←
భారత సమాజం, సామాజిక సమస్యలు మరియు సంక్షేమం · Chapter 7

పిల్లలు మరియు యువత: దుర్వినియోగం, బాల కార్మికత్వం మరియు అశాంతి

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • చాలా భారతీయ చట్టాలలో 18 ఏళ్ల లోపు వ్యక్తిని బిడ్డగా పరిగణిస్తారు. బాలల హక్కులను రాజ్యాంగం, ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందం (CRC), RTE చట్టం (2009), POCSO చట్టం (2012), బాల న్యాయ చట్టం (2015) కాపాడతాయి.
  • 14 ఏళ్ల లోపు వారికి అన్ని వృత్తులలో బాల కార్మికత్వం నిషేధం; 18 ఏళ్ల లోపు వారికి ప్రమాదకర పని నిషేధం. బాల కార్మిక (నిషేధం, నియంత్రణ) చట్టం, 1986ను 2016లో గట్టిగా సవరించి బాల, కౌమార కార్మిక (నిషేధం, నియంత్రణ) చట్టంగా పేరు మార్చారు.
  • యువత అశాంతికి నిరుద్యోగం, నాసిరకం విద్య, మాదకద్రవ్యాలు, ఆశలకు వాస్తవానికి మధ్య అంతరం మూలాలు. జాతీయ యువజన విధానం యువతను 15-29 ఏళ్ల వయో వర్గంగా నిర్వచిస్తుంది (NYP 2014).

బాలల దుర్వినియోగం

బాలల దుర్వినియోగం అంటే బిడ్డపై అధికారం ఉన్న పెద్దవారు లేదా ఇతర వ్యక్తి బిడ్డకు చేసే హాని.

రకంఅర్థం
శారీరక దుర్వినియోగంకొట్టడం, కాల్చడం, కఠిన శిక్ష
లైంగిక దుర్వినియోగంబిడ్డతో బలప్రయోగంతో లేదా లేకుండా ఏ లైంగిక చర్యయినా
భావోద్వేగ దుర్వినియోగంఅవమానాలు, బెదిరింపులు, భావాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం
నిర్లక్ష్యంఆహారం, సంరక్షణ, ఆరోగ్యం లేదా పాఠశాల ఇవ్వకపోవడం
దోపిడీబాల కార్మికత్వం, అక్రమ రవాణా, భిక్షాటన ముఠాలు, బాల్య వివాహం

దుర్వినియోగం ఎందుకు దాగి ఉంటుందంటే: పిల్లలు భయపడతారు లేదా అర్థం చేసుకోరు, దుర్వినియోగదారుడు తరచుగా బిడ్డకు తెలిసినవాడే, కుటుంబాలు అవమానానికి భయపడతాయి, ఫిర్యాదు చేయడం బలహీనం. ఆన్‌లైన్ దుర్వినియోగం, సైబర్ బెదిరింపు కూడా పెరుగుతున్నాయి.

ప్రభావాలు: భయం, ఆరోగ్య సమస్యలు, పాఠశాల మానేయడం, కోపం, నిరాశ, కొన్ని సందర్భాలలో బిడ్డ తరువాత నేరాలు లేదా మాదకద్రవ్యాల వైపు మళ్లడం.

నివారణ: అవగాహన, సురక్షిత పాఠశాలలు, "మంచి స్పర్శ, చెడు స్పర్శ" పాఠాలు, బలమైన బాలల రక్షణ కమిటీలు, చైల్డ్‌లైన్ (1098), తక్షణ ఫిర్యాదు, విచారణ.

బాల కార్మికత్వం

బాల కార్మికత్వం అంటే బిడ్డ ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే, చదువును దూరం చేసే లేదా బిడ్డను దోపిడీ చేసే పని. బిడ్డ చేసే వేతనంతో కూడిన లేదా వేతనం లేని ప్రతి పని ఎల్లప్పుడూ "బాల కార్మికత్వం" కాదు, కానీ ప్రమాదకర పని, పాఠశాలకు అడ్డుపడే పని మాత్రం అవుతుంది.

కారణాలు: పేదరికం, అప్పులు, నాసిరకం పాఠశాలలు, పెద్ద కుటుంబాలు, చౌక కార్మికులకు డిమాండ్, సామాజిక రక్షణ లేకపోవడం, వలస, సామాజిక దృక్పథాలు.

రాజ్యాంగ ఆధారం

  • ఆర్టికల్ 24: 14 ఏళ్ల లోపు బిడ్డను ఏ ఫ్యాక్టరీ, గని లేదా ఇతర ప్రమాదకర పనిలో నియమించరాదు.
  • ఆర్టికల్ 21A: 6 నుండి 14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య (86వ సవరణ, 2002).
  • ఆర్టికల్ 39(e), (f): పిల్లలను దుర్వినియోగం నుండి రాజ్యం రక్షించాలి, స్వేచ్ఛలో, గౌరవంలో ఎదిగే అవకాశాలు ఇవ్వాలి.
  • ఆర్టికల్ 45: 6 ఏళ్ల వరకు బాల్య సంరక్షణ, విద్య.
  • ఆర్టికల్ 51A(k): 6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్య అందించడం తల్లిదండ్రుల కర్తవ్యం.

