికి చాలా ఎక్కువ శక్తి కావాలి.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.8: ఒక సంశ్లేషిత పాలీపెప్టైడ్ కేవలం అలనిన్ (M = 89 g mol⁻¹) తోనే తయారైంది. దాని మోలార్ ద్రవ్యరాశి 7118 g mol⁻¹. దానిలో ఎన్ని అలనిన్ అవశేషాలు ఉన్నాయి?

సాధన: శృంఖల లోపల ఉన్న ప్రతి అవశేషం 89 − 18 = 71 ఇస్తుంది. రెండు శృంఖల చివరలు కలిసి ఒక అదనపు H₂O (18) ను ఉంచుకుంటాయి.

71n+18=7118  ⇒  n=710071=10071n + 18 = 7118 \;\Rightarrow\; n = \frac{7100}{71} = 100

త్వరిత పునశ్చరణ

  • α-అమైనో ఆమ్లం: ఒకే కార్బన్‌పై –NH₂, –COOH; R గుర్తింపును నిర్ణయిస్తుంది.

  • ప్రోటీన్‌లలో సుమారు 20 అమైనో ఆమ్లాలు; అన్నీ L, గ్లైసిన్ తప్ప అన్నీ కైరల్.

  • సమూహాల సంఖ్య బట్టి తటస్థ, ఆమ్ల (Asp, Glu), క్షార (Lys, Arg, His).

  • పది ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు (NCERT): Val, Leu, Ile, Thr, Met, Phe, Trp, Lys, Arg, His.

  • జ్విట్టర్ అయాన్ H₃N⁺–CHR–COO⁻ ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానం, నీటిలో ద్రావణీయత, ద్విస్వభావాన్ని వివరిస్తుంది.

  • సమవిద్యుత్ బిందువు: నికర ఆవేశం సున్నా, కదలిక లేదు; pI కంటే తక్కువ pH వద్ద ధన, ఎక్కువ వద్ద ఋణ.

  • –CO–NH– పెప్టైడ్ బంధం సంఘననం (condensation) ద్వారా ఏర్పడుతుంది; n అవశేషాలు → n − 1 బంధాలు, n − 1 నీటి అణువులు.

  • ప్రోటీన్: సుమారు 100 కంటే ఎక్కువ అవశేషాలు, 10 000 u కంటే ఎక్కువ మోలార్ ద్రవ్యరాశి.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • “అన్ని అమైనో ఆమ్లాలు ధ్రువణ క్రియాశీలమైనవి” అనడం. గ్లైసిన్ కాదు.

  • పెప్టైడ్‌ను కుడి నుంచి ఎడమకు రాయడం. N-చివర అవశేషం ఎప్పుడూ ముందు వస్తుంది.

  • Gly-Ala, Ala-Gly ఒకే సమ్మేళనమని భావించడం.

  • n అవశేషాలకు n − 1 బదులు n పెప్టైడ్ బంధాలు లెక్కించడం.

  • NCERT ఆవశ్యక జాబితాలో ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్‌లను మరిచిపోవడం.

  • జ్విట్టర్ అయాన్‌కు మొత్తంగా ఆవేశం ఉందని అనుకోవడం. దాని నికర ఆవేశం సున్నా.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. ఏ అమైనో ఆమ్లం ధ్రువణ నిష్క్రియమైనది? (a) అలనిన్ (b) వాలిన్ (c) సెరిన్ (d) గ్లైసిన్

2. పెప్టైడ్ బంధం (a) –CO–O– (b) –CO–NH– (c) –C–O–C– (d) –NH–NH–

3. సహజ ప్రోటీన్‌లలో సుమారు ఎన్ని వేర్వేరు α-అమైనో ఆమ్లాలు ఉంటాయి? (a) 20 (b) 10 (c) 64 (d) 26

4. వీటిలో ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లం ఏది? (a) గ్లైసిన్ (b) అలనిన్ (c) లైసిన్ (d) గ్లూటామిక్ ఆమ్లం

5. + , − ఆవేశాలు రెండూ ఉండి, మొత్తంగా తటస్థంగా ఉండే అమైనో ఆమ్ల అణువును ఏమంటారు? (a) జ్విట్టర్ అయాన్ (b) కార్బోకాటాయాన్ (c) స్వేచ్ఛా ప్రావికాలం (d) కార్బానాయాన్

