Chapter 3 of 12 · 30 min read

అధ్యాయం 1: విద్యుత్ ప్రవాహం, డ్రిఫ్ట్ వేగం మరియు చలనశీలత (Electric Current, Drift Velocity and Mobility)

చలిస్తున్న ఆవేశమే విద్యుత్ ప్రవాహం. లోహపు తీగలో కదిలే ఆవేశాలు స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు. అవి చాలామంది విద్యార్థులు ఊహించిన దానికంటే చాలా నెమ్మదిగా కదులుతాయి.

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • విద్యుత్ ప్రవాహం (Electric current) ను, సగటు మరియు తాత్కాలిక ప్రవాహాలను నిర్వచించడం; I-t గ్రాఫ్ నుండి ఆవేశాన్ని కనుక్కోవడం.

  • విద్యుత్ ప్రవాహ సాంద్రత (Current density) ను నిర్వచించడం; అది సదిశ ఎందుకు, ప్రవాహం ఎందుకు కాదో తెలుసుకోవడం.

  • లోహంలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లను ఊహించుకోవడం, విశ్రాంతి కాలం (Relaxation time) ను అర్థం చేసుకోవడం.

  • డ్రిఫ్ట్ వేగం (Drift velocity) ను, I = neAv_d సంబంధాన్ని ఉత్పాదించడం.

  • చలనశీలత (Mobility) ను నిర్వచించి, దానిని డ్రిఫ్ట్ వేగం, వాహకతలతో అనుసంధానించడం.

1.1 విద్యుత్ ప్రవాహం

తీగ యొక్క ఒక అడ్డుకోత గుండా ఆవేశం దాటినప్పుడు ప్రవాహం ఉందని అంటాం. ఆ అడ్డుకోతను ఆవేశం దాటే రేటే విద్యుత్ ప్రవాహం.

Δt కాలంలో Δq ఆవేశం దాటితే, సగటు ప్రవాహం:

Iavg=ΔqΔtI_{avg} = \frac{\Delta q}{\Delta t}

ప్రవాహం కాలంతో మారుతుంటే, అవధి తీసుకొని తాత్కాలిక ప్రవాహాన్ని పొందుతాం:

I=dqdtI = \frac{dq}{dt}

SI ప్రమాణం ఆంపియర్ (A). ఒక ఆంపియర్ అంటే ప్రతి సెకనుకు ఒక కూలుమ్ దాటడం. ఆవేశం e పరిమాణం గల ప్యాకెట్లుగానే వస్తుంది కాబట్టి, ఏ ఆవేశమైనా q = ne, ఇక్కడ n ఒక పూర్ణసంఖ్య.

I = dq/dt నుండి రెండు ఉపయోగకరమైన ఫలితాలు వస్తాయి:

  • రెండు క్షణాల మధ్య ప్రవహించే ఆవేశం = I-t గ్రాఫ్ కింద ఉన్న వైశాల్యం.

  • ఏ క్షణంలోనైనా q-t గ్రాఫ్ వాలు ఆ క్షణంలోని ప్రవాహాన్ని ఇస్తుంది.

ప్రవాహానికి దిశ ఉంటుంది, కానీ అది అదిశ (Scalar). రెండు ప్రవాహాలు ఒక సంధి వద్ద కలిసినప్పుడు అవి సాధారణ సంఖ్యల్లా కలుస్తాయి; త్రిభుజ నియమాన్ని పాటించవు. సంప్రదాయం ప్రకారం, ధన ఆవేశం కదిలే దిశలోనే ప్రవాహ దిశ ఉంటుంది. లోహంలో ఎలక్ట్రాన్లు దీనికి వ్యతిరేక దిశలో కదులుతాయి.

తీగలు లేకుండా కూడా ప్రవాహం ఉంటుంది. q ఆవేశం సెకనుకు f సార్లు వృత్తంలో తిరిగితే, అది ఏ బిందువునైనా సెకనుకు f సార్లు దాటుతుంది. కాబట్టి అది ఒక ప్రవాహం:

I=qf=qω2πI = qf = \frac{q\omega}{2\pi}

1.2 విద్యుత్ ప్రవాహ సాంద్రత

ప్రవాహం మొత్తం ప్రవాహాన్ని చెబుతుంది. ప్రవాహ సాంద్రత ఆ ప్రవాహం ఎంత కిక్కిరిసి ఉందో చెబుతుంది. A వైశాల్యానికి లంబంగా, సమంగా విస్తరించిన I ప్రవాహానికి:

J=IAJ = \frac{I}{A}

దీని ప్రమాణం A m⁻². ప్రవాహ సాంద్రత ఒక సదిశ (Vector); ఆ బిందువు వద్ద ప్రవాహ దిశలో ఉంటుంది. సాధారణంగా:

I=∫J⃗⋅dA⃗I = \int \vec{J} \cdot d\vec{A}

ప్రెషర్ కుక్కర్ విజిల్ గురించి ఆలోచించండి. అదే ఆవిరి సన్నని నాజిల్ గుండా మరింత వేగంగా దూసుకుపోతుంది. అడ్డుకోత మారే తీగలో ప్రతి అడ్డుకోత వద్ద ప్రవాహం ఒకటే, కానీ తీగ సన్నగా ఉన్న చోట J ఎక్కువ.

1.3 లోహంలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు

రాగి వంటి లోహంలో ప్రతి పరమాణువు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బాహ్య ఎలక్ట్రాన్లను వదులుతుంది. ఈ స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ధన అయాన్ల స్థిర జాలకం గుండా తిరుగుతుంటాయి. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద అవి సుమారు 10⁵ m/s వడితో యాదృచ్ఛికంగా కదులుతాయి.

