లేఖా రచన — వ్యక్తిగత మరియు వ్యాపార లేఖలు (Letter Writing — Personal and Business Letters)

17. లేఖా రచన — వ్యక్తిగత మరియు వ్యాపార లేఖలు (Letter Writing — Personal and Business Letters)

అధికారిక లేఖల మాదిరిగానే, వ్యక్తిగత లేఖలు (Personal Letters), వ్యాపార లేఖలు (Business Letters) రాయడం కూడా తెలుగు భాషా నైపుణ్యంలో ముఖ్యమైన భాగం. ఏపీ పోలీస్ ఎస్‌ఐ మెయిన్స్ పరీక్షలో ఈ రెండు రకాల లేఖలు కూడా అడిగే అవకాశం ఉంటుంది. వ్యక్తిగత లేఖలలో ఆత్మీయత, భావోద్వేగం ప్రధానంగా కనిపిస్తే, వ్యాపార లేఖలలో వృత్తిపరమైన మర్యాద, స్పష్టత ప్రధానంగా ఉంటాయి. ఈ అధ్యాయంలో రెండు రకాల లేఖల నిర్మాణాన్ని వివరించి, ఐదు పూర్తి నమూనా లేఖలతో సాధన చేద్దాం.

17.1 వ్యక్తిగత లేఖ అంటే ఏమిటి?

వ్యక్తిగత లేఖ (Personal / Informal Letter) అనేది కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు, స్నేహితులకు రాసే లేఖ. దీనిలో అధికారిక లేఖ మాదిరి కఠినమైన నిర్మాణం అవసరం లేదు, కానీ కొన్ని ప్రాథమిక మర్యాదలు, భాషా సంప్రదాయాలు పాటించాలి. వ్యక్తిగత లేఖలో ఆప్యాయత, సన్నిహిత భావం వ్యక్తమవ్వాలి; అయితే భాష మాత్రం స్వచ్ఛమైన, సరళమైన తెలుగులో ఉండాలి.

17.2 వ్యక్తిగత లేఖ నిర్మాణం

భాగం	వివరణ
చిరునామా, తేదీ	ఎడమవైపు పైన పంపినవారి చిరునామా, తేదీ రాయాలి (అధికారిక లేఖ మాదిరిగానే).
సంబోధన	సంబంధాన్ని బట్టి 'ప్రియమైన నాన్నగారికి,' 'చిరంజీవి రాముకు,' 'ప్రియ మిత్రమా,' వంటి ఆప్యాయపూర్వక సంబోధన వాడాలి.
క్షేమ సమాచారం	సాధారణంగా 'నేను ఇక్కడ క్షేమం. మీరంతా క్షేమమని తలుస్తాను.' అనే వాక్యంతో మొదలవుతుంది.
ముఖ్య విషయం	లేఖ యొక్క అసలు ఉద్దేశం — శుభవార్త, సమాచారం, అభ్యర్థన, పరామర్శ మొదలైనవి.
ముగింపు వాక్యం	ఆప్యాయపూర్వక ముగింపు — 'త్వరలో కలుద్దాం.' 'జాగ్రత్త.' వంటివి.
స్వీయ వ్యక్తీకరణ	సంబంధాన్ని బట్టి 'ఇట్లు మీ కుమారుడు,' 'ఇట్లు నీ స్నేహితుడు,' అని రాయాలి.

17.3 వ్యాపార లేఖ అంటే ఏమిటి?

వ్యాపార లేఖ (Business Letter) అనేది వ్యాపార సంస్థలు, వినియోగదారులు, సరఫరాదారుల మధ్య జరిగే వృత్తిపరమైన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరం. వీటిలో ఆర్డర్ లేఖలు, ఫిర్యాదు లేఖలు, విచారణ లేఖలు (Enquiry Letters), క్షమాపణ లేఖలు ప్రధానమైనవి. వ్యాపార లేఖలో స్పష్టత, సంక్షిప్తత, వృత్తిపరమైన మర్యాద ఉండాలి; భావోద్వేగానికి స్థానం ఉండదు, కానీ కఠినమైన ప్రభుత్వ శైలి కూడా అవసరం లేదు — మధ్యస్థమైన మర్యాదపూర్వక వృత్తిభాష వాడాలి.