6. వీటిలో ఆమ్ల అమైనో ఆమ్లం ఏది? (a) లైసిన్ (b) అలనిన్ (c) ఆర్జినిన్ (d) ఆస్పార్టిక్ ఆమ్లం

7. ఏ అమైనో ఆమ్లంలో పార్శ్వ శృంఖల R = –CH₃? (a) గ్లైసిన్ (b) సెరిన్ (c) అలనిన్ (d) సిస్టీన్

8. పెప్టైడ్ బంధం ఏర్పడటం ఒక (a) సంకలన చర్య (b) సంఘనన చర్య (c) ఆక్సీకరణం (d) జలయోజనం

9. ఏ అమైనో ఆమ్లంలో సల్ఫర్ ఉంటుంది? (a) సెరిన్ (b) వాలిన్ (c) థ్రియోనిన్ (d) మిథియోనిన్

10. సమవిద్యుత్ బిందువు వద్ద విద్యుత్ క్షేత్రంలో అమైనో ఆమ్లం (a) కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది (b) ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది (c) ఏ ఎలక్ట్రోడ్ వైపుకూ కదలదు (d) పూర్తిగా అయనీకరణం చెందని స్థితిలో ఉంటుంది

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. సరళ డెకాపెప్టైడ్‌లో ఎన్ని పెప్టైడ్ బంధాలు ఉంటాయి? (a) 10 (b) 9 (c) 11 (d) 8

12. Gly-Ala మోలార్ ద్రవ్యరాశి (Gly = 75, Ala = 89 g mol⁻¹) (a) 164 g mol⁻¹ (b) 182 g mol⁻¹ (c) 146 g mol⁻¹ (d) 128 g mol⁻¹

13. pH 1 ఉన్న ద్రావణంలో గ్లైసిన్ ప్రధానంగా ఉండే రూపం (a) H₂NCH₂COO⁻, ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది (b) H₃N⁺CH₂COO⁻, కదలదు (c) H₂NCH₂COOH, కదలదు (d) H₃N⁺CH₂COOH, కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది

14. అమైనో ఆమ్లాల అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు, నీటిలో ద్రావణీయతకు కారణం వాటి (a) ద్విధ్రువ (జ్విట్టర్ అయానిక) లవణం వంటి నిర్మాణం (b) అధిక మోలార్ ద్రవ్యరాశులు (c) ధ్రువణ భ్రమణ సామర్థ్యం (d) పెప్టైడ్ బంధాలు

15. వీటిలో క్షార అమైనో ఆమ్లం ఏది? (a) గ్లూటామిక్ ఆమ్లం (b) ఆర్జినిన్ (c) సెరిన్ (d) గ్లైసిన్

16. ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు అంటే (a) శరీరం ఎక్కువగా తయారు చేసేవి (b) ప్రతి ప్రోటీన్‌లో ఉండేవి (c) తప్పనిసరిగా ఆహారం ద్వారా అందాల్సినవి (d) ధ్రువణ నిష్క్రియమైనవి

17. Gly-Ala, Ala-Gly (a) ఒకేవి (b) వేర్వేరు డైపెప్టైడ్‌లు (c) ఎనాన్షియోమర్‌లు (d) ఎనోమర్‌లు

18. ట్రైపెప్టైడ్ Ala-Gly-Val లో N-చివర అవశేషం (a) Gly (b) Val (c) మూడూ సమానంగా (d) Ala

19. NCERT నిర్వచనం ప్రకారం ప్రోటీన్ అంటే (a) సుమారు 100 కంటే ఎక్కువ అవశేషాలు, 10 000 u కంటే ఎక్కువ మోలార్ ద్రవ్యరాశి ఉన్న పాలీపెప్టైడ్ (b) సరిగ్గా 20 అవశేషాలు ఉన్నది (c) 10 కంటే తక్కువ అవశేషాలు ఉన్నది (d) ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు మాత్రమే ఉన్నది