చట్టాలు, కార్యక్రమాలు

  • బాల కార్మిక (నిషేధం, నియంత్రణ) చట్టం, 1986; 2016 సవరణ 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు అన్ని వృత్తులలో పనిని నిషేధించింది (పాఠశాల సమయం తరువాత కుటుంబ పని, సినిమాలు, క్రీడలకు పరిమిత మినహాయింపుతో), 14 నుండి 18 ఏళ్ల కౌమారులకు ప్రమాదకర పనిని నిషేధించింది.
  • బంధిత కార్మిక వ్యవస్థ (రద్దు) చట్టం, 1976 పిల్లలతో సహా బంధిత కార్మికులకు విముక్తి కల్పిస్తుంది.
  • జాతీయ బాల కార్మిక ప్రాజెక్టు (NCLP) 1988 నుండి: రక్షించిన పిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలలు.
  • సర్వ శిక్షా అభియాన్, మధ్యాహ్న భోజన పథకం పిల్లలను పాఠశాలలో ఉంచుతాయి.
  • బచ్‌పన్ బచావో ఆందోళన్ (కైలాష్ సత్యార్థి) పిల్లలను రక్షిస్తుంది; సత్యార్థి 2014లో మలాలా యూసఫ్‌జాయ్‌తో కలిసి నోబెల్ శాంతి బహుమతి పంచుకున్నారు.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలలో MV ఫౌండేషన్ (శాంతా సిన్హా నాయకత్వంలో) పిల్లలను పని నుండి బయటకు తెచ్చి పాఠశాలలో చేర్చడానికి ప్రసిద్ధ ప్రచారం నడిపింది.
  • ఒక జాతీయ పోర్టల్, చైల్డ్‌లైన్ రక్షణ, పునరావాసంలో సహాయపడతాయి (తాజా అధికారిక ప్రకటన చూడాలి).

బాలల హక్కులు: CRC, POCSO, RTE మరియు JJ చట్టం

సాధనంముఖ్యాంశాలు
ఐక్యరాజ్యసమితి CRC1989లో ఐరాస సాధారణ సభ ఆమోదించింది; భారతదేశం 1992లో ఆమోదించింది; 18 ఏళ్ల లోపు వారిని బిడ్డగా నిర్వచిస్తుంది
POCSO చట్టం, 2012పిల్లలను లైంగిక నేరాల నుండి రక్షించే చట్టం; లింగ తటస్థం; బాలలకు అనుకూల పద్ధతి; ప్రత్యేక కోర్టులు; తప్పనిసరి ఫిర్యాదు; శిక్షలు పెంచడానికి 2019లో సవరణ
RTE చట్టం, 20092010 ఏప్రిల్ 1 నుండి అమలు; 6-14 ఏళ్లకు ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య; ప్రైవేట్ పాఠశాలలలో వెనుకబడిన పిల్లలకు 25 శాతం సీట్లు; బహిష్కరణ లేదు; క్యాపిటేషన్ ఫీజు లేదు; 2019 సవరణ 5, 8 తరగతులలో పునఃపరీక్షలో కూడా విఫలమైన విద్యార్థులను రాష్ట్రాలు ఆపివేయడానికి అనుమతిస్తుంది
JJ చట్టం, 20152000 చట్టం స్థానంలో వచ్చింది; చట్టంతో ఘర్షణలో ఉన్న పిల్లల కోసం, సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన పిల్లల కోసం

CRC లోని నాలుగు హక్కుల సమూహాలు: మనుగడ, అభివృద్ధి, రక్షణ, భాగస్వామ్యం.

JJ చట్టం, 2015 సంక్షిప్తంగా

  • 18 ఏళ్ల లోపు వ్యక్తి బిడ్డ.
  • బాల న్యాయ బోర్డులు (JJB) చట్టంతో ఘర్షణలో ఉన్న పిల్లల వ్యవహారాలు చూస్తాయి.
  • బాలల సంక్షేమ కమిటీలు (CWC) సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన పిల్లల వ్యవహారాలు చూస్తాయి.
  • 16-18 ఏళ్ల పిల్లలు చేసిన ఘోర నేరాలకు, బిడ్డను పెద్దవాడిగా విచారించాలా అని బోర్డు అంచనా వేయవచ్చు. 2012 ఢిల్లీ కేసుపై ప్రజా చర్చ తరువాత ఇది చేర్చబడింది.
  • దత్తతను కేంద్ర దత్తత వనరుల సంస్థ (CARA) నియంత్రిస్తుంది.
  • సంస్థలు: పరిశీలన గృహాలు, ప్రత్యేక గృహాలు, సురక్షిత స్థలాలు.

బాలల రక్షణ సంస్థలు

  • జాతీయ బాలల హక్కుల రక్షణ కమిషన్ (NCPCR), CPCR చట్టం, 2005 కింద 2007లో ఏర్పాటైంది.
  • సమగ్ర బాలల రక్షణ పథకం, ఇప్పుడు మిషన్ వాత్సల్యలో భాగం (2021-22 నుండి).
  • చైల్డ్‌లైన్ 1098: ఇబ్బందిలో ఉన్న పిల్లల కోసం 24 గంటల హెల్ప్‌లైన్.