17.4 వ్యాపార లేఖ నిర్మాణం

భాగం	వివరణ
సంస్థ లెటర్‌హెడ్ / చిరునామా	పంపే సంస్థ పేరు, చిరునామా పైభాగంలో రాయాలి.
తేదీ	ప్రామాణిక రూపంలో రాయాలి.
స్వీకర్త వివరాలు	సంస్థ పేరు, చిరునామా.
సంబోధన	'గౌరవనీయులైన వారికి,' లేదా నిర్దిష్ట వ్యక్తి పేరు తెలిస్తే 'శ్రీ...గారికి,'
విషయం	లేఖ ఉద్దేశాన్ని ఒక్క వాక్యంలో తెలియజేయాలి.
ముఖ్యభాగం	సందర్భాన్ని బట్టి ఆర్డర్ వివరాలు, ఫిర్యాదు కారణం, లేదా విచారణ అంశాలు స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
ముగింపు	'ఇందుకు తమ సహకారం కోరుతున్నాము.' వంటి వృత్తిపరమైన మర్యాదపూర్వక వాక్యం.
సంతకం	సంతకం క్రింద పేరు, హోదా, సంస్థ పేరు.

17.5 వ్యక్తిగత, వ్యాపార లేఖల మధ్య భాషా తేడా

వ్యక్తిగత లేఖలో సంబంధాన్ని అనుసరించి 'నువ్వు/నీవు' అనే ఏకవచన రూపాలు వాడవచ్చు (ఉదా: తమ్ముడికి, స్నేహితుడికి రాసేటప్పుడు), కానీ పెద్దలకు రాసేటప్పుడు 'మీరు' అనే గౌరవవాచక రూపమే వాడాలి. వ్యాపార లేఖలో మాత్రం ఎల్లప్పుడూ మర్యాదపూర్వక 'మీరు/తమరు' రూపాలే వాడాలి, వ్యక్తిగత భావోద్వేగాలు వ్యక్తం చేయకూడదు. కింది పట్టిక ఈ తేడాను స్పష్టం చేస్తుంది.

అంశం	వ్యక్తిగత లేఖ	వ్యాపార లేఖ
సంబోధన	ప్రియమైన అమ్మకు / చిరంజీవి రాముకు	గౌరవనీయులైన వారికి / శ్రీ...గారికి
భాషా టోన్	ఆప్యాయం, సన్నిహితం	వృత్తిపరం, తటస్థం
పొడవు	వివరణాత్మకం, భావోద్వేగంతో కూడినది	క్లుప్తం, సూటిగా
ముగింపు	ప్రేమతో / నీ శ్రేయోభిలాషి	విధేయతతో / మీ సేవలో

17.6 నమూనా లేఖ 1 — తండ్రికి కుమారుడు రాసే వ్యక్తిగత లేఖ (పరీక్ష ఫలితం గురించి)

హైదరాబాదు,
తేదీ: 20.08.2026

ప్రియమైన నాన్నగారికి,

నమస్కారములు. నేను ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నాను. మీరు, అమ్మ, తమ్ముడు అంతా క్షేమమని తలుస్తాను. మీ ఆరోగ్యం ఎలా ఉంది? మందులు సక్రమంగా వాడుతున్నారా అని ఆందోళనగా ఉంది, దయచేసి జాగ్రత్తగా ఉండండి.

నాన్నగారూ, మీకు ఒక సంతోషకరమైన వార్త తెలియజేయాలని ఈ లేఖ రాస్తున్నాను. నిన్న విడుదలైన ఎస్‌ఐ మెయిన్స్ ఫలితాలలో నేను ఉత్తీర్ణుడనైనాను. మీరు, అమ్మ నాకు ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం, ఆశీర్వాదాల వల్లనే ఇది సాధ్యమైంది. వచ్చే వారం ఫిజికల్ టెస్ట్ కోసం మరింత సాధన చేయవలసి ఉంది గనుక, ప్రస్తుతానికి ఇక్కడే ఉండి శిక్షణ కొనసాగిస్తాను.

ఇంటికి రావడానికి మరో నెల రోజులు పట్టవచ్చు. అప్పటివరకూ అందరూ జాగ్రత్తగా ఉండండి. అమ్మకు, తమ్ముడికి నా నమస్కారాలు, ఆశీస్సులు తెలియజేయండి.

ఇట్లు,
మీ ప్రియమైన కుమారుడు,
సురేష్.

17.7 నమూనా లేఖ 2 — స్నేహితుడికి రాసే వ్యక్తిగత లేఖ (ఆహ్వానం)

విజయవాడ,
తేదీ: 20.08.2026

ప్రియమైన మిత్రమా రాజా,

ఎలా ఉన్నావు? చాలా రోజులైంది మనం కలిసి. నీ ఉద్యోగ శిక్షణ ఎలా సాగుతోంది? నీ దగ్గర్నుండి ఉత్తరం రాక చాలా కాలమైంది, నా క్షేమ సమాచారం మాత్రం బాగానే ఉంది.

నేను ఈ లేఖ రాయడానికి ప్రధాన కారణం, వచ్చే నెల 15వ తేదీన మా అక్క వివాహం జరుగుతోంది. ఈ శుభకార్యానికి నువ్వు తప్పకుండా రావాలని కోరుకుంటున్నాను. నీ కుటుంబ సభ్యులను కూడా తీసుకురా. చాలా రోజుల తర్వాత అందరం కలిసి పాత జ్ఞాపకాలు నెమరువేసుకోవచ్చు.