20. అమైనో ఆమ్లాలు ద్విస్వభావ పదార్థాలు, ఎందుకంటే వాటిలో (a) ఆమ్ల, క్షార సమూహాలు రెండూ ఉంటాయి (b) ధ్రువణ క్రియాశీలత ఉంది (c) స్ఫటికాలు (d) నీటిలో కరుగుతాయి

21. pH 12 వద్ద గ్లైసిన్ దేని వైపు కదులుతుంది? (a) కాథోడ్ (b) ఏ ఎలక్ట్రోడ్ వైపుకూ కాదు (c) ఆనోడ్ (d) రెండు ఎలక్ట్రోడ్‌ల వైపు వంతుల వారీగా

22. ఏ అమైనో ఆమ్లంలో రెండు కైరల్ కార్బన్ పరమాణువులు ఉంటాయి? (a) గ్లైసిన్ (b) అలనిన్ (c) సెరిన్ (d) థ్రియోనిన్

స్థాయి 3: సవాలు

23. గ్లైసిన్, అలనిన్, వాలిన్‌లను ప్రతి ట్రైపెప్టైడ్‌లో ఒక్కొక్కటి సరిగ్గా ఒక్కసారి వాడితే ఎన్ని వేర్వేరు ట్రైపెప్టైడ్‌లు సాధ్యం? (a) 3 (b) 9 (c) 6 (d) 27

24. పునరావృతానికి అనుమతి ఉంటే గ్లైసిన్, అలనిన్, వాలిన్‌ల నుంచి ఎన్ని ట్రైపెప్టైడ్ క్రమాలు సాధ్యం? (a) 27 (b) 6 (c) 9 (d) 18

25. Gly = 75, Ala = 89, Val = 117 g mol⁻¹ అయితే Gly-Ala-Val మోలార్ ద్రవ్యరాశి (a) 281 g mol⁻¹ (b) 263 g mol⁻¹ (c) 227 g mol⁻¹ (d) 245 g mol⁻¹

26. కేవలం అలనిన్ (89 g mol⁻¹) తో తయారైన పాలీపెప్టైడ్ మోలార్ ద్రవ్యరాశి 7118 g mol⁻¹. అవశేషాల సంఖ్య (a) 80 (b) 100 (c) 99 (d) 101

27. pH 7 వద్ద గ్లూటామిక్ ఆమ్లం ప్రధాన రూపంపై నికర ఆవేశం (a) −1 (b) 0 (c) +1 (d) −2

28. సరైన వాక్యం ఏది? (a) ప్రోటీన్‌లలోని 20 అమైనో ఆమ్లాలూ ధ్రువణ క్రియాశీలమైనవి (b) లైసిన్ సమవిద్యుత్ బిందువు 7 కంటే తక్కువ (c) ప్రోలిన్‌లో నైట్రోజన్ వలయంలో భాగం, కాబట్టి అది ఇమినో ఆమ్లం (d) నీరు కోల్పోకుండానే పెప్టైడ్ బంధం ఏర్పడుతుంది