సంబంధిత బాలల సమస్యలు

  • వీధి బాలలు: వీధులలో నివసించే లేదా పని చేసే పిల్లలకు ఇల్లు, పాఠశాల, భద్రత లేవు. ఆశ్రయాలు, బ్రిడ్జి పాఠశాలలు, NGOలు, చైల్డ్‌లైన్ ద్వారా చేరువ కావడం వారికి సహాయపడతాయి.
  • బాలల అక్రమ రవాణా: పిల్లలను శ్రమ, భిక్షాటన లేదా లైంగిక దోపిడీ కోసం తరలిస్తారు. అక్రమ రవాణాదారులపై అక్రమ రవాణా నిరోధక విభాగాలు, అనైతిక రవాణా (నివారణ) చట్టం, బంధిత కార్మిక చట్టం వాడతారు.
  • బాల్య వివాహం: ఇది బాలిక ఆరోగ్యానికి, చదువుకు హాని చేస్తుంది. బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2006 కనీస వయస్సును బాలికలకు 18, బాలురకు 21గా నిర్ణయిస్తుంది.
  • పోషకాహార లోపం: 1975లో ప్రారంభమైన సమగ్ర బాలల అభివృద్ధి సేవలు (ICDS), అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలతో కలిసి, చిన్న పిల్లలకు, తల్లులకు ఆహారం, ఆరోగ్య పరీక్షలు, ప్రీ-స్కూల్ విద్య అందిస్తాయి.

మెదడు ఎదుగుదలకు తొలి సంవత్సరాలు కీలకం. పోషకాహారం, తొలి విద్యలో పెట్టుబడి సమాజానికి దీర్ఘకాలంలో ఉత్తమ ప్రతిఫలాన్ని ఇస్తుంది.

యువత: భావన మరియు సమస్యలు

జాతీయ యువజన విధానం 2014 యువతను 15-29 ఏళ్ల వ్యక్తులుగా నిర్వచిస్తుంది. యువత భారతదేశపు జనాభా బలం. జనాభాలో పెద్ద భాగం యువకులు; వారికి విద్య, నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు లభిస్తే ఇది "జనాభా డివిడెండ్" అవుతుంది.

యువత అశాంతికి కారణాలు

  • నిరుద్యోగం, అల్పోద్యోగం; విద్యకు, ఉద్యోగాలకు మధ్య అసమతుల్యత.
  • నాసిరకం విద్య, పరీక్షల ఒత్తిడి.
  • తరాల అంతరం, విలువల ఘర్షణ.
  • హింస, ప్రచారాల కోసం యువతను రాజకీయంగా దుర్వినియోగం చేయడం.
  • అవినీతి, అన్యాయ భావన.
  • తోటివారి ఒత్తిడి, సామాజిక మాధ్యమాలు, మాదకద్రవ్యాల వాడకం.
  • ప్రాంతీయ, కుల భేదాలు, గుర్తింపు లేకపోవడం.

అశాంతి రూపాలు: సమ్మెలు, నిరసనలు, హింసాత్మక ఆందోళన, తీవ్రవాద బృందాలలో చేరడం, మత్తు పదార్థాల దుర్వినియోగం, ఆత్మహత్య, నేరాల పెరుగుదల.

పరిష్కారాలు: నైపుణ్యాభివృద్ధి, ఉద్యోగ కల్పన, కెరీర్ కౌన్సెలింగ్, క్రీడలు, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలు, నిర్ణయాలలో యువతను భాగం చేయడం, కౌన్సెలింగ్ సేవలు.

మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగం

  • మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగం అంటే నార్కొటిక్, సైకోట్రోపిక్ పదార్థాలను హానికరంగా వాడటం.
  • నార్కొటిక్ డ్రగ్స్ అండ్ సైకోట్రోపిక్ సబ్‌స్టాన్సెస్ (NDPS) చట్టం, 1985 ప్రధాన చట్టం. నార్కోటిక్స్ నియంత్రణ బ్యూరో (NCB) 1986లో ఏర్పాటైంది.
  • ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచాలని, ఆరోగ్యానికి హాని చేసే మత్తు పానీయాలను, మాదకద్రవ్యాలను నిషేధించాలని ఆర్టికల్ 47 రాజ్యాన్ని ఆదేశిస్తుంది.
  • భారతదేశం గోల్డెన్ క్రెసెంట్ (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, ఇరాన్), గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్ (మయన్మార్, లావోస్, థాయిలాండ్) నల్లమందు ప్రాంతాల మధ్య ఉంది; దీని వల్ల అక్రమ రవాణా ప్రమాదం ఉంది.
  • నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ (2020) అవగాహన, చికిత్స కోసం జాతీయ ప్రచారం.
  • కారణాలు: తోటివారి ఒత్తిడి, ఉత్సుకత, ఒత్తిడి, కుటుంబ సమస్యలు, సులభంగా లభ్యమవడం.
  • పరిష్కారాలు: అవగాహన, వ్యసన విముక్తి కేంద్రాలు, కౌన్సెలింగ్, సరఫరాపై కఠిన నియంత్రణ, కేవలం నేరంగా కాక ఆరోగ్య సమస్యగా చికిత్స.

బాల నేరస్థత్వం

బాల నేరస్థత్వం (Juvenile delinquency) అంటే 18 ఏళ్ల లోపు వ్యక్తి చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం.

కారణంఉదాహరణ
కుటుంబంవిచ్ఛిన్న కుటుంబం, నిర్లక్ష్యం, ఇంట్లో హింస
ఆర్థికంపేదరికం, మురికివాడ జీవితం, నిరుద్యోగం
సామాజికంచెడు సావాసం, పాఠశాల మానేయడం
మీడియాహింసాత్మక విషయాలు, ఆన్‌లైన్‌లో సులభ ప్రవేశం
వ్యక్తిగతంస్వీయ నియంత్రణ లోపం, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు

విధానం శిక్ష కాదు, సంస్కరణ. పిల్లలను పరిశీలన గృహాలు, ప్రత్యేక గృహాలకు పంపి, అక్కడ విద్య, నైపుణ్యాలు, కౌన్సెలింగ్ ఇస్తారు. జైలు కంటే పరిశీలన (probation), సముదాయ సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.