అవి కంపిస్తున్న అయాన్లతో నిరంతరం ఢీకొంటుంటాయి. ప్రతి ఢీకొనడం వాటిని ఒక కొత్త యాదృచ్ఛిక దిశలోకి పంపుతుంది. క్షేత్రం లేనప్పుడు వేగాలు అన్ని దిశల్లో ఉంటాయి, కాబట్టి వాటి సగటు శూన్యం:

u⃗1+u⃗2+⋯+u⃗NN=0\frac{\vec{u}_1 + \vec{u}_2 + \dots + \vec{u}_N}{N} = 0

కాబట్టి యాదృచ్ఛిక చలనం ఎంత వేగంగా ఉన్నా, అది మాత్రమే ప్రవాహాన్ని ఇవ్వదు. వరుసగా జరిగే రెండు ఢీకొనడాల మధ్య సగటు కాలాన్ని విశ్రాంతి కాలం (Relaxation time) τ అంటారు. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద లోహాలకు τ క్రమం 10⁻¹⁴ s.

1.4 డ్రిఫ్ట్ వేగం

ఇప్పుడు పొటెన్షియల్ భేదాన్ని ప్రయోగిద్దాం, దాంతో తీగ లోపల E క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది. ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ −eE బలాన్ని అనుభవించి, త్వరణాన్ని పొందుతుంది:

a⃗=−eE⃗m\vec{a} = -\frac{e\vec{E}}{m}

ఒక ఢీకొనడం తర్వాత వెంటనే i వ ఎలక్ట్రాన్ వేగం uᵢ. tᵢ కాలం తర్వాత దాని వేగం:

v⃗i=u⃗i−eE⃗mti\vec{v}_i = \vec{u}_i - \frac{e\vec{E}}{m} t_i

దీనిని అన్ని ఎలక్ట్రాన్లపై సగటు తీసుకుందాం. uᵢ సగటు శూన్యం, tᵢ సగటు τ. కాబట్టి డ్రిఫ్ట్ వేగం అని పిలిచే సగటు వేగం:

v⃗d=−eE⃗mτ\vec{v}_d = -\frac{e\vec{E}}{m}\tau

ఋణ గుర్తు డ్రిఫ్ట్ E కి వ్యతిరేకంగా ఉంటుందని చూపిస్తుంది. దీని పరిమాణం చాలా చిన్నది; ఇంటి తీగల్లో క్రమం 10⁻⁴ m/s. అది చీమ కంటే నెమ్మది!

చిత్రం 1.1 · తీగలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల యాదృచ్ఛిక చలనం మరియు డ్రిఫ్ట్
చిత్రం 1.1 · తీగలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల యాదృచ్ఛిక చలనం మరియు డ్రిఫ్ట్

అయాన్ల మధ్య ఒక ఎలక్ట్రాన్ చేసే వేగవంతమైన వంకర టింకర మార్గం చివరకు E కి వ్యతిరేకంగా కొద్దిగా ఎడమవైపుకు జరుగుతుంది; సంప్రదాయ ప్రవాహం మాత్రం E దిశలోనే ఉంటుంది.

లక్షణంయాదృచ్ఛిక ఉష్ణ చలనండ్రిఫ్ట్ చలనం
కారణంఉష్ణోగ్రతప్రయోగించిన విద్యుత్ క్షేత్రం
సాధారణ వడిసుమారు 10⁵ m/sసుమారు 10⁻⁴ m/s
దిశయాదృచ్ఛికంE కి వ్యతిరేకం
సగటు వేగంశూన్యంv_d, శూన్యం కాదు
నికర ప్రవాహంఉండదుఉంటుంది

డ్రిఫ్ట్ ఇంత నెమ్మదిగా ఉంటే, స్విచ్ నొక్కిన క్షణమే సీలింగ్ ఫ్యాన్ ఎందుకు తిరుగుతుంది? తీగ ముందే స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లతో నిండి ఉంది. క్షేత్రం దాదాపు కాంతి వడితో మొత్తం వలయంలో ఏర్పడుతుంది, కాబట్టి అన్ని చోట్ల ఎలక్ట్రాన్లు ఒకేసారి డ్రిఫ్ట్ అవడం మొదలుపెడతాయి.

1.5 ప్రవాహానికి, డ్రిఫ్ట్ వేగానికి మధ్య సంబంధం

A అడ్డుకోత వైశాల్యం గల ఒక తీగను తీసుకోండి. దానిలో ప్రమాణ ఘనపరిమాణానికి n స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి, ప్రతి ఒక్కటీ v_d వడితో డ్రిఫ్ట్ అవుతోంది. Δt కాలంలో ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ v_dΔt దూరం కదులుతుంది.

కాబట్టి v_dΔt పొడవులో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్లన్నీ ఆ కాలంలో ఒక నిర్దిష్ట అడ్డుకోతను దాటుతాయి. ఆ పొడవు ఘనపరిమాణం Av_dΔt, దానిలో nAv_dΔt ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి. దాటే ఆవేశం:

Δq=neAvd Δt\Delta q = neAv_d\,\Delta t

Δt తో భాగించగా:

I=neAvdJ=nevdI = neAv_d \qquad J = nev_d

రాగికి n సుమారు 8.5 × 10²⁸ m⁻³. n చాలా పెద్దది కాబట్టి, చిన్న v_d కూడా పెద్ద ప్రవాహాన్ని ఇస్తుంది.

NEET కి బాగా ఇష్టమైన రెండు త్వరిత ఫలితాలు:

  • అసమాన అడ్డుకోత ఉన్న ఒకే తీగలో I, n స్థిరం, కాబట్టి v_d ∝ 1/A.

  • L పొడవుపై స్థిర పొటెన్షియల్ భేదం V ఉంటే E = V/L, కాబట్టి v_d ∝ V/L.

1.6 చలనశీలత

క్షేత్రంలో ఒక ఆవేశ వాహకం ఎంత సులభంగా డ్రిఫ్ట్ అవుతుందో చలనశీలత చెబుతుంది. ఇది ప్రమాణ క్షేత్రానికి డ్రిఫ్ట్ వడి:

μ=vdE=eτm\mu = \frac{v_d}{E} = \frac{e\tau}{m}

SI ప్రమాణం m² V⁻¹ s⁻¹. నిర్వచనం ప్రకారం చలనశీలత ధనాత్మకం. ఇది పదార్థం మరియు దాని ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడుతుంది, ప్రయోగించిన క్షేత్రంపై కాదు.