29. ప్రతిపాదన (A): అమైనో ఆమ్లాలకు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు ఉంటాయి, నీటిలో బాగా కరుగుతాయి.
కారణం (R): ఘన స్థితిలో అమైనో ఆమ్లాలు బలమైన అయానిక ఆకర్షణలతో నిలిచిన జ్విట్టర్ అయాన్‌లుగా ఉంటాయి.
(a) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: కైరల్ కార్బన్ లేని ఏకైక సాధారణ α-అమైనో ఆమ్లం గ్లైసిన్.
వాక్యం II: ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్ ఆమ్ల అమైనో ఆమ్లాలు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1dR = H; α-కార్బన్ కైరల్ కాదు.
2bపెప్టైడ్ బంధం ఒక అమైడ్ బంధం.
3aసుమారు 20 ప్రామాణిక అమైనో ఆమ్లాలు.
4cలైసిన్‌ను శరీరం తయారు చేయలేదు.
5aద్విధ్రువ అయాన్ = జ్విట్టర్ అయాన్.
6dపార్శ్వ శృంఖలలో అదనపు –COOH.
7cఅలనిన్ అంటే 2-అమైనోప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం.
8bనీరు వెలువడుతుంది.
9dమిథియోనిన్ R లో –SCH₃ ఉంది.
10cpI వద్ద నికర ఆవేశం సున్నా.
11bn − 1 = 9.
12c75 + 89 − 18 = 146.
13dpI కంటే తక్కువ pH వద్ద కాటాయాన్ ఏర్పడి కాథోడ్ వైపు వెళుతుంది.
14aజ్విట్టర్ అయాన్‌ల మధ్య అయానిక ఆకర్షణలు.
15bఆర్జినిన్‌లో క్షార గ్వానిడినో సమూహం ఉంది.
16cశరీరం వాటిని సంశ్లేషించలేదు.
17bఅవశేషాల క్రమం మారుతుంది.
18dN-చివరను ముందు రాస్తారు.
19aNCERT ఆచరణాత్మక నిర్వచనం.
20aఒకే అణువులో –COOH, –NH₂.
21cpI కంటే ఎక్కువ pH వద్ద అది ఆనాయాన్.
22dథ్రియోనిన్‌లో α-, β-కార్బన్‌లు రెండూ కైరల్.
23c3! = 6.
24a3³ = 27.
25d75 + 89 + 117 − 2 × 18 = 245.
26b(7118 − 18)/71 = 100.
27aరెండు –COOH అయనీకరణం, ఒక –NH₃⁺: నికరం −1.
28cప్రోలిన్ N వలయంలోని ద్వితీయ అమీన్.
29aఅయానిక జాలకం రెండు లక్షణాలనూ వివరిస్తుంది.
30cArg, His క్షారాలు, ఆమ్లాలు కావు.

అధ్యాయం 3 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • α-అమైనో ఆమ్లం: ఒకే (α) కార్బన్‌పై –NH₂, –COOH; సాధారణ సూత్రం R–CH(NH₂)–COOH. పార్శ్వ శృంఖల R అమైనో ఆమ్లాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

  • సుమారు 20 అమైనో ఆమ్లాలు ప్రోటీన్‌లను నిర్మిస్తాయి. గ్లైసిన్ (R = H) తప్ప అన్నీ కైరల్; సహజమైనవి L-విన్యాసం కలిగి ఉంటాయి.

  • తటస్థ: –NH₂, –COOH సమాన సంఖ్య (Gly, Ala, Val). ఆమ్ల: అదనపు –COOH (Asp, Glu). క్షార: అదనపు క్షార సమూహం (Lys, Arg, His).

  • ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు ఆహారం నుంచి రావాలి. NCERT పదింటిని ఇస్తుంది: Val, Leu, Ile, Thr, Met, Phe, Trp, Lys, Arg, His.

  • నీటిలో, స్ఫటికాలలో అమైనో ఆమ్లం జ్విట్టర్ అయాన్ H₃N⁺–CHR–COO⁻ గా ఉంటుంది.

  • జ్విట్టర్ అయాన్‌లు అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు, నీటిలో ద్రావణీయత, కర్బన ద్రావణిల్లో తక్కువ ద్రావణీయత, ద్విస్వభావాన్ని వివరిస్తాయి.

  • ఆమ్లంలో జ్విట్టర్ అయాన్ H⁺ ను గ్రహించి కాటాయాన్ అవుతుంది; క్షారంలో H⁺ ను కోల్పోయి ఆనాయాన్ అవుతుంది.

  • సమవిద్యుత్ బిందువు (pI): నికర ఆవేశం సున్నా అయి, విద్యుత్ క్షేత్రంలో అమైనో ఆమ్లం కదలని pH.

  • pH < pI → నికర ధనం → కాథోడ్ వైపు. pH > pI → నికర ఋణం → ఆనోడ్ వైపు.

  • పెప్టైడ్ బంధం: ఒక అమైనో ఆమ్లం –COOH, తర్వాతిదాని –NH₂ మధ్య నీరు కోల్పోవడంతో ఏర్పడే –CO–NH– అమైడ్ బంధం.

  • పెప్టైడ్ యూనిట్ సమతలం; C–N బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ స్వభావం ఉంటుంది.