యువజన కార్యక్రమాలు మరియు జాతీయ యువజన విధానం

  • జాతీయ సేవా పథకం (NSS), 1969లో ప్రారంభమైంది, కళాశాల విద్యార్థులను సముదాయ సేవలో భాగం చేస్తుంది.
  • నెహ్రూ యువ కేంద్ర సంఘటన్ (NYKS), 1972లో ప్రారంభమైంది, గ్రామీణ యువజన క్లబ్బులతో పని చేస్తుంది.
  • జాతీయ యువజన దినోత్సవం జనవరి 12, స్వామి వివేకానంద జన్మదినం.
  • MY భారత్ వేదిక (2023) యువతను స్వచ్ఛంద సేవ, జాతీయ కార్యక్రమాలతో కలుపుతుంది.
  • NYP 2014 విద్య, ఉపాధి, నైపుణ్యాలు, ఆరోగ్యం, క్రీడలు, సామాజిక న్యాయం, నాయకత్వానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. నవీకరించిన యువజన విధాన పత్రాల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటన చూడాలి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

  • ఆర్టికల్ 24 (14 ఏళ్ల లోపు ప్రమాదకర పని నిషేధం), ఆర్టికల్ 21A (6-14 ఏళ్లకు విద్య) ఒకటి కాదు.
  • 2016 సవరణ 14 ఏళ్ల లోపు అన్ని పనులను, 18 ఏళ్ల లోపు ప్రమాదకర పనిని నిషేధిస్తుంది.
  • JJ చట్టం, CRC లో 18 ఏళ్ల లోపు వారు బిడ్డ; NYP 2014 ప్రకారం యువత 15-29.
  • JJ చట్టం 2015 2000 చట్టం స్థానంలో వచ్చింది; ఇది POCSO తో ఒకటి కాదు.
  • RTE 6-14 ఏళ్లను కవర్ చేస్తుంది; ఆర్టికల్ 45 6 ఏళ్ల వరకు.
  • పరిశీలన గృహాలు విచారణ సమయంలో పిల్లల కోసం; ప్రత్యేక గృహాలు నేరం చేసినట్లు తేలిన తరువాత.
  • చైల్డ్‌లైన్ 1098; మహిళల హెల్ప్‌లైన్ 181.
  • NDPS చట్టం 1985; NCB 1986.

ఒక్క వాక్యంలో

  • ఆర్టికల్ 24 ప్రమాదకర బాల కార్మికతను నిషేధిస్తుంది.
  • ఆర్టికల్ 21A విద్యా హక్కును ఇస్తుంది.
  • RTE చట్టం 2010 ఏప్రిల్ 1న అమలులోకి వచ్చింది.
  • POCSO 2012లో ఆమోదించబడింది.
  • JJ చట్టం: 2015.
  • భారతదేశం CRC ని 1992లో ఆమోదించింది.
  • NCPCR 2007లో ఏర్పాటైంది.
  • చైల్డ్‌లైన్ నంబర్ 1098.
  • NYP 2014 యువతను 15-29 ఏళ్లుగా నిర్వచిస్తుంది.
  • NSS 1969లో ప్రారంభమైంది.
  • NDPS చట్టం: 1985.
  • కైలాష్ సత్యార్థి 2014లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి అందుకున్నారు.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 24, 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను దేనిలో నియమించడాన్ని నిషేధిస్తుంది?

    1. కర్మాగారాలు, గనులు మరియు ఇతర ప్రమాదకర పనులు
    2. కుటుంబ పొలాలు మాత్రమే
    3. అన్ని పాఠశాలలు
    4. ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు మాత్రమే
    సమాధానం

    A. కర్మాగారాలు, గనులు మరియు ఇతర ప్రమాదకర పనులు

    Article 24 of the Constitution prohibits employment of children below 14 in

    1. Factories, mines and other hazardous work
    2. Family farms only
    3. All schools
    4. Government offices only

  2. 6-14 ఏళ్ల వారికి ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్య హక్కు ఏ అధికరణలో ఉంది?

    1. అధికరణ 45
    2. అధికరణ 21A
    3. అధికరణ 39
    4. అధికరణ 24
    సమాధానం

    B. అధికరణ 21A

    The right to free and compulsory education for ages 6-14 is in

    1. Article 45
    2. Article 21A
    3. Article 39
    4. Article 24

  3. RTE చట్టం ఎప్పుడు అమల్లోకి వచ్చింది?

    1. 2002 ఏప్రిల్ 1
    2. 2009 ఆగస్టు 15
    3. 2002 జనవరి 26
    4. 2010 ఏప్రిల్ 1
    సమాధానం

    D. 2010 ఏప్రిల్ 1

    The RTE Act came into force on

    1. 1 April 2002
    2. 15 August 2009
    3. 26 January 2002
    4. 1 April 2010

  4. POCSO చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

    1. 2000
    2. 2009
    3. 2012
    4. 2005
    సమాధానం

    C. 2012

    The POCSO Act was passed in

    1. 2000
    2. 2009
    3. 2012
    4. 2005

  5. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న బాలల న్యాయ (సంరక్షణ మరియు రక్షణ) చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

    1. 1986
    2. 2015
    3. 2000
    4. 2009
    సమాధానం

    B. 2015

    The Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act currently in force was passed in

    1. 1986
    2. 2015
    3. 2000
    4. 2009

  6. ఐక్యరాజ్యసమితి బాలల హక్కుల ఒప్పందాన్ని భారతదేశం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించింది?