ఇప్పుడు J = nev_d ను v_d = μE తో కలపండి:

J=neμE=ne2τmEJ = ne\mu E = \frac{ne^2\tau}{m}E

కాబట్టి J, E కి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. స్థిరాంకం ne²τ/m ఆ పదార్థపు వాహకత (Conductivity) σ. ఇదే ఓమ్ నియమపు ప్రాథమిక రూపం; దీనిని అధ్యాయం 2 లో విస్తరిస్తాం.

అర్ధవాహకాల (Semiconductors) లో ఎలక్ట్రాన్లు, హోల్స్ రెండూ ప్రవాహాన్ని మోస్తాయి. సాధారణంగా హోల్స్ కంటే ఎలక్ట్రాన్ల చలనశీలత ఎక్కువ.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.1: ఒక టార్చ్ బల్బు ఫిలమెంట్ ద్వారా 4 s లో 3.2 C ఆవేశం ప్రవహిస్తుంది. ప్రవాహాన్ని, సెకనుకు ప్రవహించే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను కనుక్కోండి.

సాధన: I = q/t = 3.2/4 = 0.8 A. సెకనుకు ఎలక్ట్రాన్లు = I/e = 0.8/(1.6 × 10⁻¹⁹) = 5 × 10¹⁸.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.2: ఒక తీగలో ప్రవాహం I = (4 + 2t) A గా మారుతుంది. t = 0 నుంచి t = 3 s వరకు ఎంత ఆవేశం ప్రవహిస్తుంది?

సాధన: q = ∫(4 + 2t)dt, 0 నుంచి 3 వరకు = [4t + t²] = 12 + 9 = 21 C. ప్రవాహం స్థిరం కాదు కాబట్టి 3 s వద్ది ప్రవాహాన్ని 3 s తో గుణించకూడదని గమనించండి.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.3: 1.0 mm² అడ్డుకోత వైశాల్యం గల రాగి తీగ 1.7 A ప్రవాహాన్ని మోస్తుంది. n = 8.5 × 10²⁸ m⁻³ గా తీసుకుని డ్రిఫ్ట్ వడిని కనుక్కోండి.

సాధన: v_d = I/(neA) = 1.7 / (8.5 × 10²⁸ × 1.6 × 10⁻¹⁹ × 1.0 × 10⁻⁶) = 1.7/13600 = 1.25 × 10⁻⁴ m/s.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.4: ఉదాహరణ 1.3 లో, ఒక ఎలక్ట్రాన్ తీగ వెంట 1 m డ్రిఫ్ట్ అవడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?

సాధన: t = 1/(1.25 × 10⁻⁴) = 8000 s, అంటే సుమారు 2 గం 13 ని. అయినా దీపం వెంటనే వెలుగుతుంది, ఎందుకంటే వేగంగా ప్రయాణించేది క్షేత్రం, ఎలక్ట్రాన్ కాదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.5: ఒక వాహకంలో 0.5 V/m క్షేత్రం 2 × 10⁻⁴ m/s డ్రిఫ్ట్ వడిని కలిగిస్తుంది. చలనశీలతను, విశ్రాంతి కాలాన్ని కనుక్కోండి. m = 9.1 × 10⁻³¹ kg గా తీసుకోండి.

సాధన: μ = v_d/E = 2 × 10⁻⁴/0.5 = 4 × 10⁻⁴ m² V⁻¹ s⁻¹. తర్వాత τ = μm/e = 4 × 10⁻⁴ × 9.1 × 10⁻³¹ / 1.6 × 10⁻¹⁹ ≈ 2.3 × 10⁻¹⁵ s.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.6: ఒక తీగకు రెండు భాగాలు ఉన్నాయి, వాటి వ్యాసాల నిష్పత్తి 1 : 2. రెండింటి ద్వారా ఒకే ప్రవాహం ప్రవహిస్తుంది. డ్రిఫ్ట్ వడుల నిష్పత్తిని కనుక్కోండి.

సాధన: v_d ∝ 1/A ∝ 1/d². వైశాల్యాల నిష్పత్తి 1 : 4, కాబట్టి v₁ : v₂ = 4 : 1. సన్నని భాగంలో డ్రిఫ్ట్ వేగంగా ఉంటుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.7: 5 μC ఆవేశం గల ఒక ప్లాస్టిక్ వలయం తన అక్షం చుట్టూ సెకనుకు 20 భ్రమణాలు చేస్తుంది. అది ఎంత ప్రవాహాన్ని కలిగిస్తుంది?

సాధన: I = qf = 5 × 10⁻⁶ × 20 = 1 × 10⁻⁴ A = 100 μA.

సాధించిన ఉదాహరణ 1.8: ఒక తీగను స్థిర పొటెన్షియల్ భేదం V కి కలిపారు. తర్వాత ఘనపరిమాణం మారకుండా దానిని రెట్టింపు పొడవుకు సాగదీసి, అదే V కి కలిపారు. డ్రిఫ్ట్ వడి, ప్రవాహం ఏమవుతాయి?

సాధన: v_d = μE = μV/L. L రెట్టింపు అవుతుంది, కాబట్టి v_d సగమవుతుంది. ఘనపరిమాణం స్థిరం కాబట్టి వైశాల్యం కూడా సగమవుతుంది. కాబట్టి I = neAv_d అసలు విలువలో (1/2)(1/2) = 1/4 అవుతుంది. నిరోధం 4 రెట్లు అవుతుంది కాబట్టి అధ్యాయం 2 లో కూడా ఇదే జవాబు వస్తుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • I = dq/dt. ఆవేశం = I-t గ్రాఫ్ కింది వైశాల్యం. ప్రవాహం అదిశ.

  • J = I/A సదిశ, ప్రమాణం A m⁻².

  • యాదృచ్ఛిక ఉష్ణ చలనం సగటు వేగం శూన్యం, ప్రవాహం ఉండదు.

  • v_d = eEτ/m, E కి వ్యతిరేకం, సుమారు 10⁻⁴ m/s.

  • I = neAv_d మరియు J = nev_d.