నీ సమాధానం కోసం ఎదురుచూస్తుంటాను. తప్పకుండా వస్తానని తెలియజేయి.

ఇట్లు,
నీ మిత్రుడు,
వెంకటేష్.

17.8 నమూనా లేఖ 3 — వ్యాపార విచారణ లేఖ (Enquiry Letter — యూనిఫారం సరఫరాదారుకు)

నుండి,
కొనుగోలు అధికారి,
జిల్లా పోలీసు కార్యాలయం,
గుంటూరు.

తేదీ: 20.08.2026

ప్రతి,
మేనేజర్ గారికి,
శ్రీ వెంకటేశ్వర యూనిఫారం సప్లయర్స్,
గుంటూరు.

అయ్యా,

విషయం: పోలీసు యూనిఫారం సరఫరా గురించి ధరల వివరాలు కోరుతూ లేఖ.

మా కార్యాలయానికి 200 జతల ఖాకీ యూనిఫారం, 150 జతల బూట్లు అవసరమవుతున్నాయి. దయచేసి తమ సంస్థ అందించే యూనిఫారం నాణ్యత, ధరల వివరాలు, సరఫరా వ్యవధి గురించి సమగ్ర సమాచారం తెలియజేయగలరు.

అలాగే, పెద్ద మొత్తంలో ఆర్డర్ చేసినందున ప్రత్యేక తగ్గింపు ధర అందించగలరేమో కూడా తెలియజేయవలసిందిగా కోరుతున్నాము. తమ నుండి త్వరితగతిన స్పందన ఆశిస్తున్నాము.

ఇట్లు,
కొనుగోలు అధికారి,
జిల్లా పోలీసు కార్యాలయం, గుంటూరు.

17.9 నమూనా లేఖ 4 — వ్యాపార ఫిర్యాదు లేఖ (లోపభూయిష్ఠమైన వస్తువుల గురించి)

నుండి,
కె. సురేంద్ర,
వ్యాపార నిర్వాహకుడు,
శ్రీలక్ష్మి ఎలక్ట్రానిక్స్,
రాజమండ్రి.

తేదీ: 20.08.2026

ప్రతి,
సేల్స్ మేనేజర్ గారికి,
సన్‌రైజ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ కంపెనీ,
విశాఖపట్నం.

అయ్యా,

విషయం: ఆర్డర్ నం. SE/2026/456 లో సరఫరా చేసిన వస్తువులలో లోపాల గురించి ఫిర్యాదు.

తమ నుండి తేదీ 10.08.2026న అందుకున్న 50 ఫ్యాన్ల కన్‌సైన్‌మెంట్‌లో 12 ఫ్యాన్లు పనిచేయడం లేదని, పరీక్షించి చూడగా వాటి మోటార్లు దెబ్బతిన్నట్లు గుర్తించడమైనది. ఇది మా వ్యాపారానికి, మా వినియోగదారుల విశ్వాసానికి తీవ్ర నష్టం కలిగించే అంశం.

దయచేసి ఈ 12 లోపభూయిష్ఠమైన ఫ్యాన్లను వీలైనంత త్వరగా మార్చి, మంచి నాణ్యత గల వస్తువులను పంపించగలరని కోరుతున్నాము. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పొరపాట్లు జరగకుండా తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోగలరని కూడా విన్నవిస్తున్నాము.

ఇట్లు,
కె. సురేంద్ర,
శ్రీలక్ష్మి ఎలక్ట్రానిక్స్.

17.10 నమూనా లేఖ 5 — తల్లికి కుమార్తె రాసే వ్యక్తిగత లేఖ (పరామర్శ/ఓదార్పు)

బెంగుళూరు,
తేదీ: 20.08.2026

ప్రియమైన అమ్మకు,

నీ ఆరోగ్యం గురించి నాన్నగారు ఫోన్‌లో చెప్పగా విని చాలా బాధపడ్డాను. ఆస్పత్రిలో చేరినప్పటి నుండి నీ గురించి ఆందోళనగా ఉంది. దయచేసి ధైర్యంగా ఉండు, డాక్టర్లు చెప్పిన మందులు, విశ్రాంతి తప్పకుండా తీసుకో.

నేను వచ్చే శనివారం సెలవు పెట్టుకొని ఇంటికి వస్తున్నాను. అప్పటివరకూ నాన్నగారికి, తమ్ముడికి తోడుగా ఉండమని, నీ ఆరోగ్యం విషయంలో ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయవద్దని కోరుకుంటున్నాను. నీకు ఏమైనా అవసరమైతే వెంటనే ఫోన్ చేయి, నేను వెంటనే ఏర్పాట్లు చేస్తాను.