    1. 1989
    2. 2000
    3. 1992
    4. 1950
    సమాధానం

    C. 1992

    India ratified the UN Convention on the Rights of the Child in

    1. 1989
    2. 2000
    3. 1992
    4. 1950

  7. JJ చట్టం, 2015 ప్రకారం బాలుడు అంటే ఎంత వయస్సు కంటే తక్కువ ఉన్న వ్యక్తి?

    1. 21 సంవత్సరాలు
    2. 16 సంవత్సరాలు
    3. 14 సంవత్సరాలు
    4. 18 సంవత్సరాలు
    సమాధానం

    D. 18 సంవత్సరాలు

    Under the JJ Act, 2015, a child is a person below

    1. 21 years
    2. 16 years
    3. 14 years
    4. 18 years

  8. జాతీయ యువజన విధానం 2014 యువతను ఏ వయస్సు వారిగా నిర్వచిస్తుంది?

    1. 10 నుండి 18 సంవత్సరాలు
    2. 18 నుండి 40 సంవత్సరాలు
    3. 15 నుండి 29 సంవత్సరాలు
    4. 13 నుండి 35 సంవత్సరాలు
    సమాధానం

    C. 15 నుండి 29 సంవత్సరాలు

    The National Youth Policy 2014 defines youth as persons aged

    1. 10 to 18 years
    2. 18 to 40 years
    3. 15 to 29 years
    4. 13 to 35 years

  9. కష్టాల్లో ఉన్న పిల్లల కోసం హెల్ప్‌లైన్ అయిన చైల్డ్‌లైన్ నంబర్

    1. 100
    2. 1098
    3. 181
    4. 112
    సమాధానం

    B. 1098

    Childline, the helpline for children in distress, has the number

    1. 100
    2. 1098
    3. 181
    4. 112

  10. బాలల హక్కుల కృషికి 2014లో నోబెల్ శాంతి బహుమతిని పంచుకున్నది ఎవరు?

    1. కైలాష్ సత్యార్థి
    2. అభిజిత్ బెనర్జీ
    3. అమర్త్యసేన్
    4. మదర్ థెరిసా
    సమాధానం

    A. కైలాష్ సత్యార్థి

    Who shared the Nobel Peace Prize in 2014 for work on children's rights?

    1. Kailash Satyarthi
    2. Abhijit Banerjee
    3. Amartya Sen
    4. Mother Teresa

  11. పిల్లలను బాల కార్మికత నుండి బయటకు తెచ్చి పాఠశాలలో చేర్చే కృషికి ప్రసిద్ధి చెందిన MV ఫౌండేషన్‌కు నాయకత్వం వహించినది

    1. అరుణా రాయ్
    2. సుధా మూర్తి
    3. మేధా పాట్కర్
    4. శాంతా సిన్హా
    సమాధానం

    D. శాంతా సిన్హా

    The MV Foundation, known for work to take children out of labour and into school, was led by

    1. Aruna Roy
    2. Sudha Murty
    3. Medha Patkar
    4. Shantha Sinha

  12. JJ చట్టం కింద బాలల సంక్షేమ కమిటీలు (Child Welfare Committees) ఎవరి విషయాలను చూస్తాయి?

    1. వయోజన నేరస్థులు
    2. వయోజనుల అక్రమ రవాణా
    3. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు
    4. సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు
    సమాధానం

    D. సంరక్షణ మరియు రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు

    Child Welfare Committees under the JJ Act deal with

    1. Adult offenders
    2. Trafficking of adults
    3. Children in conflict with law
    4. Children in need of care and protection

  13. బాలల న్యాయ మండళ్లు (Juvenile Justice Boards) ఏ విషయాలను చూస్తాయి?

    1. విద్యా గ్రాంట్లు
    2. బాలల పోషణ
    3. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు
    4. అనాథల దత్తత
    సమాధానం

    C. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు

    Juvenile Justice Boards deal with

    1. Education grants
    2. Child nutrition
    3. Children in conflict with law
    4. Adoption of orphans

  14. కేంద్ర దత్తత వనరుల సంస్థ (CARA) దేనిని నియంత్రిస్తుంది?

    1. పిల్లల దత్తత
    2. బాల కార్మిక తనిఖీ
    3. యువజన క్రీడలు
    4. పాఠశాల ప్రవేశాలు
    సమాధానం

    A. పిల్లల దత్తత

    The Central Adoption Resource Authority (CARA) regulates

    1. Adoption of children
    2. Child labour inspection
    3. Youth sports
    4. School admissions

  15. బాలల హక్కుల పరిరక్షణ జాతీయ కమిషన్ ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటైంది?

    1. 1992
    2. 2007
    3. 2014
    4. 1950
    సమాధానం

    B. 2007

    The National Commission for Protection of Child Rights was set up in

    1. 1992
    2. 2007
    3. 2014
    4. 1950

  16. జాతీయ బాల కార్మిక ప్రాజెక్టు (NCLP) ప్రధానంగా దేనిని ఏర్పాటు చేసింది?