  • μ = v_d/E = eτ/m, ప్రమాణం m² V⁻¹ s⁻¹.

  • σ = ne²τ/m = neμ.

  • సెకనుకు f సార్లు తిరిగే q ఆవేశం qf ప్రవాహం.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • దిశ ఉందని ప్రవాహాన్ని సదిశగా భావించడం. అది సదిశ సఙ్కలనం పాటించదు.

  • I కాలంతో మారుతున్నప్పుడు ఆవేశానికి I × t వాడటం. సమాకలనం చేయండి, లేదా గ్రాఫ్ కింది వైశాల్యం వాడండి.

  • తీగలో లావుగా ఉన్న భాగం ఎక్కువ ప్రవాహాన్ని మోస్తుందని అనుకోవడం. ప్రవాహం ఒకటే; J, v_d మాత్రమే మారతాయి.

  • తీగను సాగదీస్తే L, A రెండూ మారతాయని మర్చిపోవడం.

  • ఉష్ణ వడి (10⁵ m/s) ని డ్రిఫ్ట్ వడి (10⁻⁴ m/s) తో కలపి గందరగోళం చేసుకోవడం.

  • L కూడా మారిందో లేదో చూడకుండానే v_d ∝ V అని రాయడం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. ప్రవాహ సాంద్రత SI ప్రమాణం (a) A m (b) A m⁻² (c) A m² (d) C m⁻²

2. 0.4 A ప్రవాహం 1 నిమిషం పాటు ప్రవహిస్తుంది. దాటిన ఆవేశం (a) 0.4 C (b) 2.4 C (c) 24 C (d) 240 C

3. 1 A ప్రవాహంలో సెకనుకు ఒక అడ్డుకోతను దాటే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 6.25 × 10¹⁸ (b) 1.6 × 10¹⁹ (c) 6.25 × 10¹⁷ (d) 1.6 × 10⁻¹⁹

4. ఇంటి రాగి తీగలో ఎలక్ట్రాన్ల డ్రిఫ్ట్ వడి క్రమం (a) 3 × 10⁸ m/s (b) 10⁵ m/s (c) 1 m/s (d) 10⁻⁴ m/s

5. ఆవేశ వాహకం చలనశీలత నిర్వచనం (a) ప్రమాణ ప్రవాహానికి డ్రిఫ్ట్ వేగం (b) ప్రమాణ క్షేత్రానికి ప్రవాహం (c) ప్రమాణ విద్యుత్ క్షేత్రానికి డ్రిఫ్ట్ వేగం (d) ప్రమాణ డ్రిఫ్ట్ వేగానికి ఆవేశం

6. విద్యుత్ ప్రవాహం అదిశ ఎందుకంటే (a) అది సదిశ సఙ్కలన నియమాలను పాటించదు (b) దానికి దిశ లేదు (c) అది ఎప్పుడూ స్థిరం (d) ఆవేశం సదిశ

7. క్షేత్రం ప్రయోగించని లోహంలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల సగటు వేగం (a) వాటి ఉష్ణ వడికి సమానం (b) శూన్యం (c) డ్రిఫ్ట్ వడికి సమానం (d) కాంతి వడికి సమానం

8. చలనశీలత SI ప్రమాణం (a) m s⁻¹ V⁻¹ (b) m V s⁻¹ (c) V m⁻² s (d) m² V⁻¹ s⁻¹

9. డ్రిఫ్ట్ వడి v_d పరంగా తీగలో ప్రవాహం I (a) neAv_d (b) neA/v_d (c) nev_d/A (d) nAv_d/e

10. లోహపు తీగలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు డ్రిఫ్ట్ అయ్యే దిశ (a) విద్యుత్ క్షేత్రం దిశలో (b) క్షేత్రానికి లంబంగా (c) విద్యుత్ క్షేత్రానికి వ్యతిరేకంగా (d) ఏ ప్రాధాన్యత లేకుండా యాదృచ్ఛిక దిశలలో

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. 2 mm² అడ్డుకోత గల తీగలో m³ కు 5 × 10²⁸ స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి, అది 3.2 A మోస్తుంది. డ్రిఫ్ట్ వడి (a) 2 × 10⁻³ m/s (b) 4 × 10⁻⁴ m/s (c) 1 × 10⁻⁴ m/s (d) 2 × 10⁻⁴ m/s

12. ఒక వాహకంలో ప్రవాహం I = 2t² + t (SI ప్రమాణాలు). t = 0 నుంచి t = 3 s వరకు ప్రవహించే ఆవేశం (a) 18 C (b) 22.5 C (c) 21 C (d) 63 C

13. పొడవు వెంట అడ్డుకోత తగ్గుతూ వెళ్లే లోహపు తీగ ద్వారా స్థిర ప్రవాహం ప్రవహిస్తుంది. ప్రతి అడ్డుకోత వద్ద ఒకేలా ఉండే రాశి (a) ప్రవాహం (b) ప్రవాహ సాంద్రత (c) డ్రిఫ్ట్ వడి (d) విద్యుత్ క్షేత్రం

14. ఒకే లోహంతో చేసిన రెండు తీగలు సమాన ప్రవాహాలను మోస్తాయి. వాటి వ్యాసాల నిష్పత్తి 1 : 3. డ్రిఫ్ట్ వడుల నిష్పత్తి (a) 1 : 3 (b) 3 : 1 (c) 9 : 1 (d) 1 : 9

15. ఒక ఎలక్ట్రాన్ r వ్యాసార్ధం గల వృత్తంలో v వడితో తిరుగుతుంది. తుల్య ప్రవాహం (a) ev/r (b) ev/(2πr) (c) 2πre/v (d) evr/(2π)

16. మిగితావన్నీ మారకుండా లోహంలో ఎలక్ట్రాన్ల విశ్రాంతి కాలం రెట్టింపు అయితే, చలనశీలత (a) సగమవుతుంది (b) మారదు (c) నాలుగు రెట్లవుతుంది (d) రెట్టింపవుతుంది