  • పెప్టైడ్‌లను N-చివర (స్వేచ్ఛా –NH₂, ఎడమ) నుంచి C-చివర (స్వేచ్ఛా –COOH, కుడి) వరకు రాస్తారు. Gly-Ala, Ala-Gly వేర్వేరు.

  • డైపెప్టైడ్ (2), ట్రైపెప్టైడ్ (3), పాలీపెప్టైడ్ (అనేకం). ప్రోటీన్: సాధారణంగా సుమారు 100 కంటే ఎక్కువ అవశేషాలు, 10 000 u కంటే ఎక్కువ మోలార్ ద్రవ్యరాశి.

  • n అవశేషాల సరళ శృంఖల: n − 1 పెప్టైడ్ బంధాలు; మోలార్ ద్రవ్యరాశి = అమైనో ఆమ్లాల ద్రవ్యరాశుల మొత్తం − 18(n − 1).

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

అంశంనియమం లేదా విలువ
n అవశేషాల ఒక శృంఖలలో పెప్టైడ్ బంధాలుn − 1
మొత్తం N అవశేషాలతో k శృంఖలల్లో పెప్టైడ్ బంధాలుN − k
సరళ పెప్టైడ్ ద్రవ్యరాశిΣM(అమైనో ఆమ్లాలు) − 18(n − 1)
n వేర్వేరు అమైనో ఆమ్లాలు ఒక్కసారి వాడితే క్రమాలుn!
n అవశేషాల పాలీగ్లైసిన్57n + 18
ద్రవ్యరాశులు (g mol⁻¹)Gly 75, Ala 89, Val 117, Leu 131, Phe 165
గ్లైసిన్ pIసుమారు 6.0

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Very Little Inside The Mess Prevents The Lazy Angry Hostel-boy": ప్రతి పదంలోని మొదటి అక్షరం ఒక ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లం: V = Val (వాలిన్), L = Leu (లూసిన్), I = Ile (ఐసోలూసిన్), T = Thr (థ్రియోనిన్), M = Met (మిథియోనిన్), P = Phe (ఫెనైలలనిన్), T = Trp (ట్రిప్టోఫాన్), L = Lys (లైసిన్), A = Arg (ఆర్జినిన్), H = His (హిస్టిడిన్).

  • "Acid Gives Extra COOH": రెండు ఆమ్ల అమైనో ఆమ్లాలు A, G శబ్దాలతో మొదలవుతాయి: ఆస్పార్టిక్ (Aspartic), గ్లూటామిక్ (Glutamic).

  • "LAH క్షారం": లైసిన్, ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్ క్షార అమైనో ఆమ్లాలు.

  • "pI కింద ధనం, pI పైన ఋణం" (Below pI, Positive; Above pI, Anion): pH, pI కి ఏ వైపు ఉంటే ఆవేశం అదే వైపును అనుసరిస్తుంది.

  • "n మైనస్ ఒకటి, నీరూ అంతే" (n minus one, water done): n అవశేషాలకు n − 1 పెప్టైడ్ బంధాలు, n − 1 నీటి అణువులు వెలువడుతాయి.

భావనల అనుసంధానం

  • అమైడ్ ఏర్పాటు, –NH₂ క్షారత్వం — రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 18: నైట్రోజన్ కలిగిన కర్బన సమ్మేళనాలు.

  • సమవిద్యుత్ బిందువు వెనుక ఉన్న ఆమ్లాలు, క్షారాలు, pH, బఫర్‌లు — రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి.

  • ఆహారంలో ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు, ప్రోటీన్ జీర్ణక్రియ — జీవశాస్త్రం పుస్తకం 5: మానవ శరీరధర్మశాస్త్రం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)

31. జాబితా I (అమైనో ఆమ్లం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. గ్లైసిన్
B. లైసిన్
C. గ్లూటామిక్ ఆమ్లం
D. ఫెనైలలనిన్
జాబితా II:
(i) ఆమ్ల అమైనో ఆమ్లం
(ii) అకైరల్, R = H
(iii) అరోమాటిక్ పార్శ్వ శృంఖల ఉన్న ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లం
(iv) క్షార అమైనో ఆమ్లం
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