    1. పెద్దల కోసం ఆసుపత్రులు
    2. పోలీస్ స్టేషన్లు
    3. పిల్లల కోసం కర్మాగారాలు
    4. రక్షించిన బాల కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక పాఠశాలలు
    సమాధానం

    D. రక్షించిన బాల కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక పాఠశాలలు

    The National Child Labour Project (NCLP) mainly set up

    1. Hospitals for adults
    2. Police stations
    3. Factories for children
    4. Special schools for rescued child workers

  17. అధికరణ 47 రాజ్యాన్ని ఏమి చేయమని నిర్దేశిస్తుంది?

    1. ఉచిత భూమి ఇవ్వడం
    2. రాష్ట్రపతిని ఎన్నుకోవడం
    3. ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం మరియు హానికర మత్తు పదార్థాలను నిషేధించడం
    4. కోర్టులు ఏర్పాటు చేయడం
    సమాధానం

    C. ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం మరియు హానికర మత్తు పదార్థాలను నిషేధించడం

    Article 47 directs the State to

    1. Give free land
    2. Elect a President
    3. Improve public health and prohibit harmful drugs
    4. Set up courts

  18. భారతదేశంలో మాదక ద్రవ్యాలపై ప్రధాన చట్టం

    1. NDPS చట్టం, 1985
    2. RTE చట్టం, 2009
    3. POCSO చట్టం, 2012
    4. JJ చట్టం, 2015
    సమాధానం

    A. NDPS చట్టం, 1985

    The main law on narcotics in India is the

    1. NDPS Act, 1985
    2. RTE Act, 2009
    3. POCSO Act, 2012
    4. JJ Act, 2015

  19. నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటైంది?

    1. 1950
    2. 1986
    3. 1999
    4. 1975
    సమాధానం

    B. 1986

    The Narcotics Control Bureau was set up in

    1. 1950
    2. 1986
    3. 1999
    4. 1975

  20. నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ దేనికి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం?

    1. బాల్య వివాహం
    2. మాదక ద్రవ్యాల దుర్వినియోగం
    3. అవినీతి
    4. వరకట్నం
    సమాధానం

    B. మాదక ద్రవ్యాల దుర్వినియోగం

    Nasha Mukt Bharat Abhiyaan is a campaign against

    1. Child marriage
    2. Drug abuse
    3. Corruption
    4. Dowry

  21. జాతీయ సేవా పథకం (NSS) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

    1. 1950
    2. 1972
    3. 1986
    4. 1969
    సమాధానం

    D. 1969

    The National Service Scheme was started in

    1. 1950
    2. 1972
    3. 1986
    4. 1969

  22. జాతీయ యువజన దినోత్సవాన్ని జనవరి 12న ఎవరి జ్ఞాపకార్థం జరుపుకుంటారు?

    1. స్వామి వివేకానంద
    2. సుభాష్ చంద్రబోస్
    3. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
    4. మహాత్మా గాంధీ
    సమాధానం

    A. స్వామి వివేకానంద

    National Youth Day is observed on 12 January in memory of

    1. Swami Vivekananda
    2. Subhas Chandra Bose
    3. Jawaharlal Nehru
    4. Mahatma Gandhi

  23. బాల కార్మిక చట్టానికి 2016 సవరణ దేనిని నిషేధించింది?

    1. కుటుంబ వంటగదులు
    2. పెద్దల అన్ని పనులు
    3. అన్ని వృత్తుల్లో 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను నియమించడం
    4. పాఠశాల విద్య
    సమాధానం

    C. అన్ని వృత్తుల్లో 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను నియమించడం

    The 2016 amendment to the Child Labour Act banned

    1. Family kitchens
    2. All work by adults
    3. Employment of children below 14 in all occupations
    4. School education

  24. కింది వాటిలో బాల కార్మికత ప్రధాన కారణం ఏది?

    1. అధిక పాఠశాల ఫీజులు మాత్రమే
    2. దగ్గరలో మంచి పాఠశాలలు
    3. ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య పెరగడం
    4. కుటుంబ పేదరికం మరియు అప్పులు
    సమాధానం

    D. కుటుంబ పేదరికం మరియు అప్పులు

    Which of the following is a main cause of child labour?

    1. High school fees only
    2. Good schools nearby
    3. Rise in teacher numbers
    4. Poverty and debt of the family

  25. కింది వాటిలో పిల్లలపై మానసిక దుర్వినియోగానికి ఉదాహరణ ఏది?

    1. ఆరోగ్య పరీక్షలు
    2. క్రమం తప్పని భోజనం
    3. నిరంతర అవమానాలు మరియు బెదిరింపులు
    4. పాఠశాల సందర్శనలు
    సమాధానం

    C. నిరంతర అవమానాలు మరియు బెదిరింపులు

    Which of the following is an example of emotional abuse of a child?

    1. Health check-ups
    2. Regular meals
    3. Constant insults and threats
    4. School visits

  26. RTE ప్రకారం ప్రైవేట్ పాఠశాలలు ప్రవేశ స్థాయి సీట్లలో ఎంత వాటాను వెనుకబడిన పిల్లల కోసం రిజర్వ్ చేయాలి?

    1. 10 శాతం
    2. 25 శాతం
    3. 15 శాతం
    4. 33 శాతం
    సమాధానం

    B. 25 శాతం

    Under RTE, private schools must reserve what share of entry-level seats for disadvantaged children?