17. ఒక తీగపై పొటెన్షియల్ భేదం రెట్టింపు చేశారు. ఎలక్ట్రాన్ల డ్రిఫ్ట్ వడి (a) రెట్టింపవుతుంది (b) సగమవుతుంది (c) మారదు (d) నాలుగు రెట్లవుతుంది

18. ఒక తీగ స్థానంలో అదే పదార్థం, అదే అడ్డుకోత గల, రెట్టింపు పొడవున్న తీగను అదే పొటెన్షియల్ భేదానికి కలిపారు. డ్రిఫ్ట్ వడి (a) రెట్టింపవుతుంది (b) మారదు (c) సగమవుతుంది (d) నాల్గో వంతు అవుతుంది

19. ఒక తీగ ద్వారా ఆవేశం q = 3t² + 2t (SI ప్రమాణాలు) గా మారుతుంది. t = 2 s వద్ద ప్రవాహం (a) 16 A (b) 12 A (c) 8 A (d) 14 A

20. ఒక నమూనాలో ఎలక్ట్రాన్ల చలనశీలత 5 × 10⁻³ m² V⁻¹ s⁻¹. 200 V/m క్షేత్రంలో వాటి డ్రిఫ్ట్ వడి (a) 0.1 m/s (b) 1 m/s (c) 10 m/s (d) 4 × 10⁴ m/s

21. ఒక తీగలో ప్రవాహ సాంద్రత 2 × 10⁶ A m⁻². దానిలో m³ కు 8 × 10²⁸ స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి. డ్రిఫ్ట్ వడి సుమారు (a) 1.56 × 10⁻⁵ m/s (b) 6.4 × 10⁻⁴ m/s (c) 1.56 × 10⁻⁴ m/s (d) 3.1 × 10⁻⁴ m/s

22. ప్రవాహం మోసే తీగలోని స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) డ్రిఫ్ట్ వడి యాదృచ్ఛిక ఉష్ణ వడి కంటే చాలా తక్కువ (b) డ్రిఫ్ట్ వడి ఉష్ణ వడికి సమానం (c) డ్రిఫ్ట్ వడి కాంతి వడికి దగ్గరగా ఉంటుంది (d) ఉష్ణ చలనం మాత్రమే నికర ప్రవాహాన్ని ఇస్తుంది

స్థాయి 3: సవాలు

23. r వ్యాసార్ధం గల ఒక సన్నని వలయంపై q ఆవేశం వ్యాపించి ఉంది; అది తన అక్షం చుట్టూ ω కోణీయ వడితో తిరుగుతుంది. ప్రవాహం (a) qω (b) 2πqω (c) qω/π (d) qω/(2π)

24. 1 mm² అడ్డుకోత గల రాగి తీగ 4 A మోస్తుంది. n = 8.5 × 10²⁸ m⁻³. ఒక ఎలక్ట్రాన్ 1.5 m డ్రిఫ్ట్ అవడానికి పట్టే సమయం సుమారు (a) 8.5 min (b) 85 min (c) 42.5 min (d) 170 min

25. స్థిర పొటెన్షియల్ భేదానికి కలిపిన తీగను మూడు రెట్ల పొడవుకు సాగదీసి (ఘనపరిమాణం స్థిరం), అదే పొటెన్షియల్ భేదానికి మళ్ళీ కలిపారు. డ్రిఫ్ట్ వడి (a) మూడో వంతు (b) తొమ్మిదో వంతు (c) మూడు రెట్లు (d) మారదు

26. ఒక లోహానికి σ = 5.8 × 10⁷ S/m, n = 8.5 × 10²⁸ m⁻³. m = 9.1 × 10⁻³¹ kg గా తీసుకుంటే విశ్రాంతి కాలం సుమారు (a) 2.4 × 10⁻¹⁰ s (b) 4.2 × 10⁻¹⁴ s (c) 2.4 × 10⁻¹⁴ s (d) 2.4 × 10⁻¹⁸ s

27. ఒక తీగలో ప్రవాహం 4 s లో 0 నుంచి 6 A వరకు సమరీతిగా పెరిగి, తర్వాత మరో 2 s పాటు 6 A వద్ద ఉంటుంది. 6 s లో సగటు ప్రవాహం (a) 3 A (b) 6 A (c) 5 A (d) 4 A

28. ఒకే లోహంతో చేసిన A, B అనే రెండు తీగలను చివర్లకు చివర్లు కలిపారు; వాటి ద్వారా స్థిర ప్రవాహం ఉంది. A వ్యాసార్ధం B కి రెట్టింపు. వాటి లోపలి విద్యుత్ క్షేత్రాల నిష్పత్తి E_A : E_B (a) 4 : 1 (b) 1 : 4 (c) 1 : 2 (d) 2 : 1

29. ప్రతిపాదన (A): ఎలక్ట్రాన్ల డ్రిఫ్ట్ వడి కేవలం సుమారు 10⁻⁴ m/s, అయినా స్విచ్ నొక్కిన వెంటనే గదిలోని బల్బు వెలుగుతుంది. కారణం (R): విద్యుత్ క్షేత్రం దాదాపు కాంతి వడితో మొత్తం వలయంలో ఏర్పడుతుంది, కాబట్టి అన్ని చోట్లా స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ఒకేసారి డ్రిఫ్ట్ అవడం మొదలుపెడతాయి. (a) రెండూ సత్యం, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సత్యం, కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం

30. వాక్యం I: ఓమిక్ వాహకానికి, ఎలక్ట్రాన్ల చలనశీలత ప్రయోగించిన విద్యుత్ క్షేత్రంపై ఆధారపడదు. వాక్యం II: ప్రవాహ సాంద్రత ఒక అదిశ రాశి. (a) రెండూ సత్యం (b) రెండూ అసత్యం (c) I సత్యం, II అసత్యం (d) I అసత్యం, II సత్యం