32. గ్లైసిన్ pI సుమారు 6.0. జాబితా I (పరిస్థితి) ను జాబితా II (గ్లైసిన్ ప్రవర్తన) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. pH 1
B. pH = pI
C. pH 12
D. pH 1 వద్ద విద్యుత్ క్షేత్రంలో
జాబితా II:
(i) జ్విట్టర్ అయాన్, నికర కదలిక లేదు
(ii) కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది
(iii) కాటాయాన్, H₃N⁺–CH₂–COOH
(iv) ఆనాయాన్, H₂N–CH₂–COO⁻
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii

33. జాబితా I (పదం) ను జాబితా II (అర్థం) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. పెప్టైడ్ బంధం
B. N-చివర అవశేషం
C. ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లం
D. జ్విట్టర్ అయాన్
జాబితా II:
(i) స్వేచ్ఛా –NH₂ సమూహం ఉన్న అవశేషం, ఎడమవైపు రాస్తారు
(ii) ఆహారం ద్వారా అందాలి
(iii) + , − ఆవేశాలు రెండూ ఉన్న ద్విధ్రువ అయాన్
(iv) రెండు అమైనో ఆమ్లాల మధ్య –CO–NH– అమైడ్ బంధం
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (c) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

34. జాబితా I (సరళ పెప్టైడ్, ఒకే శృంఖల) ను జాబితా II (పెప్టైడ్ బంధాల సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ట్రైపెప్టైడ్
B. హెక్సాపెప్టైడ్
C. డెకాపెప్టైడ్
D. 51 అవశేషాల శృంఖల
జాబితా II:
(i) 9
(ii) 50
(iii) 2
(iv) 5
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

35. ఈ కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ప్రోటీన్‌లలో ఉండే ప్రతి α-అమైనో ఆమ్లం కైరల్.
B. అమైనో ఆమ్లాలు జ్విట్టర్ అయాన్‌లుగా ఉండటం వల్ల అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు కలిగి ఉంటాయి.
C. అమైనో ఆమ్లాలు ద్విస్వభావ పదార్థాలు.
D. ఆర్జినిన్, హిస్టిడిన్ NCERT ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాల జాబితాలో ఉన్నాయి.
E. ఆస్పార్టిక్ ఆమ్లం క్షార అమైనో ఆమ్లం.
(a) రెండు (b) నాలుగు (c) మూడు (d) ఐదు

36. పెప్టైడ్ బంధం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. నీరు కోల్పోవడంతో సంఘననం ద్వారా ఏర్పడుతుంది.
B. దాని C–N బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ స్వభావం ఉంటుంది.
C. పెప్టైడ్ యూనిట్ సమతలం.
D. వేడివల్ల ప్రోటీన్ స్వభావ వికృతి చెందినప్పుడు అది తెగుతుంది.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. Gly-Ala, Ala-Gly ఒకే డైపెప్టైడ్.
B. Gly-Ala లో గ్లైసిన్ N-చివర అవశేషం.
C. Gly-Ala లో అలనిన్ అవశేషంపై స్వేచ్ఛా –COOH సమూహం ఉంటుంది.
D. ప్రోటీన్‌లో సాధారణంగా సుమారు 100 కంటే ఎక్కువ అమైనో ఆమ్ల అవశేషాలు ఉంటాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, C, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) C, D మాత్రమే

38. NCERT ప్రకారం కిందివాటిలో ఎన్ని ఆవశ్యక అమైనో ఆమ్లాలు?
వాలిన్
గ్లైసిన్
లూసిన్
అలనిన్
లైసిన్
సెరిన్
ట్రిప్టోఫాన్
(a) మూడు (b) ఐదు (c) రెండు (d) నాలుగు

39. pH 6.0 ఉన్న బఫర్‌లో మూడు అమైనో ఆమ్లాలను ఉంచి విద్యుత్ క్షేత్రాన్ని వర్తింపజేశారు.

