త్వరిత పునశ్చరణ — వ్యాకరణ నియమాలు మరియు పదజాలం

త్వరిత పునశ్చరణ — వ్యాకరణ నియమాలు మరియు పదజాలం

పరీక్షకు ముందు వేగవంతమైన పునఃసమీక్ష కోసం ఈ అధ్యాయంలో పుస్తకంలో చర్చించిన ముఖ్యమైన వ్యాకరణ నియమాలను, పదజాలాన్ని సంక్షిప్త, పట్టిక రూపంలో సమీకరించి అందించడం జరిగింది. సంధులు, సమాసాలు, విభక్తులు వంటి ప్రధాన వ్యాకరణాంశాలను శీఘ్రంగా గుర్తుచేసుకోవడానికి, అలాగే అధికారిక, పరిపాలనా సంబంధిత పదజాలాన్ని ఒకేసారి పరిశీలించడానికి ఈ అధ్యాయం ఉపయోగపడుతుంది. పరీక్షకు ముందు రోజు, లేదా పరీక్ష హాలుకు వెళ్ళే ముందు ఈ అధ్యాయాన్ని ఒకసారి వేగంగా చదవడం ద్వారా మొత్తం పుస్తకంలోని ముఖ్యాంశాలను గుర్తుచేసుకోవచ్చు.

భాగం అ — సంధుల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

సంధి పేరు	నియమం	ఉదాహరణ
అకార సంధి	అ కారాంతమైన పదం తర్వాత అచ్చు వస్తే, అ లోపించి రెండు పదాలు కలుస్తాయి	రామ + అయ్య = రామయ్య
ఇకార సంధి	ఇ కారాంతమైన పదం తర్వాత అచ్చు వస్తే సంధి జరుగుతుంది	మణి + అండు = మణ్యండు (య-శ్రుతి రూపం కూడా)
ఉకార సంధి	ఉ కారాంతమైన పదం తర్వాత అచ్చు వస్తే సంధి జరుగుతుంది	వేము + ఆకు = వేమాకు
అత్వ సంధి	అత్తు (అ కారాంత హ్రస్వం) తర్వాత అచ్చు వస్తే అ లోపిస్తుంది	పూవు + అది = పూవది → పూదది
ఇత్వ సంధి	ఇత్తు (క్రియా రూపాలలో ఇ కారాంతం) తర్వాత అచ్చు వస్తే సంధి	వచ్చితిని + అని = వచ్చితినని
ఉత్వ సంధి	ఉత్తు (అకారేతర ఉత్తు) తర్వాత అచ్చు వస్తే ఉ లోపించి సంధి జరుగుతుంది	వాడు + అతడు = వాడతడు
త్రిక సంధి	"ఆ", "ఈ", "ఏ" అనే త్రికాలు హల్లుతో మొదలయ్యే పదాలతో కలిసేటప్పుడు ద్విత్వం జరుగుతుంది	ఆ + వాడు = ఆవ్వాడు (వాడుకలో "ఆ వాడు" గానే కూడా వ్రాస్తారు)
గసడదవాదేశ సంధి	పూర్వపదాంతంలో అచ్చు తర్వాత క,చ,ట,త,ప లకు గ,స/జ,డ,ద,వ ఆదేశంగా వస్తాయి	చిన్న + కూత = చిన్నగూత; నా + చెలిమి = నాజెలిమి
సరళాదేశ సంధి	ద్రుత ప్రకృతికం తర్వాత క,చ,ట,త,ప లకు గ,జ,డ,ద,బ లు ఆదేశంగా వస్తాయి	పూచెను + కలువ = పూచెనుగలువ
విసర్గ సంధి (సంస్కృత)	విసర్గకు అచ్చు లేదా హల్లు వచ్చినప్పుడు జరిగే మార్పు	మనః + శాంతి = మనశ్శాంతి
సవర్ణదీర్ఘ సంధి (సంస్కృత)	సవర్ణ అచ్చులు (అ+అ, ఇ+ఇ వంటివి) కలిస్తే దీర్ఘం ఏర్పడుతుంది	విద్య + ఆలయం = విద్యాలయం
గుణసంధి (సంస్కృత)	అ/ఆ తర్వాత ఇ/ఈ వస్తే ఏ, ఉ/ఊ వస్తే ఓ, ఋ వస్తే అర్ ఏర్పడుతుంది	సూర్య + ఉదయం = సూర్యోదయం; రాజ + ఋషి = రాజర్షి
యణాదేశ సంధి (సంస్కృత)	ఇ/ఈ తర్వాత అసవర్ణాచ్చు వస్తే య, ఉ/ఊ తర్వాత వస్తే వ ఆదేశంగా వస్తుంది	అతి + అంతం = అత్యంతం
వృద్ధి సంధి (సంస్కృత)	అ/ఆ తర్వాత ఏ/ఐ వస్తే ఐ, ఓ/ఔ వస్తే ఔ ఏర్పడుతుంది	ఏక + ఏక = ఏకైక; వన + ఔషధం = వనౌషధం

