అంగన్వాడీ సూపర్వైజర్ పేపర్-2: శిశు వికాసం, విస్తరణ మరియు సామాజిక సేవ · Chapter 5

బాలల హక్కులు, చట్టాలు మరియు ప్రత్యేక సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందం (1989) 18 ఏళ్ల లోపు వారందరినీ బాలలుగా నిర్వచిస్తుంది; హక్కులను మనుగడ, అభివృద్ధి, రక్షణ, భాగస్వామ్యం అని నాలుగు వర్గాలుగా విభజిస్తుంది; భారతదేశం దీన్ని 1992లో ఆమోదించింది.
ముఖ్య భారతీయ చట్టాలు: బాలల న్యాయ చట్టం 2015 (Juvenile Justice Act), POCSO చట్టం 2012, బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2006, బాల కార్మిక చట్టం (2016 సవరణ), విద్యా హక్కు చట్టం 2009 మరియు దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016.
ప్రత్యేక సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలలో అనాథలు, వీధి బాలలు, శ్రమ చేసే పిల్లలు, వేధింపులకు గురైన, అక్రమ రవాణాకు గురైన పిల్లలు, చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు, వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు; అంగన్వాడీ కార్యకర్త పాత్ర వారిని గుర్తించడం, సహాయం చేయడం, తగిన చోటుకు పంపడం.

బాలల హక్కుల అర్థం

హక్కు అంటే చట్టం ప్రకారం, నైతికత ప్రకారం బిడ్డ కోరగలిగేది. పిల్లలు ఆధారపడేవారు, బలహీనులు, అందుకే వారికి ప్రత్యేక రక్షణ అవసరం. బాలల హక్కులు ప్రతి బిడ్డా సమానమే, బిడ్డ ప్రయోజనానికే మొదటి ప్రాధాన్యం, బిడ్డకు గౌరవం, అభిప్రాయం ఉంటాయి అనే భావనలపై ఆధారపడతాయి.

బాలల హక్కుల చరిత్రలో దశలు

1924: దేశాల సమాఖ్య (League of Nations) చేసిన బాలల హక్కుల జెనీవా ప్రకటన.
1959: ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ప్రకటన (పది సూత్రాలు).
1989 నవంబర్ 20: ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందం (UNCRC) ఆమోదం పొందింది; ఇది 1990లో అమల్లోకి వచ్చింది. దీనిలో 54 ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి. భారతదేశం దీన్ని 1992లో ఆమోదించింది.
2000: రెండు ఐచ్ఛిక ప్రోటోకాల్స్; ఒకటి పిల్లల విక్రయం మరియు పిల్లల లైంగిక దోపిడీపై, మరొకటి సాయుధ సంఘర్షణలో పిల్లలపై.

UNCRC కింద నాలుగు హక్కుల వర్గాలు

వర్గం	అర్థం	ఉదాహరణలు
మనుగడ	జీవించే హక్కు మరియు ప్రాథమిక ఆరోగ్యం	పోషణ, ఆరోగ్య సంరక్షణ, నివాసం, శుభ్రమైన నీరు
అభివృద్ధి	పూర్తిగా ఎదిగే హక్కు	విద్య, ఆట, విశ్రాంతి, సాంస్కృతిక జీవనం, సమాచారం
రక్షణ	హాని నుంచి భద్రత	వేధింపులు, నిర్లక్ష్యం, అక్రమ రవాణా, దోపిడీ, బాల కార్మికత్వం నుంచి
భాగస్వామ్యం	అభిప్రాయం చెప్పే హక్కు	అభిప్రాయాలు వ్యక్తపరచడం, సంఘాలు ఏర్పరచడం, సమాచారం పొందడం

నాలుగు మార్గదర్శక సూత్రాలు: వివక్ష లేకపోవడం; బిడ్డ ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యం; జీవించే, మనుగడ, అభివృద్ధి హక్కు; బిడ్డ అభిప్రాయాలకు గౌరవం.

భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం నవంబర్ 14 (జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ జన్మదినం). ఐక్యరాజ్యసమితి విశ్వ బాలల దినోత్సవం నవంబర్ 20.