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bJ = I/A
2cq = 0.4 × 60 = 24 C
3a1/(1.6 × 10⁻¹⁹) = 6.25 × 10¹⁸
4dడ్రిఫ్ట్ చాలా నెమ్మది, సుమారు 10⁻⁴ m/s
5cμ = v_d/E
6aసంధి వద్ద ప్రవాహాలు సంఖ్యల్లా కలుస్తాయి
7bయాదృచ్ఛిక వేగాల సగటు శూన్యం
8d(m/s)/(V/m) = m² V⁻¹ s⁻¹
9a1.5 లో ఉత్పాదించాం
10cఎలక్ట్రాన్పై బలం −eE
11d3.2/(5 × 10²⁸ × 1.6 × 10⁻¹⁹ × 2 × 10⁻⁶) = 2 × 10⁻⁴
12b[2t³/3 + t²/2], 0 నుంచి 3 = 18 + 4.5
13aఆవేశం పోగుపడదు, కాబట్టి I ఒకేలా ఉంటుంది
14cv_d ∝ 1/d² = 9 : 1
15bI = e/T, T = 2πr/v
16dμ = eτ/m
17aE = V/L రెట్టింపవుతుంది, v_d = μE
18cE = V/L సగమవుతుంది
19dI = 6t + 2 = 14 A
20bv_d = 5 × 10⁻³ × 200 = 1 m/s
21cv_d = J/(ne) = 2 × 10⁶/1.28 × 10¹⁰
22a10⁻⁴ m/s వర్సస్ 10⁵ m/s
23df = ω/2π, I = qf
24bv_d = 2.94 × 10⁻⁴ m/s, t = 5100 s = 85 min
25aE = V/L మూడో వంతుకు తగ్గుతుంది
26cτ = σm/(ne²) ≈ 2.4 × 10⁻¹⁴ s
27dవైశాల్యం = 12 + 12 = 24 C, 24/6 = 4 A
28bE = J/σ, J ∝ 1/r², కాబట్టి 1 : 4
29aబల్బు వెంటనే వెలగడానికి R యే కారణం
30cμ = eτ/m క్షేత్రంపై ఆధారపడదు; J సదిశ

అధ్యాయం 1 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • ఆవేశ ప్రవాహ రేటు విద్యుత్ ప్రవాహం: I = q/t (స్థిరం) లేదా I = dq/dt (మారుతున్నప్పుడు).

  • 1 A = 1 C/s. 1.6 A ప్రవాహం అంటే ప్రతి సెకనుకు 10¹⁹ ఎలక్ట్రాన్లు ఒక అడ్డుకోతను దాటుతాయి.

  • సెకనుకు f సార్లు తిరిగే q ఆవేశం I = qf ప్రవాహాన్ని కలిగిస్తుంది.

  • సంప్రదాయ ప్రవాహం + నుంచి − కు; ఎలక్ట్రాన్లు వ్యతిరేక దిశలో డ్రిఫ్ట్ అవుతాయి.

  • ప్రవాహం అదిశ (సంఖ్యల్లా కలుస్తుంది). ప్రవాహ సాంద్రత J = I/A సదిశ, ప్రమాణం A m⁻².

  • క్షేత్రం లేనప్పుడు స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు అధిక వడితో యాదృచ్ఛికంగా కదులుతాయి, కానీ వాటి సగటు వేగం శూన్యం.

  • E క్షేత్రంలో ఢీకొనడాల మధ్య ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ eE/m త్వరణాన్ని పొందుతుంది.

  • విశ్రాంతి కాలం τ అంటే ఢీకొనడాల మధ్య సగటు కాలం; లోహాలలో సుమారు 10⁻¹⁴ s.

  • డ్రిఫ్ట్ వడి v_d = eEτ/m, ఇంటి తీగల్లో సుమారు 10⁻⁴ m/s.

  • ప్రవాహం, డ్రిఫ్ట్ వడి మధ్య సంబంధం: I = neAv_d. మందం మారే తీగలో I అన్ని చోట్లా ఒకటే, కానీ v_d ∝ 1/A.

  • చలనశీలత μ = v_d/E = eτ/m, ప్రమాణం m² V⁻¹ s⁻¹.

  • సూక్ష్మ స్థాయిలో ఓమ్ నియమం: J = σE, σ = ne²τ/m = neμ.

  • బల్బు వెంటనే వెలగడానికి కారణం క్షేత్రం తీగ వెంట దాదాపు కాంతి వడితో ఏర్పడటం, ఎలక్ట్రాన్లు పరుగెత్తడం కాదు.

  • లోహం ఉష్ణోగ్రత పెంచితే τ తగ్గుతుంది, కాబట్టి చలనశీలత, వాహకత తగ్గుతాయి.

I=neAvd,vd=eEτm,μ=eτm,σ=ne2τmI = neAv_d, \quad v_d = \frac{eE\tau}{m}, \quad \mu = \frac{e\tau}{m}, \quad \sigma = \frac{ne^2\tau}{m}

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

రాశిసూత్రంSI ప్రమాణంసాధారణ విలువ (రాగి)
విద్యుత్ ప్రవాహంI = dq/dtAఇంట్లో 1–10 A
ప్రవాహ సాంద్రతJ = I/AA m⁻²సుమారు 10⁶ A m⁻²
స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ సాంద్రతnm⁻³8.5 × 10²⁸ m⁻³
విశ్రాంతి కాలంτsసుమారు 10⁻¹⁴ s
డ్రిఫ్ట్ వడిv_d = I/(neA)m s⁻¹సుమారు 10⁻⁴ m s⁻¹
చలనశీలతμ = v_d/E = eτ/mm² V⁻¹ s⁻¹సుమారు 4 × 10⁻³
వాహకతσ = ne²τ/mS m⁻¹సుమారు 6 × 10⁷ S m⁻¹

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "NEAV" ("నేవీ" అని చదవండి): I = N·E·A·V_d — N = సంఖ్యా సాంద్రత, E = ఎలక్ట్రాన్ ఆవేశం, A = వైశాల్యం, V = డ్రిఫ్ట్ వేగం.

  • "నెమ్మది పాదాలు, వేగవంతమైన వార్త": ఎలక్ట్రాన్లు నెమ్మదిగా (10⁻⁴ m/s) నడుస్తాయి, కానీ క్షేత్రం అనే వార్త దాదాపు కాంతి వడితో ప్రయాణిస్తుంది.