    1. 10 per cent
    2. 25 per cent
    3. 15 per cent
    4. 33 per cent

  27. అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా నడిచే ICDS పథకం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

    1. 1975
    2. 2005
    3. 1986
    4. 1950
    సమాధానం

    A. 1975

    The ICDS scheme, run through Anganwadi centres, began in

    1. 1975
    2. 2005
    3. 1986
    4. 1950

  28. బాల నేరప్రవృత్తి (Juvenile delinquency)ని ఉత్తమంగా వర్ణించేది

    1. ఏ వయోజనుడైనా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం
    2. యువకుడు ఓటు వేయడం
    3. పాఠశాలకు గైర్హాజరు మాత్రమే
    4. 18 ఏళ్ల లోపు వ్యక్తి చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం
    సమాధానం

    D. 18 ఏళ్ల లోపు వ్యక్తి చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం

    Juvenile delinquency is best described as

    1. Law-breaking by any adult
    2. Voting by a youth
    3. School absenteeism only
    4. Law-breaking by a person below 18

  29. గోల్డెన్ క్రెసెంట్ దేనిని సూచిస్తుంది?

    1. ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ మరియు ఇరాన్‌లలోని నల్లమందు ఉత్పత్తి ప్రాంతం
    2. సముద్ర ప్రవాహం
    3. హిమాలయ మార్గం
    4. బంగారు మార్కెట్
    సమాధానం

    A. ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ మరియు ఇరాన్‌లలోని నల్లమందు ఉత్పత్తి ప్రాంతం

    The golden crescent refers to

    1. An opium producing region of Afghanistan, Pakistan and Iran
    2. An ocean current
    3. A Himalayan route
    4. A gold market

  30. బాల కార్మిక చట్టాల గురించి ప్రవచనాలు: 1. అధికరణ 24 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు ప్రమాదకర పనిని నిషేధిస్తుంది. 2. 2016 సవరణ 14 నుండి 18 ఏళ్ల కౌమారులకు ప్రమాదకర పనిని నిషేధించింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statements about child labour laws: 1. Article 24 bans hazardous work for children below 14. 2. The 2016 amendment banned hazardous work for adolescents aged 14 to 18. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  31. RTE గురించి ప్రవచనాలు: 1. ఇది 6 నుండి 14 ఏళ్ల పిల్లలను కవర్ చేస్తుంది. 2. ఇది పాఠశాలలు క్యాపిటేషన్ ఫీజులు వసూలు చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statements about RTE: 1. It covers children aged 6 to 14. 2. It allows schools to charge capitation fees. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  32. POCSO గురించి ప్రవచనాలు: 1. ఇది లింగ-తటస్థమైనది. 2. ఇది ప్రత్యేక కోర్టులను నిర్దేశిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statements about POCSO: 1. It is gender-neutral. 2. It provides for special courts. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  33. JJ చట్టం, 2015 గురించి ప్రవచనాలు: 1. ఇది 2000 చట్టం స్థానంలో వచ్చింది. 2. ఇది బాలల న్యాయ మండళ్లు మరియు బాలల సంక్షేమ కమిటీలను ఏర్పాటు చేస్తుంది. 3. ఇది వయోజనులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1, 2 మరియు 3
    సమాధానం

    A. 1 మరియు 2 మాత్రమే

    Statements about the JJ Act, 2015: 1. It replaced the Act of 2000. 2. It sets up Juvenile Justice Boards and Child Welfare Committees. 3. It applies only to adults. Which are correct?

    1. 1 and 2 only
    2. 2 and 3 only
    3. 1 and 3 only
    4. 1, 2 and 3

  34. యువత గురించి ప్రవచనాలు: 1. NSS 1972లో ప్రారంభమైంది. 2. NYP 2014 యువతను 15-29 వయస్సు వారిగా నిర్వచిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements about youth: 1. NSS was started in 1972. 2. NYP 2014 defines youth as 15-29. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  35. మాదక ద్రవ్యాల గురించి ప్రవచనాలు: 1. NDPS చట్టం 1985లో ఆమోదించబడింది. 2. మాదక ద్రవ్యాల దుర్వినియోగాన్ని నేరంగా మాత్రమే చూస్తారు, ఆరోగ్య సమస్యగా కాదు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statements about drugs: 1. The NDPS Act was passed in 1985. 2. Drug abuse is treated only as crime and not as a health issue. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  36. CRC గురించి ప్రవచనాలు: 1. భారతదేశం దీనిని 1950లో ఆమోదించింది. 2. దీనిని ఐక్యరాజ్యసమితి 1989లో ఆమోదించింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements about the CRC: 1. India ratified it in 1950. 2. It was adopted by the UN in 1989. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  37. చట్టాన్ని దాని విషయంతో జతపరచండి. 1. POCSO a. పిల్లలపై లైంగిక నేరాలు 2. RTE b. ప్రాథమిక విద్య 3. NDPS c. మాదక ద్రవ్యాలు

    1. 1-b, 2-a, 3-c
    2. 1-a, 2-c, 3-b
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-b, 3-c
    సమాధానం

    D. 1-a, 2-b, 3-c

    Match the Act with its subject. 1. POCSO a. Child sexual offences 2. RTE b. Elementary education 3. NDPS c. Narcotic drugs

    1. 1-b, 2-a, 3-c
    2. 1-a, 2-c, 3-b
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-b, 3-c

  38. అధికరణను దాని విషయంతో జతపరచండి. 1. అధికరణ 24 a. ప్రమాదకర బాల కార్మికత నిషేధం 2. అధికరణ 21A b. విద్యా హక్కు 3. అధికరణ 47 c. ప్రజారోగ్యం మరియు మత్తు పదార్థాలు