నీవు త్వరగా కోలుకోవాలని దేవుడిని ప్రార్థిస్తున్నాను. జాగ్రత్త అమ్మా.

ఇట్లు,
నీ కుమార్తె,
స్వాతి.

17.11 సాధారణంగా చేసే తప్పులు — వ్యక్తిగత లేఖలలో

• సంబోధనలో సంబంధానికి తగని పదాలు వాడటం — పెద్దలకు రాసేటప్పుడు అమర్యాద పదాలు వాడకూడదు.
• క్షేమ సమాచార వాక్యాన్ని మర్చిపోవడం — ఇది తెలుగు లేఖా సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైన భాగం.
• అతిగా ఆంగ్ల పదాలు కలిపి రాయడం — వ్యక్తిగత లేఖలో కూడా స్వచ్ఛమైన తెలుగు వాడకమే ఉత్తమం.
• అనవసరమైన పొడవైన వర్ణనలు — వ్యక్తిగత లేఖ అయినా విషయానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

17.12 సాధారణంగా చేసే తప్పులు — వ్యాపార లేఖలలో

• ఆర్డర్ నంబర్, తేదీలు, పరిమాణాలు వంటి కచ్చితమైన వివరాలు ఇవ్వకపోవడం.
• మర్యాదపూర్వక భాషకు బదులు కఠినమైన, నిందారోపణ ధోరణిలో ఫిర్యాదు లేఖలు రాయడం.
• విషయం రేఖ లేకుండా నేరుగా లేఖ ప్రారంభించడం — వ్యాపార సందర్భంలో ఇది వృత్తి నైపుణ్య లోపంగా కనిపిస్తుంది.
• సంస్థ పేరు, హోదా స్పష్టంగా పేర్కొనకపోవడం.

17.13 తెలుగు లేఖా సంప్రదాయంలో సంబోధన పదాల జాబితా

సంబంధం	సంబోధన	ముగింపు
తండ్రికి	ప్రియమైన నాన్నగారికి / పూజ్యులైన నాన్నగారికి	ఇట్లు మీ కుమారుడు/కుమార్తె
తల్లికి	ప్రియమైన అమ్మకు / పూజ్యులైన అమ్మగారికి	ఇట్లు నీ కుమారుడు/కుమార్తె
అన్నయ్య/అక్కయ్యకు	ప్రియమైన అన్నయ్యకు / అక్కయ్యకు	ఇట్లు నీ తమ్ముడు/చెల్లెలు
తమ్ముడు/చెల్లెలుకు	చిరంజీవి రాముకు / చిరంజీవి సీతకు	ఇట్లు నీ అన్నయ్య/అక్కయ్య
స్నేహితుడికి	ప్రియమైన మిత్రమా / ప్రియ స్నేహితుడా	ఇట్లు నీ మిత్రుడు
వ్యాపార భాగస్వామికి	గౌరవనీయులైన వారికి / శ్రీ...గారికి	ఇట్లు విధేయతతో

17.14 నమూనా లేఖ 6 — వ్యాపార ఆర్డర్ లేఖ (Order Letter)

వ్యాపార లావాదేవీలలో ఆర్డర్ లేఖ అత్యంత సాధారణంగా ఉపయోగించే లేఖ రకం. దీనిలో ఏ వస్తువులు, ఎంత పరిమాణంలో, ఏ ధరకు కావాలో స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.

నుండి,
శ్రీనివాస జనరల్ స్టోర్స్,
మెయిన్ రోడ్, ఏలూరు.

తేదీ: 20.08.2026

ప్రతి,
సేల్స్ మేనేజర్ గారికి,
గోదావరి హోల్‌సేల్ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్,
రాజమండ్రి.

అయ్యా,

విషయం: సరుకుల ఆర్డర్ — నెలవారీ సరఫరా గురించి.

దయచేసి కింది జాబితాలో పేర్కొన్న వస్తువులను మా దుకాణానికి వీలైనంత త్వరగా సరఫరా చేయగలరు: బియ్యం — 50 బస్తాలు, పంచదార — 20 బస్తాలు, వంట నూనె — 100 లీటర్ డబ్బాలు. గత నెల మాదిరిగానే ధరలు, రవాణా ఖర్చులు వర్తింపజేయగలరు.

సరుకులు అందిన వెంటనే చెల్లింపు చేయడం జరుగుతుంది. ఈ ఆర్డర్‌ను వీలైనంత త్వరగా పూర్తి చేయగలరని కోరుతున్నాము.

ఇట్లు,
నిర్వాహకుడు,
శ్రీనివాస జనరల్ స్టోర్స్.