  • "సన్నని గొట్టం, వేగవంతమైన ప్రవాహం": అదే తీగలో సన్నని భాగంలో అదే ప్రవాహానికి ఎక్కువ డ్రిఫ్ట్ వడి కావాలి, సన్నని గొట్టంలో నీరు లాగా.

  • "వేడి లోహం, చిన్న τ": లోహాన్ని వేడి చేస్తే τ తగ్గుతుంది, కాబట్టి μ, σ రెండూ తగ్గుతాయి.

భావనల అనుసంధానం

  • తీగ లోపలి E క్షేత్రం, e ఆవేశం భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 11: స్థిర విద్యుత్ శాస్త్రం నుండి వస్తాయి.

  • తీగల్లో కదిలే ఆవేశాలు అయస్కాంత క్షేత్రాలను సృష్టిస్తాయి, బలాలను అనుభవిస్తాయి; ఇది భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 13: విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ఫలితాలు మరియు అయస్కాంతత్వం విషయం.

  • అర్ధవాహకాలలో ఎలక్ట్రాన్లు, హోల్స్ చలనశీలత భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 19: ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు లో మళ్ళీ వస్తుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)

31. జాబితా I (రాశి) ని జాబితా II (SI ప్రమాణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ప్రవాహ సాంద్రత; B. చలనశీలత; C. వాహకత; D. విశ్రాంతి కాలం
జాబితా II: (i) s; (ii) A m⁻²; (iii) m² V⁻¹ s⁻¹; (iv) S m⁻¹
(a) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-i, B-iii, C-iv, D-ii

32. జాబితా I (గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రాగికి సంబంధించిన రాశి) ని జాబితా II (పరిమాణ క్రమం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. విశ్రాంతి కాలం; B. స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ సాంద్రత; C. 1 mm² తీగలో 1 A కు డ్రిఫ్ట్ వడి; D. తీగ వెంట విద్యుత్ క్షేత్రం ఏర్పడే వడి
జాబితా II: (i) 10⁻⁴ m s⁻¹; (ii) 10⁸ m s⁻¹; (iii) 10⁻¹⁴ s; (iv) 10²⁹ m⁻³
(a) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (b) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (c) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

33. ఒక రాగి తీగను స్థిర వోల్టేజి V గల ఘటానికి కలిపారు. జాబితా I లోని మార్పును జాబితా II లో డ్రిఫ్ట్ వడిపై దాని ప్రభావంతో జతపరచండి.
జాబితా I: A. పొడవు రెట్టింపు, అదే వైశాల్యం; B. వైశాల్యం రెట్టింపు, అదే పొడవు; C. వోల్టేజి రెట్టింపు; D. అదే వోల్టేజివద్ద తీగను వేడి చేశారు
జాబితా II: (i) మారదు; (ii) రెట్టింపవుతుంది; (iii) τ తగ్గడం వల్ల తగ్గుతుంది; (iv) సగమవుతుంది
(a) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (b) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (c) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

34. జాబితా I లోని సందర్భాన్ని జాబితా II లోని ప్రవాహంతో జతపరచండి.
జాబితా I: A. 2 s లో 5 × 10¹⁸ ఎలక్ట్రాన్లు ఒక అడ్డుకోతను దాటుతాయి; B. q = 3t² + 2t కూలుమ్, t = 1 s వద్ద; C. 2 μC ఆవేశం గల వలయం 50 rev/s తో తిరుగుతుంది; D. 1 mm² ద్వారా 2 × 10⁵ A m⁻² ప్రవాహ సాంద్రత
జాబితా II: (i) 8 A; (ii) 0.2 A; (iii) 0.4 A; (iv) 0.1 mA
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-i, B-iii, C-iv, D-ii

35. క్రింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఎలక్ట్రాన్ల డ్రిఫ్ట్ వేగం ప్రయోగించిన క్షేత్రానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది.
B. ప్రవాహ సాంద్రత సదిశ, కానీ ప్రవాహం అదిశ.
C. క్షేత్రం లేనప్పుడు లోహంలోని స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల సగటు వేగం శూన్యం.
D. లోహాన్ని వేడి చేసినప్పుడు దానిలోని ఎలక్ట్రాన్ల చలనశీలత పెరుగుతుంది.
E. స్థిర ప్రవాహం మోసే అసమాన మందం తీగలో, అతి సన్నని భాగంలో డ్రిఫ్ట్ వడి గరిష్ఠం.
(a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 5

36. పొడవు వెంట అడ్డుకోత సన్నబడే తీగ ద్వారా స్థిర ప్రవాహం ప్రవహిస్తుంది. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ప్రతి అడ్డుకోత వద్ద ప్రవాహం ఒకేలా ఉంటుంది.
B. ప్రతి అడ్డుకోత వద్ద ప్రవాహ సాంద్రత ఒకేలా ఉంటుంది.
C. సన్నని భాగంలో విద్యుత్ క్షేత్రం ఎక్కువ.
D. ప్రతి అడ్డుకోత వద్ద డ్రిఫ్ట్ వడి ఒకేలా ఉంటుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, C మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే

37. లోహంలో విశ్రాంతి కాలం τ గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఇది స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ వరుస ఢీకొనడాల మధ్య సగటు కాలం.
B. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రాగికి ఇది 10⁻¹⁴ s క్రమంలో ఉంటుంది.
C. వాహకత σ = ne²τ/m.
D. ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ τ పెరుగుతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

38. క్రింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. 1 ఆంపియర్ = సెకనుకు 1 కూలుమ్.
B. 1.6 A ప్రవాహం అంటే ప్రతి సెకనుకు 10¹⁹ ఎలక్ట్రాన్లు ఒక అడ్డుకోతను దాటుతాయి.
C. చలనశీలత SI ప్రమాణం m² V⁻¹ s⁻¹.
D. ఎలక్ట్రాన్లు స్విచ్ నుంచి ఫ్యాన్ వరకు దాదాపు కాంతి వడితో ప్రయాణించడం వల్ల సీలింగ్ ఫ్యాన్ వెంటనే తిరుగుతుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