భాగం ఆ — సమాసాల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

సమాస పేరు	ప్రధాన లక్షణం	ఉదాహరణ
ద్వంద్వ సమాసం	రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు సమాన ప్రాధాన్యంతో కలవడం, "మరియు" భావం	తల్లిదండ్రులు (తల్లి, తండ్రి)
తత్పురుష సమాసం	పూర్వపదం విభక్తి ప్రత్యయంతో ఉత్తరపదంతో అన్వయించడం	రాజు యొక్క సేవకుడు = రాజసేవకుడు (షష్ఠీ తత్పురుషం)
కర్మధారయ సమాసం	విశేషణ-విశేష్య సంబంధంతో కూడిన సమాసం	నల్లని కలువ = నల్లకలువ
ద్విగు సమాసం	పూర్వపదం సంఖ్యావాచకం అయిన సమాసం	మూడు లోకాలు = త్రిలోకాలు
బహువ్రీహి సమాసం	అన్యపద ప్రాధాన్యం కలిగిన సమాసం, మరో వ్యక్తి/వస్తువును సూచిస్తుంది	పీతాంబరుడు (పచ్చని వస్త్రం కలవాడు — విష్ణువు)
అవ్యయీభావ సమాసం	పూర్వపదం అవ్యయమైన సమాసం, క్రియా విశేషణంగా పనిచేస్తుంది	యథాశక్తి (శక్తికి తగినట్లు)
రూపక సమాసం	ఉపమాన-ఉపమేయాల అభేదాన్ని తెలిపే సమాసం (కర్మధారయ ఉపవర్గం)	ముఖపద్మం (పద్మం వంటి ముఖం)

భాగం ఇ — విభక్తుల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

విభక్తి	ప్రత్యయం	భావం	ఉదాహరణ
ప్రథమా విభక్తి	డు,ము, వు, లు	కర్త	రాముడు వచ్చాడు
ద్వితీయా విభక్తి	ని, ను, ల	కర్మ	రాముడు పండును తిన్నాడు
తృతీయా విభక్తి	చేత, చే, తోడ, తో	కరణం (సాధనం)	కత్తితో నరికాడు
చతుర్థీ విభక్తి	కొరకు, కై	నిమిత్తం (ప్రయోజనం)	విద్య కొరకు వచ్చాడు
పంచమీ విభక్తి	వలన, కంటె, పట్టి	అపాదానం (మూలం/వేరుపాటు)	చెట్టు నుండి పండు పడింది
షష్ఠీ విభక్తి	కి, యొక్క, లో	సంబంధం	రాముని పుస్తకం
సప్తమీ విభక్తి	అందు, న	అధికరణం (స్థానం)	ఇంటిలో ఉన్నాడు
సంబోధనా ప్రథమా	ఓ, ఓయి	సంబోధన	ఓ రామా!

భాగం ఈ — ఛందస్సు, అలంకారాల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

అంశం	సంక్షిప్త వివరణ
ఉపమాలంకారం	ఉపమాన-ఉపమేయాల మధ్య పోలికను స్పష్టంగా చెప్పడం (వలె, లా, పోలె వంటి పదాలతో)
రూపకాలంకారం	ఉపమాన-ఉపమేయాలకు అభేదాన్ని ఆరోపించడం (పోలిక పదాలు ఉండవు)
ఉత్ప్రేక్షాలంకారం	ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా ఊహించి చెప్పడం ("ఏమో", "అనునట్లు" వంటి పదాలతో)
అతిశయోక్తి అలంకారం	విషయాన్ని అతిగా, అసాధారణంగా వర్ణించడం
యమకాలంకారం	ఒకే పదం భిన్నార్థాలతో వరుసగా ప్రయోగించడం (శబ్దాలంకారం)
ప్రాస అలంకారం	పద్యంలో ప్రతి పాదపు రెండో అక్షరం ఒకేలా ఉండటం (శబ్దాలంకారం)

భాగం ఉ — తప్పు-ఒప్పు వ్యాకరణ జాబితా (సత్వర పునశ్చరణ)

తప్పు	ఒప్పు
నేను వెళ్ళాలని అనుకుంటున్నాను అని చెప్పాను	నేను వెళ్ళాలని అనుకుంటున్నానని చెప్పాను
అతను వచ్చాడు అని నాకు తెలుసు	అతను వచ్చాడని నాకు తెలుసు
పిల్లలందరు ఆడుతున్నారు	పిల్లలందరూ ఆడుతున్నారు
నాది తప్పు జరిగింది	నా వల్ల తప్పు జరిగింది
నాకు తెలియదు అని చెప్పాడు	తనకు తెలియదని చెప్పాడు
అమ్మ, నాన్న ఇద్దరు వచ్చారు	అమ్మ, నాన్న ఇద్దరూ వచ్చారు
అతనికి కోపం వచ్చాడు	అతనికి కోపం వచ్చింది
నేను స్కూలుకు వెళ్ళిన	నేను స్కూలుకు వెళ్ళాను

భాగం ఊ — పరిపాలనా, అధికారిక పదజాల నిఘంటువు (Administrative Glossary)