రాజ్యాంగ నిబంధనలు

నిబంధన	విషయం
ఆర్టికల్ 15(3)	మహిళలు, పిల్లల కోసం రాష్ట్రం ప్రత్యేక చట్టాలు చేయవచ్చు
ఆర్టికల్ 21A	6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
ఆర్టికల్ 23	అక్రమ రవాణా, బలవంతపు శ్రమను నిషేధిస్తుంది
ఆర్టికల్ 24	14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు కర్మాగారం, గని లేదా ప్రమాదకర పనిలో పనిచేయకూడదు
ఆర్టికల్ 39(e) మరియు (f)	నిర్దేశిక సూత్రాలు: పిల్లలను వేధింపుల నుంచి రక్షించడం; స్వేచ్ఛ, గౌరవంతో ఆరోగ్యకరంగా ఎదిగే అవకాశాలు కల్పించడం
ఆర్టికల్ 45	ఆరేళ్ల వరకు బాల్య సంరక్షణ మరియు విద్య
ఆర్టికల్ 51A(k)	6 నుంచి 14 ఏళ్ల బిడ్డకు విద్య అందించడం తల్లిదండ్రుల లేదా సంరక్షకుల ప్రాథమిక విధి

పిల్లల కోసం ప్రధాన చట్టాలు

చట్టం	ముఖ్యాంశాలు
బాలల న్యాయ (సంరక్షణ మరియు రక్షణ) చట్టం, 2015	బాలుడు అంటే 18 ఏళ్ల లోపు వారు. రెండు వర్గాలు: చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు (జువెనైల్ జస్టిస్ బోర్డు చూస్తుంది), సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు (బాలల సంక్షేమ కమిటీ చూస్తుంది). పరిశీలన గృహాలు, ప్రత్యేక గృహాలు, సురక్షిత స్థలాలు, బాలల గృహాలు, పెంపుడు సంరక్షణ (foster care), స్పాన్సర్‌షిప్, దత్తత, అనంతర సంరక్షణకు (after-care) వీలు కల్పిస్తుంది. తీవ్రమైన నేరం చేసినట్లు ఆరోపణ ఉన్న 16 నుంచి 18 ఏళ్ల బిడ్డను అంచనా వేసి పెద్దవారిగా విచారించవచ్చు. కేంద్ర దత్తత వనరుల సంస్థ (CARA)కు చట్టబద్ధ హోదా ఇస్తుంది
లైంగిక నేరాల నుంచి బాలల రక్షణ (POCSO) చట్టం, 2012	18 ఏళ్ల లోపు బిడ్డపై లైంగిక దాడి, వేధింపు, అశ్లీలతకు వ్యతిరేకంగా లింగ భేదం లేని చట్టం; పిల్లలకు అనుకూలమైన విధానాలు; ప్రత్యేక కోర్టులు; ఫిర్యాదు చేయడం తప్పనిసరి
బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2006	వివాహ కనీస వయసు బాలికలకు 18, బాలురకు 21; బాల్య వివాహాన్ని పిల్లవాడి ఇష్టంపై రద్దు చేయవచ్చు; నేరాలు శిక్షార్హం; బాల్య వివాహ నిషేధ అధికారులను నియమిస్తారు
బాల మరియు కౌమార కార్మిక (నిషేధం మరియు నియంత్రణ) చట్టం, 1986 (2016 సవరణతో పేరు మార్పు)	14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను పనిలో పెట్టడాన్ని నిషేధిస్తుంది (బడి వేళల తర్వాత కుటుంబానికి సహాయం చేయడం లేదా వినోద రంగం వంటి పరిమిత మినహాయింపులతో); కౌమారులు (14 నుంచి 18) ప్రమాదకర పని చేయడాన్ని నిషేధిస్తుంది
బాలల ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్య హక్కు (RTE) చట్టం, 2009	6 నుంచి 14 ఏళ్లకు విద్య; సమీప పాఠశాల; ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో వెనుకబడిన పిల్లలకు రిజర్వేషన్; క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ పరీక్షలపై నిషేధం
బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం, 2005	జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ (NCPCR, 2007లో ఏర్పాటు) మరియు రాష్ట్ర కమిషన్లను ఏర్పరిచింది
గర్భధారణ పూర్వ మరియు ప్రసవ పూర్వ నిర్ధారణ పద్ధతుల (PCPNDT) చట్టం, 1994	లింగ నిర్ధారణను, లింగ ఆధారిత గర్భస్రావాన్ని నిషేధిస్తుంది
సంరక్షకులు మరియు పిల్లల చట్టం, 1890 మరియు హిందూ దత్తత మరియు పోషణ చట్టం, 1956	హిందువులలో సంరక్షకత్వం, దత్తత; బాలల న్యాయ చట్టం అన్ని వర్గాల మధ్య దత్తతకు అనుమతిస్తుంది

విధానాలు మరియు కార్యక్రమాలు: జాతీయ బాలల విధానం (2013) నాలుగు ప్రాధాన్య రంగాలతో: మనుగడ, ఆరోగ్యం మరియు పోషణ; విద్య మరియు అభివృద్ధి; రక్షణ; భాగస్వామ్యం. జాతీయ బాలల చార్టర్ (2003). సమీకృత బాలల రక్షణ పథకం (2009), ఇప్పుడు మిషన్ వాత్సల్యగా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది. చైల్డ్‌లైన్ 1098 అనేది ఇబ్బందుల్లో ఉన్న పిల్లల కోసం 24 గంటల ఉచిత హెల్ప్‌లైన్. మిషన్ వాత్సల్య పథకం బాలల సంరక్షణ సంస్థలు, పెంపుడు సంరక్షణ, దత్తత మద్దతుకు సహాయం చేస్తుంది (వివరాల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి).

సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు

బాలల న్యాయ చట్టం సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన పిల్లల జాబితా ఇస్తుంది: అనాథలు లేదా విడిచిపెట్టబడినవారు, నిరాశ్రయులు లేదా వీధి బాలలు, చట్టానికి విరుద్ధంగా పనిచేస్తున్నవారు, వేధింపులకు లేదా దోపిడీకి గురైనవారు, అక్రమ రవాణాకు గురైనవారు, విపత్తు లేదా సంఘర్షణ ప్రభావితులు, తగని తల్లిదండ్రులతో లేదా అత్యంత కష్టమైన పరిస్థితుల్లో జీవిస్తున్నవారు, HIV లేదా ఇతర తీవ్ర వ్యాధి ఉన్న పిల్లలు.

సంరక్షణ రూపాలు

కుటుంబ ఆధారిత: దత్తత, పెంపుడు సంరక్షణ, స్పాన్సర్‌షిప్, బంధువుల సంరక్షణ (ఇదే ప్రాధాన్యం).
సంస్థాగత: బాలల గృహాలు, ఆశ్రయ గృహాలు; చివరి ప్రత్యామ్నాయంగా, అతి తక్కువ కాలం మాత్రమే వాడతారు.
అనంతర సంరక్షణ: 18 ఏళ్లకు సంస్థను వదిలే యువతకు స్వతంత్ర జీవితంలో స్థిరపడడానికి సహాయం.
దత్తత: CARA మరియు దత్తత నిబంధనల ప్రకారం జరుగుతుంది; బిడ్డను చట్టబద్ధంగా దత్తతకు అర్హుడిగా ప్రకటించినప్పుడే దత్తత తీసుకోవచ్చు.

అంగన్వాడీ కార్యకర్త పాత్ర: తన ప్రాంతంలోని ప్రతి బిడ్డను తెలుసుకోవడం; నిర్లక్ష్యం, వేధింపు, వైకల్యం కోసం గమనించడం; కుటుంబాలతో మాట్లాడడం; బిడ్డ ప్రమాదంలో ఉన్నప్పుడు చైల్డ్‌లైన్ 1098, బాలల సంక్షేమ కమిటీ లేదా పోలీసులను సంప్రదించడం; సమాచారాన్ని గోప్యంగా ఉంచడం.

ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలు

ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలు సగటు పిల్లల కంటే ఎంతగానో భిన్నంగా ఉంటారు కాబట్టి వారికి ప్రత్యేక సంరక్షణ, విద్య అవసరం. వీరిలో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు మరియు ప్రతిభావంతులైన పిల్లలు ఉంటారు.

దివ్యాంగుల హక్కుల (RPwD) చట్టం, 2016 కింద వైకల్య రకాలు: ఈ చట్టం 21 రకాలను గుర్తిస్తుంది; వాటిలో అంధత్వం మరియు తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మేధో వైకల్యం, ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్, నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలు (డిస్లెక్సియా, డిస్గ్రాఫియా, డిస్కాల్క్యులియా), మానసిక అనారోగ్యం, కుష్టు నయమైన వ్యక్తులు, యాసిడ్ దాడి బాధితులు, మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్, పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి, హీమోఫిలియా, తలసీమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి మరియు బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నాయి. అంతకు ముందు, దివ్యాంగుల చట్టం, 1995 ఏడు రకాలను గుర్తించింది. "నిర్దిష్ట వైకల్య పరిమితి కలిగిన వ్యక్తి" (person with benchmark disability) అంటే పేర్కొన్న వైకల్యంలో కనీసం 40 శాతం ఉన్నవారు. ఈ చట్టం benchmark వైకల్యం ఉన్న బిడ్డకు 18 ఏళ్ల వరకు ఉచిత విద్య ఇస్తుంది మరియు benchmark వైకల్యాలకు ప్రభుత్వ పోస్టులలో 4 శాతం రిజర్వ్ చేస్తుంది.

IQ ప్రకారం మేధో వైకల్య తరగతులు (సాధారణం సుమారు 90 నుంచి 110): స్వల్పం 50 నుంచి 70; మధ్యస్థం 35 నుంచి 50; తీవ్రం 20 నుంచి 35; అతి తీవ్రం 20 కంటే తక్కువ. IQ = (మానసిక వయసు ÷ వాస్తవ వయసు) × 100. IQ 130 పైన ఉన్న బిడ్డను సాధారణంగా ప్రతిభావంతుడు (gifted) అంటారు.