39. ఒక తీగ ద్వారా ఆవేశం q (y-అక్షం) కాలం t (x-అక్షం) గ్రాఫ్ మూలబిందువు నుంచి t = 4 s వద్ద 12 C వరకు సరళ రేఖ. ఆ తర్వాత t = 6 s వరకు 12 C వద్ద సమతలంగా ఉంటుంది. t = 2 s మరియు t = 5 s వద్ద ప్రవాహాలు
(a) 3 A మరియు 0 (b) 3 A మరియు 3 A (c) 6 A మరియు 0 (d) 0 మరియు 3 A

40. ఒక ప్రవాహ–కాల గ్రాఫ్ t = 0 నుంచి t = 2 s వరకు 0 నుంచి 4 A కు సరళ రేఖలో పెరుగుతుంది. t = 5 s వరకు 4 A వద్ద ఉంటుంది, తర్వాత t = 6 s కి సరళ రేఖలో శూన్యానికి తగ్గుతుంది. ప్రవహించిన మొత్తం ఆవేశం
(a) 16 C (b) 20 C (c) 18 C (d) 24 C

41. ఒకే పదార్థంతో చేసిన నాలుగు తీగలు క్రింద ఇచ్చిన ప్రవాహాలను మోస్తాయి. ఏ తీగలో డ్రిఫ్ట్ వడి గరిష్ఠం?

తీగప్రవాహం (A)వ్యాసం (mm)
P21.0
Q42.0
R10.5
S30.8

(a) P (b) Q (c) R (d) S

Q42–Q43 కు పేరా: ఒక ఇంటి ఇన్వర్టర్ బ్యాటరీ నుండి 17 A మోయడానికి 2 mm × 5 mm అడ్డుకోత గల రాగి పట్టీని వాడుతుంది. n = 8.5 × 10²⁸ m⁻³, e = 1.6 × 10⁻¹⁹ C గా తీసుకోండి.

42. పట్టీలో ఎలక్ట్రాన్ల డ్రిఫ్ట్ వడి
(a) 1.25 × 10⁻⁴ m/s (b) 1.25 × 10⁻³ m/s (c) 2.5 × 10⁻⁴ m/s (d) 6.25 × 10⁻⁵ m/s

43. ఒక ఎలక్ట్రాన్ పట్టీ వెంట 1 m డ్రిఫ్ట్ అవడానికి పట్టే సమయం సుమారు
(a) 800 s (b) 80 s (c) 1.25 × 10⁴ s (d) 8.0 × 10³ s

44. A, B అనే రెండు రాగి తీగలను బ్యాటరీకి శ్రేణిలో కలిపారు. A వ్యాసం B కి రెట్టింపు. v_d(A) : v_d(B) మరియు E_A : E_B నిష్పత్తులు
(a) 4 : 1 మరియు 1 : 4 (b) 1 : 4 మరియు 1 : 4 (c) 1 : 2 మరియు 1 : 2 (d) 1 : 4 మరియు 4 : 1

45. ఒక లోహంలో τ = 2.5 × 10⁻¹⁴ s, n = 8.5 × 10²⁸ m⁻³. m = 9.1 × 10⁻³¹ kg, e = 1.6 × 10⁻¹⁹ C. ఎలక్ట్రాన్ చలనశీలత, వాహకత సుమారు
(a) 4.4 × 10⁻³ m² V⁻¹ s⁻¹ మరియు 6.0 × 10⁶ S/m (b) 2.2 × 10⁻³ m² V⁻¹ s⁻¹ మరియు 3.0 × 10⁷ S/m (c) 4.4 × 10⁻³ m² V⁻¹ s⁻¹ మరియు 6.0 × 10⁷ S/m (d) 8.8 × 10⁻³ m² V⁻¹ s⁻¹ మరియు 1.2 × 10⁸ S/m

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31bJ ప్రమాణం A m⁻², μ m² V⁻¹ s⁻¹, σ S m⁻¹, τ s
32dτ ~ 10⁻¹⁴ s, n ~ 10²⁹ m⁻³, v_d = 1/(neA) ≈ 7 × 10⁻⁵ m/s ~ 10⁻⁴, క్షేత్రం దాదాపు కాంతి వడితో ఏర్పడుతుంది
33av_d = μV/L: L పెరిగితే సగం, వైశాల్యం ప్రభావం లేదు, V రెట్టింపు అయితే రెట్టింపు, వేడి చేస్తే τ తగ్గుతుంది
34c5 × 10¹⁸ × 1.6 × 10⁻¹⁹/2 = 0.4 A; dq/dt = 6t + 2 = 8 A; qf = 10⁻⁴ A; JA = 0.2 A
35cA, B, C, E సరైనవి; వేడి చేస్తే τ తగ్గి చలనశీలత తగ్గుతుంది
36bI స్థిరం; A తక్కువగా ఉన్న చోట J = I/A, E = J/σ ఎక్కువ; v_d ∝ 1/A
37bఢీకొనడాలు తరచుగా జరగడం వల్ల ఉష్ణోగ్రతతో τ తగ్గుతుంది
38cA, B, C సరైనవి; దాదాపు కాంతి వడితో ప్రయాణించేది క్షేత్రం, ఎలక్ట్రాన్లు కాదు
39aq-t వాలు ప్రవాహం: 12/4 = 3 A, తర్వాత సమతల భాగం 0 ఇస్తుంది
40cI-t కింద వైశాల్యం: 4 + 12 + 2 = 18 C
41dv_d ∝ I/d²: P 2, Q 1, R 4, S 4.69
42av_d = 17/(8.5 × 10²⁸ × 1.6 × 10⁻¹⁹ × 10⁻⁵) = 1.25 × 10⁻⁴ m/s
43dt = 1/(1.25 × 10⁻⁴) = 8000 s, రెండు గంటలకు పైగా
44bఅదే I, v_d ∝ 1/d² వల్ల 1 : 4; E = J/σ కూడా ∝ 1/d²
45cμ = eτ/m = 4.4 × 10⁻³; σ = neμ = 5.98 × 10⁷ S/m
30 min left
‹
›