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
జిల్లా కలెక్టర్	District Collector
రెవెన్యూ శాఖ	Revenue Department
మండల పరిషత్	Mandal Parishad
గ్రామ సచివాలయం	Village Secretariat
శాంతిభద్రతలు	Law and Order
నిందితుడు	Accused
ఫిర్యాదుదారు	Complainant
సాక్షి	Witness
విచారణ	Investigation / Inquiry
అరెస్టు వారెంటు	Arrest Warrant
బెయిలు	Bail
న్యాయస్థానం	Court of Law
సాక్ష్యాధారం	Evidence
అభియోగం	Charge / Allegation
నేరారోపణ పత్రం	Charge Sheet
పోలీసు స్టేషన్	Police Station
ఎఫ్.ఐ.ఆర్. (ప్రథమ సమాచార నివేదిక)	First Information Report (FIR)
విధి నిర్వహణ	Discharge of Duty
అధికార పరిధి	Jurisdiction
ప్రజా భద్రత	Public Safety
ట్రాఫిక్ నిబంధనలు	Traffic Regulations
రక్షణ దళం	Security Force
అత్యవసర పరిస్థితి	Emergency Situation
ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు (జి.ఓ.)	Government Order (G.O.)
నోటిఫికేషన్	Notification
అభ్యర్థి	Candidate / Applicant
అర్హత ప్రమాణాలు	Eligibility Criteria
ధ్రువీకరణ పత్రం	Certificate
హాజరు పట్టిక	Attendance Register
విధి విధానాలు	Rules and Procedures
సవరణ	Amendment
రద్దు	Cancellation / Repeal
అనుమతి	Permission / Sanction
నిషేధాజ్ఞలు	Prohibitory Orders
కర్ఫ్యూ	Curfew
విపత్తు నిర్వహణ	Disaster Management
సహాయ చర్యలు	Relief Measures
పునరావాసం	Rehabilitation
జవాబుదారీతనం	Accountability
పారదర్శకత	Transparency
అవినీతి నిరోధక శాఖ	Anti-Corruption Bureau
లంచం	Bribe
అక్రమ రవాణా	Smuggling / Illegal Transport
మాదక ద్రవ్యాలు	Narcotics
సైబర్ నేరాలు	Cyber Crimes
మహిళా భద్రత	Women's Safety
బాలల సంరక్షణ	Child Protection
మానవ హక్కులు	Human Rights
రాజ్యాంగం	Constitution
ప్రాథమిక హక్కులు	Fundamental Rights
విధాన నిర్దేశక సూత్రాలు	Directive Principles
వ్యాజ్యం/దావా	Lawsuit

భాగం ఋ — పరిపాలనా పదజాలం (కొనసాగింపు)

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
నివేదిక సమర్పణ	Submission of Report
పరిశీలన/సమీక్ష	Review
అమలు	Implementation
పర్యవేక్షణ	Supervision / Monitoring
సమన్వయం	Coordination
నియామకం	Appointment
బదిలీ	Transfer
పదోన్నతి	Promotion
సస్పెన్షన్/సెలవులో ఉంచడం	Suspension
విధి నియామకాలు	Service Rules
పింఛను	Pension
భత్యం	Allowance
వేతన స్కేలు	Pay Scale
విభాగాధిపతి	Head of Department
ముఖ్య కార్యదర్శి	Chief Secretary
సంచాలకుడు (డైరెక్టర్)	Director
పరిపాలనా సంస్కరణలు	Administrative Reforms
వికేంద్రీకరణ	Decentralization
సంక్షేమ పథకం	Welfare Scheme
లబ్ధిదారుడు	Beneficiary
నిధుల కేటాయింపు	Fund Allocation
బడ్జెట్ కేటాయింపులు	Budget Allocations
పన్ను ఎగవేత	Tax Evasion
ఆడిట్/లెక్కల తనిఖీ	Audit
సమాచార హక్కు చట్టం	Right to Information Act
ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తు	Online Application

భాగం ౠ — పర్యాయపదాల సత్వర పునశ్చరణ (ఎంపిక చేసిన ముఖ్య పదాలు)

పదం	పర్యాయపదాలు
నీరు	జలం, వారి, తోయం, పానీయం
సూర్యుడు	భాస్కరుడు, రవి, దినకరుడు, ఆదిత్యుడు
రాజు	ప్రభువు, నృపతి, భూపతి, ఏలిక
స్త్రీ	మహిళ, వనిత, కాంత, అంగన
పర్వతం	అద్రి, గిరి, శైలం, భూధరం
సముద్రం	సాగరం, జలధి, వారిధి, అబ్ధి
పక్షి	విహంగం, ఖగం, పులుగు, అండజం
చంద్రుడు	సోముడు, నెలరాజు, శశి, ఇందుడు
పుష్పం	పువ్వు, కుసుమం, సుమం
వృక్షం	చెట్టు, తరువు, పాదపం

భాగం ౡ — వ్యతిరేక పదాల సత్వర పునశ్చరణ

పదం	వ్యతిరేక పదం
ఆరంభం	ముగింపు
జయం	అపజయం
సత్యం	అసత్యం
ధనవంతుడు	నిరుపేద
సుఖం	దుఃఖం
విద్యావంతుడు	నిరక్షరాస్యుడు
స్వతంత్రం	పరతంత్రం
ఐక్యత	అనైక్యత
ప్రశంస	నింద
ఉత్సాహం	నిరుత్సాహం

భాగం ౧ — ఏకవచన, బహువచన రూపాల పునశ్చరణ

ఏకవచనం	బహువచనం
పిల్లవాడు	పిల్లలు
అమ్మాయి	అమ్మాయిలు
పుస్తకం	పుస్తకాలు
చెట్టు	చెట్లు
ఆవు	ఆవులు
నది	నదులు
అధికారి	అధికారులు
ఇల్లు	ఇండ్లు / ఇళ్ళు