స్థితి	ముఖ్యాంశాలు
డౌన్ సిండ్రోమ్	అదనపు 21వ క్రోమోజోమ్ (ట్రైసోమీ 21); మేధో వైకల్యం, ప్రత్యేక ముఖ లక్షణాలు
సెరిబ్రల్ పాల్సీ	పుట్టిన సమయంలో మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల కదలిక, భంగిమ లోపం
ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్	సామాజిక సంభాషణ, సంప్రదింపులో ఇబ్బంది, పునరావృత ప్రవర్తన
డిస్లెక్సియా	చదవడం, స్పెల్లింగ్‌లో నిర్దిష్ట ఇబ్బంది
ADHD	అశ్రద్ధ, అతి చురుకుదనం, తొందరపాటు
వినికిడి లోపం	వినికిడి పరికరాలు ముందుగా వాడడం, మాటల చికిత్స, సంకేత భాష
దృష్టి లోపం	బ్రెయిలీ, తక్కువ దృష్టి సహాయక పరికరాలు, కదలిక శిక్షణ

ముందుగా గుర్తించడం మరియు జోక్యం: రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK, 2013) పుట్టినప్పటి నుంచి 18 ఏళ్ల వరకు పిల్లలను "4 Ds" కోసం పరీక్షిస్తుంది: పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు (defects), వ్యాధులు (diseases), లోపాలు (deficiencies) మరియు వైకల్యాలతో సహా అభివృద్ధి జాప్యాలు (developmental delays). జిల్లా ముందస్తు జోక్య కేంద్రాలు (DEIC) తదుపరి సేవలు అందిస్తాయి. అంగన్వాడీ మరియు ఆశా కార్యకర్తలు పరీక్ష మరియు రిఫరల్‌లో సహాయపడతారు.

విద్య: సాధారణ పాఠశాలల్లో మద్దతుతో సమ్మిళిత విద్య (వికలాంగ పిల్లల సమీకృత విద్య 1974లో ప్రారంభమైంది, ఇప్పుడు సమగ్ర శిక్షలో భాగం), రిసోర్స్ రూములు, ప్రత్యేక పాఠశాలలు, తీవ్ర సందర్భాల్లో ఇంటి వద్ద విద్య.

ప్రతిభావంతులైన పిల్లలకు విషయ సుసంపన్నత (enrichment), వేగవంతమైన పురోగతి (acceleration) మరియు కౌన్సెలింగ్ అవసరం.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