అమైనో ఆమ్లంpI
P3.2
Q6.0
R9.7

ఏ పరిశీలన ఆశించవచ్చు? (a) P కాథోడ్ వైపు, R ఆనోడ్ వైపు కదులుతాయి (b) మూడూ ఆనోడ్ వైపు కదులుతాయి (c) P ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది, Q కదలదు, R కాథోడ్ వైపు కదులుతుంది (d) Q ఆనోడ్ వైపు కదులుతుంది, P, R కదలవు

40. అమైనో ఆమ్లం X పై మూడు pH విలువల వద్ద నికర ఆవేశం: pH 2 → +1; pH 5.5 → 0; pH 10 → −1. X అధిక సంభావ్యత ఉన్నది (a) లైసిన్ (b) అలనిన్ (c) గ్లూటామిక్ ఆమ్లం (d) ఆర్జినిన్

41. Gly = 75, Ala = 89, Val = 117 g mol⁻¹ అయితే ట్రైపెప్టైడ్ Gly-Ala-Val మోలార్ ద్రవ్యరాశి (a) 245 g mol⁻¹ (b) 281 g mol⁻¹ (c) 263 g mol⁻¹ (d) 227 g mol⁻¹

పేరాను చదివి Q42–43 కు జవాబు ఇవ్వండి. ఒక రసాయన శాస్త్రవేత్త 0.050 mol స్వచ్ఛమైన సరళ పెప్టైడ్‌ను ఆమ్లంలో పూర్తిగా జలవిశ్లేషణం చేస్తుంది. 3.6 g నీరు వినియోగమైంది. ఉత్పన్నాలు గ్లైసిన్, అలనిన్ మాత్రమే, మోల్ నిష్పత్తి 3 : 2 (Gly = 75, Ala = 89, H₂O = 18 g mol⁻¹).

42. ఒక పెప్టైడ్ అణువులో అమైనో ఆమ్ల అవశేషాల సంఖ్య (a) 4 (b) 6 (c) 3 (d) 5

43. పెప్టైడ్ మోలార్ ద్రవ్యరాశి (a) 403 g mol⁻¹ (b) 331 g mol⁻¹ (c) 349 g mol⁻¹ (d) 313 g mol⁻¹

44. ప్రతి అమైనో ఆమ్లాన్ని ఎన్నిసార్లైనా వాడవచ్చితే, గ్లైసిన్, అలనిన్, వాలిన్‌ల నుంచి ఎన్ని వేర్వేరు సరళ ట్రైపెప్టైడ్‌లు తయారు చేయవచ్చు? (a) 6 (b) 9 (c) 27 (d) 3

45. సరళ పాలీగ్లైసిన్ శృంఖల H–(NH–CH₂–CO)ₙ–OH మోలార్ ద్రవ్యరాశి 5718 g mol⁻¹. దానిలోని పెప్టైడ్ బంధాల సంఖ్య (a) 99 (b) 100 (c) 101 (d) 76

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31aGly అకైరల్; Lys క్షార; Glu ఆమ్ల; Phe ఆవశ్యక, అరోమాటిక్
32cతక్కువ pH → కాటాయాన్, కాథోడ్ వైపు; pI → జ్విట్టర్ అయాన్; ఎక్కువ pH → ఆనాయాన్
33bజతపరచిన నిర్వచనాలు
34dn − 1 బంధాలు: 2, 5, 9, 50
35cB, C, D సరైనవి; గ్లైసిన్ అకైరల్; Asp ఆమ్ల
36aస్వభావ వికృతిలో పెప్టైడ్ బంధాలు అలాగే ఉంటాయి
37bక్రమం ముఖ్యం, కాబట్టి Gly-Ala, Ala-Gly వేరు
38dVal, Leu, Lys, Trp ఆవశ్యకాలు
39cpH > pI → ఆనాయాన్ → ఆనోడ్; pI వద్ద కదలిక లేదు; pH < pI → కాథోడ్
40bఒక్కో ఆవేశ మార్పు, 5.5 దగ్గర pI — తటస్థ అమైనో ఆమ్లానికి సరిపోతాయి
41a281 − 2 × 18 = 245
42d0.20 mol నీరు / 0.050 mol = 4 బంధాలు → 5 అవశేషాలు
43b3(75) + 2(89) − 4(18) = 403 − 72 = 331
44c3 × 3 × 3 = 27
45a57n + 18 = 5718 → n = 100 అవశేషాలు → 99 బంధాలు
27 min left
‹
›