భాగం ౨ — తరచుగా తప్పుగా వ్రాసే పదాల సరైన రూపాలు

తప్పు వ్రాత	సరైన వ్రాత
పరిక్ష	పరీక్ష
విద్యార్ధి	విద్యార్థి
ఆర్దిక	ఆర్థిక
ప్రధమ	ప్రథమ
సంక్షిప్తత	సంక్షిప్తత (సరైనదే — గమనిక పదం)
ఉత్సవం (ఉత్సాహం అని వ్రాయాలనుకున్నప్పుడు పొరపాటుగా)	ఉత్సాహం
నిర్ణాయం	నిర్ణయం
ప్రయత్నం (సరైనదే)	ప్రయత్నం
అభివృది	అభివృద్ధి
సాంప్రదాయిక	సాంప్రదాయ / సంప్రదాయబద్ధ

భాగం ౩ — ముఖ్యమైన అనువాద పదజాలం (పరీక్షలో తరచుగా వచ్చేవి)

ఆంగ్ల పదం	తెలుగు అనువాదం
Application	దరఖాస్తు
Notification	ప్రకటన / నోటిఫికేషన్
Eligibility	అర్హత
Recruitment	నియామకం / రిక్రూట్‌మెంట్
Examination	పరీక్ష
Syllabus	పాఠ్యప్రణాళిక
Verification	నిర్ధారణ / పరిశీలన
Interview	ఇంటర్వ్యూ / ముఖాముఖి పరీక్ష
Selection	ఎంపిక
Merit List	మెరిట్ జాబితా
Reservation	రిజర్వేషన్ / రక్షిత కోటా
Physical Test	శారీరక దారుఢ్య పరీక్ష
Medical Examination	వైద్య పరీక్ష
Document Verification	పత్రాల నిర్ధారణ
Provisional Certificate	తాత్కాలిక ధ్రువపత్రం

భాగం ౪ — క్రియా రూపాల సత్వర పునశ్చరణ (కాలాలు)

కాలం	ఉదాహరణ (వెళ్ళు అనే క్రియతో)
వర్తమాన కాలం	అతను వెళ్తున్నాడు
భూతకాలం	అతను వెళ్ళాడు
భవిష్యత్ కాలం	అతను వెళ్తాడు
నిత్యానుభూత భూతకాలం (has gone)	అతను వెళ్ళిపోయాడు
సంభావనార్థకం (should/would)	అతను వెళ్ళవచ్చు
నిషేధార్థకం (should not)	అతను వెళ్ళకూడదు
ఆజ్ఞార్థకం (command)	వెళ్ళు!

భాగం ౫ — గౌరవ వాచక క్రియారూపాల పునశ్చరణ

సాధారణ రూపం	గౌరవ రూపం
వచ్చాడు	వచ్చారు
చేశాడు	చేశారు
అన్నాడు	అన్నారు
తిన్నాడు	తిన్నారు
వెళ్ళాడు	వెళ్ళారు
చూశాడు	చూశారు
ఇచ్చాడు	ఇచ్చారు
రాశాడు	రాశారు

భాగం ౬ — వ్యాకరణ పారిభాషిక పదాల నిఘంటువు (Grammar Terminology Glossary)

పారిభాషిక పదం	అర్థం
సంధి	రెండు పదాలు లేదా అక్షరాలు కలిసినప్పుడు జరిగే మార్పు
సమాసం	రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా ఏర్పడటం
విభక్తి	నామవాచకానికి వాక్యంలో పాత్రను సూచించే ప్రత్యయం
కారకం	క్రియతో నామవాచకానికి ఉండే సంబంధం (కర్త, కర్మ మొదలైనవి)
ధాతువు	క్రియకు మూలమైన మౌలిక రూపం
ప్రకృతి	సంధి, ప్రత్యయాలు చేరక ముందున్న మౌలిక పదరూపం
ప్రత్యయం	పదానికి చేరే వ్యాకరణ చిహ్నం (విభక్తి, కాల ప్రత్యయాలు వంటివి)
సంధ్యక్షరాలు	సంధి జరిగే చోట ఉండే అక్షరాలు
ఆగమం	సంధిలో అదనంగా చేరే అక్షరం (య, వ వంటివి)
ఆదేశం	ఒక అక్షరం స్థానంలో మరో అక్షరం రావడం
లోపం	సంధిలో ఒక అక్షరం గానీ, ధ్వని గానీ తొలగిపోవడం
ద్విరుక్తి	ఒక అక్షరం రెండుసార్లు ఉచ్చరించబడటం (ద్విత్వం)
అలంకారం	రచనకు సౌందర్యాన్ని చేకూర్చే భాషా అలంకరణ
ఛందస్సు	పద్యాలలో గణాల, యతి-ప్రాసల నియమావళి
గణం	ఛందస్సులో మూడు అక్షరాల గురు-లఘు కూర్పు సమూహం
యతి	పద్య పాదంలో నిర్దిష్ట అక్షరాల మధ్య సరిపోలిక నియమం
ప్రాస	పద్య పాదాలలో రెండో అక్షరం ఏకరూపంగా ఉండే నియమం
వృత్తం	నిర్దిష్ట గణాల క్రమంతో కూడిన సంస్కృత ఛందోరీతి పద్యం
జాతి	మాత్రా గణాల ఆధారంగా ఏర్పడే తెలుగు ఛందోరీతి పద్యం
ఉపజాతి	జాతి పద్యాలలో ఒక ఉపవర్గం (కంద పద్యం వంటివి)

భాగం ౭ — ఉపసర్గలు, వాటి భావాల పునశ్చరణ

ఉపసర్గ	భావం	ఉదాహరణ
ప్ర	అధికం/ముందుకు	ప్రవేశం, ప్రయాణం
పరా	వ్యతిరేకం/దూరం	పరాజయం, పరాభవం
అప	తీసివేత/దూరం	అపమానం, అపహరణ
సమ్	సమానం/పూర్తిగా	సమ్మేళనం, సంయోగం
అను	వెంబడి/అనుసరణ	అనుసరణ, అనుమతి
అవ	తక్కువ/క్రిందికి	అవరోహణ, అవమానం
నిర్	బయటకు/లేకుండా	నిర్మాణం, నిర్భయం
దుర్	చెడు/కష్టమైన	దుర్గుణం, దుర్భర
వి	వేరు/విశేషం	విభజన, విశేషం
ఆ	వరకు/సమీపం	ఆగమనం, ఆకర్షణ
ప్రతి	ఎదురుగా/ప్రతిగా	ప్రతిఘటన, ప్రతిస్పందన
సు	మంచి/సులభమైన	సుఖం, సుందరం
దుస్	చెడు/కష్టమైన	దుస్సాధ్యం, దుస్థితి
అభి	వైపు/అధికంగా	అభిమానం, అభివృద్ధి
ఉప	సమీపం/అదనపు	ఉపదేశం, ఉపాధ్యక్షుడు

భాగం ౮ — ప్రత్యయాల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

ప్రత్యయం	భావం	ఉదాహరణ
-త్వం	భావవాచక నామం ఏర్పరుస్తుంది	మనుష్యత్వం, రాజత్వం
-త	భావవాచక నామం ఏర్పరుస్తుంది	సుందరత, గొప్పత
-వంతుడు	కలిగినవాడు అని సూచిస్తుంది	ధనవంతుడు, బలవంతుడు
-శాలి	కలిగినవాడు అని సూచిస్తుంది	భాగ్యశాలి, తేజశాలి
-గాడు/-కారుడు	వృత్తి, స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది	వ్యాపారి, పనికారుడు
-పరుడు	సంబంధించిన వ్యక్తిని సూచిస్తుంది	ధర్మపరుడు, న్యాయపరుడు
-అనీయ	అర్హత/యోగ్యతను సూచిస్తుంది	ప్రశంసనీయం, ఆమోదనీయం
-ఇక	సంబంధాన్ని సూచించే విశేషణం	సామాజిక, రాజకీయ

భాగం ౯ — ద్విరుక్త, జంట పదాల పునశ్చరణ

జంట పదం	అర్థం/వాడుక
అటూఇటూ	రెండు వైపులా
అటుఇటు తిరగడం	అనవసరంగా తిరగడం
అనుమానాస్పదం	అనుమానం కలిగించేది
అటకాయించడం	అడ్డుకోవడం
ఎటుచూసినా	అన్ని వైపులా
కష్టనష్టాలు	ఇబ్బందులు, నష్టాలు కలిపి
సాటిలేని	సమానం లేని
వాడవాడలా	ప్రతి వీధిలో
ఇంటింటికి	ప్రతి ఇంటికి
ఊరూరా	ప్రతి ఊరిలో

భాగం ౧౦ — ముఖ్యమైన సామెతలు, జాతీయాల సంక్షిప్త పునఃస్మరణ

పుస్తకంలో వివరంగా చర్చించిన సామెతలు, జాతీయాలలో పరీక్షాపరంగా అత్యంత ముఖ్యమైనవిగా భావించదగిన కొన్నింటిని ఇక్కడ సంక్షిప్తంగా జాబితా చేయడం జరిగింది. వీటిని పూర్తి వివరణతో ఇంతకుముందు అధ్యాయంలో అధ్యయనం చేసి ఉంటారు — ఇక్కడ కేవలం త్వరిత గుర్తుకు తెచ్చుకోవడానికి మాత్రమే జాబితా ఇవ్వబడింది: అనగననగ రాగమే, గుడ్డిలో మెల్ల, చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకున్నట్లు, మేక వన్నె పులి, దూరపు కొండలు నునుపు, వెన్ను చూపడం, వెన్నుపోటు పొడవడం, రామాయణంలో పిడకల వేట, కప్పకు కరోనం ఇచ్చినట్లు, చెయ్యి తడపందే పని జరగదు.

భాగం ౧౧ — వ్యాస, లేఖ రచనా నమూనాల సంక్షిప్త పునశ్చరణ

రచనా విభాగం	ముఖ్య నిర్మాణ అంశాలు (త్వరిత గుర్తు)
వ్యాస రచన	పరిచయం → ప్రధాన అంశాలు (3 పేరాలు) → ముగింపు; ఐదు-పేరాల నిర్మాణం
అధికారిక లేఖ	చిరునామా-తేదీ → సంబోధన → విషయం → ప్రధాన భాగం → ముగింపు-సంతకం
దరఖాస్తు	సంబోధన → విషయం → అభ్యర్థన వివరాలు → ముగింపు
నివేదిక	శీర్షిక → పరిచయం → గణాంకాలు/పరిశీలనలు → సూచనలు
సారాంశం (précis)	మూడవ పురుష, నిష్పాక్షిక శైలి, మూలం కంటే 1/3 పొడవు

భాగం ౧౨ — విరామచిహ్నాల సత్వర పునశ్చరణ పట్టిక

చిహ్నం	వాడకం సంక్షిప్తంగా
. (పూర్ణవిరామం)	వాక్యం పూర్తయినప్పుడు
, (కామా)	జాబితా అంశాల మధ్య, స్వల్ప విరామం
? (ప్రశ్నార్థకం)	ప్రత్యక్ష ప్రశ్నల చివర మాత్రమే
! (ఆశ్చర్యార్థకం)	తీవ్ర భావోద్వేగం, అధికారిక రచనలో పరిమితం
; (అర్ధవిరామం)	రెండు స్వతంత్ర సంబంధిత వాక్యాల మధ్య
: (అపసర్గ చిహ్నం)	జాబితా, వివరణను పరిచయం చేయడానికి
" " (ఉల్లేఖన చిహ్నాలు)	ప్రత్యక్ష ఉల్లేఖనలకు
( ) (కుండలీకరణాలు)	అదనపు వివరణకు

భాగం ౧౩ — వార్తా, మీడియా సంబంధిత పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
వార్తా కథనం	News Report
సంపాదకీయం	Editorial
ముఖ్యాంశాలు	Headlines
ప్రతినిధి	Correspondent
పత్రికా ప్రకటన	Press Release
విలేకరుల సమావేశం	Press Conference
ప్రసార మాధ్యమం	Broadcast Media
ప్రజాభిప్రాయం	Public Opinion
సర్వే	Survey
గణాంకాలు	Statistics
విశ్లేషణ	Analysis
వ్యాఖ్యానం	Commentary

భాగం ౧౪ — ఆర్థిక, వాణిజ్య పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
ద్రవ్యోల్బణం	Inflation
జి.డి.పి. (స్థూల దేశీయోత్పత్తి)	GDP (Gross Domestic Product)
పెట్టుబడి	Investment
రుణం	Loan
వడ్డీ రేటు	Interest Rate
ఆర్థిక వృద్ధి	Economic Growth
నిరుద్యోగం	Unemployment
వాణిజ్య లోటు	Trade Deficit
ఎగుమతులు	Exports
దిగుమతులు	Imports
సబ్సిడీ	Subsidy
పన్ను విధానం	Taxation Policy

భాగం ౧౫ — విద్య, ఆరోగ్య రంగ పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
ప్రాథమిక విద్య	Primary Education
ఉన్నత విద్య	Higher Education
అక్షరాస్యత రేటు	Literacy Rate
పాఠ్యప్రణాళిక	Curriculum
ఉపకార వేతనం	Scholarship
వైద్య శిబిరం	Medical Camp
రోగనిరోధక టీకా	Vaccination
ప్రజారోగ్యం	Public Health
అంటువ్యాధి	Epidemic / Contagious Disease
పోషకాహారం	Nutrition
ఆరోగ్య భీమా	Health Insurance

భాగం ౧౬ — పర్యావరణ, వ్యవసాయ పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
వాతావరణ మార్పు	Climate Change
కాలుష్యం	Pollution
అటవీ నిర్మూలన	Deforestation
పునరుత్పాదక ఇంధనం	Renewable Energy
సేంద్రీయ వ్యవసాయం	Organic Farming
నీటిపారుదల	Irrigation
పంట దిగుబడి	Crop Yield
భూసార పరీక్ష	Soil Testing
కరువు పరిస్థితులు	Drought Conditions
వరద నివారణ	Flood Prevention

భాగం ౧౭ — తరచుగా అయోమయం కలిగించే పద జతల పునశ్చరణ

పదం 1	పదం 2	వ్యత్యాసం
అద్దె	అప్పు	అద్దె: వాడిన దానికి ఇచ్చే సొమ్ము; అప్పు: తీసుకున్న ద్రవ్యం (తిరిగి ఇవ్వాల్సినది)
అనుమతి	అనుమానం	అనుమతి: permission; అనుమానం: doubt
ఆదేశం	ఆదర్శం	ఆదేశం: order/instruction; ఆదర్శం: ideal
ఉపదేశం	ఉపన్యాసం	ఉపదేశం: advice/teaching; ఉపన్యాసం: speech/lecture
ప్రతిభ	ప్రతిష్ఠ	ప్రతిభ: talent; ప్రతిష్ఠ: reputation/prestige
విమర్శ	విశ్లేషణ	విమర్శ: criticism; విశ్లేషణ: analysis
సంస్కరణ	సంస్కృతి	సంస్కరణ: reform; సంస్కృతి: culture
అభివృద్ధి	అభిప్రాయం	అభివృద్ధి: development; అభిప్రాయం: opinion

భాగం ౧౮ — ముఖ్యమైన నామవాచక-క్రియా జతల పునశ్చరణ

నామవాచకం	సంబంధిత క్రియ
నిర్ణయం	నిర్ణయించడం
ప్రకటన	ప్రకటించడం
పరిశీలన	పరిశీలించడం
నిర్వహణ	నిర్వహించడం
ఆమోదం	ఆమోదించడం
వ్యతిరేకత	వ్యతిరేకించడం
ప్రోత్సాహం	ప్రోత్సహించడం
సూచన	సూచించడం

భాగం ౧౯ — పరీక్షా-పూర్వ తుది జాగ్రత్తల సంక్షిప్త పట్టిక

అంశం	సత్వర సూచన
వ్యాకరణం	సంధి, సమాస నామాలను గుర్తించే సాధన చేయండి
పదజాలం	పర్యాయపదాలు, వ్యతిరేక పదాలు రోజూ 10 చొప్పున పునఃసమీక్షించండి
అనువాదం	పరిపాలనా పదజాలాన్ని కంఠస్థం చేయండి
రచనా శైలి	అధికారిక రిజిస్టర్‌ను స్థిరంగా వాడే అభ్యాసం చేయండి
సామెతలు/జాతీయాలు	అర్థంతో పాటు ఉదాహరణ వాక్యం కూడా గుర్తుంచుకోండి
విరామచిహ్నాలు	ప్రతి సమాధానంలో స్థిరంగా, సరిగ్గా ఉపయోగించండి
సమయ నిర్వహణ	ప్రతి విభాగానికి ముందుగానే సమయం కేటాయించుకోండి

భాగం ౨౦ — పోలీసు, రక్షణ రంగ అదనపు పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
గస్తీ	Patrolling
నిఘా	Surveillance
నేర పరిశోధన	Crime Investigation
వేలిముద్రలు	Fingerprints
ఫోరెన్సిక్ పరీక్ష	Forensic Examination
నిర్బంధం	Detention
విడుదల	Release
శిక్ష	Punishment
జరిమానా	Fine / Penalty
జైలు శిక్ష	Imprisonment
అప్పీలు	Appeal
తీర్పు	Judgment / Verdict
సాక్ష్యం నమోదు	Recording of Evidence
నేర స్థలం	Crime Scene
భద్రతా ఏర్పాట్లు	Security Arrangements
అల్లర్లు నివారణ	Riot Control
ప్రత్యేక దళం	Special Task Force
సరిహద్దు భద్రత	Border Security

భాగం ౨౧ — వాక్య అన్వయం (సబ్జెక్ట్-వెర్బ్ అగ్రిమెంట్) పునశ్చరణ

తెలుగు వాక్యంలో కర్త (subject), క్రియ (verb) మధ్య వచన, పురుష అన్వయం ఖచ్చితంగా సరిపోలాలి. ఏకవచన కర్తకు ఏకవచన క్రియారూపం, బహువచన కర్తకు బహువచన క్రియారూపం ఉండాలి. కింద కొన్ని ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు ఇవ్వబడ్డాయి.

తప్పు	ఒప్పు
విద్యార్థులు పరీక్ష రాశాడు	విద్యార్థులు పరీక్ష రాశారు
ఉపాధ్యాయుడు తరగతికి వచ్చారు (ఏకవచనానికి తప్పుగా బహువచన క్రియ, గౌరవార్థం తప్ప)	ఉపాధ్యాయుడు తరగతికి వచ్చాడు (సాధారణ సందర్భంలో)
అధికారులు నిర్ణయం తీసుకున్నాడు	అధికారులు నిర్ణయం తీసుకున్నారు
పిల్లలు ఆడుకుంటున్నాడు	పిల్లలు ఆడుకుంటున్నారు

భాగం ౨౨ — ముఖ్యమైన సంయుక్తాక్షరాల ఉచ్చారణ, వ్రాత పునశ్చరణ

సంయుక్తాక్షరం	ఉదాహరణ పదం
క్ష	రక్షణ, భిక్ష
జ్ఞ	జ్ఞానం, విజ్ఞానం
త్ర	మిత్రం, పత్రం
ద్ర	సముద్రం, ఇంద్రుడు
ప్ర	ప్రజ, ప్రయాణం
స్త్రీ	స్త్రీ, వస్త్రం
శ్ర	శ్రమ, శ్రావణం
హ్మ	బ్రహ్మ, సంఖ్య (సంబంధిత ఉదాహరణ)

భాగం ౨౩ — అక్షరాస్యత, భాషాభివృద్ధికి సూచనలు

పరీక్షకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులు తమ తెలుగు భాషా నైపుణ్యాన్ని మెరుగుపరచుకోవడానికి కొన్ని దీర్ఘకాలిక అలవాట్లను పెంపొందించుకోవడం మేలు చేస్తుంది. ప్రతిరోజూ కనీసం అరగంట తెలుగు వార్తాపత్రిక చదవడం, కొత్త పదాలను నోట్ చేసుకోవడం, వాటి అర్థాలను నిఘంటువులో వెతకడం అలవాటు చేసుకోవాలి. అలాగే, ప్రామాణిక తెలుగు రచయితల వ్యాసాలు, కథలు చదవడం ద్వారా భాషా శైలిని, పదజాలాన్ని సహజంగా విస్తరించుకోవచ్చు.

వ్రాత అభ్యాసం కూడా అంతే ముఖ్యం — వారానికి కనీసం రెండు వ్యాసాలు, ఒక లేఖ రాసి, వాటిని స్వీయ-సమీక్ష చేసుకోవడం లేదా ఉపాధ్యాయుడు/స్నేహితుడితో సమీక్షించుకోవడం ద్వారా తప్పులను గుర్తించి సరిదిద్దుకోవచ్చు. ఈ నిరంతర అభ్యాసం ద్వారానే భాషా నైపుణ్యం క్రమంగా పరిణతి చెంది, పరీక్షలో ఆత్మవిశ్వాసంతో సమాధానాలు రాయగలిగే స్థాయికి అభ్యర్థి చేరుకుంటాడు.

భాగం ౨౪ — క్రీడలు, సాంస్కృతిక రంగ పదజాలం

తెలుగు పదం	ఆంగ్ల అర్థం
క్రీడాకారుడు	Sportsperson / Player
పోటీ	Competition
విజేత	Winner
పతకం	Medal
సాంస్కృతిక కార్యక్రమం	Cultural Programme
ప్రదర్శన	Exhibition / Performance
వారసత్వ సంపద	Heritage
సాహిత్యం	Literature
కళాకారుడు	Artist
సన్మానం	Felicitation / Honour

సారాంశం

ఈ అధ్యాయంలో పుస్తకం మొత్తంలో చర్చించిన ముఖ్యమైన వ్యాకరణాంశాలు — సంధులు, సమాసాలు, విభక్తులు, ఛందస్సు-అలంకారాలు, క్రియా కాలరూపాలు — సంక్షిప్త పట్టికల రూపంలో పునఃసమీక్షించడం జరిగింది. అలాగే, పరిపాలనా, న్యాయ, పోలీసు రంగాలలో తరచుగా ఉపయోగించే అధికారిక పదజాలాన్ని ఆంగ్ల అర్థాలతో సహా జాబితా చేయడం జరిగింది, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసు పరీక్షలలో అనువాదం, పదజాల ప్రశ్నలకు ప్రత్యక్షంగా ఉపయోగపడుతుంది. పర్యాయపదాలు, వ్యతిరేక పదాలు, తరచుగా తప్పుగా వ్రాసే పదాల సరైన రూపాలను కూడా శీఘ్ర పునశ్చరణ కోసం చేర్చడం జరిగింది.

పరీక్షకు కొన్ని రోజుల ముందు, లేదా పరీక్ష రోజు ఉదయం ఈ అధ్యాయాన్ని ఒకసారి వేగంగా పరిశీలించడం ద్వారా మొత్తం పుస్తకంలోని కీలక అంశాలను తాజాగా గుర్తుంచుకోవడానికి వీలవుతుంది. అయితే, ఈ సంక్షిప్త పునశ్చరణ పూర్తి అధ్యయనానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు — ఇది ముందుగా వివరంగా అభ్యసించిన అంశాలను గుర్తుచేసుకోవడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడే సాధనం. అభ్యర్థులు పుస్తకంలోని అన్ని అధ్యాయాలను వివరంగా అధ్యయనం చేసిన తర్వాత, ఈ పునశ్చరణ అధ్యాయాన్ని తుది సమీక్షగా ఉపయోగించుకోవడం ఉత్తమ ఫలితాలను అందిస్తుంది.

చివరిగా, ఈ పుస్తకంలో అందించిన అన్ని అంశాలు — వ్యాకరణ నియమాలు, పదజాలం, రచనా శైలి, అనువాద నైపుణ్యాలు, సామెతలు-జాతీయాలు — అన్నీ కలిసి ఒక సమగ్రమైన తెలుగు భాషా సంసిద్ధతను నిర్మిస్తాయి. పరీక్షలో విజయం సాధించడానికి కేవలం కంఠస్థం చేయడం సరిపోదు — ప్రతి నియమాన్ని అర్థం చేసుకుని, స్వీయ రచనలలో ఆచరణాత్మకంగా ప్రయోగించి, నిరంతరం అభ్యసించడం ద్వారానే నిజమైన భాషా నైపుణ్యం అలవడుతుంది. అభ్యర్థులందరికీ శుభాకాంక్షలు — తమ కృషి ఫలించి, ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసు పరీక్షలలో విజయం సాధించాలని ఆశిస్తున్నాము.

ఈ పునశ్చరణ అధ్యాయాన్ని క్రమం తప్పకుండా, ముఖ్యంగా పరీక్షకు వారం రోజుల ముందు నుండి ప్రతిరోజూ కొంత సమయం కేటాయించి పునఃపరిశీలించడం ద్వారా, పుస్తకంలోని విస్తృత విషయసంపదను క్లుప్తంగా, సమర్థవంతంగా మననం చేసుకోవచ్చు. ఈ పట్టికలు, జాబితాలు కేవలం జ్ఞాపకశక్తికి సహాయపడే సాధనాలు మాత్రమే — వీటి వెనుక ఉన్న లోతైన భావనలను, నియమాలను అర్థం చేసుకోవడమే నిజమైన భాషా పరిజ్ఞానానికి పునాది. ఈ గ్రంథం అందించిన మార్గదర్శకత్వాన్ని అనుసరించి, నిరంతర సాధన ద్వారా ప్రతి అభ్యర్థి తన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలని మనస్ఫూర్తిగా ఆకాంక్షిస్తున్నాము. తెలుగు భాష కేవలం పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించడానికి మాత్రమే కాదు — ఇది మన సాంస్కృతిక వారసత్వానికి, గుర్తింపుకు మూలాధారం. ఈ భాషను గౌరవంగా, సరిగ్గా ఉపయోగించడం ప్రతి తెలుగు వ్యక్తి బాధ్యత కూడా. ఈ పుస్తకం అభ్యర్థులకు ఆ దిశగా ఒక చిన్న తోడ్పాటుగా నిలవాలని ఆశిస్తున్నాము. అందరికీ శుభాకాంక్షలతో ఈ అధ్యాయాన్ని ముగిస్తున్నాము.