UNCRC 1989లో ఆమోదించబడింది; భారతదేశం 1992లో ఆమోదించింది.
POCSO 18 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు వర్తిస్తుంది మరియు లింగ భేదం లేనిది.
బాల్య వివాహ వయసు: బాలికలకు 18, బాలురకు 21.
బాల కార్మిక చట్టం 14 ఏళ్ల లోపు అన్ని పనులను నిషేధిస్తుంది, కానీ 14 నుంచి 18 మధ్య ప్రమాదకర పనిని మాత్రమే నిషేధిస్తుంది.
బాలల సంక్షేమ కమిటీ సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లల విషయం చూస్తుంది; జువెనైల్ జస్టిస్ బోర్డు చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లల విషయం చూస్తుంది.
RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను పేర్కొంటుంది; 1995 చట్టం ఏడింటిని పేర్కొంది.
RTE 6 నుంచి 14 ఏళ్లకు వర్తిస్తుంది; ఆర్టికల్ 45 ఆరేళ్ల లోపు వారికి వర్తిస్తుంది.
చైల్డ్‌లైన్ నంబర్ 1098.
PCPNDT చట్టం లింగ ఎంపిక గురించి, బాల కార్మికత్వం గురించి కాదు.
డౌన్ సిండ్రోమ్ ట్రైసోమీ 21, ట్రైసోమీ 18 కాదు.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. UNCRCలో 54 ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి.
2. UNCRC మరియు భారతీయ బాలల చట్టాల్లో 18 ఏళ్ల లోపు వారందరూ బాలలు.
3. నాలుగు హక్కుల వర్గాలు: మనుగడ, అభివృద్ధి, రక్షణ, భాగస్వామ్యం.
4. POCSO 2012లో చేసిన చట్టం.
5. బాలల న్యాయ చట్టం 2015లో ఆమోదించబడింది.
6. చట్టబద్ధ వివాహ వయసు బాలికలకు 18, బాలురకు 21.
7. NCPCR 2007లో ఏర్పాటైంది.
8. చైల్డ్‌లైన్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1098.
9. RTE చట్టం 2009 ఆర్టికల్ 21Aకి మద్దతు ఇస్తుంది.
10. RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది.
11. Benchmark వైకల్యం అంటే కనీసం 40 శాతం.
12. RBSK "4 Ds" కోసం పరీక్షిస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందం (UNCRC) ఆమోదించిన సంవత్సరం
1. 1989
2. 2000
3. 1959
4. 1992
సమాధానం
A. 1989
The UN Convention on the Rights of the Child was adopted in
1. 1989
2. 2000
3. 1959
4. 1992
ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందం ప్రకారం బాలుడు అంటే ఏ వయస్సు లోపు వ్యక్తి?
1. 21 సంవత్సరాలు
2. 14 సంవత్సరాలు
3. 12 సంవత్సరాలు
4. 18 సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. 18 సంవత్సరాలు
Under the UN Convention on the Rights of the Child, a child is a person below the age of
1. 21 years
2. 14 years
3. 12 years
4. 18 years
POCSO చట్టం చేసిన సంవత్సరం
1. 2005
2. 2012
3. 1986
4. 2020
సమాధానం
B. 2012
The POCSO Act was enacted in
1. 2005
2. 2012
3. 1986
4. 2020
ఆపదలో ఉన్న పిల్లల కోసం టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ నంబరు
1. 181
2. 100
3. 1098
4. 108
సమాధానం
C. 1098
The toll-free helpline number for children in distress is
1. 181
2. 100
3. 1098
4. 108
బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2006 ప్రకారం బాలికకు కనీస వివాహ వయస్సు
1. 18 సంవత్సరాలు
2. 21 సంవత్సరాలు
3. 16 సంవత్సరాలు
4. 20 సంవత్సరాలు
సమాధానం
A. 18 సంవత్సరాలు
Under the Prohibition of Child Marriage Act, 2006, the minimum marriage age for a girl is
1. 18 years
2. 21 years
3. 16 years
4. 20 years
రాజ్యాంగంలోని ప్రకరణ 24 దేనిని నిషేధిస్తుంది?
1. అంటరానితనం
2. స్త్రీల అక్రమ రవాణా
3. 14 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలను కర్మాగారాలు, గనులు మరియు ప్రమాదకర పనులలో నియమించడం
4. తప్పనిసరి సైనిక సేవ
సమాధానం
C. 14 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలను కర్మాగారాలు, గనులు మరియు ప్రమాదకర పనులలో నియమించడం
Article 24 of the Constitution prohibits
1. Untouchability
2. Trafficking of women
3. Employment of children below 14 in factories, mines and hazardous work
4. Compulsory military service
జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ ఏ చట్టం కింద ఏర్పాటైంది?
1. POCSO చట్టం, 2012
2. బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం, 2005
3. విద్యా హక్కు చట్టం, 2009
4. బాల న్యాయ చట్టం, 2015
సమాధానం
B. బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం, 2005
The National Commission for Protection of Child Rights was created under the
1. POCSO Act, 2012
2. Commissions for Protection of Child Rights Act, 2005
3. RTE Act, 2009
4. Juvenile Justice Act, 2015
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 ఎన్ని రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది?
1. 14
2. 7
3. 25
4. 21
సమాధానం
D. 21
The Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 recognises how many types of disability?
1. 14
2. 7
3. 25
4. 21
భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం జరుపుకునే తేదీ
1. 14 నవంబరు