17.15 నమూనా లేఖ 7 — క్షమాపణ లేఖ (Apology Letter — వ్యాపార సందర్భం)

వ్యాపార లావాదేవీలలో ఒక్కోసారి తప్పులు జరిగినప్పుడు, వాటిని సరిదిద్దుకుంటూ క్షమాపణ లేఖ రాయడం వృత్తి నైపుణ్యానికి నిదర్శనం.

నుండి,
మేనేజర్,
సన్‌రైజ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ కంపెనీ,
విశాఖపట్నం.

తేదీ: 25.08.2026

ప్రతి,
కె. సురేంద్ర గారికి,
శ్రీలక్ష్మి ఎలక్ట్రానిక్స్,
రాజమండ్రి.

అయ్యా,

విషయం: ఆర్డర్ నం. SE/2026/456 లో లోపభూయిష్ఠమైన వస్తువులపై క్షమాపణ.

తమరు తేదీ 20.08.2026న రాసిన లేఖ ద్వారా తెలియజేసిన విషయం మేము తీవ్రంగా పరిగణించాము. నాణ్యతా తనిఖీలో జరిగిన పొరపాటు వల్లనే ఈ లోపభూయిష్ఠమైన ఫ్యాన్లు తమకు సరఫరా అయినట్లు గుర్తించాము. దీనికి మేము చింతిస్తున్నాము.

12 లోపభూయిష్ఠమైన ఫ్యాన్లను ఈ వారంలోనే మార్చి, కొత్తవి పంపిస్తున్నాము. ఇందుకు అయ్యే రవాణా ఖర్చు కూడా మా సంస్థే భరిస్తుంది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పొరపాట్లు పునరావృతం కాకుండా మా నాణ్యతా తనిఖీ ప్రక్రియను మరింత కట్టుదిట్టం చేశాము.

తమ సహకారానికి, సహనానికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేసుకుంటున్నాము.

ఇట్లు,
మేనేజర్,
సన్‌రైజ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ కంపెనీ.

17.16 లేఖా రచనలో స్వరం (Tone) — పోలిక ఉదాహరణ

ఒకే సంఘటనను — స్నేహితుడికి ఇచ్చిన అప్పు తిరిగి అడగడం — వ్యక్తిగత లేఖలో, వ్యాపార లేఖలో ఎలా వేర్వేరుగా వ్యక్తం చేయాలో చూద్దాం.

వ్యక్తిగత శైలిలో (సన్నిహిత స్నేహితుడికి):
"మిత్రమా, నిన్ను ఇబ్బంది పెట్టడం ఇష్టం లేకపోయినా, నా ఇంటి అవసరాల వల్ల గత నెల ఇచ్చిన రూ. 5000 వీలైతే ఈ నెలాఖరులోగా పంపగలవా? నీకు వీలును బట్టి చూసుకో, ఏమాత్రం తొందర లేదు."

వ్యాపార/అధికారిక శైలిలో (వ్యాపార భాగస్వామికి):
"తమరు గత నెల తీసుకున్న రుణం రూ. 50,000కు సంబంధించి, ఒప్పంద ప్రకారం చెల్లింపు గడువు ఈ నెలాఖరుతో ముగియనున్నది. దయచేసి నిర్ణీత గడువులోగా చెల్లింపు పూర్తి చేయగలరని మనవి."

పై రెండు ఉదాహరణలలోనూ విషయం ఒక్కటే అయినా, సంబంధాన్ని బట్టి భాషా స్వరం (tone), పద ఎంపిక పూర్తిగా మారిపోతాయి. ఇదే నైపుణ్యాన్ని పరీక్షలో ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది — ప్రశ్నలో ఇచ్చిన సంబంధాన్ని బట్టి తగిన స్వరాన్ని ఎంచుకోవడం.

17.17 లేఖ రాసేటప్పుడు పాటించవలసిన సాధారణ చెక్‌లిస్ట్

• సంబోధన సంబంధానికి తగినట్లుగా ఉందా?
• తేదీ, స్థలం సరిగ్గా ఉన్నాయా?
• విషయం స్పష్టంగా, పూర్తిగా వ్యక్తమైందా?
• పేరా విభజన సరిగ్గా ఉందా — నేపథ్యం, వివరాలు, ముగింపు?
• భాషా స్వరం సందర్భానికి తగినట్లుగా ఉందా — వ్యక్తిగతమైతే ఆప్యాయంగా, వ్యాపారమైతే వృత్తిపరంగా?
• ముగింపు వాక్యం, సంతకం సరిగ్గా ఉన్నాయా?
• అనవసరమైన ఆంగ్ల పదాలు లేకుండా స్వచ్ఛమైన తెలుగు వాడారా?

17.18 వ్యాపార లేఖల రకాలు — సమగ్ర అవగాహన

వ్యాపార ప్రపంచంలో వేర్వేరు అవసరాలకు వేర్వేరు రకాల లేఖలు వాడతారు. ఏపీ పోలీస్ ఎస్‌ఐ మెయిన్స్ పరీక్షలో వీటిలో ఏదైనా ఒక రకాన్ని రాయమని అడగవచ్చు గనుక, అన్ని రకాలను అర్థం చేసుకోవడం అవసరం.