    1. 1-b, 2-a, 3-c
    2. 1-a, 2-b, 3-c
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-c, 3-b
    సమాధానం

    B. 1-a, 2-b, 3-c

    Match the Article with its content. 1. Article 24 a. Ban on hazardous child work 2. Article 21A b. Right to education 3. Article 47 c. Public health and drugs

    1. 1-b, 2-a, 3-c
    2. 1-a, 2-b, 3-c
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-c, 3-b

  39. సంస్థను దాని పనితో జతపరచండి. 1. CARA a. దత్తత 2. NCPCR b. బాలల హక్కుల కమిషన్ 3. JJB c. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు

    1. 1-c, 2-b, 3-a
    2. 1-a, 2-c, 3-b
    3. 1-a, 2-b, 3-c
    4. 1-b, 2-a, 3-c
    సమాధానం

    C. 1-a, 2-b, 3-c

    Match the body with its work. 1. CARA a. Adoption 2. NCPCR b. Child rights commission 3. JJB c. Children in conflict with law

    1. 1-c, 2-b, 3-a
    2. 1-a, 2-c, 3-b
    3. 1-a, 2-b, 3-c
    4. 1-b, 2-a, 3-c

  40. ఒక 12 ఏళ్ల బాలుడు ప్రమాదకరమైన వర్క్‌షాప్‌లో పని చేస్తూ కనిపించాడు. అత్యంత సముచితమైన అధికారి లేదా చర్య ఏది?

    1. బాలుడిని బార్‌కు పంపడం
    2. కుటుంబ పని అని విస్మరించడం
    3. ఎక్కువ గంటలు పని చేయమని ప్రోత్సహించడం
    4. రక్షణ మరియు పునరావాసం కోసం చైల్డ్‌లైన్ 1098కు తెలియజేయడం
    సమాధానం

    D. రక్షణ మరియు పునరావాసం కోసం చైల్డ్‌లైన్ 1098కు తెలియజేయడం

    A 12-year-old is found working in a hazardous workshop. Which authority or step is most apt?

    1. Send the child to a bar
    2. Ignore it as family work
    3. Encourage more hours
    4. Report to Childline 1098 for rescue and rehabilitation

  41. ఒక 17 ఏళ్ల వ్యక్తిపై చిన్న నేరం ఆరోపణ ఉంది. కేసు మొదట ఎక్కడికి వెళుతుంది?

    1. వయోజనుడిగా సెషన్స్ కోర్టుకు
    2. సుప్రీంకోర్టుకు
    3. వయోజనుల లోక్ అదాలత్‌కు
    4. బాలల న్యాయ మండలికి
    సమాధానం

    D. బాలల న్యాయ మండలికి

    A 17-year-old is accused of a minor offence. The case goes first to the

    1. Sessions Court as an adult
    2. Supreme Court
    3. Lok Adalat for adults
    4. Juvenile Justice Board

  42. ఒక ఉపాధ్యాయుడు పిల్లలో లైంగిక దుర్వినియోగ సంకేతాలను గమనించాడు. POCSO ప్రకారం సరైన చర్య ఏది?

    1. ఒక సంవత్సరం వేచి ఉండటం
    2. రహస్యంగా ఉంచడం
    3. పోలీసులకు లేదా ప్రత్యేక బాలల పోలీసు విభాగానికి తెలియజేయడం
    4. పిల్లవాడిని నిందించడం
    సమాధానం

    C. పోలీసులకు లేదా ప్రత్యేక బాలల పోలీసు విభాగానికి తెలియజేయడం

    A teacher finds signs of sexual abuse in a child. Under POCSO, the correct step is to

    1. Wait for a year
    2. Keep it secret
    3. Report it to the police or Special Juvenile Police Unit
    4. Blame the child

  43. యువతలో అశాంతి ఎలా తలెత్తవచ్చో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?

    1. నగరాల్లో అధిక వేతనాలు
    2. చదువుకున్న యువతకు తగిన ఉద్యోగాలు దొరకకపోవడం
    3. ఉపాధ్యాయ పోస్టులు పెరగడం
    4. ఎక్కువ క్రీడా మైదానాలు
    సమాధానం

    B. చదువుకున్న యువతకు తగిన ఉద్యోగాలు దొరకకపోవడం

    Which best explains how youth unrest can arise?

    1. Higher pay in cities
    2. Educated youth cannot find suitable jobs
    3. Rise in teacher posts
    4. More sports grounds

  44. యువతలో అశాంతికి ఉత్తమ పరిష్కారం ఏది?

    1. నిరసనలపై నిషేధం
    2. కళాశాలలను మూసివేయడం
    3. నైపుణ్య శిక్షణ మరియు ఉద్యోగ కల్పన
    4. తక్కువ విద్య
    సమాధానం

    C. నైపుణ్య శిక్షణ మరియు ఉద్యోగ కల్పన

    Which of the following is the best remedy for youth unrest?

    1. Ban on protests
    2. Closing colleges
    3. Skill training and job creation
    4. Less education

  45. నేరం చేసినట్లు తేలిన బాలుడిని ఎక్కడ ఉంచవచ్చు?

    1. సైనిక శిబిరం
    2. ప్రత్యేక గృహం
    3. వయోజనులతో జైలు
    4. కర్మాగారం
    సమాధానం

    B. ప్రత్యేక గృహం

    A child who has been found to have committed an offence can be placed in a

    1. Army camp
    2. Special home
    3. Jail with adults
    4. Factory
Page 1 of 1
‹
›