2. 1 జనవరి
3. 5 సెప్టెంబరు
4. 20 నవంబరు
సమాధానం
A. 14 నవంబరు
Children's Day in India is observed on
1. 14 November
2. 1 January
3. 5 September
4. 20 November
UNCRC కింద నాలుగు హక్కుల సమూహాలలో ఒకటి కానిది ఏది?
1. భాగస్వామ్యం
2. మనుగడ
3. రక్షణ
4. ఉపాధి
సమాధానం
D. ఉపాధి
Which of the following is NOT one of the four groups of rights under UNCRC?
1. Participation
2. Survival
3. Protection
4. Employment
డౌన్ సిండ్రోమ్‌కు కారణం
1. X క్రోమోజోమ్ కోల్పోవడం
2. ట్రైసోమీ 21
3. పుట్టిన తర్వాత వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్
4. ట్రైసోమీ 18
సమాధానం
B. ట్రైసోమీ 21
Down syndrome is caused by
1. Loss of the X chromosome
2. Trisomy 21
3. A virus infection after birth
4. Trisomy 18
ఏ IQ విలువ కంటే ఎక్కువ ఉన్న పిల్లవాడిని సాధారణంగా ప్రతిభావంతుడిగా పరిగణిస్తారు?
1. 90
2. 110
3. 130
4. 70
సమాధానం
C. 130
A child with an IQ above which value is usually considered gifted?
1. 90
2. 110
3. 130
4. 70
బాల న్యాయ చట్టం కింద బాలల సంక్షేమ కమిటీ (Child Welfare Committee) దేనిని చూస్తుంది?
1. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు
2. కేవలం బాల్య వివాహ కేసులు
3. సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు
4. వయోజన నేరస్థులు
సమాధానం
C. సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు
The Child Welfare Committee under the Juvenile Justice Act deals with
1. Children in conflict with law
2. Child marriage cases only
3. Children in need of care and protection
4. Adult offenders
బాల న్యాయ బోర్డు (Juvenile Justice Board) దేనిని చూస్తుంది?
1. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు
2. శిశువుల దత్తత
3. ఆశ్రయం అవసరమైన అక్రమ రవాణా చేయబడిన పిల్లలు
4. అనాథ పిల్లలు
సమాధానం
A. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు
The Juvenile Justice Board deals with
1. Children in conflict with law
2. Adoption of infants
3. Trafficked children needing shelter
4. Orphaned children
ప్రకరణ 21A ఏ వయస్సు పిల్లలకు ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్యను అందిస్తుంది?
1. 14 నుండి 18 సంవత్సరాలు
2. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
3. 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు
4. 0 నుండి 6 సంవత్సరాలు
సమాధానం
B. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
Article 21A provides free and compulsory education to children aged
1. 14 to 18 years
2. 6 to 14 years
3. 3 to 6 years
4. 0 to 6 years
ప్రకరణ 51A(k) దేనిని ప్రాథమిక కర్తవ్యంగా చేస్తుంది?
1. ఉపాధ్యాయులు ఉచిత ట్యూషన్ ఇవ్వడం
2. యజమానులు శిశు సంరక్షణ కేంద్రాలు నడపడం
3. రాజ్యం పాఠశాలలు ప్రారంభించడం
4. 6 నుండి 14 సంవత్సరాల పిల్లవాడిని చదివించడం తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల కర్తవ్యం
సమాధానం
D. 6 నుండి 14 సంవత్సరాల పిల్లవాడిని చదివించడం తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల కర్తవ్యం
Article 51A(k) makes it a fundamental duty of
1. Teachers to give free tuition
2. Employers to run creches
3. The State to open schools
4. Parents or guardians to educate a child aged 6 to 14
బాల న్యాయ చట్టం, 2015 ప్రకారం ఘోరమైన నేరం ఆరోపించబడిన 17 ఏళ్ల వ్యక్తిని
1. అంచనా వేసి వయోజనుడిగా విచారించవచ్చు
2. ఎప్పటికీ పరిశీలించరు
3. అంగన్‌వాడీకి పంపుతారు
4. ఎల్లప్పుడూ వయోజనుడిగానే విచారిస్తారు
సమాధానం
A. అంచనా వేసి వయోజనుడిగా విచారించవచ్చు
Under the Juvenile Justice Act, 2015, a 17-year-old accused of a heinous offence
1. May be assessed and tried as an adult
2. Is never examined
3. Is sent to an anganwadi
4. Is always tried as an adult
2016లో సవరించిన బాల కార్మిక చట్టం ప్రకారం 14 నుండి 18 ఏళ్ల కౌమారదశలోని వారికి నిషేధించబడినది
1. ఇంట్లో సహాయం చేయడం
2. పాఠశాలకు హాజరు కావడం
3. ప్రమాదకర పని
4. నైపుణ్యం నేర్చుకోవడం
సమాధానం
C. ప్రమాదకర పని
Under the Child Labour Act as amended in 2016, adolescents aged 14 to 18 are prohibited from
1. Helping at home
2. Attending school
3. Hazardous work
4. Learning a skill
రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం 4 Dలను పరీక్షిస్తుంది. వాటిలో ఒకటి కానిది ఏది?
1. వికాస ఆలస్యాలు (Developmental delays)
2. పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు (Defects at birth)
3. లోపాలు (Deficiencies)
4. విపత్తులు (Disasters)
సమాధానం
D. విపత్తులు (Disasters)
The Rashtriya Bal Swasthya Karyakram screens for the 4 Ds. Which is NOT one of them?
1. Developmental delays