లేఖ రకం	ఉద్దేశం	ముఖ్య లక్షణాలు
విచారణ లేఖ (Enquiry Letter)	వస్తువులు/సేవల గురించి సమాచారం కోరడం	నిర్దిష్ట ప్రశ్నలు, స్పష్టమైన అవసరాలు తెలియజేయాలి
ఆర్డర్ లేఖ (Order Letter)	వస్తువులను కొనుగోలు చేయడానికి ఆర్డర్ ఇవ్వడం	పరిమాణం, నాణ్యత, ధర, డెలివరీ తేదీ స్పష్టంగా పేర్కొనాలి
ఫిర్యాదు లేఖ (Complaint Letter)	లోపభూయిష్ఠమైన వస్తువులు/సేవలపై అసంతృప్తి తెలియజేయడం	వాస్తవాలు, ఆధారాలు స్పష్టంగా, మర్యాదపూర్వకంగా తెలియజేయాలి
క్షమాపణ లేఖ (Apology Letter)	తప్పును అంగీకరించి, సరిదిద్దుకునే హామీ ఇవ్వడం	నిజాయితీ, పరిష్కార మార్గం స్పష్టంగా చెప్పాలి
రిమైండర్ లేఖ (Reminder Letter)	పెండింగ్‌లో ఉన్న చెల్లింపు/పనిని గుర్తుచేయడం	మర్యాదపూర్వకంగా, ఒత్తిడి లేకుండా గుర్తుచేయాలి
ఉద్యోగ దరఖాస్తు లేఖ (Job Application Letter)	ఉద్యోగం కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవడం	అర్హతలు, అనుభవం సంక్షిప్తంగా, ఆకర్షణీయంగా తెలియజేయాలి

17.19 వ్యక్తిగత లేఖల రకాలు

వ్యక్తిగత లేఖలను సందర్భాన్ని బట్టి ఈ కింది రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చు: క్షేమ సమాచార లేఖలు (కుటుంబ సభ్యులకు), ఆహ్వాన లేఖలు (శుభకార్యాలకు), అభినందన లేఖలు (విజయాలకు), పరామర్శ లేఖలు (దుఃఖ సమయాలలో), సలహా లేఖలు (చిన్నవారికి పెద్దలు రాసేవి). ప్రతి రకంలోనూ సందర్భానికి తగిన మృదువైన, ఆప్యాయపూర్వక భాష వాడాలి. ఉదాహరణకు అభినందన లేఖలో ఉత్సాహం, ప్రోత్సాహం కనిపించాలి; పరామర్శ లేఖలో సున్నితత్వం, సానుభూతి కనిపించాలి.

17.20 తరచుగా ఉపయోగించే వాక్య నిర్మాణాలు — వ్యక్తిగత లేఖలలో

సందర్భం	వాక్య నిర్మాణం
లేఖ ప్రారంభం	నేను ఇక్కడ క్షేమం, మీరంతా క్షేమమని తలుస్తాను.
శుభవార్త తెలియజేయడం	మీకు ఒక సంతోషకరమైన వార్త తెలియజేయాలని ఈ లేఖ రాస్తున్నాను.
ఆందోళన వ్యక్తం చేయడం	మీ ఆరోగ్యం గురించి విని చాలా బాధపడ్డాను, దయచేసి జాగ్రత్తగా ఉండండి.
ఆహ్వానం పలకడం	ఈ శుభకార్యానికి మీరు తప్పకుండా రావాలని కోరుకుంటున్నాను.
ముగింపు	త్వరలో కలుద్దాం. అందరికీ నా నమస్కారాలు తెలియజేయండి.

17.21 తరచుగా ఉపయోగించే వాక్య నిర్మాణాలు — వ్యాపార లేఖలలో

సందర్భం	వాక్య నిర్మాణం
విచారణ చేయడం	దయచేసి తమ సంస్థ అందించే ఉత్పత్తుల గురించి సమగ్ర సమాచారం తెలియజేయగలరు.
ఆర్డర్ ఇవ్వడం	దయచేసి కింది జాబితాలో పేర్కొన్న వస్తువులను వీలైనంత త్వరగా సరఫరా చేయగలరు.
ఫిర్యాదు చేయడం	తమ నుండి అందుకున్న వస్తువులలో లోపాలు గుర్తించడమైనది, దీనిని తీవ్రంగా పరిగణించవలసిందిగా కోరుతున్నాము.
క్షమాపణ చెప్పడం	జరిగిన పొరపాటుకు చింతిస్తున్నాము, దీనిని వెంటనే సరిదిద్దుతాము.
ముగింపు	తమ సహకారానికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేసుకుంటున్నాము.

17.22 వ్యక్తిగత లేఖలలో సున్నితమైన సందర్భాలు — పరామర్శ, అభినందన లేఖలు రాసేటప్పుడు జాగ్రత్తలు

పరామర్శ లేఖలు (ఎవరైనా మరణించినప్పుడు, అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నప్పుడు) రాసేటప్పుడు మాటలు జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవాలి. అతిగా విషాదకరమైన వర్ణనలు చేయకూడదు, బదులుగా ధైర్యం చెప్పే, ఓదార్చే మాటలు వాడాలి. ఉదాహరణకు 'మీ దుఃఖంలో నేను భాగస్వామిని' అనే బదులు 'ఈ కష్ట సమయంలో మీకు అండగా ఉన్నాను, ధైర్యంగా ఉండండి' అనడం మెరుగైన శైలి. అభినందన లేఖలలో అతిశయోక్తులు వాడకుండా, నిజాయితీగా, హృదయపూర్వకంగా అభినందనలు తెలియజేయాలి. ఉదాహరణకు ఉద్యోగం సాధించిన స్నేహితుడికి రాసేటప్పుడు 'నీ కృషికి తగిన ఫలితం దక్కింది, ఇది కేవలం ప్రారంభం మాత్రమే, ఇంకా ఎన్నో విజయాలు సాధించాలని కోరుకుంటున్నాను' వంటి ప్రోత్సాహపూర్వక వాక్యాలు రాయాలి.

17.23 వ్యాపార లేఖలలో సంఖ్యలు, కరెన్సీ, కొలతలు రాసే పద్ధతి

వ్యాపార లేఖలలో ద్రవ్య మొత్తాలను ఎల్లప్పుడూ 'రూ.' అనే సంక్షిప్త రూపంతో, ఆంగ్ల అంకెలలో రాయాలి (ఉదా: రూ. 50,000). పరిమాణాలను కూడా స్పష్టంగా — కిలోలు, లీటర్లు, జతలు, బస్తాలు వంటి యూనిట్లతో సహా రాయాలి. ఆర్డర్ నంబర్లు, ఇన్‌వాయిస్ నంబర్లు అక్షరదోషాలు లేకుండా ఖచ్చితంగా ఉండాలి, ఎందుకంటే ఇవి రికార్డుల కోసం, భవిష్యత్తు సంప్రదింపుల కోసం అత్యంత కీలకం. తేదీలను కూడా 'తేదీ.నెల.సంవత్సరం' రూపంలోనే స్థిరంగా రాయాలి — ఇది గందరగోళాన్ని నివారిస్తుంది.

17.24 అభ్యాసం కోసం సూచనలు

అభ్యర్థులు కింది అంశాలపై అదనంగా సాధన చేయాలి: దూరంగా ఉన్న తాతయ్యకు, అమ్మమ్మకు క్షేమ సమాచార లేఖ, పెళ్లి కుదిరిన శుభవార్తను తెలియజేస్తూ బంధువుకు లేఖ, పాఠశాల స్నేహితుడికి ఉద్యోగం వచ్చిన సంతోష వార్తను తెలియజేస్తూ లేఖ, పుస్తక ప్రచురణ సంస్థకు కొత్త పుస్తకాల జాబితా కోరుతూ విచారణ లేఖ, ఆన్‌లైన్ షాపింగ్ సంస్థకు ఆలస్యంగా వచ్చిన వస్తువులపై ఫిర్యాదు లేఖ, హోటల్ యజమానికి గది బుకింగ్ కోసం విచారణ లేఖ. ప్రతి సాధనలోనూ సందర్భానికి తగిన స్వరాన్ని (tone) ఎంచుకోవడం, తగిన సంబోధన-ముగింపు జతను ఉపయోగించడం అలవాటు చేసుకోవాలి.

17.25 సారాంశం

వ్యక్తిగత లేఖలు ఆప్యాయత, సన్నిహిత భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తే, వ్యాపార లేఖలు వృత్తిపరమైన స్పష్టతను, మర్యాదను ప్రతిబింబిస్తాయి. రెండు రకాల లేఖలలోనూ స్వచ్ఛమైన, సరళమైన తెలుగు భాష వాడటం, సంబంధానికి తగిన సంబోధన ఎంచుకోవడం, విషయాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తం చేయడం ముఖ్యం. వ్యాపార లేఖలలో నిర్దిష్ట వివరాలు — ఆర్డర్ నంబర్లు, తేదీలు, పరిమాణాలు — ఖచ్చితంగా ఇవ్వడం అవసరం, వ్యక్తిగత లేఖలలో మాత్రం భావోద్వేగ సంబంధాన్ని ప్రతిబింబించే మృదువైన భాష ముఖ్యం. ఈ అధ్యాయంలో ఇచ్చిన ఏడు నమూనా లేఖలను పదేపదే అధ్యయనం చేసి, వేర్వేరు సందర్భాలలో సొంతంగా లేఖలు రాస్తూ సాధన చేయడం ద్వారా ఈ నైపుణ్యాన్ని పరిపూర్ణం చేసుకోవచ్చు. తదుపరి అధ్యాయాలలో అవగాహన పాఠాలను అభ్యసిద్దాం.

17.26 అదనపు అభ్యాస అంశాలు

అభ్యర్థులు ఇంటివద్ద అదనంగా ఈ కింది అంశాలపై లేఖలు రాసి సాధన చేయాలి: విదేశాల్లో ఉద్యోగం చేస్తున్న సోదరుడికి ఇంటి విశేషాలు తెలియజేస్తూ లేఖ, పదవీ విరమణ పొందిన గురువుగారికి కృతజ్ఞతా లేఖ, కొత్తగా ప్రారంభించిన వ్యాపార సంస్థకు అభినందన లేఖ, బ్యాంకు మేనేజర్‌కు రుణం మంజూరు వివరాలు కోరుతూ వ్యాపార విచారణ లేఖ, రవాణా సంస్థకు సరుకు రవాణాలో ఆలస్యంపై ఫిర్యాదు లేఖ. వ్యక్తిగత లేఖలలో ఆప్యాయత, వ్యాపార లేఖలలో వృత్తిపరమైన మర్యాద — ఈ రెండు లక్షణాలనూ సమతూకంగా పాటిస్తూ, సందర్భానికి తగిన సంబోధన, ముగింపు వాక్యాలను ఎంచుకోవడం అలవాటు చేసుకోవడమే ఈ అధ్యాయపు అభ్యాస లక్ష్యం. ప్రతి లేఖను రాసిన తర్వాత, పైన ఇచ్చిన నమూనాలతో పోల్చుకుంటూ స్వీయ మూల్యాంకనం చేసుకోవడం ఉత్తమ పద్ధతి.

17.27 పరీక్షలో మార్కుల కేటాయింపు — వ్యక్తిగత, వ్యాపార లేఖలు

వ్యక్తిగత లేఖలలో మూల్యాంకనం చేసేటప్పుడు పరీక్షకులు ప్రధానంగా భావోద్వేగ వ్యక్తీకరణ, సంబంధానికి తగిన భాషా స్వరం, తెలుగు వాక్య నిర్మాణ శుద్ధతను పరిశీలిస్తారు. వ్యాపార లేఖలలో మాత్రం వాస్తవాలు, సంఖ్యలు, నిర్దిష్ట వివరాలు స్పష్టంగా, తప్పులు లేకుండా ఉన్నాయా అని పరిశీలిస్తారు. రెండు రకాలలోనూ నిర్మాణం (సంబోధన, ముఖ్యభాగం, ముగింపు) సరిగ్గా పాటించడం, స్వచ్ఛమైన తెలుగు వాడకం మార్కుల కేటాయింపులో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అభ్యర్థులు వేర్వేరు సంబంధాలు, సందర్భాలకు తగిన నమూనా లేఖలను పదేపదే రాస్తూ, ఈ నైపుణ్యాన్ని బలపరచుకోవాలి.

17.28 ముగింపు గమనిక

ఈ అధ్యాయంలో నేర్చుకున్న వ్యక్తిగత, వ్యాపార లేఖా రచనా నైపుణ్యాలు కేవలం పరీక్షకే పరిమితం కావు — ఇవి నిత్యజీవితంలో, భవిష్యత్తు వృత్తి జీవితంలో కూడా ఎంతో ఉపయోగపడతాయి. కుటుంబ సభ్యులతో అనుబంధాన్ని కాపాడుకోవడానికి, వ్యాపార లావాదేవీలను వృత్తిపరంగా నిర్వహించడానికి ఈ నైపుణ్యాలు అవసరం. కాబట్టి అభ్యర్థులు ఈ అధ్యాయంలో ఇచ్చిన నమూనాలను కేవలం పరీక్ష కోసమే కాకుండా, జీవితకాల నైపుణ్యంగా అలవర్చుకోవాలి.

ఇక ముందు అధ్యాయాలలో అవగాహన పాఠాలు, ఆంగ్లం నుండి తెలుగులోకి అనువాద పద్ధతులను వివరంగా నేర్చుకుందాం, ఇవి కూడా ఇదే స్థాయి భాషా నైపుణ్యాన్ని మరింత పెంపొందించుకోవడానికి తోడ్పడతాయి. అభ్యర్థులు నిరంతర సాధన ద్వారానే ఈ నైపుణ్యాలను పరిపూర్ణం చేసుకోగలరు.