2. Defects at birth
3. Deficiencies
4. Disasters
ఫోస్టర్ కేర్ అంటే
1. శాశ్వత చట్టబద్ధ దత్తత
2. పిల్లవాడికి తాత్కాలిక కుటుంబ ఆధారిత సంరక్షణ
3. పిల్లవాడిని జైలులో ఉంచడం
4. బోర్డింగ్ పాఠశాలలో చేర్చడం
సమాధానం
B. పిల్లవాడికి తాత్కాలిక కుటుంబ ఆధారిత సంరక్షణ
Foster care means
1. Permanent legal adoption
2. Temporary family-based care for a child
3. Placing a child in a jail
4. Boarding school admission
స్వల్ప మేధో వైకల్యం యొక్క IQ పరిధి సుమారుగా
1. 35 నుండి 50
2. 50 నుండి 70
3. 20 కంటే తక్కువ
4. 20 నుండి 35
సమాధానం
B. 50 నుండి 70
The IQ range of mild intellectual disability is about
1. 35 to 50
2. 50 to 70
3. Below 20
4. 20 to 35
కేంద్ర దత్తత వనరుల సంస్థ (CARA) అంటే
1. పోలియో నిర్మూలన సంస్థ
2. బాల కార్మిక కమిషన్
3. భారతదేశంలో దత్తతకు నోడల్ సంస్థ
4. పాఠశాల విద్యా బోర్డు
సమాధానం
C. భారతదేశంలో దత్తతకు నోడల్ సంస్థ
The Central Adoption Resource Authority (CARA) is the
1. Agency for polio eradication
2. Commission for child labour
3. Nodal body for adoption in India
4. Board for school education
సమగ్ర బాలల రక్షణ పథకం తర్వాత ఏ పేరుతో పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది?
1. సమగ్ర శిక్ష
2. బేటీ బచావో బేటీ పఢావో
3. పోషణ్ అభియాన్
4. మిషన్ వాత్సల్య
సమాధానం
D. మిషన్ వాత్సల్య
The Integrated Child Protection Scheme was later reorganised as
1. Samagra Shiksha
2. Beti Bachao Beti Padhao
3. Poshan Abhiyaan
4. Mission Vatsalya
డిస్లెక్సియా అనేది ఏ విషయంలో నిర్దిష్ట కష్టం?
1. చదవడం మరియు స్పెల్లింగ్
2. రంగులు చూడటం
3. నడవడం
4. వినడం
సమాధానం
A. చదవడం మరియు స్పెల్లింగ్
Dyslexia is a specific difficulty in
1. Reading and spelling
2. Seeing colours
3. Walking
4. Hearing
ఒక అంగన్‌వాడీ కార్యకర్త బస్ స్టాప్ వద్ద భిక్షాటన చేస్తున్న పిల్లవాడిని చూసింది. ఉత్తమ చర్య
1. పట్టించుకోకపోవడం
2. చైల్డ్‌లైన్ 1098 లేదా బాలల సంక్షేమ కమిటీకి తెలియజేయడం
3. పిల్లవాడికి నాణేలు ఇవ్వడం
4. పిల్లవాడిని రహస్యంగా ఇంటికి తీసుకెళ్లడం
సమాధానం
B. చైల్డ్‌లైన్ 1098 లేదా బాలల సంక్షేమ కమిటీకి తెలియజేయడం
An Anganwadi worker sees a child begging at a bus stop. The best step is to
1. Ignore it
2. Inform Childline 1098 or the Child Welfare Committee
3. Give coins to the child
4. Take the child home secretly
ఒక పిల్లవాడి మానసిక వయస్సు 8 సంవత్సరాలు మరియు కాలక్రమ వయస్సు 10 సంవత్సరాలు. IQ
1. 80
2. 18
3. 100
4. 125
సమాధానం
A. 80
A child has a mental age of 8 years and a chronological age of 10 years. The IQ is
1. 80
2. 18
3. 100
4. 125
ఒక పిల్లవాడి మానసిక వయస్సు 12 సంవత్సరాలు మరియు కాలక్రమ వయస్సు 10 సంవత్సరాలు. IQ
1. 83
2. 22
3. 102
4. 120
సమాధానం
D. 120
A child has a mental age of 12 years and a chronological age of 10 years. The IQ is
1. 83
2. 22
3. 102
4. 120
1994 నాటి PCPNDT చట్టం దేనిని నిషేధిస్తుంది?
1. పాఠశాల ఫీజులు
2. బాల కార్మికత
3. పుట్టక ముందే లింగ నిర్ధారణ
4. బాల్య వివాహం
సమాధానం
C. పుట్టక ముందే లింగ నిర్ధారణ
The PCPNDT Act of 1994 prohibits
1. School fees
2. Child labour
3. Sex determination before birth
4. Child marriage
మానవ అక్రమ రవాణా మరియు బలవంతపు శ్రమను నిషేధించే రాజ్యాంగ ప్రకరణ ఏది?
1. ప్రకరణ 24
2. ప్రకరణ 45
3. ప్రకరణ 21A
4. ప్రకరణ 23
సమాధానం
D. ప్రకరణ 23
Which Article of the Constitution prohibits human trafficking and forced labour?
1. Article 24
2. Article 45
3. Article 21A
4. Article 23
ఏ జత సరిగ్గా సరిపోయింది?
1. ప్రకరణ 21A - బాల కార్మికత
2. ప్రకరణ 24 - ఉచిత విద్య
3. ప్రకరణ 23 - అక్రమ రవాణా
4. ప్రకరణ 45 - 6 నుండి 14 సంవత్సరాలకు విద్య
సమాధానం
C. ప్రకరణ 23 - అక్రమ రవాణా
Which pair is correctly matched?
1. Article 21A - child labour
2. Article 24 - free education
3. Article 23 - trafficking
4. Article 45 - education for 6 to 14 years
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. UNCRC లో 54 ప్రకరణలు ఉన్నాయి. 2. UNCRC 18 సంవత్సరాల లోపు వ్యక్తిని బాలుడిగా నిర్వచిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. The UNCRC has 54 articles. 2. The UNCRC defines a child as a person below 18 years. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. POCSO చట్టం లింగ భేదం లేనిది. 2. POCSO చట్టం కేవలం బాలికలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The POCSO Act is gender-neutral. 2. The POCSO Act applies only to girls. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. బాలికలకు కనీస వివాహ వయస్సు 21 సంవత్సరాలు. 2. బాలురకు కనీస వివాహ వయస్సు 21 సంవత్సరాలు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The minimum marriage age for girls is 21 years. 2. The minimum marriage age for boys is 21 years. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. బాల కార్మిక చట్టం 14 నుండి 18 ఏళ్ల కౌమారదశలోని వారి అన్ని పనులను నిషేధిస్తుంది. 2. విద్యా హక్కు చట్టం 3 నుండి 6 ఏళ్ల పిల్లలను కవర్ చేస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements. 1. The Child Labour Act bars all work of adolescents aged 14 to 18. 2. The RTE Act covers children aged 3 to 6. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. బాలల సంక్షేమ కమిటీ సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలను చూస్తుంది. 2. బాల న్యాయ బోర్డు సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలను చూస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The Child Welfare Committee deals with children in need of care and protection. 2. The Juvenile Justice Board deals with children in need of care and protection. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది. 2. బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం అంటే నిర్దిష్ట వైకల్యంలో కనీసం 40 శాతం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. The RPwD Act 2016 recognises 21 disabilities. 2. Benchmark disability means at least 40 per cent of a specified disability. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. PCPNDT చట్టం బాల్య వివాహానికి సంబంధించినది. 2. PCPNDT చట్టం లింగ నిర్ధారణను నిషేధిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The PCPNDT Act deals with child marriage. 2. The PCPNDT Act bans sex determination. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. డౌన్ సిండ్రోమ్‌కు కారణం ట్రైసోమీ 18. 2. డిస్లెక్సియా ఒక వినికిడి వైకల్యం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements. 1. Down syndrome is caused by trisomy 18. 2. Dyslexia is a hearing disability. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. చైల్డ్‌లైన్ 1098 ఆపదలో ఉన్న పిల్లలకు సహాయం చేస్తుంది. 2. చైల్డ్‌లైన్ కేవలం పెద్దల కోసం ఉద్దేశించబడింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Childline 1098 helps children in distress. 2. Childline is meant only for adults. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. దత్తతను CARA నియంత్రిస్తుంది. 2. ఫోస్టర్ కేర్ కుటుంబ ఆధారిత సంరక్షణ. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. Adoption is regulated by CARA. 2. Foster care is family-based care. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ప్రతి బిడ్డకు సంస్థాగత సంరక్షణ మొదటి ఎంపిక కావాలి. 2. సంస్థాగత సంరక్షణ అతి తక్కువ కాలానికి చివరి ఆశ్రయంగా ఉండాలి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Institutional care should be the first choice for every child. 2. Institutional care should be a last resort for the shortest time. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. విద్యా హక్కు చట్టం 14 నుండి 18 ఏళ్ల పిల్లలకు వర్తిస్తుంది. 2. ప్రకరణ 24 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను గనులలో పని చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements. 1. The RTE Act applies to children aged 14 to 18. 2. Article 24 allows children under 14 to work in mines. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. బాలల హక్కుల జెనీవా ప్రకటన 1924లో చేయబడింది. 2. UNCRC 1924లో ఆమోదించబడింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. The Geneva Declaration of the Rights of the Child was made in 1924. 2. The UNCRC was adopted in 1924. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ప్రతిభావంతుడైన పిల్లవాడికి IQ సుమారు 130 కంటే ఎక్కువ ఉంటుంది. 2. తీవ్ర మేధో వైకల్యం అంటే IQ 20 కంటే తక్కువ. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. A gifted child has an IQ above about 130. 2. Profound intellectual disability means IQ below 20. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. వేధింపులకు గురైన పిల్లవాడి గుర్తింపును అంగన్‌వాడీ కార్యకర్త ప్రచారం చేయాలి. 2. ఆమె సమాచారాన్ని గోప్యంగా ఉంచి, పిల్లవాడిని తగిన అధికారికి రిఫర్ చేయాలి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. An Anganwadi worker should publicise the identity of an abused child. 2. She should keep the information confidential and refer the child to the proper authority. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice